مقدمه
تصويرى از واقعه زنده و حقيقى گويا بر گونه تاريخ ، همانند رعدوبرقى در زمان ، آن چنان درخشيدن گرفت كه در خاطره ها ماند و با وجود فراوانى راويان و ثبت حادثه ، كسى را توان و ياراى انكار آن نيست . براى هر انسان مسلمانى لازم به نظر مى رسد كه در عمر خويش ، دست كم يكبار هم كه شده با ياران پيامبر اكرم (ص ) هم سفر شود و اين مسير تاريخى را با پستى هايش بپيمايد و با اسرار نهفته در آن از نزديك آشنا شده و با پيروان واقعى آن حضرت هم گام ، هم كلام و هم پيمان شود.
در اين جا سعى شده كه سير واقعه به ترتيب و مستند با زبانى ساده و گويا، ارائه شود تا هر مخاطب منصفى را به راحتى در فضاى معنوى حادثه قرار دهد و از نزديك بوى خوش حقيقت واقعه ، كه تا ابد، زمان را عطر آگين كرده است ، استشمام كند.
در فراهم آمدن اين مجموعه ، لازم است از برادر عزيزم جناب آقاى حسين حسن زاده و واحد پژوهشى ستاد بزرگداشت غدير تشكر و قدردانى نمايم .

پيشگفتار
غدير بركه نيست ،اقيانوسى ناپيدا است كه سراسر هستى را پوشانده است ؛ غدير يك مقطع تاريخى نيست ، همه تاريخ است . غدير با على (ع ) پيوند خورده است . سخن از غدير، سخن از خدا و على (ع ) است . و سخن از محمد (ص ) و ابراهيم (ع ) و موسى (ع ) و عيسى (ع ) است .
غدير ضرورتى بود كه بايد براى هدايت و ارشاد مردم و ادامه رسالت انبياى الهى به وجود مى آمد،و شخصى كه بتواند چنين رسالتى را عهده دار شود كسى جز على (ع ) نبود. او تربيت شده مكتب پيامبر عظيم الشان اسلام ، حضرت محمد (ص ) و مفسر بزرگ قرآن است .
درباره ((غدير)) و ((پيام )) آن ،كتابها و آثار فراوان كلامى ،تفسيرى ،حديثى و ادبى در سطوح فكرى مختلفى نوشته شده است كه زحمات تمامى آن انديشوران و نويسندگان و هنرمندان با مولايشان باد. اما اين قلم ،بنا به ضرورتى ،بر آن شد تا اثرى كه اينك پيش روى شماست ،جنبه هايى از ((پيام غدير)) را با استفاده از آيات و احاديث و نيز كتابهاى معتبر تاريخى ،براى ارادتمندان ولايت ، تبين كند،اميد كه در پيشگاه با عظمتش مورد قبول افتد.

سخن ناشر
كتاب ارزشمند و عظيم ((الغدير))، اثر محقق بزرگوار و عاشق اهل بيت و مدافع بزرگ حريم ولايت و امامت ، علامه عبدالحسين امينى (1320 - 1390 ق ) از ذخائر گرانقدر شيعه است كه بر اساس قرآن و حديث و منابع تاريخى به دفاع از حق و رفع و دفع شبهات مخالفان پرداخته و از چنان تتبع و كاوشى عميق برخوردار است كه براى بعضى باور اين نكته كه اين كار بزرگ و سترك از عهده يك نفر برآيد، دشوار است . مباحث سودمند و ابتكارى كه در الغدير آمده ، سزاوار آگاهى عموم است . اصل كتاب به زبان عربى است و به فارسى هم ترجمه شده است . اما شايد بسيارى از علاقه مندان ولايت ، حوصله يا مجال مطالعه مجموعه عظيم و چند جلدى الغدير را نداشته باشند.

واقعه غدیر به طور مفصل و مختصر و یا قسمت هایی از واقعه در کتب شیعه و اهل سنت نقل شده، که ذیلاً به طور جداگانه ارائه می گردد.

(طبقات راويان حديث غدير از علمآء) بترتيب تاريخ وفاتشان

توجّه و عنايت بموضوع مهم غدير خم در انحصار صحابه و تابعين نبوده و بلكه علمآء قرن‏هاى بعدى نيز در حفظ و اجراء اين سيره مهم و اثر زوال ناپذير نهايت مراقبت را داشته‏اند و با بررسى تاريخ مربوط، ملاحظه ميشود كه در هر قرنى گروه بسيارى از حفاظ با دقت نظر اين نشانه نمايان دين را از گروه پيشين دريافت و بر طبق تحقيقاتى كه در اين امر خطير نموده‏اند به طبقه بعدى كه جايگزين آنها شده‏اند با خضوع و تسليم بصحت آن، سپرده‏اند.

اينك تعدادى از آنان را براى اثبات اين مدّعى نام مى‏بريم، كه در هر قرنى گواه بر تحقق اين داستان ميباشند، و احاطه به همه راويان اين حديث از طبقه علماء موكول بدامنه قدرت خواننده بزرگوار است كه در حدود كوششى كه داير بشناسائى اساتيد فن حديث بكار خواهند برد، به منظور خود نائل گردند.

اسامی راويان حديث «غدير خم» از تابعين1   بترتيب حروف- الفبا

* (حرف- الف-)*

1- ابو راشد حبرانى (نام او- خضر- يا- نعمان است)
2- ابو سلمه (نام او عبد اللّه- اسمعيل نيز گفته شده)
3- ابو سليمان مؤذن
4- ابو صالح سمّان- ذكوان مدنى- آزاد كرده جويريّه (بانوى غطفانى)
5- ابو عنفوانه مازنى
6- ابو عبد الرحيم كندى
7- ابو القاسم اصبغ بن نباته- تميمى
8- ابو ليلى كندى - نام او سلمة بن معاويه است. سعيد بن بشر و معلى نيز گفته شده
9- اياس بن نذير

اسامی راويان حديث «غدير خم» از صحابه 1  بترتيب حروف الفبا

* (حرف- الف-)*

1- ابو هريره دوسى
2- ابو يعلى انصارى
3- ابو زينب بن عوف الانصارى
4- ابو فضاله انصارى
5- ابو قدامه انصارى - نامبرده شايد همان ابو قدامة بن سهيل بن حارث بن جعدبة بن سالم بن مالك بن واقف باشد و نام ابو قدامه مذكور سالم است-
6- ابو عمرة بن عمرو بن محصن انصارى
7- ابو الهيثم بن التيهان
8- ابو رافع قبطى- در نام این شخص اختلاف است و باسامى متعدد ابراهيم و اسلم و هرمز و ثابت و سنان و يسار و قربان و عبد الرحمن و يزيد نامبرده شده است-

واقعه فراموش نشدنی غدیر، یکی از حقایق تاریخ اسلام است و براستی که تداوم اسلام با غدیر پیوندی ناگسستنی دارد. کمتر مقطع تاریخی را می‌توان در جهان اسلام یافت که از لحاظ سند، اطمینان از اصل وقوع، کثرت راویان و اعتماد بزرگان و علمای مسلمین، قوت و استحکامی نظیر این رویداد مهم داشته باشد.
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در دهمين سال هجرت، زيارت خانه خدا (كعبه) را با اجتماع مسلمين آهنگ فرمود. و در ميان قبايل مختلفه و طوائف اطراف بر حسب امر آن حضرت اعلان شد، و گروهی عظيم به مدينه آمدند تا در انجام اين تكليف الهى (اداى مناسك حج بيت اللّه) از آن حضرت پيروى و تعليماتش را فرا گيرند.

پس از اعلان عمومي، مهاجرين و انصار و قبايل اطراف مدينه و مكه و حتي بلاد يمن و غير آن بسوي مكه سرازير شدند تا جزئيات احكام حج را شخصاً از پيامبرشان بياموزند و در اولين سفر رسمي حضرت، به عنوان حج شركت داشته باشند. اضافه بر آنكه حضرت اشاراتي فرموده بودند كه امسال سال آخر عمر من است و اين مي توانست باعث شركت همه جانبه مردم باشد.

جمعيتي حدود يكصد و بيست هزار نفر (گاهي بيشتر از آن را هم نقل كرده اند) در مراسم حج شركت كردند كه فقط هفتاد هزار نفر آنان از مدينه به همراه حضرت حركت كرده بودند، بطوريكه لبيك گويان از مدينه تا مكه متصل بودند.

حضرت چند روز به ماه ذي الحجه مانده از مدينه خارج شدند و بعد از ده روز طي مسافت در روز سه شنبه پنجم ذي الحجه وارد مكه شدند.

اميرالمومنين عليه السلام هم كه قبلاً از طرف حضرت به يمن و نجران براي دعوت به اسلام و جمع آوري خمس و زكات و جزيه رفته بودند به همراه عده اي در حدود دوازده هزار نفر از اهل يمن براي ايام حج به مكه رسيدند.

با رسيدن ايام حج در روز نهم ذي الحجه حضرت به موقف عرفات رفتند و بعد از آن اعمال حج را يكي پس از ديگري انجام دادند، و در هر مورد واجبات و مستحبات آن را براي مردم بيان فرمودند.

هجرت پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله و سلم و خروج آن حضرت از مكه معظمه نقطه عطفي در تاريخ اسلام به شمار مي آيد و بعد از اين هجرت، حضرت سه بار به مكه سفر كرده اند.

بار اول در سال هشتم پس از صلح حديبيه به عنوان عمره وارد مكه شدند و طبق قراردادي كه با مشركين بسته بودند فوراً بازگشتند.

بار دوم در سال نهم به عنوان فتح مكه وارد اين شهر شدند، و پس از پايان برنامه ها و برچيدن بساط كفر و شرك و بت پرستي به طائف رفتند و هنگام بازگشت به مكه آمده و عمره بجا آوردند و سپس به مدينه بازگشتند.

سومين و آخرين بار بعد از  هجرت كه پيامبر صلي الله عليه و اله و سلم وارد مكه شدند در سال دهم هجري بعنوان حجه الوداع بود كه حضرت براي اولين بار به طور رسمي اعلان حج دادند تا همه مردم در حد امكان حاضر شوند.

در اين سفر دو مقصد اساسي در نظر بود، و آن عبارت بود از دو حكم مهم از قوانين اسلام كه هنوز براي مردم به طور كامل و رسمي تبيين نشده بود: يكي حج، و ديگري مسئله خلافت و ولايت و جانشيني بعد از پيامبر صلي الله عليه و اله و سلم.