1- يک ميخ آهني يا يک نعل اسب آهني را به هنگام پخت غذاهاي آبکي داخل ظرف غذا بياندازيد تا در طول مدت طبخ غذا، مقادير فراواني آهن يونيزه و قابل جذب را در غذا آزاد کند. البتّه و به طور مشخّص، منظور ما قطعه آهني است که چکش کاري شده و داخل کوره رفته باشد؛ اينچنين قطعه آهني، به راحتي و در مقادير فراوان، آهن يونيزه آماده جذب آزاد مي کند. در آهنگري هاي قديمي، يافتن چنين چيزي کاري ساده است. فراموش نکنيد که ميخ هاي فولادي موجود در ابزارفروشي ها، براي اين کار مناسب نيستند. يک راه مناسب ديگر آن است که اين قطعه آهن را روي شعله اجاق گاز قرار دهيد تا کاملاً سرخ شود و سپس آن را در ظرف آبي بياندازيد. با چند بار تکرار اين عمل، ظرف آب تبديل به يک منبع سرشار از آهن يونيزه خواهد شد که به راحتي مي توانيد از آن به خصوص براي رفع کم خوني کودکان استفاده کنيد.

اين کار بسيار ساده و ارزان، براي درمان کم خوني فقر آهن کاملا مؤثر است و در عين حال، عوارض ناشي از مصرف داروهاي حاوي آهن، مثل عدم تحمّل گوارشي و مانند آنها را به دنبال ندارد. مزيّت ديگر اين کار اين است که چون همه اعضاي خانواده از اين غذا استفاده مي کنند؛ کم خوني هاي پنهان و تشخيص داده نشده در ديگر اعضاي خانواده نيز، خود به خود درمان مي شود. اگر احيانا با اين کار طعم يا مزّه غذا عوض مي شود؛ مدّت زمان جوشيدن آهن را کم کنيد و آن را در حدّي تنظيم کنيد که با عدم تغيير طعم و رنگ غذا، بتوانيد اين کار را ادامه دهيد.
پيشينيان ما به سادگي اين مشکل را حل کرده بودند. به اين ترتيب که غذا را در ظروف مسي طبخ مي کردند و براي هم زدن آن هم از ملاقه اي آهني(معروف به حسوم) استفاده مي کردند و جالب اين که در فواصل هم زدن غذا، مي گذاشتند ملاقه داخل غذا معلّق بماند؛ به اين ترتيب، غذايي طبخ مي شد که حاوي مقادير کافي مس و آهن بود که هر دوي آنها از عوامل مؤثّر در خونسازي هستند. استفاده از ظروف چدني براي طبخ غذا نيز به دليل آزاد کردن مقادير زيادي آهن، همان خاصيت را داشت، تا آن جا که خانواده هايي که عادت به استفاده از ظروف چدني دارند؛ تقريبا هيچ گاه دچار اين مشکل نمي شوند.
2- در بين غذاهاي مختلف، بهترين غذاها براي خونسازي، گوشت و عسل هستند. بهترين گوشت، گوشت گوسفند و شتر است. از گوشت گاو و گوساله، مرغ ماشيني و ماهي، توقع چنداني نداشته باشيد. بهترين حالت براي استفاده از گوشت در افراد کم خون، حالت کبابي و پس از آن پختن در شيشه و پختن در شير است. اگر علاقه اي به اين روشها نداريد، از روشهاي ديگر استفاده کنيد، ولي سراغ سرخ کردن گوشت نرويد.


3- مقدار دلخواهي عسل را در آب حل کنيد(حدّاقل يک قاشق غذاخوري در يک ليوان آب). سپس مقداري آب ليموترش تازه(و نه آبليمو) به آن اضافه کنيد و پس از خنک شدن آن در يخچال( و نه خنک کردن آن با يخ) اين نوشيدني بسيار گوارا و لذيذ را به آرامي و جرعه جرعه ميل نماييد. اين نحوه استفاده از عسل که در روايات وارد شده از حضرات معصومين، عليهم السّلام به عنوان شربت عسل از آن ياد شده است . در رفع طيف وسيعي از مشکلات ازجمله کم خوني، خستگي هاي مزمن و کمبود انرژي، انواع مشکلات گوارشي، درمان بيماري هاي عفوني، بهبود سينوزيت، کمک به تحمّل بهتر روزه داري و … بسيار مؤثّر است.  آب ليموترش تازه علاوه بر ايجاد طعمي بسيار دلنشين، داراي خواصّ دارويي فراواني بوده ضمن جلوگيري از ترش شدن محلول آب عسل، با ايجاد تعادل نسبي در طبع نوشيدني، باعث مي شود که تقريبا تمامي افراد با هر مزاجي قادر به استفاده از اين دارو باشند. توصيه ما به افراد کم خون آن است که روزي دو يا سه ليوان از اين شربت گوارا را نوش جان کنند و در مدّت کوتاهي شاهد آثار شفابخش آن باشند.

4- يک روش بسيار مؤثّر در درمان کم خوني آن است که يک قسمت عسل را با پنج تا هفت قسمت آب و چند قطعه دارچين نکوبيده، آرام بجوشانيم تا آب آن نصف شود و روزي دو سه ليوان مصرف کنيم. اين نوشيدني به ويژه در درمان کم خوني افراد بلغمي(افراد سردمزاج و رطوبتي) بسيار مؤثّر است و در صورت تداوم مصرف، علاوه بر درمان کم خوني، در کاهش وزن اين گونه افراد نيز مؤثّر است. افزودن آب ليموترش تازه به اين نوع آب عسل نيز مي تواند مطلوب باشد.

5- جوانه هاي حبوبات و غلّات در درمان کم خوني و البته در درمان بسياري ديگر از بيماريها بسيار مفيد هستند. از آنها غافل نشويد. در اين ميان جوانه گندم چيز ديگري است. روزي يک قاشق مربّاخوري از پودر جوانه گندم را به هرنحوي که مايل هستيد و تا درمان کامل  علايم و عوارض کم خوني؛ مصرف کنيد. البتّه معمولا جوانه گندم به عنوان درمان کننده کم خوني کمتر مطرح مي شود امّا در عمل چنين اتّفاقي خواهد افتاد به ويژه که آثاري چون افزايش اشتها و تنظيم قاعدگي بانوان که تأثير زيادي در درمان کم خوني دارند از آن قابل انتظار خواهد بود. جوانه ماش نيز به ويژه در درمان کم خوني کودکان مفيد است.

6- گياهان گزنه، شنبليله و ريحان در افزايش توليد گلبولهاي قرمز در بدن بسيار مؤثرند.

7- بسياري از خوراکي هاي قرمز رنگ، خونسازند؛ مثل زرشک آبي و کوهي، شاتوت، عنّاب، چغندر رسمي(لبو)، چاي ترش، زغال اخته و…. مي توانيد عصاره داروهاي فوق(و به ويژه آب زرشک و شاتوت) را با عسل شيرين و ميل کنيد که البتّه قبل از آن بايد مطمئن شويد که اين خواراکي ها با طبع شما سازگارند. در اين بين، خوردن يکي دو ليوان آب انار قرمز، اثري عالي در درمان کم خوني دارد. اگر اين نوشيدني خوشمزه را با عسل شيرين کنيد بسیار عالی خواهد بود. نکته دبگراين که فراموش نکنيد که گوجه فرنگي، ربّ و غذاهاي مصنوعي قرمز رنگ، نه تنها جايي در اين فهرست ندارند؛ بلکه از مظنونين اصلي ايجاد کم خوني هستند.

8- از پوشيدن لباس قرمز غافل نشويد، تاثير اين امر در افزايش خونسازي در بدن ثابت شده است.

9- بادکش( حجامت گرم و خشک) روي استخوانهاي پهن بدن يک روش بسيار خوب در تحريک سلولهاي مغز استخوان به خونسازي است. براي اين کار، يک روز جلوي بدن(قسمت جلوي ران و روي استخوان جناغ سينه) و روز ديگر، قسمت عقب بدن(قسمت پشت ران، قسمت پشت ساق، روي کتف ها و به طور عرضي روي قسمت بالايي باسن) را تا چهل مرحله بادکش کنيد.

10- حجامت: تصور عامه مردم اين است که افراد کم خون نبايد حجامت کنند. اگر چه اين امر در مورد افرادي که کم خوني شديد دارند صادق است، اما در کم خوني هاي عادي که بين عموم مردم شايع است، حجامت؛ با خارج کردن مواد زايد و سمي از بدن(به ويژه سرب)، استخوانها را تحريک به خونسازي مي کند.

11- استفاده از اين موادّ غذايي به درمان کم خوني کمک مي کند: روغن حيواني، کره محلّي، کنجد خام، مغزها(خام)، مويز، شاهدانه(خام)، تخم مرغ خانگي(و به ويژه زرده آن که به صورت عسلي آب پز شده باشد)، خرما، برگه ها به ويژه برگه زردآلو، شيره خرما و انگور، ارده، حلواارده، توت و انجير خشک و ….

12- يکي از علل کم خوني، مصرف نان هاي حاوي جوش شيرين است .

13- هر روزيک عدد سيب را ( که بهتر است سيب سرخ يا سيب گلاب باشد ) با پوست رنده کرده، دو قاشق غذاخوري گلاب، دو قاشق غذاخوري عرق بيدمشک و يک قاشق غذاخوري عسل به آن افزوده ميل نماييد. اين خوراک گوارا و خونساز، تأثير به سزايي در آرامش اعصاب نيز دارد. براي تأثير بيشتر اين نسخه(به ويژه اثر آرام بخشي آن)، مي توانيد يک قاشق چايخوري تخم ريحان يا فرنجمشک نيز به آن اضافه کنيد. اين ترکيب، همچنين براي درمان انواع مشکلات قلبي و به ويژه ضعف عضلات قلب و نيز شجاع نمودن افراد ترسو و کم دل! مؤثّر است.

نکته مهم در درمان کم خوني فقرآهن آن است که بايد درمان را تا يکي دو ماه پس از رفع کامل علايم و عوارض ادامه داد تا ذخاير مغز استخوان نيز از آهن سيراب شوند.