علت:
از دیدگاه طب سنتی یبوست چند علت دارد:
1. دلیل اول به نحوه تغذیه فرد اشاره می کند؛ اگر در رژیم غذایی فرد مواد غذایی خشک – مثل برنج و ذرت- زیاد مصرف شوند، ممکن است فرد دچار احتباس مدفوع و یبوست شود.
2. یبوست یا لینت طبع به مقدار غذا خوردن هم بستگی دارد. اگر فرد آنقدر کم غذا بخورد که فضولات به مقداری که توجه طبیعت را برای دفع به خود جلب کند، تولید نشود، نیروی دافعه بدن به دفع مواد نمی پردازد.
3. ممکن است حرارت یا خشکی بر روده ها غلبه یابد و به این خاطر مدفوع در روده سفت شود و خروج آن با مشکل مواجه گردد.
4. به دنبال دفع مایع به مقدار زیاد از بدن – مثلا پس از یک اسهال شدید- بدن دچار خشکی شود، به نحوی که اعضای بدن رطوبت را با ولع به سمت خود بکشند و جذب کنند، در این صورت بدن به دفع رطوبت مشتاق نخواهد بود و ماده دفعی خشک و سفت می شود. در حالتهایی مثل گرمای شدید هوا یا فعالیت بدنی بسیار زیاد نیز تحلیل و خشکی ایجاد شده در بدن، وضعیت فوق را ایجاد می کند.
5. احساس دفع مدفوع در فرد از بین برود. که این مساله می تواند به علت مصرف داروهای مخدر، سوءمزاج سرد روده ها یا حتی زخمهایی در روده باشد که به اعصاب حسی روده آسیب زده باشد. گاهی نیز زخمهای موجود در مسیر دفع مدفوع باعث ایجاد درد شدید می شوند و طبیعت بدن خودبخود برای فرار از این درد از عبور مدفوع از روده جلوگیری می کند. از جمله مثالهای این وضعیت وجود شقاق مقعد یا بواسیر دردناک است که از دیدگاه طب جدید با مکانیسم اسپاسم اسفنکترمقعد باعث بروز یبوست می شود.
6. انسدادی در مسیر ریخته شدن صفرا به روده ایجاد شود . بدین ترتیب صفرا به روده نریزد و دفع مدفوع با مشکل مواجه شود .
7. وجود کرم و انگل در روده که می تواند هم باعث یبوست و هم باعث انسداد روده شود.
از دیدگاه طب جدید، بیماری های عصبی-عضلانی، بیماریهای روانی، تومورها، چسبندگی ها و تنگی های روه نیز می توانند علت بروز یبوست باشند.
عوارض:
یبوست سرچشمه بسیاری از بیماریها است : بواسیر، میگرن، بوی بد دهان، بیماریهای کبدی، تجمع مواد اضافی در بدن، تهوع، سرگیجه، کج خلقی، با کمترین ناملایمتی از جا در رفتن ، یأس در زندگی، بدبینی، دعوای بی جهت، قضاوت ناحق، سردردهای طولانی، فراموشی، ترس، تغییر اخلاق، تشنج، رعشه، افسردگی، دردهای گوناگون عصبی، ناراحتی های گوش و چشم و بینی، انواع بیماریهای جلدی مثل اگزما و جوشهای گوناگون بدن، اختلال در اعمال غدد درونی مثل تیروئید، تخمدان، غدد فوق کلیوی و ...

در قسمت قبلی با تعریف، علل و عوارض یبوست آشنا شدید در این بخش به بحث پیشگیری از یبوست می پردازیم که در واقع از دیدگاه طب سنتی همان رعایت اصول حفظ الصحه (حفظ سلامتی) برای جلوگیری از بروز یبوست می باشد.

پیشگیری:

1. باید به این نکته توجه داشت که چنانچه انسان فعالیت بدنی و نرمش و ورزش بدنی روزانه به طور مرتب داشته باشد به ویژه اینکه ماهیچه های شکم را منقبض و به کار وا دارد مزاج نرم و خود به خود بطور طبیعی کار می کند و نیازی به مسهل وملین های دارویی پیدا نمی شود. چون عادت کردن به مسهل ها سبب تنبلی روده و عادت آنها به عامل محرک دارویی می شود. بنابراین باید از خستگی بدنی و فکری و توقف در یکجا خودداری نمود و حتی المقدور از هوای آزاد و ورزشهای ملایم مانند دوچرخه سواری که موجب تقویت عضلات شکم می شوند به شرطی که از حد اعتدال خارج نگردد بهره جست.
2. باید کوشش گردد که از تند خویی و عصبانیت خودداری شود که در این زمینه بسیار زیان بخش می باشند. در ضمن توجه به استراحت بدن و خواب کافی ضروری است.
3. باید روزی 1-2 بار در ساعات معین عمل تخلیه صورت گیرد. بعد از صرف غذا موجی از معده به طرف روده بزرگ می رود که اصطلاحاٌ به رفلکس " گاستروکولیک" معروف است. اگر بلافاصله بعد از صرف غذا اقدام به اجابت مزاج شود این موج می تواند به عمل دفع کمک موثری نماید .تجربیات بالینی نشان می دهند که اگر شخصی پس از تحریک رفلکس های دفعی، اجازه دفع را ندهد و یا از مسهل ها بیش از حد استفاده کند، به گونه ای که جای عملکرد طبیعی روده را بگیرند، این رفلکسهای دفعی به تدریج در طی ماهها و سالها ضعیف تر می شوند و کولون آتونیک می گردد. به همین دلیل اگر شخصی در ابتدای زندگی عادات منظم روده ای را فرابگیرد، یعنی صبح پس از صبحانه هنگامی که رفلکسهای گاستروکولیک سبب حرکت توده ای در روده بزرگ می شوند، دفع مدفوع داشته باشد،احتمال ایجاد یبوست در سالهای بعدی زندگی بسیار کم خواهد بود.
4. رعایت آداب و نحوه صحیح غذا خوردن در پیشگیری از یبوست ضروری است:

   الف ) غذا باید به خوبی جویده شود تا کاملاً با بزاق دهان آغشته شده و سپس فرو برده شود.خوب نجویدن غذا و هضم ناقص آن باعث تنبلی روده و تخمیر غذا در دستگاه گوارش شده و زمینه ساز یبوست می شود.

ب‌)  تا قبل از احساس گرسنگی نباید غذایی خورد و هنوز کاملاً سیر نشده باید دست از خوراک کشید.

ج‌)    مصرف غذا با آرامش و آهسته صورت گیرد.

د) در سر سفره و به هنگام صرف غذا باید مطالب نشاط آور و مفرح مطرح نموده و شوخی و خنده کرد. مرحوم دکتر احمدیه در کتاب راز درمان می نویسد: «خنده تحریک لازم در جهاز هاضمه نموده و حرکت و جنبش آن را زیاد می کند و در نتیجه تسهیل در تحلیل نموده و عمل جذب را آسان می نماید. خنده و شادی موجب تحریک بیشتر روده ها شده و دفع مواد زائد را تسهیل می بخشد.»

ه) مایعات باید به اندازه کافی نوشیده شود ولی از مصرف آن به همراه غذا باید پرهیز گردد.

1. برای جلوگیری از یبوست باید از مصرف بعضی خوراکی ها پرهیز نمود:
2. مزمزه کردن کمی نمک قبل و بعد از غذا به پاکسازی بدن و جلوگیری از یبوست کمک می نماید.

       بادنجان، عدس، گوشتهای مانده و نمک سود، ماهیهای شور، شیرینیجات مصنوعی، قهوه ، شکلات، کاکائو ، چای پررنگ، سبزیجات تند مثل تره تیزک ( که باعث اسپاسم در روده می شود) ،خوراکیهای ترش و قابض مثل آبغوره، آب یخ و فست فودها و غذاهای آماده و کارخانه ایی و ...

ادامه ترکیبات برطرف کننده یبوست:
ماء الجبن:
ماءالجبن آب پنیر را گویند. یعنی اگر شیر بسته شود و رطوبت از آن جدا گردد به آن رطوبت آب پنیر می‌گویند.
روش تهیه ماءالجبن:
800گرم شیر تازه دوشیده را در ظرف سنگی یا سفالی یا مسی قلعی‌دار به جوش آورید. 150 گرم سکنجبین ترش به آن اضافه نمایند و اگر سکنجبین بسیار ترش نباشد مقداری سرکه انگوری یا آبغوره یا آب لیمو اضافه نمایند تا شیر بریده شود.
زمانی که شیر بریده شد شیر را از روی حرارت پایین آورند.
جهت صاف کردن باید که شیر را در پارچه ای ریخته و آویزان کنند تا آب قطره‌ قطره از پنیر جدا شده و چیزی از اجزای پنیر وارد ماءالجبن نگردد.
خواص ماء الجبن:
ماء الجبن به علت رقت و لطافت قوام ، نفوذ بسیار بالایی دارد و به سرعت به عضو مقصود می رسد. به علاوه بعد از مصرف آن فضولاتی در بدن باقی نمی ماند و همه غذای بدن می شود.ماءالجبن صفرا و سودا و اخلاط سوخته و مواد زاید را نضج داده و از بدن خارج می کند . کلیه ها را پاکسازی کرده و سده ها و گرفتگی های کبد و سایر اعضا را برطرف می نماید و به بدن رطوبت می بخشد.