نماز جماعت

 
 
 
نماز جماعت
 
از آنجا كه مساجد مهمترين مكان برگزارى نمازجماعت است و اگر مسجد نماز جماعت نداشته باشد،نقش خود را به طور كامل ايفا نكرده و تاثير چندانى ‏براى حفظ دين دارى افراد جامعه نخواهد داشت.بدين ‏سبب در اين قسمت ‏برخى از احكام نماز جماعت‏ آورده مى‏شود. 
 
 
 
اهميت نماز جماعت
 
گذشته از آن كه در روايات،براى نماز جماعت اجرو پاداش بسيارى وارد شده است،با دقت در برخى ازمسائل فقهى،به اهميت اين عبادت پى مى‏بريم و دراينجا به برخى از آنها اشاره مى‏كنيم. 
 
116-مستحب است نمازهاى واجب،به خصوص‏ نمازهاى يوميه را به جماعت‏ بخوانند. 
 
117-شركت در نماز جماعت ‏براى هر كسى‏ مستحب است،به ويژه براى همسايه مسجد. 
 
118-مستحب است انسان صبر كند كه نماز را به‏ جماعت‏ بخواند. 
 
119-نماز جماعت هر چند اول وقت‏ خوانده نشود،از نماز فرادى اول وقت‏ بهتر است. 
 
120-نماز جماعتى كه مختصر خوانده مى‏شود،ازنماز فرادايى كه طول بدهد بهتر است. 
 
121-سزاوار نيست انسان بدون عذر نماز جماعت ‏را ترك كند. 
 
122-حاضر شدن در نماز جماعت از روى‏ بى‏ اعتنايى به آن،جايز نيست. 
 
123-وقتى كه جماعت‏ بر پا مى‏شود،مستحب است‏ كسى كه نمازش را فرادا خوانده دوباره به جماعت‏ بخواند. 
 
124-امام يا ماموم مى‏تواند نمازى را كه به جماعت خوانده،دوباره به جماعت ‏بخواند،در صورتى كه‏ جماعت دوم و اشخاص آن غير از اول باشد (1) . 
 
125-س:اگر كسى در نماز جماعت توجه كافى ‏نداشته باشد ولى در منزل و به طور فرادا نمازش ازتوجه بيشترى برخوردار باشد مى‏تواند در منزل نمازبخواند به جاى جماعت؟ 
ج-مانع ندارد و جماعت‏ بهتر است (2) . 
 
 
 
شرايط نماز جماعت
 
126-هنگام برپايى نماز جماعت،شرايط زير بايدمراعات شود: 
ماموم از امام جلوتر نايستد و احتياط واجب آن‏است كه كمى عقب‏تر بايستد. 
جايگاه امام جماعت از جايگاه مامومين بالاترنباشد. 
فاصله امام و ماموم و فاصله صف‏ها زياد نباشد. 
بين امام و ماموم و همچنين بين صف‏ها چيزى‏ مانند ديوار يا پرده مانع نباشد.ولى نصب پرده بين‏ صف مردها و زنها اشكال ندارد (3) . 
 
127-س:طبقه دوم مسجد،مامومين زن يا مرد اقتدا مى ‏نمايند و لبه اين طبقه يك ديوار نيم مترى‏وجود دارد،آيا وجود اين ديوار ضررى به جماعت آنهامى‏زند يا خير؟ 
ج-اشكال ندارد (4) . 
 
 
 
نماز جماعت چند طبقه‏«اقتدا در طبقات مختلف‏»
 
128-اگر جاى ماموم بلندتر از امام باشد،در صورتى‏كه بلندى آن به مقدار متعارف باشد اشكال ندارد،مثل‏ آنكه امام در صحن مسجد و ماموم در پشت‏ بام به ‏نماز بايستد ولى اگر مثل ساختمانهاى چند طبقه اين زمان باشد،جماعت اشكال ندارد (5) . 
 
129-س:مسجدى در كراچى[هست كه در آن]نمازجماعت ‏بر پا مى‏شود و داراى چهار طبقه و طبقه‏ همكف است،حالت نمازگزاران در طبقات به شرح زيراست: 
الف-بعضى از نمازگزاران طبقه اول،مى‏توانندامام جماعت و بعضى از نمازگزاران طبقه همكف راببينند. 
ب-بعضى از نمازگزاران طبقه دوم و طبقه سوم‏ مى‏توانند بعضى از نمازگزاران طبقه همكف را ببينندولى هيچكدام از آنان نمى‏توانند امام جماعت را كه درطبقه همكف است‏ ببينند. 
ج-و اما نمازگزاران طبقه چهارم نمى‏توانندهيچكدام از نمازگزاران طبقه همكف و طبقه اول راببينند آنها فقط مى‏توانند بعضى از نمازگزاران‏ طبقه دوم و طبقه سوم را ببينند.در اينجا اضافه مى‏كنم كه در هر طبقه صفهاى نمازگزاران برپاست و هيچ ‏طبقه تماما خالى نمى‏باشد و اتصال مامومين در هرطبقه با طبقه قبل حاصل است،آيا نماز جماعت درطبقات اول،دوم، سوم و چهارم،در مسجد فوق ان‏شاء الله قبول است‏يا خير؟ 
ج-در صورتى كه طبقات نسبت‏ به‏ يكديگر علو فاحش( بلند زياد)نداشته باشد و كسى‏ كه در صف اول هر طبقه مى ‏ايستد از صف ‏قبل از خودش در طبقه قبل و لو يك نفر راببينند نماز صحيح است (6) . 
 
 
 
اتصال صفوف جماعت
 
130-مامومين بايد با امام جماعت مرتبط باشند وارتباط آنها يا بدون واسطه است كه بين امام و ماموم ‏نبايد بيش از يك گام فاصله باشد،يعنى از محل‏ سجده ماموم تا محل ايستاده امام.يا با واسطه ساير مامومين كه از جلو يا سمت راست ‏يا چپ بايد اين ‏ارتباط برقرار باشد و بين نمازگزار و صف جلو يا كسى‏ كه طرف راست ‏يا چپ او قرار دارد بيش از يك گام‏ فاصله نباشد (7) . 
 
 
 
مانع بين صفوف
 
131-اگر نمازگزار در صف اول ايستاده،نبايد مقابل‏و مانعى باشد كه نتواند امام جماعت را ببيند،پس اگرامام جماعت در محراب باشد،كسانى كه دو طرف‏محراب پشت ديوار مى‏ ايستند و امام جماعت رانمى‏ بينند نمى‏توانند اقتدا كنند،ولى اگر مانعى در كارنباشد و به جهت طولانى بودن صف،امام جماعت رانبيند،اشكال ندارد. 
و اگر در صفوف بعدى مى‏ايستد،نبايد مانعى ازدين صف جلو وجود داشته باشد،پس اگر صفوف‏جماعت تا در شبستان برسد،كسى كه بيرون شبستان، مقابل در ايستادن كه صف جلو را مى‏بيند و كسانى كه‏پشت‏سر او ايستاده ‏اند نمازشان صحيح است ولى‏ك سانى كه دو طرف پشت ديوار ايستاده ‏اند و از صف‏جلو،كسى(حتى يك نفر)را نمى ‏بينند،نمازشان باطل‏ است (8) . 
 
132-س:از قديم در مساجد،حائلى مثل پرده بين‏زنان و مردان بوده و اكنون عده ‏اى مى‏گويند،پرده وديوار بين زنان و مردان در حال نماز خواندن و موعظه ‏كردن لزومى ندارد، نظر امام در اين مورد چيست؟ 
ج-در صورتى كه مفسده‏اى نيست پرده‏لزوم ندارد،بلى در نماز،احتياط مستحب ‏آن است كه زن عقب‏تر از مرد باشد،مگر درصورتى كه بين آنها حائلى مثل پرده باشد (9) . 
 
133-س:در وسط مسجد حوضى است كه صفهاى‏ جماعت طويل مى‏شوند و عده‏ اى در جائى مى‏ ايستند كه از طرف راست ‏يا چپ متصل هستند ولى پيش‏روى آنها حوض آب است، اينگونه اتصال كافى است؟ 
ج-كافى است (10) . 
 
 
 
شركت ‏بانوان در نماز جماعت
 
134-س:آيا شركت‏ بانوان در نمازهاى جماعت ‏يوميه و نماز جمعه كراهت دارد يا خير؟ 
ج-كراهت ندارد،بلكه در بعض مواردمطلوب است (11) . 
 
135-س:زنانى كه عادت ماهانه خود را مى‏ گذرانندو از خواندن نماز معذورند،آيا مى‏توانند در نماز جمعه ‏يا جماعات در غير مسجد شركت كنند؟ 
ج-مى‏توانند در اجتماع براى نماز شركت‏ كنند و صورتا متابعت نمايند ولى نبايدنماز بخوانند (12) . 
 
136-س:دختر جوانى هستم كه همسايه مسجدمى‏باشم،با توجه به مساله 894 رساله و با توجه به‏ رهنمودهايى كه در مورد حفظ مساجد فرموده ‏ايد،خواهشمند است‏ بفرمائيد كه تا چه حد رفتن يك دختربه مسجد جايز است؟ 
ج-حدى ندارد و با رضايت ولى خودعمل كنيد (13) . 
 
 
 
شرايط امام جماعت
 
امام جماعت‏ بايد اين شرايط را داشته باشد: 
بلوغ و عقل 
عدالت
رجوليت(مرد بودن) 
نماز را به طور صحيح بخواند. 
مسلوس (كسى است كه كنترل ادار ندارد)و مبطون( كسى است كه مدفوع را نمى‏تواند كنترل كند)نباشد 
به واسطه عذرى با لباس نجس نماز نخواند 
بيمارى خوره يا پيسى نداشته باشد (14) . 
 
137-س:آيا مامومى كه قرائتش فصيحتر از امام‏جماعت است،مى‏تواند براى نماز جماعت ‏به اين امام‏ اقتدا كند؟ 
ج-اقتدا صحيح است (15) . 
 
138-س:شخصى مسجدى،وقف كرده كه ‏امام جماعت مسجد،هاشمى باشد،آيا اين شرط لازم الرعايه است؟ 
ج-لزوم رعايت اين شرط معلوم نيست (16) . 
آيت‏ الله اراكى قدس‏ سره 
 
 
 
حفظ احترام امام جماعت
 
139-س:شخصى در يك مسجد كه نماز جماعت‏ برگزار شده و امام جماعت نيز عادل و مورد تاييدمى‏باشد،نماز فرادى مى‏خواند به قصد اين كه به ديگران بفهماند كه امام،عادل نيست و يا اين كه‏ قصدش اين نيست ولى عملش طورى است كه مردم ‏اينطور فكر مى‏كنند،آيا نماز اين شخص باطل است؟ 
ج-اگر عمل او به قصد هتك جماعت وامام باشد و آيا آنكه موجب هتك جماعت ‏يا امام گردد حرام است (17) . 
 
 
 
امام راتب
 
140-س:خواندن نماز جماعت در مسجدى كه امام ‏جماعت دارد چه حكمى دارد؟ 
ج-با رعايت‏ شرايط و عدم هتك امام‏راتب،مانع ندارد (18) . 
 
141-س:آيا كسى مى‏تواند بدون اجازه امام راتب ‏مسجدى در آن مسجد اقامه جماعت نمايد و اگرنمى ‏تواند تكليف مردم نسبت‏ به اقتداى به اين امام‏ چيست؟ 
ج-اجازه معتبر نيست ولى مزاحمت نكند (19) . 
 
 
 
امام جماعت دو مسجد
 
142-امام جماعت مى‏تواند نمازى را كه به جماعت‏ خوانده،در صورتى كه جماعت دوم و اشخاص آن غيراول باشد دوباره به جماعت‏ بخواند (20) . 
 
143-س:امام جماعت در محلى اقامه جماعت‏ مى‏ نمايد،پس از اتمام به محل و مسجد ديگر مى‏رودو براى عده ديگر همان نماز را كه خوانده اعاده‏ مى‏نمايد تا آنها هم به فيض جماعت ‏برسند،آيا اقامه ‏جماعت در دو محل براى امام جايز يا مستحب است؟ 
ج-مانع ندارد (21) . 
 
144-س:صلوة معاده( نمازى كه دوباره خوانده مى‏شود.)را مى‏شود بيش از دو مرتبه ‏امام بخواند؟ 
ج-بيشتر از دو مرتبه نخوانند (22) . 
 
 
 
امامت غير روحانى
 
145-س:نظر به اينكه امام،اخيرا فتوايى صادركرده ‏اند و فرموده‏ اند كه امام جماعت‏ بايد از اهل علم‏ باشد،با در نظر گرفتن فتواى صادره،شخصى است‏تمام شرايطى كه در توضيح المسائل ذكر شده داراست،فقط از اهل علم نيست،يادآورى مى‏شود از اهل علم ‏در محله حضور ندارد آيا شخص مذكور مى‏تواند نمازجماعت‏ بخواند يا خير؟ 
ج-اگر دسترسى به روحانى نباشد،غيرروحانى با وجود ساير شرايط مى‏تواندامامت نمايد (23) . 
 
146-س:طبق فتواى امام در صورتى كه دسترسى‏ به روحانى نباشد مى‏توان به افراد غير روحانى اقتدا كرد(و اين كار در بعضى از ادارات و نهادها و جبهه‏ هاانجام مى‏گيرد)آيا اين حكم شامل مساجد هم مى‏ شود؟چون مشاهده شده است كه در مساجد اگر يك شب‏ امام جماعت نتواند به مسجد بيايد يا دير برسد،افرادى ‏جوان از غيبت امام استفاده كرده و در محراب قرارگرفته و نماز مى ‏خوانند و در اين موقع اگر امام برسد،مى‏بيند كه ديگرى در محراب است، آيا چنين عملى ‏صحيح است؟ 
ج-در فرض مرقوم امامت غير روحانى درمساجد درست نيست (24) . 
 
147-س:بعضى از برادران اهل علم با اينكه ازمعلومات بالايى برخوردار هستند ولى معمم نشده ‏اندآيا امامت جماعت ‏براى آنها جايز است؟ 
ج-چنانچه معمم وجود نداشته باشد،امامت غير معمم اشكال ندارد ولى با وجودمعمم خالى از اشكال نيست،مخصوصا در مساجد و اگر امامت غير معمم موجب‏ هتك باشد،حرام و جايز نيست (25) . 
آيت ‏الله فاضل‏ لنكرانى دامت‏ بركاته 
 
 
 
آداب نماز جماعت
 
148-مستحب است،امام در وسط صف بايستد واهل علم و كمال تقوا در صف اول بايستند. 
 
149-مستحب است،صفهاى جماعت منظم باشد وبين كسانى كه در يك صف ايستاده ‏اند فاصله نباشد. 
 
150-مستحب است،بعد از گفتن‏«قد قامت الصلوة‏» مامومين برخيزند. 
 
151-مستحب است،امام جماعت‏ حال مامومى راكه از ديگران ضعيف‏تر است رعايت كند و عجله نكندتا افراد ضعيف برسند و قنوت و ركوع و سجود را طول‏ ندهد،مگر آن كه بداند همه كسانى كه به او اقتداكرده ‏اند به طولانى شدن نماز مايلند. 
 
152-اگر در صفهاى جماعت جا باشد،مكروه است انسان تنها بايستد. 
 
153-مكروه است ماموم ذكرهاى نماز را طورى‏ بگويد كه امام بشنود (26) . 
 
 
 
پى‏نوشتها:
1-توضيح المسائل،م 1399،تا 1404. 
2-استفتاآت،ج 1،ص 277،س 476. 
3-العروة الوثقى،ج 1،ص 777 و 778،توضيح المسائل،م 1415،1432 و 1433. 
4-استفتاآت،ج 1،ص 283،س 498. 
5-توضيح المسائل،م 1416. 
6-استفتاآت،ج 1،ص 283،س 497. 
7-توضيح المسائل،م 1435 و 1436. 
8-توضيح المسائل،م 1411 و 1412. 
9-استفتاآت،ج 1،ص 150،س 78. 
10-استفتاآت،ج 1،ص 281،س 492. 
11-استفتاآت،ج 1،ص 272،س 456. 
12-همان،س 455. 
13-همان،ص 275،س 470. 
14-توضيح المسائل،م 1453،1455 تا 1459. 
15-استفتاآت،ج 1،ص 280،س 489. 
16-استفتاآت،ص 150،س 28. 
17-استفتاآت،ج 1،ص 277،س 475. 
18-همان،ص 297،س 546. 
19-همان،س 547. 
20-توضيح المسائل،م 1404. 
21-استفتاآت،ج 1،ص 294،س 538. 
22-استفتاآت،ج 1،ص 280،س 687. 
23-استفتاآت،ج 1،ص 286،س 509. 
24-همان،ص 294،س 536. 
25-جامع المسائل،ج 2،س 325. 
26-توضيح المسائل،م 198-198.
 

 

 

 

 

منبع : موسسه فرهنگی و هنری نور راسخون

 





دوشنبه 11 اسفند 1393  | றojdeh
نظرات(0)
تمامي حقوق اين وبلاگ و مطالب آن متعلق به وبلاگ <نماز> مي باشد. استفاده از مطالب وبلاگ فقط بالینک به همان مطلب مجاز است.
کپی برداری از مطالب و تصاویر اختصاصی وبلاگ بدون ویرایش و همراه با ذکر منبع بلامانع است