سال 88،سال اصلاح الگوی مصرف

صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان

با وجود اینكه انرژی در كشور ما نه به قیمت واقعی، بلكه ارزانتر از آن عرضه می شود، اما به هر حال مشكل محدودیت منابع انرژی در دسترس، كم و بیش برای كلیه كشورها، اعم از صنعتی وتوسعه یافته و یا در حال توسعه، مشترك است. گفته می شود كه در كشورهای مختلف، بسته به میزان فعالیتهای صنعتی، بین۳۰ تا ۳۵ درصد از كل انرژی مصرفی در ارتباط با مصارف ساختمانی است كه به نظر می رسد ارزش آن به قیمت جهانی سالیانه بالغ بر ۶ میلیارد دلار می گردد. حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد از این میزان صرف گرمایش و سرمایش ساختمان در فصول مختلف سال می شود و این بدان معناست كه از كل انرژی مصرفی كشور بین ۱۵ تا ۲۰ درصد به مصرف گرمایش و سرمایش فضای مسكونی داخل ساختمانها می رسد. با توجه به این موضوع هر اقدامی كه در جهت ارتقاء كیفیت ساختمانهای مختلف (اعم از مجتمع های مسكونی، مدارس، ادارات، رستورانها، فروشگاه ها، مراكز ورزشی، هتل ها و...) از دیدگاه تبادل حرارتی صورت گیرد، به صرفه جویی قابل توجهی در مصرف كل انرژی منتهی می شود.باید توجه داشت كه انبوه سازی مسكن جدای از تأمین مزایای دیگر، امكان اجرای طرحهای كنترل مصرف، استفاده از سیستم های برنامه ریزی روزانه و هفتگی جهت گرمایش و سرمایش و به طور كلی «مدیریت انرژی در ساختمانها» را فراهم می كند. همچنین پیروی از الگوی مسكن (از حیث داشتن زیربنای كافی و نه بیش از حد لازم) كه از سوی شورای عالی الگوی مصرف كشور تدوین شده است، در این زمینه بسیار مفید است. در كنار این موارد بهره گیری از طراحی اقلیمی متداول در معماری كهن ایرانی با توجه به كاربریهای جدید ساختمانی از سوی كارشناسان توصیه می شود. به هر حال قسمت بزرگی از تلفات گرمایشی و سرمایشی ساختمان از طریق سقف، دیوارها، شیشه ها و كف صورت می گیرد و از این جهت اقداماتی در جهت عایقكاری این قسمتها از مؤثرترین و مهمترین راه های صرفه جویی خواهد بود.

شاید سنگ بنای تحول در صنعت ساختمان سازی از نظر رعایت ضوابط فنی برای جلوگیری از به هدر رفتن انرژی سرمایی و گرمایی، تدوین مقررات و ضوابط فنی برای صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمانها باشد. این اقدام مهم در سال۱۳۷۰ برای نخستین بار در كشور با تدوین ضوابط فنی برای پوسته ساختمان (به نام مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان) آغاز شد. باید پذیرفت كه بجز این موارد، واقعاً كار شایسته و بایسته ای صورت نگرفته بود. متعاقباً انتشار كتب مرجع در اواخر این دهه و به ویژه راهنمای مبحث ۱۹ در سال ،۷۸ كه به روشنی راهكارهای به كارگیری مقررات را متناسب با امكانات داخلی در اختیار مهندسان قرار می داد، از مهم ترین رخدادها در این زمینه بوده است. دلایل چندی چون ایجاد شرایط و امكانات جدید صنعتی در كشور، نبود ضوابط لازم برای صرفه جویی در مصرف انرژی تأسیسات مكانیكی و برقی ساختمان، پیشرفت جهانی دانش فنی و تجربه های مثبت (و البته محدود)، لزوم استفاده از بیان روشن و گویا و تا حد امكان ساده و... باعث شد تا دست اندركاران به فكر بازبینی مبحث ۱۹ بیفتند و ویرایش جدید آن را وارد بازار كنند.در ویرایش جدید، علاوه بر تأكید بر امكانات موجود كشور در زمینه دانش فنی و مصالح در دسترس، اساس تصمیم گیریها بر طبقه بندی ساختمانها استوار است. ساختمانها از نظر نوع كاربری به چهار گروه، مناطق مختلف كشور از نظر سطح نیاز انرژی گرمایی- سرمایی سالانه، به سه گروه و مجدداً ساختمانها از نظر سطح زیر بنای مفید به دو گروه تقسیم می گردند. همچنین شهرها در این مبحث به دو گونه و بالاخره ساختمان ها از نظر میزان صرفه جویی در مصرف انرژی به چهار گروه تقسیم بندی می شوند. البته تقسیم بندی و گونه بندی های متنوع دیگری هم برای ساختمانها در نظر گرفته می شود كه در اینجا مجال اشاره كردن بدانها نیست.

از این جزئیات راجع به مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان كه بگذریم، اهمیت اقتصادی اجرای اصولی ضوابط صرفه جویی در مصرف انرژی زمانی روشن تر می شود كه نگاهی به گزارشی بیندازیم كه اخیراً در اخبار اقتصادی همشهری مبنی بر پرداخت ۱۲۵ هزار تومان یارانه انرژی توسط دولت به هر ایرانی در ۷ ماه اول امسال درج گردید. براساس این خبر، ردیف جدیدی به نام شفاف سازی قیمت انرژی در بودجه های سالیانه در نظر گرفته می شود كه این ردیف به صورت جمعی- خرجی در قسمت درآمدها و هزینه ها می باشد و هدف از گنجاندن این ردیف محاسبه میزان یارانه ای است كه دولت در بودجه به مردم پرداخت می كند. یك محاسبه معمولی یارانه ۱۷ هزار و ۸۰۰ تومانی به هر نفر ایرانی را در ماه به دست می دهد و به این ترتیب یك خانواده ۵ نفری ماهانه ۸۹ هزار تومان یارانه انرژی از دولت دریافت كرده كه مبلغ قابل توجهی است.در نقشه های معماری هم باید گروه ساختمان از نظر مصرف انرژی مشخص شود و هم برای بام، دیوارهای خارجی و پنجره ها جزئیات اجرایی ارائه شود تا برای آنها عایق بندی حرارتی صورت گیرد. این موضوع در حال حاضر در مناطق ۱ تا ۵ و نیز ۲۲ شهرداری تهران صورت می گیرد.رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان طبق مصوبه وزارت مسكن و شهرسازی و ابلاغ به شهرداریهای كشور از اوایل امسال با توجه به جداول تنظیم شده اجباری شده و بایستی اجرا گردد. لذا همان طور كه در این مبحث عنوان شده است گواهی صلاحیت مهندس یا شركت طراح، چك لیست انرژی، نقشه های ساختمان، مشخصات فیزیكی مصالح و سیستم های عایق حرارت مورد استفاده در ساخت اجزای پوسته خارجی و... جزء مدارك مورد نیاز جهت تأیید ساختمان از نظر ضوابط صرفه جویی انرژی هستند. اما در اینجا در گفت وگو با دكتر بهروز كاری و خانم دكتر ریما فیاض از كارشناسان انرژی در مركز تحقیقات ساختمان و مسكن كه از اعضای چهار نفره كمیته تهیه كننده پیش نویس مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان در این مركز هستند، به بررسی اهمیت اقتصادی و سایر جنبه های به كارگیری اصول صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان، موانع پیش رو و راهكارهای پیشنهادی و بالاخره عملكرد سازمانها و مراجع دخیل در اجرای صحیح اصول و مقررات صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان می پردازیم. همان طور كه خواهید دید بر لزوم فراهم آوردن شرایط برای آشنایی مهندسان با اصول اجرایی عایقكاری حرارتی، توجه به تولید انبوه و متنوع محصولات مربوطه با كیفیت تضمین شده از سوی مراجع ذی صلاح، ارائه و اعطای تسهیلات به سازندگان مسكن و به كارگیری سیاست های تشویقی تأكید شده است.

از دیدگاه اقتصادی

دكتر ریما فیاض، عضو همكار در تنظیم متن پیش نویس ویرایش جدید مبحث نوزدهم، در زمینه اهمیت صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان می گوید: «كشورهای غربی با توجه به این كه واردكننده سوختهای فسیلی هستند، بیشتر به صرفه جویی در مصرف انرژی توجه كرده اند. چرا كه سوختهای فسیلی در آنجا بسیار گران بوده و به قیمت واقعی آن به مردم عرضه می شود. بنابراین از لحاظ اقتصادی برای آنها مقرون به صرفه تر است تا ساختمانهای خود را عایق بندی حرارتی كنند. اصولاً كشورهای غربی این مسأله را در تمام جنبه ها رعایت می كنند و در تمامی قسمتهایی كه سوخت فسیلی مصرف می شود، راه حلی برای كمتر شدن مصرف آن پیدا می كنند. اما در كشور ما قیمت سوخت هنوز آنقدر بالا نیست كه صرفه جویی در مصرف آن صرفه اقتصادی داشته باشد و بیشتر از لحاظ ایجاد آسایش در ساختمان اهمیت دارد. چرا كه وقتی ساختمانی عایق حرارتی باشد در آن احساس آسایش بیشتری به شما دست می دهد و دما در حد مطلوب تری باقی می ماند. طبیعتاً با این كار آلودگی محیط زیست هم كمتر خواهد شد، چون سوخت فسیلی كمتری مصرف می شود.»در صورتی كه براساس طرح مطرح شده در كمیسیون اقتصادی مجلس یارانه انرژی به صورت مستقیم به هر ایرانی پرداخت گردد، شاید انگیزه بخش خصوصی برای حمایت از طرح های كاهش مصرف انرژی بیشتر شود. هر چند در حال حاضر نیز ارزش و اهمیت این موضوع برای دولت نیز روشن شده است. دكتر بهروز كاری، مدیر بخش مصالح و فرآورده های ساختمانی مركز تحقیقات ساختمان و مسكن و مسئول و تنظیم كنندهمتن پیش نویس مبحث نوزدهم، بخش خصوصی را در زمینه پیگیری كاهش مصرف انرژی در ساختمان تقریباً بی انگیزه می داند. وی در این باره می گوید: «دولت كه پرداخت كننده هزینه واقعی انرژی است، حمایت كننده اصلی است. بخصوص كه این موضوع جا افتاده است كه كاهش مصرف انرژی می تواند پتانسیلی برای صادرات و درآمد بیشتر برای كشورمان باشد. لذا اولاً ارگان های دولتی باید در جهت كاهش مصرف انرژی تلاش كنند و ثانیاً به این موضوع باید در سطح ملی هم توجه شود. در این شرایط ایجاد انگیزه از طریق آگاه سازی و همچنین تضمین حداقل صرفه جویی برای ساختمان ها در طول عمر مفیدشان از طریق مقررات لازم، ضروری است. می توان گفت كه با اجرای اصول مبحث نوزدهم در ساختمان های نوساز نسبت به ساختمان هایی كه همان مشخصات را دارد ولی عایق نیست بیش از ۵۰ درصد انرژی كمتری مصرف خواهد شد.»اصولاً طرح های اصولی و زیربنایی در درازمدت، میان مدت و حتی كوتاه مدت بازده اقتصادی خوبی دارند. به گفته كارشناسان این طرح نیز از جمله این موارد است.خانم دكتر فیاض معتقد است كه براساس محاسبات صورت گرفته، هزینه ای كه به سازنده ساختمان تحمیل می شود خیلی زیاد نیست و كسی كه ساختمان می سازد، می تواند به راحتی این هزینه را تقبل كرده و در عوض احساس آسایش بیشتری بكند. دكتر كاری در این باره می گوید: «هزینه اضافی كه برای عایقكاری حرارتی ساختمان های نوساز لازم است، حدود ۳ درصد هزینه ساخت است كه در اكثر موارد پس از سه سال بازگشت سرمایه دارد. اما اگر بخواهیم به طور جدی به صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان ها بپردازیم باید روی ساختمان های موجود هم برنامه ریزی كنیم. چون ساخت و ساز صورت گرفته در هر سال ۲ تا ۳ درصد ساختمان های موجود است و اگر بخواهیم فقط به این مقررات توجه كنیم كل تأثیری كه می تواند بگذارد ۵۰ درصد از ۳ درصد یعنی در حدود ۵/۱ درصد كاهش خواهد بود.»همان طور كه پیش از این اشاره شد، قسمت بزرگی از تلفات گرمایشی و سرمایشی ساختمان از طریق سقف، دیوارها، شیشه ها و كف صورت می گیرد.دكتر كاری در ادامه در مورد میزان صرفه جویی در مصرف انرژی در ساختمان از طریق عایقكاری حرارتی می افزاید: «محاسبات صورت گرفته روی تعداد زیادی از ساختمان ها نشان می دهد كه در صورت انجام عایقكاری حرارتی، پوسته خود بالای ۵۰ درصد صرفه جویی را تضمین می كند. اما مقدار دقیق كل صرفه جویی مشخص نیست، چون هیچ گونه سیستم كنترلی برای اتلاف حرارتی كه در اثر نشست و تعویض هوا صورت می گیرد در كشور ما پیش بینی نشده است. در حالی كه در كشورهای پیشرفته سیستم هایی وجود دارد كه این موضوع را دقیقاً كنترل می كنند. مصرفی كه به صورت حدودی برای یك ساختمان به طور متوسط برآورد می شود ۲۵۰ كیلووات ساعت بر متر مربع در سال است كه این مقدار به راحتی تا ۱۵۰ كیلو وات ساعت بر متر مربع می تواند كاهش بیابد. اما كاهش دادن آن به كمتر از ۱۵۰ مستلزم اعمال سخت گیری های بیشتری در مقررات است.»براساس ضوابط، در نقشه های پلان طبقات، پلان بام، نماها و مقاطع، محل عایق كاری حرارتی متناسب با گروه بندی ساختمان از نظر میزان صرفه جویی در مصرف انرژی باید مشخص شده باشد. جزئیات اجرایی پوسته خارجی ساختمان باید با مقیاس هایی از قبیل: ۱:۱ ، ۱:۲ ، ۱:۵ و ۱:۱۰ (برحسب نیاز) تهیه شوند و در آنها نحوه اجرای عایقكاری حرارتی و مشخصات فنی مصالح تشكیل دهنده پوسته خارجی نشان داده شده باشد. دكتر فیاض در مورد میزان رعایت و حدود اشاعه مبحث نوزدهم می گوید:«در نقشه های معماری هم باید گروه ساختمان از نظر مصرف انرژی مشخص شود و هم برای بام، دیوارهای خارجی و پنجره ها جزئیات اجرایی ارائه شود تا برای آنها عایق بندی حرارتی صورت گیرد. این موضوع در حال حاضر در مناطق ۱ تا ۵ و نیز ۲۲ شهرداری تهران صورت می گیرد.»هر چند در زمینه تنظیم مقررات و آئین نامه ها اقدامات ارزشمندی صورت گرفته، اما روشن است كه موانع و مشكلاتی بر سر راه اجرای اصولی این ضوابط وجود دارد.دكتر بهروز كاری در ادامه می افزاید: «با وجود این كه ویرایش اول مبحث ۱۹ لازم الاجرا بوده است اما كارهایی كه دولت اجرا كرده است بسیار جدید هستند و این به خاطر نبودن دانش و اطلاعات است. شرایط پس از چاپ ویرایش دوم اهمیت این موضوع را روشن تر كرده است. لذا چك لیست های انرژی در این زمینه تنظیم شده و در اختیار شهرداری ها قرار گرفته است و این چك لیست ها در اختیار مهندسان قرار می گیرد. در حال حاضر اطلاعات و مدارك مربوط به مصرف انرژی باید در ضمیمه پرونده برای صدور پروانه باشد، ولی هنوز سخت گیری ها فقط در فاز صدور پروانه است و هنوز تا رعایت اصول اجرایی فاصله داریم.»طراحی، اجرا و نظارت بر اجرای مقررات ملی ساختمان مستلزم برقراری ارتباط هدفمند بین مراجع ذی ربط در امر ساخت و ساز و دوری جستن از بخشی نگری در سازمان های مختلف است.

سایت آفتاب-مجله پرواز

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 20 بهمن 1388

نظرات0

پیش‌نیازهای اصلاح الگوی مصرف در صنعت ساختمان

پیش‌نیازهای اصلاح الگوی مصرف در صنعت ساختمان پیش‌نیازهای اصلاح الگوی مصرف در صنعت ساختمان

بخشی از الگوهای مصرفی جامعه ما نتیجه روشها و ساز و کارهائی است که چندان در کنترل مصرف کننده نیست و به عبارتی به وی تحمیل شده است. این ساز و کارهای نادرست و اجباری، که متاسفانه حاصل عملکرد دولتها و شهرداریها در طول سالهاست، مردم را خواسته یا ناخواسته در مسیر مصرف بیشتر قرار می دهد و برای اصلاح الگوی مصرف بایستی به تصحیح آنها همت گماشت.

بخشی از الگوهای مصرفی جامعه ما نتیجه روشها و ساز و کارهائی است که چندان در کنترل مصرف کننده نیست و به عبارتی به وی تحمیل شده است. این ساز و کارهای نادرست و اجباری، که متاسفانه حاصل عملکرد دولتها و شهرداریها در طول سالهاست، مردم را خواسته یا ناخواسته در مسیر مصرف بیشتر قرار می دهد و برای اصلاح الگوی مصرف بایستی به تصحیح آنها همت گماشت.

نمونه های اجبار به مصرف و پرداخت هزینه های تحمیلی و ناخواسته در زندگی ما کم نیست.

یکی از مهمترین این موارد نظام ساختمان در کشور ماست که متاسفانه مصرف ناخواسته ای را به بسیاری از مردم ما تحمیل می کند و با این وضعیت اصلاح مصرف و صرفه جوئی امکان پذیر نیست.

اصلاح این موارد از پیش نیازهای اساسی هدفمند سازی یارانه ها و اصلاح الگوی مصرف در کشور است.

مواردی از این اشکالات در ساختمانهای ما که موجب مصرف بی رویه می شود و لازم است در مورد آنها اقدام عاجلی صورت گیرد به قرار زیر است:

۱) کنتورهای مشترک گاز و آب در آپارتمانها

این کنتورها مشترک موجب می شود افراد مسرف، که متاسفانه در میان ما کم نیستند، با علم به اینکه هزینه اسراف توسط خود آنها پرداخت نخواهد شد و دیگران این هزینه را خواهند پرداخت، همچنان به مصرف مسرفانه خود ادامه دهند. در حقیقت بدلیل کنتورهای مشترک عملا بسیاری افراد بیش از نیاز مصرف می کنند و هزینه آن را نیز نمی پردازند.

در چنین موردی افزایش قیمتها و حذف یارانه ها عملا موجب زیان بیشتر گروههای صرفه جو خواهد شد که مجبورند هزینه اسراف دیگران را بپردازند و مسرفین نیز همچنان به رفتار نادرست خود ادامه خواهند داد.

۱-۱ ) راه کار پیشنهادی :

با دستور دولت و شوراهای شهر و شهرداری ها بایستی نصب کنتور مستقل گاز و آب کلیه اپارتمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند مورد تاکید قرار گیرد و ارائه پایان کار به کلیه مجتمع های آپارتمانی دارای کنتور آب و گاز مشترک در سراسر کشور ممنوع اعلام گردد.

در مورد آپارتماهای فعلی نیز با اعلام مهلت از همه آنها خواسته شود نسبت به تفکیک و مستقل نمودن کنتورهای گاز و آب اقدام نمایند.

در جهت ضمانت اجرائی این تصمیمات دولت می تواند اعلام کند که مثلا از یکسال بعد هزینه محاسبه آب و گاز کنتورهای آپارتمانی مشترک ۵۰٪ نسبت به کنتورهای مستقل افزایش خواهد یافت.

چنین تاکیدی ظرف کمتر از یک سال همه آپارتماهای کشور را دارای کنتور آب و گاز مستقل خواهد ساخت و این امر تاثیر فوق العاده ای بر کاهش مصرف مسرفانه خواهد داشت و موجب می شود افراد مسرف تنبیه شده و افراد صرفه جو پاداش صرفه جوئی خود را با پرداخت کمتر دریافت دارند.

افزایش قیمتهای آب و گاز و چنین تغییر ساده ای در مجتمعهای آپارتمانی می تواند در ظرف کمتر از یک سال الگوهای مصرف آب و گاز را در کشور ما را کاملا دگرگون ساخته و آن را بسوی یک مصرف عاقلانه و اقتصادی سوق دهد.

اگر در صدور چنین دستوری درنگ شود، قطعا با تداوم وضع فعلی وحتی افزایش قیمتها؛ انگیزه و امکان صرفه جوئی چندانی در بین آپارتمان نشینان بوجود نخواهد آمد.

۲ ) استفاده از پکیج در آپارتمانها به جای موتورخانه مرکزی

یکی از نقاط ضعف بزرگ نظام ساختمان سازی ما استفاده از موتورخانه مشترک برای آب گرم و حرارت همه آپارتمانهاست.

بعلاوه این امر از محلهای اختلاف جدی بین ساکنین در مجتمع های آپارتمانی است زیرا معمولا طبقات پائین از گرمای زِیاد ناراحتتد و طبقات بالا از سرما و عدم رسیدن حرارت مینالند.

علاوه بر این آپارتمانهای خالی و آپارتمانهائی که ساکنین آنها به سفر رفته اند مجبورند هزینه موتورخانه را بپردازند و زمانی که بیشتر ساکنین در مسافرت هستند موتور خانه کل ساختمان بایستی برای اقلیتی روشن باشد و اکثریت غایب مجبورند هزینه اقلیت حاضر را بپردازند.

این روش خود بخود از موارد مصرف بالا و غیر لازم انرژی و سوخت در آپارتمانهاست.

۱-۲) راه کار پیشنهادی

با دستور دولت و شهرداری ها می توان کلیه ساختمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند را بجای استفاده از موتورخانه مرکزی به استفاده از پکیج موظف نمود.

با استفاده از پکیج مستقل، هر منزل در حد نیاز خود دسترسی به آب و هوای گرم خواهد داشت و مجبور نخواهد بود هزینه غیر لازم دیگر ساکنین را بپردازد.

در مورد ساختمانهای فعلی نیز می توان با یک مهلت حداکثر ۲ساله برای دفاتر اداری و تجاری و ۳ ساله برای منازل آنها را وادار به تبدیل موتورخانه مرکزی به پکیج نمود.

۳) اجباری شدن استفاده از پنجره های دوجداره

به دلیل قیمت بسیار ارزان انرژی و از آن مهمتر عدم اعمال مقررات مربوطه در ساختمانها، امروزه در نظام ساختمان سازی ما پنجره های دوجداره به یک کالای لوکس تبدیل شده است. در صورتی که برای کنترل مصرف انرژی؛ استفاده از آنها در تمام نقاط کشور ضروری است. ساختمانهای بدون پنجره دوجداره، مردم را نا خواسته به مصرف بیُشتر مجبور می کند.

۱-۳ ) راه کار پیشنهادی

با دستور دولت و شهرداری ها کلیه ساختمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند موظف شوند از پنجره های دوجداره استاندارد استفاده کنند.

در مورد ساختمانهای فعلی نیز می توان با یک مهلت حداکثر یکساله برای دفاتر اداری و تجاری و ۲ ساله برای منازل؛ آنها را وادار به تبدیل پنجره های موجود به پنجره های دوجداره استاندارد کرد.

این امر می تواند صرفه جوئی قابل ملاحظه ای را در مصرف سوخت و برق در کل کشور ایجاد نماید.

ضمنا از انجا که این پنجره ها عایق صدا نیز می باشند آرامش و سکوت بیشتری نیز در ساختمانها حکمفرما خواهد شد.

۴) توزیع مصرف برق در شبانه روز با استفاده از کنتورهای جند تعرفه ای

در حال حاضر در ساختمانها و آپارتمانهای مسکونی ما کنتورهای برق معمولی نصب است که همه برق مصرفی خانوارها در طول شبانه روز با یک تعرفه محاسبه می شود. بهمین دلیل خانوارها توجه چندانی به توزیع مصرف برق در ساعات مختلف و عدم استفاده در ساعات پیک مصرف ندارند. این امر باعث می شود کشور در ساعات محدود پیک مصرف با کمبود برق مواجه شده و در ساعات غیر آن، مازاد تولید داشته باشد.

۱-۴) راه کار پیشنهادی

استفاده از کنتورهای چند تعرفه ای، که تعرفه مصرف در ساعات پیک را افزایش می دهد، می تواند مصرف ساعات پیک را بشدت کاهش داده و مصرف برق را در ساعات غیر پیک توزیع نماید.

این کنتورها که در حال حاضر در کشور ساخته می شود بسهولت قابل نصب و آموزش هستند و می توان با یک برنامه کوتاه مدت کلیه کنتورهای منازل مسکونی را جایگزین نمود.

۵) عایق کاری ساختمانها

می دانیم متاسفانه مقررات عایق کاری در ساختمانها اجباری نیست و این امر موجب می شود که ساختمانهای ما به مصرف سوخت و انرژی بیشتری برای گرم شدن و سرد شدن نیازمند باشند.

۱-۵) راه کار پیشنهادی

با دستور دولت و شهرداری ها کلیه ساختمانهائی که هنوز پایان کار نگرفته اند موظف شوند عایق کاری های مقرره را در ساختمان به انجام رسانند.

در مورد ساختمانهای فعلی نیز می توان با یک مهلت حداکثر ۲ساله برای دفاتر اداری و تجاری و ۳ ساله برای منازل آنها را وادار به عایق کاری ساختمانها نمود.

این امر نیز می تواند صرفه جوئی قابل ملاحظه ای را در مصرف سوخت و برق در کل کشور ایجاد نماید.

۶) استفاده از تکنولوژی های جدید

لازم است در کشورمان استفاده از تکنولوژی های جدید و کم هزینه برای گرم کردن خانه ها؛ نظیر سیستم گرمایش از کف؛ به جای روشهای پرهزینه نظیر رادیاتور ترویج شود و مورد استفاده قرار گیرد.

ملاحظه می شود که با کاربست راه کارهای فوق زمینه تحقق مصرف کمتر و الگوهای مصرف اقتصادی و منطقی در کشور فراهم خواهد شد و مردم مجبور به مصرف بالا و پرداخت هزینه های گزاف آن نخواهند بود.

ایجاد چنین بستر و زمینه هائی می تواند امکان توفیق هدفمند سازی یارانه ها و اصلاح الگوی مصرف را در کشور دوچندان سازد.

بعبارت دیگر در صورتی که زمینه ای فراهم سازیم تا افراد هزینه مصرف خود را بپردازند کار بزرگی صورت گرفته است زیرا متاسفانه بسیاری ما ایرانیان عملا هزینه مصرف حود را نمی پردازند و بهمین دلیل علاقه ای نیز به صرفه جوئی و درست مصرف کردن ندارِند.

اگر هرکس هزینه مصرف واقعی خود را بپردازد خواهیم دید که مصرف به سرعت کاهش خواهد یافت.

برای ایجاد اطمینان در مردم و تشویق آنان به راه کارهای فوق بهتر آنست که کلیه دستگاهها و موسسات دولتی در انجام چنین تغییراتی در ساختمانهای خود پیشقدم شوند.

به دلیل اهمیت کار و لزوم تشویق مردم به انجام آنها، می توان وام های های کم بهره نیز برای این امور در نظر گرفت.

انجام راه کارهای فوق بیش از هر چیز نیاز به هماهنگی بین دستگاههای دولتی و شهرداریها دارد و امید که چنین اموری در سال نو در سرلوحه اقدامات آنها قرار گیرد.

دکتر لطفعلی بخشی

عضو هیُات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی

سایت الف

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 20 بهمن 1388

نظرات0

صرفه جویی انرژی در منزل

شاید کلمه مصرف درست و صرفه جویی در مرحله نخست امری ناخوشایند و غیرعملی به نظر آید، ولی اگر اندکی دقت در نحوه انجام امور توسط هر یک از ما و هر خانوار ایرانی صورت گیرد و این اندک مقدار در تعداد واقعی جمعیت کشور و خانوارهای آن ضرب شود، آنگاه یک رقم بسیار بزرگ در صرفه جویی به دست می آید. آری باورکردنی نیست؛ رقمی بزرگ فقط با انجام دادن کارهای کوچک. ...

کشور ماحدود یک درصد جمعیت جهان را دارد و در حدود ۲ درصد از انرژی جهان را مصرف می کند. استفاده از برق، گاز و سوخت مایع جهت گرمایش از مدت ها پیش برای ما به صورت امری عادی درآمده و امروزه هیچ منزلی نمی تواند بدون استفاده از تجهیزات گرمایشی، قابل سکونت باشد. سال هاست که بهای انواع انرژی افزایش ناچیزی داشته و انرژی گرمایشی با شرایط مناسبی در دسترس است، ولی این وضعیت به دلیل شرایط جهانی و افزایش بهای انرژی ( نفت، برق و گاز) درحال تغییر است. تولید برق بسیار پر هزینه است به طوری که برای تولید برق حدود یکهزار دلار سرمایه گذاری اولیه نیاز است و در طول استفاده از تاسیسات، هزینه های جاری نیز به آن افزوده می شود. حدود ۵۲ درصد از مشترکان خانگی حدود ۲۷درصد انرژی را مصرف می کنند که تاپله مصرف ۲۱۰کیلووات ساعت هستند و ۷۳ درصد بقیه انرژی مصرفی در این گروه، توسط ۴۸ درصد از مشترکان خانگی مصرف می شود.

بیش از یک سوم مصرف انرژی نهایی ما مربوط به مصارف خانگی است که بخش زیادی از آن را می توان بدون از دست دادن رفاه معمولی، صرفه جویی کرد، لذا مدیریت مصرف برق در خانه و صرفه جویی انرژی هایی که اضافی مصرف می شوند بایستی مورد توجه جدی قرار گیرد و ما از طریق این بروشور در زمینه صرفه جویی انرژی به شما کمک می کنیم. راهکارها اغلب، موضوعات پیش پا افتاده ای هستند، ولی می توانند تاثیرات بزرگی به همراه داشته باشند.

ما هیچ گاه آزاد نبوده و نیستیم تا هر کاری را انجام داده و هر طور که بخواهیم از طبیعت بهره برداری کنیم. برای هر چیزی از طبیعت سهمی نصیب ما و سهمی بیشتر از آنچه که ما باید مصرف کنیم، برای دیگران و آیندگان ماست، بنابراین باید مصرف درست را سرلوحه عملکرد خود قرار داد تا آینده ای پربارتر و سبزتر برای فرزندانمان رقم زنیم.

زنان در نقش مادر اولین آموزگارانی هستند که به طور عملی می توانند راه های استفاده درست از آب را به فرزندان این مرز و بوم آموزش دهند و به عنوان مدیر امور منزل در مصرف بهینه آب، نقش قابل توجهی را ایفا کنند. با یادآوری نکاتی که رعایت آن به طور جدی از هدررفتن آب جلوگیری می کند، می توانیم با یاری یکدیگر به این نیاز ملی پاسخ دهیم:

۱ - برای ظرف شستن ابتدا یک ظرف آب گرم و کف درست کرده و ظروف را پاک کنیم، سپس اقدام به آب کشی کنیم. توجه داشته باشیم که هیچ نیازی نیست طی شست وشوی ظروف، شیرآب یکسره باز باشد.

۲ - برای پاکسازی و ضدعفونی کردن میوه ها و سبزیجات، ابتدا آن را در ظرفی پر از آب قرار داده و پس از رفع آلودگی و ضدعفونی کردن، اقدام به آب کشی کنیم.

۳ - از باز گذاشتن شیرآب برای خنک شدن آن جهت آشامیدن خودداری کرده و برای این کار از بطری های آب آشامیدنی در یخچال یا قطعات یخ استفاده کنیم.

۴ - جهت شست وشوی دهان هنگام مسواک زدن از یک لیوان آب استفاده کرده و به فرزندان خود نیز بیاموزیم که شیر آب را در حین مسواک زدن باز نگذارند.

۵ - لباسشویی را با ظرفیت تکمیل روشن کنیم و تا زمانی که ظرفیت آن کامل نشده از راه اندازی آن خودداری شود.

۶ - از حمام کردن طولانی بپرهیزیم و سعی کنیم زمان دوش گرفتن خود را کوتاه کرده و تا زمانی که نیاز به آب نداریم، از بازکردن دوش آب خودداری کنیم.

۷ - محوطه آشپزخانه، راهرو، راه پله و سالن را ابتدا با جارو تمیز کرده و سپس با تی خیس تمیز کنیم. از شستن آنها به وسیله شیلنگ آب جدا بپرهیزیم.

۸ - نظافت حیاط را به وسیله جارو انجام داده و در صورت نیاز و ضرورت با آب شست وشو کنیم.

۹ - حتما پیش از پاسخگویی به تلفن یا زنگ در، اقدام به بستن شیر آبی که در حال استفاده از آن هستیم، کنیم.

۱۰ - تمرین کنیم که خود و سایر اعضای خانواده در هنگام انجام کارهایی مانند شست وشوی ظروف و البسه، دوش گرفتن، اصلاح صورت و... شیر آب را بسته و فقط در مواقع نیاز آن را باز کنیم.

زنان و مادران! بیایید تمرین کنیم و آموزش دهیم که شیرآب را به اندازه نیاز تنظیم کرده و فقط و فقط زمانی که از آن استفاده می کنیم، باز کرده و بدانیم هیچ آموزشی بهتر از عمل کردن به آموزه ها نیست.

منبع: روزنامه همشهری

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 20 بهمن 1388

نظرات0

بهینه سازی مصرف انرژی در ساختمان

1ـ خاموش كردن چراغ‌ها هنگام ترك اتاق، یكی از ساده‌ترین راه‌های صرفه‌جویی انرژی است

۲ـ از رنگ‌های روشن برای دیوار و سقف و پرده‌ها استفاده كنید

۳ـ تا حد ممكن در هنگام مطالعه از روشنایی موضعی استفاده كنید

۴ـ به جای لامپ‌های رشته‌ای از لامپ‌های مهتابی یا كم‌مصرف استفاده كنید

۵ـ برای جلوگیری از روشن شدن تمام لامپ‌های لوستر از كلید دوپل استفاده نمایید

۶ـ تا حد امكان از نور طبیعی استفاده كنید و برای جلوگیری از تابش نور مستقیم خورشید از سایه‌بان و یا پرده كركره‌ برای پنجره‌ها استفاده كنید

۷ـ پس از استفاده از وسایل برقی خانگی مانند ضبط صوت، تلویزیون، رایانه و ... آنها را خاموش كنید

۸ـ در هنگام استفاده از وسایل گرمایشی برای جلوگیری از هدر رفتن گرما، دریچه كولر را در فصل تابستان ببندید و یا با پوشش مناسب بپوشانید

۹ـ برای جلوگیری از هدر رفتن انرژی از درب‌ها و پنجره‌ها، منافذ آنرا را با عایق مناسب درزگیری نمایید

۱۰ـ سعی كنید در هنگام استفاده از وسایل سرمایشی در صورت طبخ غذا حتماً درب آشپزخانه را ببندید

درجه حرارت خانه را در فصل زمستان بین ۱۷ تا ۲۲ درجه سانتیگراد و در فصل تابستان ۲۶ درجه سانتیگراد نگهدارید

۱۱ـ در هنگام استفاده از وسایل سرمایشی پس از حمام كردن از باز گذاشتن درب حمام خودداری كنید

۱۲ـ در هنگام استفاده از وسایل سرمایشی و یا در فصل تابستان درجه آبگرمكن را بر روی دمای ۵۰ درجه تنظیم كنید

۱۳ـ در هنگام استفاده از وسایل سرمایشی دریچه شومینه را مسدود كنید زیرا در صورت بازگذاشتن دریچه شومینه، هشت درصد از گرمای خانه از راه دودكش به هدر می‌رود

۱۴ـ پرمصرف‌ترین وسیله برای گرم كردن محیط منزل بخاری برقی و برای تهیه آب گرم، آبگرمكن برقی است ،‌سعی كنید از این وسایل استفاده نكنید

۱۵ـ برای خنك كردن محل زندگی،‌متناسب با درجه حرارت و شرایط محل از وسایل خنك‌كننده استفاده كنید

۱۶ـ بجای استفاده از درجات بالای وسایل سرمایشی و گرمایشی از لباس مناسب فصل استفاده كنید

۱۷ـ سعی كنید برای وسایل سرمایشی و گرمایشی خود ترموستات یا دماسنج نصب كنید

۱۸ـ در حد امكان از استفاده هم‌زمان چند وسیله برقی پرمصرف خانگی خودداری كنید

۱۹ـ تا حد امكان از وسایل برقی در زمان اوج مصرف برق استفاده نكنید (ساعت اوج مصرف برق در كشور ما در تابستان بین ۱۹ تا ۲۳ و در زمستان بین ۱۸ تا ۲۲ است)

۲۰ـ سعی كنید از ظرفیت‌های بالای وسایل برقی خانگی استفاده نكنید. چون استفاده از ظرفیت‌های بالای وسایل خانگی نه تنها مصرف برق را افزایش می‌دهد بلكه عمر وسایل برقی را نیز كاهش می‌دهد

سازمان بهره وری انرژی ایران

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 20 بهمن 1388

نظرات0

چه نوع خانه ای خریداری کنیم

مصرف بالای انرژی در ساختمان ‎ های مسكونی یكی از عمده ‎ ترین مشكلات كشورهای در حال توسعه است كه دارای اثرات اقتصادی و زیست محیطی می ‎ باشد . مصرف انرژی در ایران بدلیل شرایط اجتماعی و فرهنگی در حد بالایی می ‎ باشد. طبق آمار موجود سالانه حدود ۱۵۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ واحد مسكونی جدید در سطح كشور ساخته می ‎ شود. از آنجائیكه بخش ساختمان با مصرف بیش از ۴۰ درصد كل انرژی تولید شده در كشور و صرف هزینه ‎ ای معادل ۳۰ درصد از درآمد حاصل از فروش نفت، بیشترین میزان مصرف انرژی را به خود اختصاص داده است، لذا بهینه ‎ سازی مصرف انرژی در ساختمان تأثیرات مثبتی بر اقتصاد خانواده و نیز ملی خواهد داشت. بیشترین تلفات انرژی در واحدهای مسكونی و آپارتمانی مربوط به دیوارهای خارجی می ‎ باشد كه می ‎ توان با انجام راهكارهایی از اتلاف انرژی جلوگیری كرد.

امروزه ساختمان ‎ های ساخته شده در كشورهای پیشرفته از لحاظ مصرف انرژی درجه ‎ بندی می ‎ شوند مثلاً در استرالیا منازل را به منظور استفاده بهینه از انرژی توسط برنامه كامپیوتری ارزیابی می ‎ كنند و اصطلاحاً به آنها ستاره اعطا می ‎ شود. یعنی به هر میزانی كه یك ساختمان از لحاظ مصرف انرژی بهینه باشد به همان میزان به آن ساختمان ستاره داده می ‎ شود.

در كشور ما نیز می ‎ توان با انتخاب ساختمان بهینه در راستای بهره ‎ وری انرژی قدم برداشت.

اتاق ‎ های نشیمن و اتاق ‎ هایی كه از آنها بیشتر استفاده می ‎ شود در طرف جنوب ساختمان قرار گرفته باشد به این ترتیب از نور طبیعی خورشید استفاده كرده و در زمستان نیز بیشترین بهره را از گرمای خورشید ببرید.

بهتر است اتاق ‎ های پذیرایی، ناهارخوری، خواب و نشیمن در طرف جنوب و بقیه جاها مانند آشپزخانه، سرویس بهداشتی. حمام، انباری و مانند آن در طرف شمال قرار گرفته باشد.

به منظور كاهش تلفات حرارتی، دودكش ‎ های موجود در ساختمان بسته شده باشند و به جای بخاری از سیستم حرارت مركزی استفاده شده باشد.

مسیر مستقیمی برای حركت هوای بیرون در ساختمان پیش ‎ بینی شده باشد كه در تابستان به خنك كردن ساختمان كمك كند.

اتاق ‎ هایی كه كاربرد همانند دارند در كنار هم قرار گرفته باشد. بویژه اتاق ‎ هایی كه كاربرد خاص دارند را از بقیه اتاق ‎ ها جدا شده باشد. این كار به شما كمك می ‎ كند تا فقط اتاق ‎ هایی را گرم كنید كه در آنها زندگی می ‎ كنید .

بخش ‎ هایی از ساختمان ‎ كه نیاز به آب دارند نزدیك هم قرار گرفته باشد. این قسمت ‎ ها عبارتند از آشپزخانه، دستشویی و حمام . با اینكار طول لوله ‎ های آب كم می ‎ شود و در نتیجه حرارت كمتری از لوله ‎ های آب گرم به هدر می ‎ رود.

سقف تا ارتفاع ۷/۲ متر پایین باشد. اگر این كار انجام نشده است می ‎ توانید تمام و یا فقط سقف بعضی قسمت ‎ ها را پایین بیاورید. برای این كار می ‎ توانید از سقف ‎ های كاذب استفاده كنید. بالا بودن سقف باعث افزایش تلفات حرارتی می ‎ شود. بیشتر حرارت تولید شده توسط بخاری یا شوفاژ در سقف جمع می ‎ شود و قسمت پایین اتاق كه ما در آن قرار داریم گرم نمی ‎ شود. در این حالت هم مصرف انرژی بالا می ‎ رود و هم آسایش ساكنین تأمین نمی ‎ شود.

در صورت عدم امكان كاهش ارتفاع سقف به ۷/۲ متر ، نصب یك پنكه سقفی كمك بسیار زیادی به گرم كردن خانه می ‎ كند. روشن كردن پنكه در زمستان با دور كم نه تنها خانه را سرد نمی ‎ كند، بلكه با راندن هوای گرم جمع شده زیر سقف به پایین، دمای اتاق را یكنواخت می ‎ كند و از تلفات حرارت می ‎ كاهد.

در ساختمان چند طبقه نباید راه ‎ پله ‎ ها را در فضاهایی كه نیاز به گرمایش دارند قرار داد زیرا در این صورت هوای گرم از مسیر راه پله بالا رفته و به هدر می ‎ رود. قسمت ‎ های راه ‎ پله باید به وسیله یك در از محیط زندگی جدا شود.

ساختمان از مصالح سنگین كه، ظرفیت حرارتی بالا دارند، مانند بتن و آجر كه باعث افزایش پایداری حرارتی خانه می ‎ شود یعنی با تغییر دمای هوای بیرون، هوای داخل زیاد سرد یا گرم نشود، ساخته شده باشد.

تا جایی كه امكان دارد پنجره ‎ ها در سمت جنوب ساختمان نصب و از قرار دادن هر گونه مانع بر سر راه ورود نور و گرمای خورشید خودداری شده باشد. بهتر است اندازه پنجره ‎ ها نیز تا حد امكان كم باشد.

پنجره ‎ های سمت شمال ساختمان باید تا حد امكان، كوچك باشد. زیرا خورشید از سمت شمال تابشی ندارد و نصب این پنجره ‎ ها تنها باعث هدر رفتن حرارت بیشتر می ‎ شود.

برای خنك كردن ساختمان در فصل تابستان بهتر است، كه در مواقع لازم هوا آزادانه در كل ساختمان حركت كند. به این ترتیب در روزهایی كه هوای بیرون خنك تر از هوای داخل ساختمان است، می ‎ توان بدون نیاز به كولر یا دیگر دستگاههای خنك ‎ كننده، ساختمان را خنك كرد. پس بهتر است كه دارای پنجره ‎ هایی با امكان باز شدن مقدار زیاد باشد.

برای جلوگیری از تلفات حرارتی پنجره ‎ ها، نصب پنجره دوجداره در جاهایی كه استفاده از پرده ممكن نیست یا جاهایی كه پنجره بزرگ وجود دارد، تعبیه شده باشد.

بر روی پنجره ‎ های جنوبی سایبان، حصیر یا پوشش ‎ های كدر قرار داشته باشد تا جلوی ورود گرمای خورشید را بگیرد و پنجره ‎ های شرقی از بیرون با حصیر، پرده و یا پوشش ‎ های كدر كنترل شده باشد.

بیشترین استفاده از نور طبیعی را از پنجره ‎ های جنوبی برده باشد.

دیوار اتاق ‎ ها و دیگر قسمت ‎ های داخل ساختمان با رنگ ‎ های روشن رنگ ‎ آمیزی شده باشد.

در اتاق نشیمن و اتاقهایی كه از آنها بیشتر استفاده می ‎ شود، دارای لامپ ‎ های مهتابی یا كم ‎ مصرف باشد .

ساختمان دارای لامپ ‎ های متعدد در داخل سقف نباشد زیرا مصرف برق بالا می ‎ رود و تعویض آنها پرهزینه است.

برای هر لامپ از كلید جداگانه استفاده شده باشد.

سازمان بهره وری انرژی ایران

در كشور ما نیز می ‎ توان با انتخاب ساختمان بهینه در راستای بهره ‎ وری انرژی قدم برداشت.

مسیر مستقیمی برای حركت هوای بیرون در ساختمان پیش ‎ بینی شده باشد كه در تابستان به خنك كردن ساختمان كمك كند.

بیشترین استفاده از نور طبیعی را از پنجره ‎ های جنوبی برده باشد.

دیوار اتاق ‎ ها و دیگر قسمت ‎ های داخل ساختمان با رنگ ‎ های روشن رنگ ‎ آمیزی شده باشد.

در اتاق نشیمن و اتاقهایی كه از آنها بیشتر استفاده می ‎ شود، دارای لامپ ‎ های مهتابی یا كم ‎ مصرف باشد .

ساختمان دارای لامپ ‎ های متعدد در داخل سقف نباشد زیرا مصرف برق بالا می ‎ رود و تعویض آنها پرهزینه است.

برای هر لامپ از كلید جداگانه استفاده شده باشد.

سازمان بهره وری انرژی ایران

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

سه شنبه 20 بهمن 1388

نظرات0

:: سال 88،سال اصلاح الگوي مصرف ::