كوتاهي و سستي خواص از اداي تكليف و انجام وظيفه يكي از عوامل زمينه ساز رويداد عاشورا است. نقش خواص در تحولات و دگرگونيهاي اجتماعي و سياسي از مسائلي است كه ترديدي در آن نيست.

يكي از اساسي ترين ابعاد حادثه عاشورا، درس ها و عبرت هاي اين نهضت است.

درس هاي عاشورا همواره بحثي زنده، حيات بخش و حركت آفرين است. هر چند اين رويداد در مكان و زمان محدودي به وقوع پيوست اما درس هاي آن ويژه زمان و مكان خاصي نيست. عدالت خواهي و ستم ستيزي، عزت، پاسداري از اسلام و ارزشهاي اسلامي، شهادت در راه خدا، جمع ميان سياست و معنويت، امر به معروف و نهي از منكر از جمله درس هاي مهم در عرصه رفتارسياسي رويداد عاشورا است.

نويسنده پس از تبيين مسائل ياد شده و بيان نمونه هايي از آن در كلام و رفتار امام حسين (ع)، به بررسي عبرت هاي عاشورا مي پردازد. وي تحليل عوامل زمينه ساز حادثه عاشورا را مايه عبرت جامعه اسلامي و نظام ديني دانسته، مهم ترين آن ها را تحت عنوان دگرگوني ارزش ها و آرمان هاي حاكم بر جامعه نبوي و كوتاهي خواص از انجام رسالت خود، بازگو مي نمايد. جدايي مردم از اهل بيت (ع) و دنياگرايي خواص از جمله موضوعاتي است كه در اين بخش مورد توجه قرار گرفته است

یکی از درس های نهضت عاشورا، مسئله ولایت پذیری است. به همین دلیل است که همه یاران امام حسین علیه السلام در شب عاشورا با بیعت دوباره خویش، اعلام وفاداری کردند تا درسی فراموش ناشدنی برای نسل های بعد باشد. در شب عاشورا، وقتی سخن از شهادت به میان آمد، حضرت عباس علیه السلام عرض کرد: «خداوند هرگز چنین روزی را برای ما نیاورد که تو را تنها بگذاریم». سپس مسلم بن عوسجه گفت: «من تا آخرین قطره خون، در راه تو خواهم جنگید و اگر هیچ سلاحی نداشته باشم، با سنگ و کلوخ به جنگشان خواهم رفت». همین طور دیگر اصحاب هم به سهم خویش اعلام وفاداری کردند. امام نیز در برابر این همه صفا، صمیمیت، پاکی و خلوص، با بیانی زیبا فرمود: «من اصحابی والاتر و بهتر از اصحاب خود نمی شناسم و خاندانی نیکوکارتر و بهتر از خاندانم سراغ ندارم. خدا به همه شما جزای خیر دهد».

پاسداری از حریم دین، از اهداف اساسی نهضت عاشوراست. قافله سالار شهیدان، حضرت امام حسین علیه السلام می فرماید: «اگر دین جدم پیامبر صلی الله علیه و آله جز به کشته شدنم استوار نمی ماند، پس ای شمشیرها مرا فرا گیرید». حضرت سیدالشهدا علیه السلام و یاران فداکارش، تمام مقصد خود را پاس داشت مکتب و ارزش های اصیل آن می دانند و درس پاسداری از حریم دین را به دیگران می آموزند. آن هنگام که دست حضرت ابوالفضل علیه السلام علمدار بزرگ کربلا قطع می شود، چنین می فرماید: «به خدا سوگند، گرچه دست راستم قطع کردید، ولی من تا زنده هستم، از آیین خود و از امام و پیشوایم که در ایمان، فرد صادقی است و فرزند پیامبر و پاک وامین است، دفاع می کنم».

حجت الاسلام محمد رضا حسین زاده امروز در جمع عزاداران ابا عبدالله الحسین (ع) در مسجد علی ابن ابیطالب(ع) این شهر با بیان اینكه اگر در جامعه‌ای امر به معروف و نهی از منكر صورت نگیرد، جامعه به خطر می‌افتد، افزود: آسیب‌هایی كه در جامعه رخ می‌دهد به خاطر عدم وجود یا عدم تبلیغ صحیح امر به معروف و نهی از منكر است.

وی به واقعه كربلا اشاره كرد و گفت: این واقعه 50 سال بعد از رحلت پیامبر اكرم (ص) و زمانی كه دین اسلام دچار آسیب‌ها و تحریفات زیادی توسط دشمنان شده بود، رخ داد.

وی با اشاره به اینكه انقلاب اسلامی ایران از نهضت عاشورا الگو گرفته است، اضافه كرد: امروزه جمهوری اسلامی ایران به عنوان یك الگوی برتر در سطح جهان مطرح است.

حجت لاسلام حسین زاده با بیان اینكه یكی از ویژگی‌های فرهنگ عاشورا فرهنگ ایثار و شهادت است، گفت: مردم مسلمان ایران در راستای رسیدن به اهداف الهی، حفظ اسلام و ترویج ارزش‌های اسلامی ایثار و فداكاری زیادی را از خود نشان داده و هزاران شهید تقدیم اسلام كردند.

حسين (ع ) معلم بشريت  
حسین بن على درس غيرت به مردم داد، درس تحمل و بردبارى به مردم داد، درس تحمل شدايد و سختى ها به مردم داد، اينها براى ملت مسلمان درس هاى بسيار بزرگى بود، پس اينكه مى گويند: حسين بن على چه كرد و چطور شد كه دين اسلام زنده شد، جوابش همين است ؟ حسين بن على روح تازه دميد، خونها را به جوش آورد، غيرتها بار تحريك كرد، عشق و ايده آل به مردم داد، حس استغناء در مردم به وجود آورد، درس صبر و تحمل و بردبارى و مقاومت و ايستادگى در مقابل شدايد به مردم داد، ترس ‍ را ريخت ، همان مردمى كه تا آن مقدار مى ترسيدند، تبديل به يك عده مردم شجاع و دلاور شدند.

درس زندگى همراه عزت  
مى آييم روز عاشورا، مى بينيم تا آخرين لحظات حيات حسين عليه السلام مكرمت و بزرگوارى ؛ يعنى همان محور اخلاق اسلامى ، محور تربيت اسلامى در كلمات او وجود دارد. در جواب فرستاده ابن زياد مى گويد: لا اعطيكم بيدى اعطاء الذليل و لا افر فرار العبيد؛ من مانند يك آدم پست و دست به دست شما نمى دهم ، مانند يك بنده و برده هرگز نمى آيم اقرار بكنم كه من اشتباه كردم ، چنين چيزى محال است ، بالاتر از اين در همان حالى كه دارد مى جنگد؛ يعنى در حالى كه تمام اصحابش كشته شده اند، تمام نزديكان و اقاربش شهيد شده اند، كشته هاى فرزندان رشيدش ‍ را در مقابل چشمش مى بيند، برادرانش را قلم شده در مقابل چشمش ‍ مى بيند و به چشم دل مى بيند كه تا چند ساعت ديگر مى ريزند در خيام حرمش و اهل بيتش را هم اسير مى كنند، در عين حال در همان حال كه مى جنگد شعار مى دهد، شعار حكومت سيادت و آقايى ، اما نه آقايى به معنى اينكه من بايد رئيس باشم و تو مرئوس (بلكه به اين معنى كه ) من آقايى هستم كه آقاييم به من اجازه نمى دهد كه به يك صفت پست تن بدهم :الموت خير من ركوب العار
والعار اولى من دخول النار

در طول تاريخ اين درگيري و کشمکش بين قشر مذهبي و زمامداران حکومت مطرح بوده که آيا دين بايد در حکومت نقش داشته باشد يا نه؟ آيا حاکم ديني بايد داراي جنبه معنوي و ديني باشد يا نه ؟و منکرين اين قول قائل بودن که دين چون داراي قداست و معنويت مي باشد نبايد در امور دنيوي دخالت نمايد ...، اين موضوع جاي بحثي طولاني دارد ، ما در اينجا بحثي در مورد ضرورت ايجاد حکومت ديني و دلايل لزوم داشتن بعد معنوي و ديني حاکم و زمامدار ديني مي نمائيم

در ابتدا به تحليل تاريخي و نگاه به مقوله زمامداري و تشکيل حکومت ديني از زمان رسول اکرم (ص) تا امام حسين (ع) و در انتها به ارتباط آن با حکومت جهاني حضرت مهدي(عج) اشاره مي نمائيم.رسول خدا(ص) رهبر و فرمانده عالي حکومت اسلامي بودند.خداوند متعال، شايستگي ها و اختيارات فراواني را به آن حضرت(ص) اعطا کرده بود که تصدي اين مسئوليت بزرگ برايش امکان پذير شده بود.خداي متعال فرموده است .

ديدگاه امام خميني درباره تجلي آثار نهضت حسيني در انقلاب اسلامي ايران و جنبش مقاومت لبنان و ضرورت الگوگيري ملتهاي عراق و افغانستان از اين حركت الهي براي دفع اشغال گران

نهضت حضرت امام حسين (ع ) داراي ابعاد و جلوه هاي گوناگون و آثار و ثمرات مختلف و پيامهاي ژرف و راهگشا مي باشد. اين تنوع جنبه ها و پيامها از ارزش هاي والايي مايه مي گيرند كه در متن اين نهضت بزرگ و تاريخساز نهفته است و از همه سو تمام اعصار و نسلها را در معرفت بارش و ريزش فيض و فضل و آگاهي و بينش قرار مي دهند. به تعبيري ديگر خاستگاه اصلي وسعت درس و پيام ها و آثار و ثمرات اين حركت تاريخي مفاهيم عميق و تحول زا و ارزش هاي مقدس و تحرك آفرين ميباشد و همين عوامل و عناصر هستند كه جاودانگي نهضت عاشورا را تثبيت كرده اند.

اين جلوه ها و ثمرات هم اعتقادي هستند و هم عبادي هم اخلاقي مي باشند و هم تربيتي هم فكري و فرهنگي هستند و هم نظامي و تسليحاتي و هم اجتماعي و سياسي . هركدام از اين ابعاد داراي شاخه ها و موضوعات جنبي و درس و پيام هاي ويژه اي مي باشند و از آن ميان ابعاد سياسي نهضت عاشورا در دل خود بينش ها و آگاهيهاي تحول زا مي پرورد كه بايد به مداقه و نتيجه گيري گذاشته شوند.

حضرت امام خميني به هر كدام از جنبه ها و پيام هاي حركت هاي سياسي حضرت امام حسين (ع ) نگرشي دقيق دارند كه در ذيل به نمونه و مصداقي از اين جلوه از نهضت عاشورا توجه و دقت روا ميداريم :

« شما آقايان كه بسياريتان در منابر و بسياري در پايين منابر مردم را ارشاد مي كنيد بايد ارشادتان را قوي بكنيد و مسائل اسلامي را براي آنها بگوييد مسائل سياسي را براي آنها بگوييد. در عين حالي كه مسئله كربلا كه خودش در راس مسائل سياسي هست بايد زنده بماند به همان فرمي كه بود منتها الفاظ تغيير بكند. مصيبت ها همان است مصيبت ها تغييري ندارد بايد آن بعد سياسي كربلا را براي مردم بيان كرد. سيدالشهدا به حسب روايات ما و به حسب عقايد ما از آن وقتي كه از مدينه حركت كرد مي دانست كه چي دارد مي كند مي دانست شهيد مي شود قبل از تولد او اطلاع داده بودند به حسب روايات ما. وقتي كه آمد مكه و از مكه در آن حال بيرون رفت يك حركت سياسي بزرگي بود كه در يك وقتي كه همه مردم دارند به مكه مي روند ايشان از مكه خارج بشود. اين يك حركت سياسي بود. تمام حركاتش حركات سياسي بود اسلامي ـ سياسي و اين حركت اسلامي ـ سياسي بود كه بني اميه را از بين برد و اگر اين حركت نبود اسلام پايمال شده بود.

در حالي كه اكثر انقلاب‌هاي معاصر، سرچشمه ايدئولوژيك خود را از ناسيوناليسم، بورژوازي، كمونيسم و... مي‌گرفتند، مردم ايران به رهبري امام خميني،اسلام را به عنوان ايدئولوژي انقلابي خود برگزيدند. دليل بروز چنين رفتاري از مردم ايران بيش از هر چيز به فرهنگ سياسي ايرانيان باز مي‌گردد. باتوجه به آنكه مهم‌ترين منبع فرهنگ سياسي ايران، مباني ديني و به طور خاص مذهب شيعه است و بخش عمده‌اي از رفتار سياسي مردم نيز از اين منبع متأثر است، بنابراين حركت اسلامي مردم ايران در بهمن 57 نيز از اين منبع ناشي شده است.

از اين رو در نوشتار حاضر با در نظر گرفتن انقلاب اسلامي به عنوان تبيين كننده و تطبيق دهنده‌ي انديشه‌هاي اسلامي با جامعه‌ي ايراني به بررسي تأثير نهضت حسيني بر انقلاب اسلامي با تأكيد بر مقوله شهادت خواهيم پرداخت.
غلبه اصوليون بر اخباريون، شيعيان را به دو گروه مجتهدان و مقلدان تقسيم نمود. بنابر اعتقاد اصوليون، در عصر حضور معصومين، حاكميت و اختيارات آن توسط ائمه اعمال مي‌گردد ولي در زمان غيبت، از يك سو به دليل حكمت الهي و اقتضاي قاعده لطف كه زمين خالي از حجت نباشد، و از سوي ديگر از آنجا كه حفظ نظم اسلامي بايد به دست كسي انجام شود كه آگاهي كاملي از احكام اسلام و قوانين آن داشته باشد، حق حاكميت اسلامي و ولايت تصرف در امور اجتماعي و سياسي برعهده جامع‌الشرايط گذاشته شده است. 1

قیام امام حسین به عنوان یک مکتب فکری، قیام فطرتهای ظلم ستیز در مقابل طاغوت زمان بود و آنچه امروز در جهان عربی اسلامی شاهد آن هستیم که به فرموده ی مقام معظم رهبری بیداری اسلامی است، بیداری همان فطرتهایی است که در مکتب فراگیر و جهان شمول امام حسین بارور شد. این نوشته تحلیلی است تطبیقی بر بیداری اسلامی و نهضت حسینی.

اگر بیداری اسلامی را به بیداری باورهای اسلامی و قیام علیه طاغوتهایی که سعی در از بین بردن مظاهر اسلام دارند تعریف کنیم می توان گفت این بیداری، میراث نهضت امام حسین است که محرم سال 61 هجری اولین حرکت بیداری اسلامی را شاهد بود قیامی که به لحاظ دارا بودن نقاط توانمند ایدئولوژیکی قویترین نهضت در تاریخ اسلام به شمار می آید و مبنای غالب جنبشها و نهضت های اسلامی از جلمه قیام توابین، قیام مختار، قیام زیدبن علی و قیام طرفداران اسماعیل بن جعفر الصادق (ع) و امام خمینی (ره) بوده است که علت آن ویژه گی برجسته و جهان شمول قیام امام حسین می باشد زیرا یک جنبش آنگاه که جوانب متعدد اعتقادی، اجتماعی در آن لحاظ گردد و از هر جهت خواستگاه آزاده گان و آزاد اندیشان شود تبدیل به نهضت و مکتبی فکری می گردد یعنی قیامی متفکرانه برای اصلاح جامعه و تغییر در روند جاری یک مجموعه.

اما برای اثبات الگو پذیری دو یا چند چیز از یک اصل لازم است به نقاط مشترک آنها دست یافت و با وجود اصول مشترک قاطعانه قضاوت کرد که این حرکت از آن اصل الگو گرفته است از این رو ما به عوامل قیام امام حسین و نیز اهداف آن نکاتی را گفته سپس به آنچه که امروز عامل این نهضتها شده است خواهیم پرداخت تا با تطبیق اهداف و عوامل مشترک روشن شود که بیداری اسلامی میراث نهضت حسینی است.

از سوي ديگر مروري بر ادبيات سياسي رايج در روند وقوع انقلاب اسلامي، شعارها، سخنراني‌ها و بيانيه‌هاي انقلابيان و رهبران نهضت، بيانگر اين واقعيت است كه از ميان عناصر مذهبي، «فرهنگ عاشورا و نهضت امام حسين(ع) »، نقش بسزايي در اين زمينه ايفا نموده است. مؤلفه‌هاي فرهنگ و تعاليم عاشورا

اين مولفه‌ها عبارت‌اند از:

1.      فرهنگ شهادت

2.      فرهنگ مبارزه مستمر حق با باطل

3.      فرهنگ طاغوت ستيزي و طاغوت زدايي

4.      اصل پيروي از رضاي خدا و مصالح مسلمين

5.      فرهنگ پيشگيري از جرم و فساد قبل از وقوع آن در فرهنگ نظارت عمومي و امر به معروف و نهي از منكر

اين مؤلفه‌ها در پيدايش و پيروزي انقلاب اسلامي، نقش و تأثير بسزايي داشته و حفظ و تداوم انقلاب اسلامي نيز در گرو حركت در اين چارچوب مي‌باشد. اكنون جهت آگاهي بيشتر بحث را در چند محور با كمي تفصيل بيشتر پي مي‌گيريم:

يك تأثير فرهنگ عاشورا در پيدايش انقلاب اسلامي

1. تأثير بر اهداف و انگيزه‌هاي انقلابيان

هدف و انگيزه مردم ايران از انقلاب اسلامي، نابودي ظلم، استبداد و استكبار و برپايي حكومت عدل الهي و اجراي احكام اسلامي به عنوان «معروف» و جلوگيري از وابستگي به اجانب و بيگانگان به عنوان «منكر» بود. اينها همان انگيزه و هدف امام حسين(ع) از قيام عاشورا بود آنجا كه مي‌فرمايد: «انما خرجت لطلب الاصلاح في امة جدي اريد ان آمر بالمعروف و انهي عن المنكر و اسير بسيرة جدي و ابي‌علي ابن ابي طالب(ع)»

اگر يزيدبن معاويه تجاهر به فسق و فجور داشت، خاندان پهلوي نيز همان گونه عمل مي‌كردند و به عنوان نمونه بايد گفت: اسلام زدايي را تا آنجا رساندند كه به طور رسمي تاريخ هجرت پيامبر اكرم(ص) را به تاريخ شاهنشاهي تبديل كردند: اما راحل (ره) درباره تأثير عاشورا بر اهداف و انگيزه‌هاي انقلاب اسلامي مي‌فرمايد: «حضرت سيد‌الشهدا به همه آموخت كه در مقابل ظلم، در مقابل ستم، در مقابل حكومت جائر چه بايد كرد.

 انقلاب شكوهمند انقلاب اسلامي به رهبري امام خميني(ره) علاوه بر ابعاد سياسي مختلف در كوتاه مدت تبديل به يك دانشگاه انسان سازي شد. در طول سال هاي مبازات پيش از انقلاب و در طول جنگ تحميلي افرادي بودند كه با دم مسيحايي روح خدا به يكباره دچار تحولات عظيم روحي شده و در راه اسلام حتي تا پاي فدا كردن خود نيز پيش رفتند

به گزارش پايگاه 598، يكي از اين شهدا شهيد"شاهرخ ضرغامي"بود. وي سال 1328 در تهران متولد شد. در جواني، به سراغ ورزش كشتي رفت و به اردوي تيم ملي كشتي فرنگي دعوت شد. اما زندگي او به خاطر همنشيني با دوستان نااهل، در غفلت و گمراهي ادامه داشت تا اين كه در بهمن سال 1357 و با پيروزي انقلاب، تغييري بزرگ در زندگي‌اش رخ داد