دنیا نیازمند بهینهسازی مصرف سوخت است، اما ایران بیشتر
میزان
مصرف روزانه بنزین ایران چند برابر بسیاری از کشورهاست و باتوجه به بحران
انرژی در دنیا به نظر میرسد باید الگوهای اصلاح مصرف در کشور بیش از این
جدی گرفته شود
.
قرن
بیستم منحنی مرگومیر آدمها که به سراشیبی افتاد، سرعت زندگیها بیشتر
شد. برای سرعت باید انرژی و تکنولوژی داشت و بدون سوخت این تکنولوژی و
سرعت بیمعناست. اما انسان غافل از همهجا چند دهه طول کشید تا دریابد
خربزه سرعت و تکنولوژی را خوردن، روزی تب و لرز بحران انرژی به همراه دارد
.
بیتردید
ایران نیز از بحران انرژی دنیا بینصیب نیست. نگاهی به وضعیت کشورمان نشان
میدهد که اگر با روند فعلی رشد مصرف انرژی به سمت 1404 برویم، آن زمان
از یک صادرکننده عمده نفت به واردکننده آن تبدیل میشویم. در این میان،
آنچه اهمیت بیشتری نسبت به بقیه مصارف انرژی دارد، بنزین است. نحوه مصرف
بنزین در کشور چنان بالاست که نگاهی به آمارها خندهای عصبی به چهره
میآورد
.
میتوان جلوی مصرف سرسامآور را گرفت
!
برای
نمونه، نمیتوان بهراحتی از کنار گزارش صندوق بینالمللی پول گذشت وقتی
که میگوید ایران دومین کشور جهان از نظر پرداخت یارانه انرژی با رقم 37
میلیارد دلار است؛ چرا که مصرف سرانه انرژی ایران برای هر نفر بیش از پنج
برابر مصرف سرانه اندونزی و دو برابر کشور چین است؛ کشوری که یک میلیارد و
300 میلیون نفر جمعیت دارد
.
از
سوی دیگر، در حوزه گاز، ایران بعد از کشورهای امریکا و روسیه در رتبه سوم
جهان قرار دارد؛ پیش بینیها میگوید که در سال 2012 میزان مصرف به 277
میلیارد متر مکعب برسد
.
با
این روند مصرف، در آینده ایران به مصرف کنندهای بزرگ تبدیل میشود و فشار
بر دولت افزایش مییابد. برای نمونه، سال گذشته دولت 134 هزار میلیارد
ریال یارانه گاز به مشترکان بخش خانگی اختصاص داده است. این تنها بخشی از
90 هزار میلیارد تومان یارانهای است که دولت هر سال برای تامین سوخت قرار
میدهد
.
با
این همه، بر اساس مطالعات انجام شده، اگر اقدامات بهینهسازی بتواند در حد
یک درصد از رشد مصرف را بکاهد، میتوان به عقب افتادن بحران انرژی در کشور
امید داشت
.
وقتی
شرکت بهینهسازی مصرف سوخت اعلام میکند، 95 درصد مصرف بنزین کشور صرف
خودروها میشود و متوسط مصرف بنزین در کشور 10.75 لیتر(سه برابر انگلیس و
4 برابر فرانسه!) باید فکری به حال این میزان حیفومیل شدن انرژی در مملکت
شد
.
در
سال 1400 میزان مصرف بنزین با رشد فعلی به 328 میلیون لیتر میرسد؛ این
یعنی هزینهای معادل 45 میلیارد و 600 میلیون دلار! پس باید فکری به حال
کاهش مصرف بنزین کرد و راهکارهایی عملی ارائه داد
.
پایین بودن قیمت سوخت در کشور
سال
85، یعنی همان سالی که طرح سهمیهبندی شروع شد، دولت برای چهار فراورده
اصلی و گاز مایع 31 میلیارد و 724 دلار یارانه پرداخت کرد. امروز بنزین
ایران در حالی 100 تومان به فروش میرسد که ترکیه همین بنزین را یک هزار
767 تومان، ایتالیا یک هزار و 466 تومان، استرالیا 874 تومان، امارات 347
تومان به فروش میرسانند. جالب اینجاست که از سال 75 قیمت بنزین در ایران
افزایش 50 درصدی داشته است(از 50 تومان به 100 تومان) و نکته جالب اینجاست
که قیمت بنزین وارداتی ایران در همین دوره زمانی از 75 تومان به 400 تومان
رسیده است
.
کاهش مصرف سوخت خودروها
برای
این کار میتوان گوشه چشمی به تنظیم موتور و باد لاستیکها، استفاده از
فیلترهای هوای استاندارد و استفاده صحیح از تجهیزات جانبی داشت. در این
میان، تنظیم موتور از همه مهمتر است؛ چون تا 15 درصد میتواند مصرف را
کاهش دهد
.
باد
کم لاستیکها موقع سرعت زیاد دمای آنها را بالا میبرد که فرسودگی آنها را
بیشتر میکند. پس بهتر است ماهی یک بار باد لاستیکها را تنظیم کنیم.
معمولا هر هزار کیلومتر باید فیلترهای هوا را عوض کرد که این کار 10 درصد
از میزان سوخت و 50 درصد از آلودگی هوا میکاهد
.
ساماندهی حملونقل
یکی
دیگر از راههای کاهش مصرف بنزین در کشور، ساماندهی حملونقل است. این امر
از طریق رعایت اصول صحیح رانندگی و جایگزین کردن روشهای دیگر بهجای
خودروی شخصی امکانپذیر است. در این میان انتخاب زمان و مسیر مناسب برای
حرکت خودرو، رعایت قوانین و روشهای صحیح هنگام رانندگی و استفاده از
مسیرهایی که ترافیک روانتری دارند، اهمیت ویژهای دارد
.
البته
باید به این فهرست جلوگیری از سفرهای غیرضروری را نیز افزود. سفرهایی که
اگر هم خیلی ضروری باشند، بهتر است با وسایل حملونقل عمومی یا دوچرخه
انجام شوند. برای نمونه در حالی که شدت مصرف انرژی مترو 120 کیلوژول بر
نفر است، این عدد برای اتوبوس 378 و برای سواری 2614 را نشان میدهد
.
این
امر نشانه آن است که وسیلهای همچون مترو میتواند بسیاری از مشکلات
ترافیکی و افزایش مصرف بنزین را حل کند. بنابراین بهتر است این 93 کیلومتر
خط مترو در کشور، اندکی خود را به شهری همچون لندن که 400 کیلومتر ریل
قطار زیر زمینی دارد نزدیک کند. البته در این میان پا گرفتن دولت
الکترونیک و انجام کارهای روزانه افراد از طریق اینترنت اهمیت ویژهای دارد
.
استفاده از خودروهای مناسب
نباید
فراموش کرد که کوچکترین و سبکترین خودرویی که با توجه به نیازهای ما
ساخته شده، بهترین انتخاب ما نیز میتواند باشد. در این میان، از رده خارج
شدن خودروهای فرسوده بسیار مهم است؛ چون خودروهایی که از فناوری جدید
استفاده میکنند، مصرف کمتری نسبت به قدیمیها دارند
.
نکته
مهم اینجاست که 22 درصد از ناوگان فرسوده در حدود 45 درصد از مصرف کل
ناوگان حملونقل کشور را مصرف میکنند. از طرف دیگر، خودروهایی که شکل
مخروطی دارند، به دلیل خاصیت آیرودینامیک خود کمتر در مقابل باد مقاومت
میکنند و این امر از میزان مصرف آنها کم میکنند. هرچند که با وجود تمام
این توصیهها نمیتوان از برچسب مصرف انرژی خودرو غافل بود
!
استفاده از سوختهای جایگزین
محققان
سالهاست که برای ساخت سوختهای جایگرین در تلاشند. آنها اکنون به این
نتیجه رسیدهاند که گاز طبیعی بعد از هیدروژن، پاکترین سوخت محسوب میشود
و با توجه به ایمنی بیشتر مخازن و کاهش هزینه سوخت برای مالک خودرو تا یک
چهارم بنزین، گاز طبیعی به عنوان جایگزین بنزین و نفتگاز بسیار مناسب است
.
ایران
نیازمند برنامهریزی صحیح برای اصلاح الگوی مصرف در انرژی و سوخت خود است؛
چرا که شیب تند افزایش جمعیت ماشینها اگر با همین روند پیش برود آن وقت
این سربالایی را سوخت ناکافی دنیا براحتی نمیتواند بالا بیاید.
منبع شانا