نسبت تعداد کسانی که فقط کار می کنند و از انجام آن لذتی نمی برند در مقایسه با کسانی که در کار مورد علاقه خود مشغول به فعالیت می باشند غیر قابل مقایسه است.شاید اگر بگوئیم که بیش از ۹۵% مردم جهان مشغول به انجام کارهایی هستند که از انجام آن لذت نمی برند و فقط بخاطر کسب درآمد در آن مشغول هستند گزافه گویی نکرده باشیم.

برای بیشتر انسانها داشتن یک کار ایده آل همانند فتح قله های غیر قابل صعود است، در حالی که اگر هر کسی کمی اراده از خود نشان بدهد و برای رسیدن به آن مدتی طعم تلخ بیکاری و بی پولی را بکشد نهایتا به کار مورد علاقه خود خواهد رسید.

ممکن است شما هم یکی از این افراد باشید.از کار و میزان درآمد خود راضی نباشید و منتظر فرصتی باشید که بتوانید شغل خود را تغییر دهید.اما تا کی می توانید منتظر بمانید؟ یکی از خطرات انتظار کشیدن برای رسیدن به فرصت های ایده آل این است که ممکن است شما به وضعیت موجود عادت کنید و همین مسأله سبب شود تا شما انگیزه تان را برای تغییر شرایط از دست بدهید و به قول معروف به وضعیت هرچه پیش آید، خوش آید تن در دهید. از طرف دیگر با شکایت کردن هم وضعیت بهتری به سراغ شما نمی آید.

در حال حاضر نه انتظار بیهوده کشیدن و نه شکایت کردن هیچکدام نمی توانند کمکی به شما بکنند. اکنون زمان عمل رسیده است. شما باید اول تلاش کنید و بعد منتظر باشید تا نتایج عملکرد خود را ببینید.

اگر شما هم دوست دارید از بین بیشمار افرادی که در جستجوی کاری مناسب با روحیات اخلاقی و توانایی های فردی شان می باشند سربلند و موفق بیرون بیائید باید شکایت کردن از بدشانسی ها و مشکلات را فراموش کرده و در عوض از زبان جدیدی برای بیان خود و توانایی های کاریتان استفاده کنید.

اما قبل از اینکه شما بتوانید به این زبان با رؤسا یا همکاران خود ارتباط برقرار کنید مراحلی وجود دارند که باید تک تک از آن عبور کنید، این مراحل را جدی بگیرید، مطمئن باشید با عمل به موارد مطرح شده می توانید کنترل اوضاع را در دست بگیرید و به شغل مورد علاقه تان نزدیکتر شوید.

●مراحلی که شما باید به آنها عمل کنید به ترتیب عبارتند از:

به خود و مهارت های کاریتان ایمان داشته باشید

در صورتی که شما از مهارت های کاری خود اطلاع داشته باشید و از آنها درست و بموقع استفاده کنید می توانید خود را به کاری که برای آن ساخته شده اید نزدیکتر کنید، در غیر این صورت فقط یک احساس بی پشتوانه را هر روز با خود حمل می کنید و روز به روز از انجام کاری که در حال حاضر مشغول به انجام آن می باشید لذت کمتری برده و افسرده تر می شوید.

ادامه چنین روندی در آینده باعث می شود کیفیت روابط شما در محیط کار و خانواده روز به روز بدتر شده بطوری که نهایتا دیگران علنا از شما، رفتار و عملکردتان انتقاد کنند.

در حالت عکس اگر شما به کاری که انجام می دهید علاقه مند باشید روز به روز از انجام آن لذت بیشتری می برید و می توانید از خلاقیت های خدادادی خود برای رسیدن به اهداف کاریتان استفاده کنید؛ از طرف دیگر انسانهای بیشماری وجود دارند که فکر می کنند کار ایده آل، نوعی تخیل است و آنها باید نهایت تلاش خود را برای حفظ کارشان بکنند هر چند که آن کار به روحیات و سلایق آنها نزدیک نباشد، از نظر این افراد درآمد مهمتر از نوع کار است.

وجود چنین تفکری باعث می شود که این افراد هیچ وقت نتوانند شرایط ذهنی رسیدن به کار ایده آل را در دنیای واقعی فراهم کنند.

هر کارگر، کارمند، فروشنده و... می تواند کارهای زیادی برای خود انتخاب کند ولی آیا همه آنها می توانند به آنچه که در ذهن خود انتخاب می کنند برسند: بله آنها می توانند در صورتی که به خود و توانایی هایشان ایمان داشته باشند.هر انسانی در زندگی لیاقتی دارد. اگر شما فکر می کنید لیاقت تان بیشتر از مقام و موقعیتی است که هم اکنون در آن قرار دارید، از تفکر مثبتی برخوردار می باشید، مهم این است که شما فکر کنید لیاقت شما بیشتر از وضعیت فعلی است. همه کسانی که در حال حاضر در کارهای ایده آل خود مشغول به کار می باشند یک شبه به آن دست نیافته اند.

بلکه آنها برای رسیدن به آن کار برنامه ریزی کرده، سختی ها را تحمل کرده و نهایتاً بعد از گذشت مدت زمانی(شاید چند سال) به کار ایده آل خود رسیده اند. شاید این افراد هم با کارگری، دستفروشی و... شروع کرده باشند و هم اکنون در موقعیتی قرار دارند که اطرافیان آنها حسرت بودن در آن موقعیت را می خورند. کار مورد علاقه به صاحب آن هیجان می دهد، هیجان به انگیزه منتهی می شود و انگیزه درب های خلاقیت کاری را به روی صاحب آن باز می کند. پس شما هم فرصت را از دست ندهید، به جای اینکه منتظر باشید تا فرصت ها به سراغ شما بیایند شما به سراغ فرصت ها بروید، بیشتر آدمها می گویند که در زندگی هیچ فرصتی برای پیشرفت کردن نداشته اند، در حالی که اگر رفتار آنها را با دقت در نظر بگیرید متوجه می شوید که آنها دائما به فرصت هایشان پشت کرده اند. به جای اینکه ذهن خود را متوجه غیرممکن ها کنید به ممکن ها فکر کنید. به خودتان و توانایی هایتان فکر کنید.

●بدون برنامه وارد رودخانه نشوید

شما برای رسیدن به کار مورد علاقه تان نیازمند یک برنامه ریزی جامع و استراتژیک هستید.

یک ضرب المثل انگلیسی می گوید نباید بدون برنامه وارد رودخانه ای شوید که نمی دانید عمق آن چقدر است. باید با دیگران مشورت کنید، جنبه های عقلانی کار را در نظر بگیرید و تنها در صورتی که واقعا مطمئن شدید انجام آن کار برای شما مقدور است اقدام کنید.

فراموش نکنید اگر بدون مشورت با افراد باتجربه و بدون داشتن یک برنامه مطمئن و حساب شده کاری بکنید و بعدا شکست بخورید دیگر نمی توانید کسی را بعنوان مقصر اصلی شکست های خود معرفی کنید، در این هنگام تنها مقصر اصلی خود شما خواهید بود. بخاطر داشته باشید هنگامی که انگشت اتهام خود را به سمت کسی می گیرید، یک انگشت به او و سه انگشت به خود شما اشاره می کند، از طرف دیگر همیشه برای کسی که در خود اراده ای می بیند راههای زیادی وجود دارد. داشتن یک کار ایده آل و مناسب رویا نیست، شما فقط به یک برنامه جامع و حساب شده و کمی اراده نیاز دارید. شما با ایمان به توانایی های خود، برنامه ریزی و تحمل سختی ها می توانید به شغل ایده آل خود برسید. اما نکته ای که نباید فراموش کنید مرحله بعد از برنامه ریزی است.اکثر افراد در برنامه ریزی خوب هستند ولی همه آنها نمی توانند به برنامه ای که خود طراحی کرده اند بخوبی عمل کنند. تا قبل از این که از منطقی و مفید بودن برنامه خود مطمئن نشده اید از کار فعلی تان خارج نشوید.

با این حرف که این کار در حد شأن و شخصیت شما نیست از آن خارج نشوید(اگر در حال حاضر مشغول به انجام کاری می باشید).در همان کار باقی بمانید و زمینه را برای داشتن کاری بهتر آماده کنید.در غیر این صورت اگر یک دفعه از کار خارج شوید بدون اینکه برنامه ای برای داشتن کار بهتری داشته باشید، اعضای خانواده، دوستان و آشنایان با بیان نظرات خود شما را آزار می دهند.

اگر شما می خواهید کار بهتری داشته باشید باید بستر سازی کنید و به وظایف مورد نظر برای رسیدن به آن تلاش کنید، در غیر این صورت مطمئن باشید که فقط تصوری باطل از داشتن کاری بهتر را نصیب خود کرده اید.

تا به حال هیچوقت اتفاق نیفتاده که کشور صربستان و مونته نگرو خود را در بالای جدول لیگ اقتصادی جهان ببیند. اما براساس گزارش اخیر بانک جهانی از اوضاع کسب و کار در کشورهای مختلف جهان، این کشور در یکی دو سال اخیر اوضاع کسب و کار خود را سر و سامان تازه ای داده است. برای مثال، کارآفرینان این کشور از ژانویه سال جاری برای آغاز یک کسب و کار جدید تنها به ۱۵ روز زمان و یک سپرده ۵۰۰ یورویی (معادل ۶۵۰ دلار) نیاز دارند، در حالی که یک سال قبل آنها مجبور بودند برای برپایی کسب و کار مورد نظر خود علاوه بر صرف ۵۱ روز وقت، یک سپرده بانکی ۵ هزار یورویی در اختیار بانک قرار دهند.

پرداخت مالیات ها نیز آسان تر شده و استخدام کارگران پاره وقت و جمع آوری طلب های مالی از مشتریان هم خیلی به آسانی صورت می پذیرد. در نتیجه این وضعیت، شمار بنگاه های کسب و کار این کشور در یک سال اخیر رو به فزونی نهاده است، به طوری که تعداد شرکت های ثبت شده نسبت به سال قبل ۴۲ درصد رشد نشان می دهد.

به عقیده کارشناسان تهیه و تنظیم این گزارش، تشکیل یک کسب و کار جدید غالباً نشان دهنده افزایش اعتماد به نفس فرد کارآفرین است. این در حالی است که در بیشتر کشورهای جهان قوانین دست و پاگیر، به طور معمول مانع از بروز اعتماد به نفس در شهروندان مستعد کارآفرینی می شوند. مثال های ذیل جملگی صدق این ادعا را آشکار می سازند. در لائوس آغاز یک کسب و کار به صرف ۱۹۸ روز زمان نیاز دارد، در حالی که کارآفرینان این کشور آنقدر زیاد نیستند که ریسک پذیری ایستادن در چنین صف طولانی را داشته باشند. در سییرالئون، اگر یک شرکت بخواهد آنقدر حماقت از خود به خرج دهد که مالیات خود را تمام و کمال بپردازد، در آن صورت حداقل ۱۶۴ درصد از سود ناخالص شرکت باید تقدیم مأموران مالیاتی گردد. خنده آور است! یعنی علاوه بر همه آن چیزی را که کسب می کند، باید مقدار بیشتری هم روی آن بگذارد و به عنوان مالیات بپردازد!

همچنین اگر کسی آنقدر جسور باشد که بخواهد کالا به آفریقا وارد کند، در آن صورت باید به طور متوسط ۸ روز را در گمرکات بدون تأسیسات و تجهیزات کافی و ۹ روز را در جاده های خراب، زمان از دست بدهد. بدتر از دو مورد یادشده، تشریفات گمرکی در آفریقا حداقل ۴۳ روز طول می کشد. واضح است که در یک بازار آزاد، شرکت ها با استفاده بهتر از منابع موجود، نسبت به رقبا از شکوفایی بهتر و بیشتری برخوردار می شوند. اما در بخش های فقیر جهان که کمبود منابع بیداد می کند، این عملکرد - یعنی استفاده بهینه از امکانات و منابع موجود - حیاتی تر به نظر می رسد. در همین راستا، تاکنون دولت های آفریقایی برای ضعیف تر کردن روحیه سرمایه داری رقابتی، از هیچ کوششی فروگذاری نکرده اند.

برای مثال، در سال گذشته ۱۶ کشور غرب این قاره تنها موفق به انجام دو اصلاح ساختاری اقتصادی شدند.یکی دیگر از مواردی که مانع شکل گیری آسان و راحت کسب و کار در سراسر جهان می گردد، قوانین و مقررات سختگیرانه و غیرسودمندی است که حتی علیه خود نیز وارد عمل می شوند. به عنوان نمونه، در کشورهای فقیر جهان قوانین و مقررات سختگیرانه ساخت و ساز همواره منجر به احداث واحدهای ساختمانی امن و مستحکم نمی شود و یا اینکه افزایش مالیات ها غالباً به افزایش درآمدهای دولت ها منجر نمی گردد. از این دو عامل که بگذریم، بازارهای کار انعطاف ناپذیر هم اصولاً به نفع قشر کارگر نیستند، زیرا همه این عوامل دست به دست هم داده و اقتصاد را از روی زمین به زیرزمین هدایت می کنند. از سوی دیگر، شرکت هایی که به صورت مخفیانه و به دور از چشم مأموران مالیاتی فعالیت و تولید می کنند، برای ادامه این روند مجبورند همچنان کوچک باقی بمانند.

در حقیقت، آنها با این کار خود را از بزرگتر شدن و توسعه یافتگی محروم می کنند که البته چاره ای هم جز این ندارند، زیرا برای در خفا فعالیت کردن، کوچک بودن یک ضرورت است. در همین راستا، بانک جهانی تخمین زده است که به طور متوسط شرکت های رسمی نسبت به شرکت های زیرزمینی موجود در یک صنعت خاص، ۴۰ درصد بیشتر تولید می کنند. کشور آفریقایی بورکینافاسو تلخ ترین مثال این ادعای بانک جهانی است. با وجودی که نام این کشور یادآور سرزمین صداقت و مردمان راست قامت است، ولی از جمعیت ۱۲ میلیونی این کشور آفریقایی تنها ۵۰ هزار نفر در بخش کسب و کارهای رسمی فعالیت می کنند و مابقی نیروی فعال کارگری آن در بخش های زیرزمینی امرار معاش می نمایند. کارشناسان یکی از دلایل این امر را هزینه های کمرشکن اخراج نیروی کار برای شرکت ها در بورکینافاسو ذکر کرده اند.

به عبارت دیگر، برای اخراج هر نیروی کار، یک شرکت موظف به پرداخت ۵۷ هفته کاری حقوق به نیروی اخراجی است. همچنین حداقل آورده لازم برای تشکیل یک کسب و کار در این کشور، به پنج برابر متوسط درآمد سرانه شهروندان بورکینافاسویی بالغ می شود. اما با همه موارد یاد شده، شاخص های بانک جهانی یک راهگشای اساسی برای حل این قبیل مشکلات به شمار می روند. در واقع، اگر در این کشورها شاخص های مورد نظر بانک جهانی به دقت مورد توجه قرار گیرند، در آن صورت وضعیت کسب و کار آنها به گونه دیگری رقم خواهد خورد.

متاسفانه اغلب سازمانها, از نظر جو یا فضای سازمانی از وضعیت مناسبی برای کار کردن برخوردار نیستند.پژوهشهای موجود نیز بیانگر آن است که سیاستها, و شرایط مالی سازمان تاثیر چندانی در ایجاد جو مناسب ندارند .پژوهش انجام شده از طریق مصاحبه با هزاران کارمند در یکصد شرکت برتر, چنین نشان داد که عوامل تعیین کننده در ایجاد جو سازمانی متعالی عبارتند از : اعتبار, احترام, عدالت, افتخار و صمیمیت.

● تعریف محیط متعالی

احساس کارکنان نسبت به محیط کار را می توان از سه جنبه زیر مورد توجه قرار داد و همین ابعاد, اساس تمایز بین محیط کار معمولی یا خوب, و محیط کار متعالی یا ایده آل است :

۱) احساس فرد نسبت به مدیریت سازمان

۲) احساس فرد نسبت به شغل خود

۳) احساس فرد نسبت به همکاران خود

مطالعات یاد شده نشان داد که, تفاوت جو سازمانی متعالی و جو سازمانی خوب از پنج متغیر اعتبار, احترام, عدالت, افتخار و صمیمیت آشکار می گردد. سه متغیر اول بر روی هم بیانگر مفهوم اعتماد است.

● اعتبار

این عامل بیانگر نگرش کارکنان درباره مدیریت است و سه بعد اساسی زیر را در بر می گیرد.

۱. ارتباطات دو جانبه : این مفهوم بیانگر ارتباط غبر رسمی و دو سویه است .

۲. قابلیت مدیران : توانایی مدیریت در هماهنگی منابع, احساس مسئولیت, خلق و ارایه چشم اندازی روشن از فعالیتهای سازمان و تنظیم مسیر دستیابی به آن. به عبارت دیگر عملکرد مدیریت به نوعی است که کارکنان به صلاحیت و شایستگی او اعتماد دارند.

۳. صداقت: قابل اعتماد بودن, درستی و رفتار اخلاقی. مدیریت در طول زمان, در کنار ارتباطات دو جانبه و قابلیت مدیریتی, با رفتار صادقانه و پایبندی به اصول اخلاقی , کارکنان را به خود جلب می نماید.

● احترام

این متغیر بیانگر میزان احترام سازمان به نیازهای روحی و شخصی کارکنان است. عوامل تعیین کننده این متغیر عبارتند از:

۱- حمایت : قدردانی شرکت از کارکنان خود و ایجاد فرصتها و تمهیداتی برای رشد و پرورش آنان

۲- مشارکت : جویا شدن از نظرا ت و دیدگاههای کارکنان و درگیر نمودن آنان در فعالیتهای سازمان

۳- توجه : محترم شمردن علائق تک تک افراد, صرفنظر از نیازهای کاری و شغلی آنها

● عدالت

» عدالت بیانگر نحوه برخورد عادلانه سازمان با اقشار مختلف و پرهیز از تبعیض است . مفهوم عدالت با عبارتهای زیر آشکار می گردد :

۱- برابری : پرداخت حقوق و مزایای مناسب و عادلانه و نیز نگاه یکسان به عموم کارکنان به عنوان عضوی از سازمان

۲- بی طرفی : بی طرفی در تصمیم های مربوط به گزینش و ارتقای کارکنان

۳- عدم تبعیض : اجتناب از هرگونه تبعیض واعطای حق استیناف یا حق تجدید نظرخواهی در تصمیم ها

مدیری که از ارتباطات غیر رسمی دو جانبه با کارکنان خویش برخوردار است, هدایت و شایستگی خود را به کارکنان اثبات نموده و با رفتاری صادقانه و پایبندی به اصول اخلاقی آنان را به سوی خود جلب می نماید, مدیری دارای اعتبار است.

● افتخار

عامل افتخار به مفهوم احساس غرور یا مباهات کارکنان به شغل و دستاوردهای گروهی و سازمانی آنان مربوط است و بوسیله عوامل زیر تعریف می شود:

۱- شغل فردی : شغل معنی خاصی برای شاغل داشته باشد و شاغل بتواند در انجام وظیفه, خود را مطرح نماید و شایستگیهای خود را آشکار کند.

۲- دستاوردهای تیمی: کارکنان از موفقیت های گروهی و دستاوردهای کاری افراد در سایر واحدها احساس غرور نمایند و به خود ببالند.

۳- انگاره سازمان (تصویر ذهنی کارکنان از سازمان): کارکنان با مباهات, شرکت را به دیگران معرفی و به جایگاه شرکت در جامعه افتخار کنند.

● صمیمیت

این عامل بیانگر احساس پذیرش و علاقه متقابل و نیز احساس عضویت در یک خانواده مشترک در وجود کارکنان است. عوامل زیر بیانگر مفهوم صمیمیت است:

۱- رفاقت: توانایی دوست بودن یا دوست شدن با یکدیگر, احساس محرم بودن با یکدیگر

۲- مراقبت و حمایت از دیگران : جو اجتماعی دوستانه و خوشایند در سازمان

۳- عضویت : احساس تعلق و وابستگی به سازمان مانند احساس پیوند و یگانگی با اعضای خانواده یا تیم

● مزایای متعالی ناشی از جو سازمانی

مطالعات انجام شده نمایانگر آن است که جو متعالی از یک طرف هزینه های جابجایی کارکنان, مقاومت آنان در برابر تغییر و هزینه های مراقبت های بهداشتی را کاهش می دهد و از سوی دیگر با تقویت قابلیتها و توانمندیهای کارکنان, موجب بهبود کیفیت کالا, نوآوری و ریسک پذیری و از این طریق به افزایش بهره وری می انجامد. نتیجه نهایی این تغییرات افزایش سود آوری و وفاداری مشتریان است. محیط مناسب برای کار کردن متاثر از احساسات مثبت کارکنان نسبت به مدیریت, شغل خود و همکاران است. احساس اعتماد به مدیریت, افتخار به شغل و خوشنودی از همکاران, عوامل اصلی ایجاد محیط یا جو کار متعالی به شمار می آیند.

در سازمان متعالی بیش از هر چیز بر نیروی انسانی تاکید می شود:

▪ رهبران این سازمانها چشم انداز و ارزشهای محوری را تبیین می کنند, آنها را در سازمان نشر می دهند و خود را بر ایجاد جو سازمانی متعالی متعهد می سازند.

▪ مدیران در تمام سطوح باید جانبداری مستمر از ارزشها را وظیفه خود دانسته, اعتماد, افتخار و صمیمیت را مجدانه در سازمان ترویج نمایند.

▪ کارکنان باید اهمیت نقش خود در خلق محیط کار متعالی را درک کنند و رفتارهای موثر بر ایجاد اعتماد را مورد حمایت قرار دهند.

نوشته: آمی لیمن

ترجمه: دکتر محمدعلی بابایی و دکتر بهزاد ابوالعلایی

هدف از نگارش این مقاله مروری بر وضعیت فعلی در بازار کار فناوری اطلاعات و تأکید بر نقش کارگشای آن به عنوان یکی از راه حل های معضل بیکاری در جوامعی است که بخش عظیمی از جمعیت جوان آنها علیرغم برخورداری از استعداد و انرژی کافی، همچنان از مشکل بیکاری رنج می برند.افزایش جمعیت در کشورهای در حال رشد، کاهش منابع و امکانات موجود در این کشورها و پیدایش نیازهای اجتماعی واقتصادی جدید همگی سبب توجه نهادها و مقامات مسئول در این کشورها به این نیازها و چاره اندیشی بنیادین یا مقطعی برای آنها شده است.

بنا بر بررسی های به عمل آمده و بر اساس آمارهای موجود، یکی از مهمترین مشکلات فرا روی جوامع در حال توسعه و حتی کشورهای صنعتی مشکل بیکاری[۲] است. مجموعه راه حلهایی که برای رفع این مشکل جهانی ارائه شده است، اصطلاحاً "کارآفرینی"[۳] خوانده می شود.

در اقتصاد رقابتی و مبتنی بر بازار امروزی که با تغییرات و تحولات سریع بین المللی همراه شده و فرایند گذر از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی[۴] را سبب ساز گریده است، از کارآفرینی به عنوان موتور توسعه اقتصادی[۵] یاد می شود که می تواند در رشد اقتصادی کشورها، ایجاد اشتغال و رفاه اجتماعی نقش مهمی را بر عهده داشته باشد. امروزه دیگر اقتصاد ملی جای خود را به اقتصاد جهانی داده است و در این عرصه کشورهایی موفق خواهند بود که فرصتهای شغلی را تنها به چارچوب جغرافیایی خود محدود نسازند، بلکه فضای کاری وسیعی به وسعت جهان در ذهن خود داشته باشند.

اما واقعاً چه ابزار یا وسیله ای می تواند چنین فضای گسترده ای را فراهم نماید؟ فناوری اطلاعات[۶] و در رأس آن اینترنت پاسخ این سوال را به آسانی داده است.

کاربردهای گوناگون اینترنت طی دهه اخیر سبب شده است تا این امکان ارتباطی فرضیه ای را که در گذشته با شک و تردید تحت عنوان "دهکده جهانی" مطرح می شد، امروز برای ساکنان زمین به واقعیتی ملموس تبدیل نماید. امکانات منحصر به فرد اینترنت سبب پیدایش شکل جدیدی از تجارت شد که امروزه به نام تجارت الکترونیک[۷] شناخته شده است.

انجام تعاملات تجاری به صورت پیوسته[۸] و سهولت در پرداخت و دریافت وجوه سبب ایجاد تحولی شگرف در شکل و ماهیت تجارت گردیده است. همه این امکانات و توانمندی ها به دست توانمند کسانی به وجود آمده اند که فکری خلاق و ذهنی با استعداد داشته اند. اینان کارآفرینان واقعی هستند؛ چرا که نه تنها سبب خود اشتغالی و اشتغال زایی برای مجموعه های انسانی وابسته به خودشان شده اند، بلکه میلیونها فرصت شغلی را نیز تنها با اتصال به اینترنت برای میلیونها نفر از ساکنان این کره خاکی فراهم ساخته اند. بنا بر این از یک سو با فناوری اطلاعات به عنوان بستر اشتغال زای جهانی روبرو هستیم و از سوی دیگر با کارآفرینانی مواجه می شویم که هر روز فرصت های جدیدی را برای جویندگان شغل و کار در فضای مجازی ایجاد می نمایند.

این کارآفرینان طیف وسیعی را از ارائه کنندگان خدمات و محصولات در اینترنت تا برنامه نویسان و متخصصان فناوری اطلاعات در بر می گیرند. بنابراین، اقتصاد دنیای امروز بر پایه نوآوری، خلاقیت و استفاده از دانش به ویژه دانش اطلاعات و ارتباطات استوار است. چنین اقتصادی را اقتصاد مبتنی بر دانش یا اقتصاد دانش محور[۹] می گویند.در این مقاله از یک سو به تشریح مشارکت فناوری اطلاعات در کارآفرینی پرداخته می شود و از سوی دیگر تعامل دو سویه میان این دو مورد بررسی قرار می گیرد. در پرتوی مباحث مطرح شده، کوشش می شود تصویری روشن از توانمندی های بالقوه و بالفعل این فناوری در ایجاد فرصتهای نوین شغلی ارائه گردد. امید است مطالب مطرح شده در این مقاله بتواند در تصمیم سازی ها و تدابیری که احتمالاً به منظور رفع مشکل بیکاری اتخاذ خواهند شد، مورد بهره برداری قرار گیرد.

کارآفرینی چیست، کارآفرین کیست؟

کارآفرینی موضوعی است که از اواخر قرن بیستم مورد توجه محافل آموزشی کشورهای جهان قرار گرفته است. بررسی تاریخ ادبیات کارآفرینی مؤید آن است که این واژه اولین بار در تئوری های اقتصادی و توسط اقتصاد دانان ایجاد شده و سپس وارد مکاتب و تئوری های سایر رشته های علوم گردیده است. کانتیلون[۱۰] (۱۷۵۵) که ابداع کننده واژه کارآفرینی است، کارآفرین را فردی ریسک پذیر می داند که کالا را با قیمت معلوم خریداری می کند و با قیمت نامعلوم می فروشد. جین بپنتیست سی[۱۱] کارآفرین را هماهنگ کننده و ترکیب کننده عوامل تولید می داند اما ویژگی خاصی را برای او در نظر نمی گیرد]۱[. به عبارت دیگر فردی باید عوامل تولید (زمین، نیروی کار و سرمایه) را جهت تولید، تجارت یا ارائه خدمات ترکیب کند که به این شخص "کارآفرین" و به کار او "کارآفرینی" گفته می شود]۲[.

یکی دیگر از تعاریف کامل و جامع کارآفرینی توسط شومپیتر[۱۲] ارائه شده است. وی در کتاب خود با عنوان "ئئوری توسعه اقتصادی" بین مفهوم واژه نوآوری[۱۳] و اختراع[۱۴] تفاوت قائل شده است و نوآوری را استفاده از خطرپذیری اختراع برای ایجاد یک محصول یا خدمت تجاری می داند. به نظر وی نوآوری عامل اصلی ثروت و ایجاد تقاضاست. بنا بر این کارآفرینان مدیران یا مالکانی هستند که با راه اندازی یک واحد تولیدی- تجاری از اختراع بهره برداری می کنند]۳[.

با توجه به تعاریف ارائه شده در این خصوص می توان گفت کارآفرین کسی است که:

- کار و شغل ایجاد کند.

- خوداشتغالی و دیگر اشتغالی ایجاد کند.

- ارزش افزوده ایجاد کند.

- محصولات یا خدمات جدید به وجود آورد.

- خلاقیت و نوآوری کاربردی داشته باشد.

- با خطرپذیری، فعالیت های تولیدی و اقتصادی انجام دهد.

- نیازها را شناسایی و آنها را برآورده سازد.

- فرصت ها را به دست آورد ها تبدیل کند.

- منابع و امکانات را به سوی هدف هدایت کند.

- برای تقاضاهای بالقوه محصول بیافریند (پیش بینی در عرضه و تقاضا).

- ایده خلاق را به ثروت تبدیل کند.