سال 88،سال اصلاح الگوی مصرف

رابطه ی اسراف و فقر

همان گونه كه گناهان دیگر اثرات مادى و معنوى براى فرد و جامعه به دنبال دارند، اسراف نیز آثار وضعى و تكلیفى خاص به خود را در پى دارد. شعاع آثار اسراف نه تنها متوجه شخص مسرف مى شود بلكه دیگران را هم كه در مقابل این پدیده ی شوم روانى سكوت كرده و نهى از منكر نمى كنند، فرا مى گیرد.

فقر و تنگدستى از عواقب نامطلوب اسراف است كه گاه دامن گیر شخص و گاهى دامنگیر جامعه مى شود. امام كاظم علیه السلام مى فرماید:

هركس كه در زندگى اعتدال و قناعت را پیشه كند، نعمت بر او باقى مى ماند و هر كس كه تبذیر و اسراف كند، نعمت از او گرفته مى شود و فقیر مى گردد.

آنگاه كه نعمتها كاهش یابند و روحیه ی خودكفایى و قناعت و صرفه جویى از جامعه رخت بر بندد و فقر به آدمى روى آورد، به ناچار براى رفع نیازمندى هاى خود به دیگران وابسته خواهد شد و استقلال و شخصیتش را از دست خواهد داد.

امام صادق علیه السلام مى فرماید:

ان مع الاسراف قله البركه (1)

همانا اسراف موجب كاهش و كمبود بركت است.

در یك بررسى كوتاه مى توان به اسراف كاریهاى بسیارى از مردم جامعه پى برد. میلیاردها تومان اسراف سالانه مواد غذایى، خارج شدن هزاران كیلو نان خشك و ضایع شدن خروارها میوه و سبزى و بلااستفاده ماندن مقادیر زیادى لباس قابل استفاده كه چشم هزاران فقیر و محروم در انتظار یك دست ازآنهاست، نمایانگر ناسپاسى و كفران نعمت مردم ماست. نگاه كنید:

((گفته مى شود از هر ده میلیون قرص نان تولید شده روزانه در تهران چیزى حول و حوش 3 میلیون آن ((دور ریز)) مى شود كه این میزان نان در واقع نابود مى شود. اگر وزن متوسط انواع نانهاى سنگین و سبك متفاوت را 150 گرم فرض كنیم در این صورت در تهران با فرض ده میلیون نان تولید شده در روز، در حدود چهارصدوپنجاه تن نان خواهیم داشت كه از كانال مصرف خانوار خارج مى گردد و به عنوان ضایعات، صرف مصارف دست دوم و سوم مثل خوراك دام و طیور مى رسد كه آن هم براى دام بدون اشكال بهداشتى نیست)) (2) با این مبالغ هنگفت مى توان سالانه هزاران مدرسه ساخت، هزاران درمانگاه تجهیز نمود و بیماران بسیارى را درمان كرد.

نقل شده است كه امام صادق (ع) روزى نگاهش به میوه اى كه به طور كامل خورده نشده و از خانه آن حضرت به بیرون پرتاب شده بود، افتاد.

آنگاه خشمگین شد و (با عتاب) فرمود: این چیست؟ اگر شما سیر شده اید، بسیارى از مردم سیر نشده اند (و گرسنه هستند) آن را به كسى بدهید كه نیازمند آن است. (3)

چرا غذا را بیش از نیاز پخت مى كنیم؟ چرا در مصرف آب و برق صرفه جویى نمى كنیم؟ چرا در استفاده از كاغذ، لوازم التحریر، دستمال كاغذى زیاده روى مى كنیم؟ چرا از میوه ها درست استفاده نمى كنیم؟ چرا در پخت نان و شیوه ی نگهدارى آن اصول لازم را به كار نمى بندیم؟ چرا عده اى مرفه و بى درد ثروت عمومى جامعه را ـ ولو با درآمدهاى خود ـ با استفاده از ابزار و لوازم لوكس ضایع مى كنند؟ چرا الگوهایى كه در برخى رسانه هاى جمعى و نیز عملكرد بعضى مدیران مشهود است جامعه را به سوى یك زندگى تجملى و اسراف گرایانه مى كشد؟ و دهها چراى دیگر كه شما هم حتما روزانه با آن برخورد دارید.

امام صادق (ع) مى فرماید:

((میانه روى در زندگى چیزى است كه خداوند آن را دوست دارد و اسراف را دشمن دارد حتى اگر این اسراف با بیرون انداختن هسته خرمایى باشد، چون آن هسته به كار مى آید (4). یا با بیرون ریختن آب باقیمانده (در لیوان) باشد.)) (5)

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 22 بهمن 1388

نظرات0

عوامل اسراف

اسراف نیز مانند بسیارى از اعمال، برخاسته از ریشه ها و عواملى است كه بدون پرداختن و مبارزه با آنها، حذف آن از زندگى فردى و اجتماعى ما ممكن نخواهد بود. در این قسمت به بیان و بررسى بعضى از این عوامل خواهیم پرداخت:

1 ـ خودنمایى

شخصى كه در دوران زندگى همواره در نیل به خواسته ها و آرزوهاى خویش ناكام مانده و با تنگدستى و محرومیت دست به گریبان بوده است، این سرخوردگیهاى انباشته شده، به تدریج تبدیل به عقده هاى روانى شده و در شخصیت او ایجاد اختلال مى نماید.

در این صورت، فرد دچار اختلال، براى سرپوش گذاردن بر ناكامیها و عقده هاى متراكم خود، دست به عملى مى زند تا او را در اجتماع مطرح كرده و شخصیت دهد. به عنوان مثال براى باز یافتن شخصیت سركوب شده ی خویش به اسراف و ریخت و پاشهاى غیر معقول متوسل مى شود و فكر مى كند كه با این رویه در اجتماع به عنوان انسانى دست ودل باز و بى اعتنا به ثروت مطرح مى گردد.

2 ـ تربیت خانوادگى

خانواده یكى از اركان تربیت و محل شكل گیرى شخصیت رفتارى انسان است. شیوه هاى رفتارى فرزندان، انعكاسى از نوع تربیت خانوادگى آنهاست، از این رو بسیارى از دختران و پسران رفتارهاى فردى و اجتماعى، اقتصادى و اخلاقى را از والدین خود می آموزند و در موقع لزوم آن را به كار مى گیرند.

یك مادر خوب و فهمیده كه در خانه الگوى صحیحى براى مصرف داشته باشد و از مصارف غیر ضرورى و مسرفانه پرهیز كند، بدون شک دخترى خواهد داشت كه در زندگى فردى و اجتماعى آینده ی خود، دچار ضعف شخصیت و تقلید از دیگران نخواهد شد.

اما در نقطه ی مقابل، مادرى كه بدون داشتن الگوى صحیح مصرف، به زیاده روى و ولخرجى خو گرفته است، این روش او در ساختار روحى فرزندش اثر گذاشته و او در زندگى آینده اش آن را به كار خواهد گرفت.

3 ـ فساد اخلاقى

ترك اسراف، یك نوع پایبندى و تعهد به مقررات دینى است كه در اثر تربیت و تهذیب به دست مى آید.

در بعضى مردم، زمینه ی اسراف را باید در شخصیت اخلاقى و روحى آنها جستجو كرد; زیرا شخصى كه خود را به تجاوز و قانون شكنى عادت داده و به گناه خو گرفته است، نمى تواند در امور مالى اش فردى معتدل باشد و همواره به دنبال تامین خواسته هاى افسار گسیخته ی خود مى باشد. او از این طریق سرمایه اش را به هدر مى دهد.

4 ـ تقلید

تقلید از ابزار مهم تربیت بشر است. انسان همیشه مى خواهد زندگى اش را با كسانى كه در نظر او داراى شرافت و موفقیت اند، هماهنگ سازد. این احساس اگر همراه با هدایت عقل و انتخاب الگوهاى مناسب و صحیح باشد، بسیار ارزنده است. و چنانچه با جهل و هواهاى نفسانى همراه باشد، موجب گمراهى و سقوط ارزشهاى دینى و انسانى مى شود.

بسیارى از مردم در توجیه و درست جلوه دادن خلاف كاریهاى خود ـ از جمله اسراف ، عمل دیگران را پیش كشیده و مى گویند دیگران هم، چنین مى كنند، غافل از اینكه عمل دیگران نمى تواند مجوزى براى فساد و ولخرجى آنها باشد.

لباس پوشیدنها، غذا پختنها، طلا و جواهرات، دكورها و دیگر مصارفى كه بر اساس ((چشم و همچشمى)) آمیخته ی با اسراف هستند، كم نیستند و همین روحیه ((چشم و همچشمى)) عاملى براى اختلافات خانوادگى و نگرانیهاى روحى ـ روانى مى شود و خانواده اى را در كام بلاى اسراف و تن به ذلت دادن مى كشد و آرامش روحى زن و شوهر را سلب مى كند.

امام باقر علیه السلام مى فرماید:

تو را از اینكه چشم طمع خود را به زندگى فرد بالاتر از خویش بدوزى، بر حذر مى دارم. (1)

5 ـ الگوهاى اجتماعى

آنان كه گفتار و عملكردشان در جامعه به عنوان الگوى عملى مردم به شمار مى رود تاثیر عمده اى در چگونگى بهره بردارى مردم از امكانات دارند. نقش بسیار مهم رسانه ها در الگودهى در همین راستا است. زندگى شخصى و نیز ادارى مدیران جامعه از همین مقوله است. سیاست گذاریها و برنامه ریزیهاى خرد و كلان در جامعه را نیز نباید فراموش كرد.

در مقاله ی بعد به بحث رابطه ی اسراف وفقرو رابطه ی اسراف و عدم استجابت دعا خواهیم پرداخت.

پی نوشت ها:

1 ـ اصول كافى، ج 2 ، ص 137 .

منبع : پیام زن_ با تغییر و تلخیص

www.Tebyan.net

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 22 بهمن 1388

نظرات0

موارد اسراف

1 ـ ضایع كردن مال و بیهوده تلف كردن آن، هر چند كم باشد، مثل بیرون ریختن آب باقیمانده در لیوان، پوشیدن لباس قیمتى مخصوص مهمانى، در محیط كار

2 ـ صرف مال در آنچه به بدن ضرر مى رساند. مثل خوردن پس از سیرى در صورتى كه مضر باشد.

امام صادق (ع) مى فرماید:

اسراف در چیزى است كه موجب اتلاف مال و اضرار به بدن شود.1

اما اگر درمان بیمارى و سلامتى آدمى به هزینه ی زیاد نیاز دارد، باید هزینه كرد و به یقین اسراف نخواهد بود.

3 ـ صرف مال در مصارفى كه شرعا حرام است. مانند خرید شراب و ابزار و ادوات حرام.

انفاق در راه خدا نیز باید اندازه را نگه داشت و از حد تجاوز نكرد، زیرا تامین نفقه همسر و فرزندان و تهیه مسائل رفاهى اولیه آنها از واجبات است.

مردى از دنیا رفت و پیامبر (ص) بر او نماز خواند. سپس پرسید: چند تا بچه دارد و چه چیزى براى آنها گذاشته است؟

ـ یا رسول الله! مقدارى ثروت داشت اما قبل از مردن همه را در راه خدا داد.

ـ اگر این را قبلا به من گفته بودید، بر این آدم نماز نمى خواندم. بچه هاى گرسنه را در اجتماع رها كرده است؟2

یكى از ویژگى هاى عالى فرهنگ اسلام این است كه در مصرف و استفاده از بعضى امكانات ((شان و موقعیت)) افراد را مدنظر قرار مى دهد و ملاك اسراف و عدم اسراف در بعضى از زمینه ها و موارد را با اوضاع اقتصادى هر زمان و موقعیت اقتصادى و اجتماعى هر فرد گره مى زند. به عنوان مثال خانه بزرگ داشتن و لباس فلان قیمت پوشیدن و میزان طلا و جواهرات و اندازه نفقه همسر را مى توان به این مساله نیز منوط كرد. (3) ولى باید توجه داشت كه وسعت و سادگى چیزى است و تجمل پرستى و زرق و برق پرستى چیز دیگر. از دیدگاه اسلام اولى ممدوح و دومى مذموم است.

مساله اى كه در اینجا باید مورد توجه قرار گیرد این است كه بهره بردارى از نعمتهاى الهى چنانچه از حد طبیعى هر فرد بگذرد، اسراف است ولى در حد اعتدال مانعى ندارد و چه بسا كمتر از آن حد براى بعضى افراد، مصداق ((بخل)) باشد.

على علیه السلام درباره ی نشانه ی مسرف مى فرماید:

((للمسرف ثلاث علامات: یاكل مالیس له و یلبس مالیس له و یشترى مالیس له)).4

اسراف كار سه ویژگى دارد: مافوق شأن خود مى خورد، مى پوشد و خرید مى كند.

در تعابیر اسلامى حدى را كه براى مسكن معین كرده اند این است كه به اندازه ((كفایت)) و ((كفاف)) آدمى باشد و این مقدار نسبت به افراد، خانواده ها، زمانها و مناطق فرق مى كند، ولى در عین حال باید بگونه اى باشد كه از حد اعتدال آن زمان و منطقه تجاوز نكند.

على علیه السلام در بیان حد لباس انسانهاى باتقوا مى فرماید:

((ملبسهم الاقتصاد))

لباس پوشیدنشان در حد اعتدال و میانه روى است.

نه لباسهاى قیمتى مى پوشند و نه لباسهاى ژولیده و پست. بلكه در پرتو لباس معمولى، ظاهرى آراسته، پاكیزه و متین دارند.

منبع : پیام زن_ با تغییر و تلخیص

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 22 بهمن 1388

نظرات0

گناه کبیره ای که آفت است

استفاده ی افراطى از ظواهر مادى، موجب اعتیاد و در نهایت خروج از حد اعتدال مى شود. انسانى كه به رفاه و بهره بردارى از لذتهاى مادى معتاد شد، نمى تواند سختیها را تحمل كند، نمى تواند همنشینى و معاشرت با مردم فقیر و مستمند را شیوه ی اجتماعى خود قرار دهد. در مقاله به مساله ی ((اسراف)) مى پردازیم:

((اسراف)) علاوه بر اینكه از گناهان كبیره محسوب مى شود، یكى از آفات بزرگ اجتماعى جامعه ی ما نیز به حساب می آید. در كشور ما كه رشد سریع جمعیت و مشكلات حاد اقتصادى تلاقى كرده اند، ((صرفه جویى)) و جلوگیرى از اسراف در بسیارى از وسایل و ابزار زندگى، نقش مهمى در ایجاد توازن و عدالت اجتماعى دارد.

از این رو بحث اسراف كه مبدا و ریشه ی قرآنى دارد ،مى تواند به خوبى ناظر به واقعیات و نیازهاى فرهنگى روز جامعه باشد.

معناى اسراف

در توضیح معناى اسراف گفته اند:

اسراف ، تجاوز از حد است ،در هر عملى، اگر چه حلال كه انسان آن را انجام مى دهد. گرچه كاربرد و مصداق آن در انفاق و مصرف كردن بیشتر است.

از این رو به كارگیرى هر چیز در غیر مسیر و حد خودش، چه از نظر كمیت و چه كیفیت، ((اسراف)) نامیده مى شود.

منبع : پیام زن_ با تغییر و تلخیص

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 22 بهمن 1388

نظرات0

تجربه ديگران چه مى گويدتأثير افزايش ماليات بر مصرف سيگار

قاچاق محصولات دخاني 11 درصد ميزان خريدوفروش دخانيات در جهان را تشكيل مي دهد كه سالانه 600 ميليارد دلار در اين بازار غيرقانوني مبادله مي شود. شركت هاي دخانياتي ادعا مي كنند كه ميزان بالاي ماليات بر فرآورده هاي دخاني موجب تشويق قاچاق از مناطق ديگر مي گردد. اگر چه شواهد اخير نشان از نقش كمپاني هاي دخانياتي در بسياري از مبادلات غيرقانوني دخانيات در سرتاسر جهان دارد.

مطالعات زيادي تأثير قيمت فرآورده هاي دخاني بر روي مصرف دخانيات را بررسي كرده است. نتايج تمامي تحقيقات به طور واضح نشان مي دهد كه افزايش قيمت سيگار موجب كاهش قابل توجهي در ميزان مصرف مي شود. از سويي نگراني دولت ها از افزايش قاچاق محصولات دخاني موجب كاهش استفاده از افزايش ماليات به عنوان ابزار سياست كنترل دخانيات شده است.

از سال 1997 دادگاه هاي متعددي در سرتاسر جهان به منظور بررسي طرح دعاوي در مورد ارتباط مستقيم و غيرمستقيم كمپاني هاي دخانياتي با پديده قاچاق تشكيل شده است. به طور مثال مي توان به نقش مدير اجرايي سابق شركت BAT در قاچاق سيگار به چين يا ارتباط شركت RJ Reynods با قاچاق دخانيات به كانادا اشاره كرد.

روشن است كه در حال حاضر بسياري از دولت ها احساس مي كنند كه صنايع دخانياتي با موضوع قاچاق اين فرآورده به كشورشان ارتباط دارند. در سال هاي اخير شكاياتي از كمپاني هاي دخانياتي در اين مورد در كشورهايي چون كانادا، اكوادور و اتحاديه اروپا در دادگاه ها درحال بررسي است.

براساس تجربيات بسياري از كشورهاي با درآمد بالا و همچنين گزارش بانك جهاني حتي مواجه با حجم بالاي قاچاق محصولات دخاني، افزايش ماليات و قيمت فرآورده هاي دخاني مي تواند موجب افزايش ثروت كشورها و كاهش مصرف سيگار شود.

شركت هاي دخانياتي همواره چنين ادعا مي نمايند كه قاچاق نتيجه افزايش ماليات مي باشد و مبارزه با قاچاق بايد با كاهش ماليات انجام پذيرد. تجربيات زير بي اساس بودن فرضيات كمپاني هاي دخانياتي را به وضوح نشان مي دهد.

در كانادا در دوره سال هاي 1979 تا 1991 درحالي كه قيمت فرآورده هاي دخاني با افزايش 159% مواجه بود، ميزان مصرف در ميان نوجوانان از 42% به 16% كاهش يافت. در سال 1994 دولت كانادا ماليات بر محصولات دخاني را از بيم افزايش قاچاق محصولات دخاني كاهش داد. اين امر باعث كاهش شديد قيمت دخانيات و افزايش مصرف آن در ميان نوجوانان از 16% به 20% شد.

از ديدگاه سلامتي اين واضح است كه اين يك خسران بزرگ به شمار مي رود. اما خسارت ناشي از آن بدين جا ختم نمي شود. در فوريه 1994 با كاهش ماليات، دولت مركزي و ايالتي در مجموع يك ميليارد و دويست ميليون دلار از درآمد خود را از دست دادند.

اين ميزان براي دولت مركزي حدود 656 ميليون دلار بود كه بيش از دو برابر كاهش در درآمد پيش بيني شده محسوب مي شد.

نمونه ديگر كشور سوئد مي باشد. سوئد مشابه ساير كشورهاي اسكانديناوي با قيمت بالاي محصولات دخاني و ميزان پايين قاچاق اين محصولات مواجه است. دو مرحله افزايش موثر ماليات بين دسامبر سال 1996 و آگوست سال 1997 موجب شد قيمت هر پاكت سيگار از 4 دلار به 8/5 دلار افزايش يابد. اين افزايش 43 درصدي در طول 8 ماه موجب شد تا اخباري مبني بر افزايش قاچاق دخانيات به كشور منتشر شود. در نتيجه پارلمان سوئد در سال 1998 تصميم گرفت تا ماليات را به ميزان قبل از سال 1997 بازگرداند كه اين رقم نيز همچنان بالاترين ميزان در اروپاست.

اگرچه افزايش ماليات در سوئد مورد پسند عده اي قرار نگرفته بود اما در ميزان مصرف موثر بود. بررسي ها در سال 1997 نشان داد با افزايش ماليات ميزان مصرف دخانيات در ميان مردها از 21% در سال 1996 به 17% در سال 1997 كاهش يافته بود و ميزان درآمد دولت از اخذ ماليات در سال 1997 به 9% افزايش يافته بود كه بعد از كاهش مجدد ماليات در سال 1998 اين ميزان كاهش يافت.

هم اكنون سوئد كمترين ميزان شيوع مصرف دخانيات در اروپا را دارا است. با اين وجود پس از سال 1998 كه ماليات محصولات دخاني كاهش يافت، ميزان مصرف دوباره رو به افزايش گذاشته است.

تجربه سوئد نشان داده كه افزايش ماليات در ميزان مصرف موثر است اما به اين مطلب نيز اشاره دارد كه ممكن است از لحاظ سياسي منطقي به نظر نرسد كه افزايش ناگهاني ماليات در دوره زماني كوتاه نتايج مورد انتظار ايجاد كند.

توصيه هاي عملي و راهكارهاي موثر در زمينه كاهش قاچاق محصولات دخاني عبارتند از:

1- افزايش آگاهي عمومي از اثرات زيانبار قاچاق محصولات دخاني.

2- وضع جرائم بازدارنده و نظارت بر اجراي صحيح آن براي عرضه كنندگان محصولات دخاني قاچاق.

3- نصب هولوگرام مناسب و درج شماره رهگيري جهت تفكيك نوع قاچاق و قانوني.

4- محدود نمودن عرضه محصولات دخاني معاف از ماليات، به ويژه در فرودگاه ها و مبادي ورودي كشورها.

افزايش 10 درصدي قيمت محصولات دخاني موجب كاهش 4 درصدي مصرف در كشورهاي پيشرفته و 8درصدي مصرف در كشورهاي در حال توسعه مي شود. افزايش 70 درصدي قيمت سيگار مي تواند از مرگ 114 ميليون نفر در جهان جلوگيري كند. علي رغم ادعاي صنايع دخاني با افزايش ماليات محصولات دخاني درآمد كشورها افزايش مي يابد. بررسي ها نشان مي دهد جهت حصول به نتايج مطلوب ميزان ماليات هر يك از محصولات دخاني هر ساله مي بايست حدود دوسوم تا چهارپنجم قيمت خرده فروشي هر محصول باشد.

ماده 15 معاهده جهاني كنترل دخانيات با تدوين پروتكلي سعي در بررسي و پيشنهاد راهكارهايي عملي براي كاهش معضل قاچاق دخانيات در جهان كرده است. براساس اين معاهده كه ايران نيز خود را ملزم به رعايت مفاد آن مي داند، تا سال 2012 ميزان ماليات دريافتي از محصولات دخاني مي بايست حداقل تا 60% قيمت خرده فروشي آن محصول تعيين شود.

علي عبدالهي نيا- جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات

منبع : کيهان

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 22 بهمن 1388

نظرات0

:: سال 88،سال اصلاح الگوي مصرف ::

1 ـ خودنمایى

2 ـ تربیت خانوادگى

3 ـ فساد اخلاقى

4 ـ تقلید

5 ـ الگوهاى اجتماعى

www.Tebyan.net

موارد اسراف

معناى اسراف