ارائه راهکارهای راهبردی مصرف بهینه آب در کشاورزی

مقدمه:

آب مایه حیات است و به گفته خداوند:(و من جعلنا من ماء کل شئ حی.)(و هر چیزی را از آب زنده کردیم)و این نعمت الهی غیر قابل جایگزین و از جمله انفال متعلق به همه ساکنین یک سرزمین بوده و دسترسی به آب به خصوص برای شرب و بهداشت حق همه انسانهاست.

روند رو به تزاید جمعیت و گسترش شهر نشینی نیاز مند تامین آّب شرب و بهداشت جامعه,امنیت غذایی,محیط زیست افراد,تامین آب کشاورزی وصنعت که به عنوان ارکان حیات انسانهاست, میباشد.لذا به دلیل محدود و ثابت بودن مقدار آب تجدید شونده,رقابت بین مصرف کنندگان آب شرب,کشاورزی و صنعتی از یک سو و رقابت در سطح حوضه های آبریز از سوی دیگر در آینده می تواند تشدید شود و یا چلشهای جدیدی را موجب شود.از طرفی آلودگی آب گسترش یافته و در دوره های خشکسالی و توزیع نا همگون نزولات آسمانی در سر زمین و آثار تخریبی آبهای جاری ناشی از سیلابها شرایطی را به وجود آورده است که اگر منابع آب مديریت نشود و کیفیت و کمیت آنها مورد توجه قرار نگیرد ممکن است تنشهای غیر قابل پیش بینی را برای کشورها به وجود آید.

درسطح منطقه ای نیزدرخاورمیانه آب به عاملی برای جبهه گیری بین تعدادی ازکشورها علیه یکدیگر مبدل شده است.بر خلاف نفت و کالاهای دیگر آب را نمی توان در حجم زیاد از جایی به جای دیگر انتقال داد و لذا مصرف آن فقط به منابع محلی محدود است در این صورت باید بپذیریم که اکثر مناطق کشور با کم آبی مواجه می باشد.به طوری که کمبود آب در بعضی مناطق کشورامنیت و سلامت اقتصادی را به مخاطره خواهدافکند.به خصوص این که تغییرات اقلیم و اثر گازهای گلخانه ای الگوی بارندگی را تغییر داده و در آینده نیز مسئله حادتر از وضعیت کنونی خواهد شد.

زیرا سابقه بارندگی ها در چند سال گذشته اگر ناشی از تغییر اقلیم باشد نشان می دهد که شرایط نا مطلوب است,لذا برای جلوگیری از این بحران قدم اول ایجاد فرهنگ صحیح و منطقی مصرف آب و ارتقای آن از طریق تدوین مصرف بهینه آب برنامه ریزی و اجرای طرحهای مدیریت مصرف آب در کشاورزی و اصلاح تعرفه ها برای مشترکین پر مصرف و اعمال طرحهای تشویقی نظیر سوبسیتهای صحیح در جهت توسعه طرحهای آبیاری مدرن است.

1-تدوین صحیح مصرف بهینه آب

نگاهی حکومتی و فرا گیر به جمعیت یک کشور اگر فعالیت در زمینه منابع و با دیدگاه مملکتی و ملی و تامین منافع کل کشور انجام شود می تواند برنامه ریزی صحیح بهره برداری از منابع خدا دادی را تکلیف و ترسیم کند. آب مانند نفت از منابع ملی است و به نقطه خاصی تعلق ندارد و باید در قالب برنامه ریزی های حکومتی و ملی تخصیص یابد.این بدان معناست که پس از تامین نیازهای شرب و بهداشتی که بدون توجه به مسایل اقتصادی آن اجتناب نا پذیر است آب را باید با مصرف هزینه حداقل به نقاط مستعدی که بیشترین و بهترین استعداد را برای تولید ملی نسبت به سایر نقاط در اختیار دارند منتقل نموده و در آمدهای آن را از طریق خزانه دولت صرف هزینه های ملی و آبادانی کشور نمود.

در واقع این برنامه و تخصیص در قالب یک بهینه سازی انجام می پذیرد.برای مثال هدف ملی در راستای خود کفایی و بی نیازی از واردات گندم و سایر تولیدات کشاورزی است.برای تولید یک تن گندم و در جایی که منابع آب و خاک فراهم و مناسب باشد مسلما هزینه کمتری صرف خواهد شد تا انتقال آن به نقطه ای دور دست و کشت زمینهای نا مرغوب تر.بنا بر این تامین گندم مورد نیاز مردم که امری حکومتی است باید در قالب برنامه ریزی های حکومتی قرار گیرد و توزیع آب منابع مختلف نیز بر همین اساس صورت گیرد.

شکی نیست که توسعه و اجرای طرحهای آبی از نظر بالابردن استاندارد و سطح زندگی مردم الزامی است و اگر بخواهیم به مردم کمک شود می بایست توسعه برنامه های آبی صورت گیرد؛اما این کار بدون تخلیه ابهای زیر زمینی,خشک شدن رود خانه ها و یا از بین رفتن جنگلها به آسانی حاصل نخواهد شد.از منابع آبی نمی توان استفاده بهینه کرد مگر آنکه سه اصل عمده یعنی کارآیی مصرف آب ,عدالت در توزیع آب و حفظ تعادل بوم شناختی و زیست محیطی رعایت شده باشد.

شواهد بسیاری نشان میدهد که توزیع آب در کشور ما عادلانه نیست و این روند نمی تواند برای همیشه دوام داشته باشد.باید بپذیریم که در کویر زندگی می کنیم و لذا می بایست آب را جور دیگر دید و قبل از آن که هر روز با بحران جدیدی از آب رو به رو شویم لازم است مصرف آب را از درون دگرگون

کرد.اگر آب را با کار آیی بالا مصرف کنیم بدون قطع نیاز شهری می توان نیاز دیگر شهروندان را بر آورده ساخت.با استفاده از روشهای کار آمد می توان از مصرف آب در بخش کشاورزی 10 تا 15 در صد,در صنایع 40 تا 90 درصد و در شهر ها تا 30 در صد کاست.یا حد اقل طوری برنامه ریزی کرد که با مصرف همین مقدار آب محصول بیشتری برداشت و یا افراد بیشتری را سیراب کرد.

فناوری جدید و به کار بستن روشهای جدید می تواند ما را در هدف همین تامین آب کافی یاری کند اما نخواهد توانست تا بی نهایت همراه باشد.به خصوص د رشرایط کشور ما که رشد جمعیت در آن زیاد است تنها صرفه جویی در مصرف آب نمی تواند کار ساز باشد بلکه باید نرخ رشد جمعیت را نیز کاهش داد و چه بسا ممکن است تنها راه مقابله با کم آبی کاهش جمعیت باشد.باید قبول کنیم که درمورد آب چه در کشور ما چه در سطح جهان دوران جدیدی شروع شده است.

موضوع فقط تخلیه منابع زیر زمینی و امثال آن نیست بلکه مشکلات اقتصادی,سیاسی,امنیتی و زیست محیطی در پیش است.لیکن زمان آن فرا رسیده که در دیدگاه ها و ارتباط خود با آب,زمین و محیط زندگی تغییر اساسی دهیم.بنا براین تدوین سیاستها و راه بردهای مربوط به آب از اهمیت بیشتری نسبت به گذشته بر خوردار می گردد و یکی از مسایل امنیت ملی و عنصری اساسی در ساختار و رفتار سیاست خارجی و عامل مهمی در استقرار جمعیت و فعالیت به شمار می رود.

2-برنامه ریزی و اجرا ی طرحهای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی

قبل از برنا مه ریزی و اجرای طرحها"مصارف آب در کشور"را بررسی میکنیم. در حال حاضر مصارف آبی در کشور جمعا حدود 5/84میلیارد متر مکعب تخمین زده می شود که 47 درد آن از آبهای سطحی و 53درصد دیگر آن از منابع زیر زمینی تامین میگردد.در این میان توزیع مصرف آب در بخشهای مختلف به صورت زیر است:

1-بخش کشاورزی 93 درصد

2-بخش صنعت 1 درصد

3-بخش شرب شهری 4 درصد

4- بخش شرب روستایی 1 درصد

5-سایر مصارف 1درصد

جمع=%100

آبریزدریاچه نمک بزرگترین مصرف کننده آب کشور است.از مجموع جریانهای سطحی در کشور کمتر از 6 در صد به مصارف شرب و صنعت و خدمات عمومی می رسد و بالغ بر 94 درصد آن با کارآیی نسبتا کم در کشاورزی مورد مصرف قرار میگیرد.تقریبا تمام جریان پایه رود خانه ها از طریق بندها و انهار سنتی و یا پمپاژ فصلی به مصرف کشاورزی می رسد.مدیریت تقسیم و توزیع ونظارت این بخش از آبهای سطحی با مدیریت مصرف ارتباط نداشته و فقط در حد وصول حقابه مورد عمل قرار می گیرد.

آن قسمت از اراضی کشاورزی که در آبخور این سدها قرار داردمعادل 1460 هزار هکتار می باشد که از این مقدار تاکنون شبکه های آبیاری اصلی 1و2 در سطح 2/1278 هزار هکتار اجرا گردیده است.ولی شبکه های توزیع 3و4 برای رساندن آب به مصرف کننده فقط در سطح 487 هزار هکتار به اجرا در آمده است.به همین دلایل است که گفته شده کارآیی آب در این قسمت اندک بوده و تارسیدن به اهداف اصلی از احداث سدها و استفاده بهینه از آب در بخش کشاورزی فاصله زیادی وجود دارد.از نظر استفاده از آبهای زیر زمینی ونتایج بیلان این منابع عدم توازن در اکثر آبخوان های کشور مشاهده می شود.بررسی داده ها در سالهای اخیر نشان می دهد که:

الف-به دلیل برداشت اضافی از ذخایر ثابت آبخوان ها توسط 115 هزار حلقه چاه جدید در 168 دشت کشور که 73درصد کل برداشت آبخوان ها را به خود اختصاص میدهند افت سطح آبهای زیرزمینی بیش از یک متر در سال است.این وضعیت از نظر اقتصادی و سرمایه گذاری موجب افزایش هزینه های تولید آب و کاهش کیفیت آب در بخش کشاورزی شده ودر نهایت بهره دهی آب کاهش می یابد.

ب-تغذیه آبهای زیر زمینی نه تنها به دلیل مشکلات مدیریتی بلکه به دلیل تخلخل لایه های آبدار در اثر برداشت آب و متراکم شدن لایه ها مرتب در حال تقلیل است.بنابر این نباید انتظار داشت که به همان میزان تخلیه بتوانیم در سالهای پر آب تغذیه آبخوان ها را صورت دهیم.

ج-برداشت اضافه آب باعث افت سطح ایستایی ودر نتیجه خشک شدن اکثر قناتهای کشور شده است که احیای آنها عملا نا ممکن است.

د-اضافه برداشت آبهای زیر زمینی باعث پیشروی جبهه آبها ی شور و در نتیجه زوال آبهای زیر زمینی گردیده است.

ه-در استفاده از آب مدیریت یکپارچه بین مصرف کنندگان از نظر مشارکت های مردمی بر قرار نبوده و این امر باعث شده است که تلفات آب در انهار کوچک افزایش یابد.

و-مشکلات و مسایل اداری و قانونی از تجهیز و برقی کردی چاه ها و افزایش راندمان در استخراج آب از این منابع شده است و لذا هزینه استخراج آب متناسب با مقدار آب حاصله از منابع زیر زمینی نیست.

ز-بین مدیریت آبهای زیر زمینی و مدیریت آبخیزها هیچ گونه ارتباط مدیریتی وجود نداشته و پروژه های برداشت آب فاقد همبستگی و انسجام است که این امر باعث بحرانهای شدیدی در وضعیت فعلی آبهای زیر زمینی شده است.

*عوامل تهدید کننده آبهای زیر زمینی:

الف-پایین بودن کار آیی مصرف آب

ب-برداشت بیش از اندازه از لایه های آبدار زیر زمینی

ج-کاهش کیفیت از آبها

د-افزایش آب در بخش های صنعت وشهری

ه-مهار نبودن کامل آبهای سطحی

در مورد حل مشکل آب نیز از 50 سال گذشته تا کنون بسیاری از طرح های بزرگ برای سد سازی در ایران انجام گردیده یا در حال انجام است تا امکان آبیاری برای کشاورزی با آب کافی صورت گیرد و بدین سیله انرزی برق از آب و همچنین آب آبیاری برای شرب و کشاورزی تولید گردد.مسئله استفاده غیر منطقی از منابع اب در کشاورزی ایران یک حقیقت مسلم و انکار ناپذیر است که صورتهای گوناگون می یابد که در راس آن استفاده غیر بهینه و در پاره ای موارد مخرب از منابع تجهیز شده موجود است.وضعیت فرسایش خاک در کشور 5/1 تا 2 میلیارد متر مکعب آب از طریق ایجاد سدهای کوچک مزرعه ای خاکی و نه سدهای بزرگ باید مورد توجه قرار گیرد زیرا این گونه سدها از نظر بازدهی اقتصادی تر هستند.

از مشکلات دیگر بخش کشاورزی ایران سنتی بودن روشها تولید است که قسمت عمده آن نیز به دلیل قلت سطح دانش فنی کشاورزی است.لذا بخش آموزش ترویج و تحقیقات کشاورزی بیش از پیش باید به این مسئله رسیدگی کرده و فعالتر نقش خود را ایفا نماید زیرا تنها راه امکان کشاورزی سنتی به تجاری اقتصادی تنها از طریق استفاده تکنولوژی نوین(فن آوری زیستی و شیمی) در بخش گسترش ایستگاه های آموزشی و ترویج و تحقیقات در سطح مناطق روستایی کشور می باشد.زیرا بهره برداری بهینه از منابع آب خاک و نیروی انسانی و تکنولوژی در بخش کشاورزی زمانی میسر است که واحد های بهره برداری آموزش کافی دیده باشند و در ضمن این واحد ها در حد و اندازه مناسب و مطلوب باشد لذا قبل از طراحی هر گونه نظام بهره برداری از اراضی کشور باید تدابیر لازم در جهت همکاری کشاورزان در بین خود به وسیله کم رنگ کدرن انگیزه مالکیت زمین وفراهم سازی زمینه پذیرش کار تولید تعاونی صورت پذیرد.

دیگر این که با توجه به افزایش جمعیت وضعیت عرضه و تقاضای جهانی غذا بدون شک بحرانی خواهد شد ضروری است که سیاست گذاران کشاورزی ورفع موانع این مهم برای توسعه شبکه آبیاری و زهکشی اقدامات اساسی انجام دهند.در خاتمه در دراز مدت توصیه های زیر برای برنامه ریزی و اجرای طرح های مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی پیشنهاد میگردد:

الف-توسعه شیوه های جدید آبیاری قطره ای و بارانی در راستای استفاده از منابع موجود آب.

ب-احداث شبکه های آبیاری و زهکشی سدهای ساخته شده و در حال ساخت.

ج-اجرای برنامه های آبخیز داری در بالا دست سدها اصولا لازم است قبل از اجرای طرح ساخت سد اقدامات آبخیز داری لازم برای کاهش و به حد اقل رساندن رسوب در حوزه آبخیز سد به عمل آید که از طریق فعالیتهای بیولوژیک افزایش پوشش گیاهی مراتع و احیانا جنگل های حوزه بالا صورت گیرد تا عمر مفید سدها افزایش یافته و هزینه های سوخت ساخت و اجرای این پروژه ها اقتصادی گردد در غیر این صورت به سرعت دریاچه سدها پر از رسوب شده و منابع هدر خواهد رفت.

د-ایجاد شبکه های تعاونی ابیاری در بخش کشاورزی با توجه به اینکه در بعضی از مناطق باران خیز کشور به ویژه در مناطق شمالی در آبیاری مزارع برنج بیشترین مقدار آب به زمین نفوذ می کند و مقداری هم به رودخانه ها میریزد و جریان آب رود خانه ها را تعادل میدهد ومقداری هم به نواحی عمیق تر جاری می شود که در نتیجه آبهای زیر زمینی را تشکیل می دهد.علاوه بر آن عمل کرد مزارع برنج و کشتزارها افزایش یافته و اجازه دهند تا در فصل هایی که نیاز به آبیاری نیست آب باران به زیر زمین نفوذ کند.

نتیجه گیری:

ارائه بهترین راهکارهای ارتقای فرهنگ مصرف صحیح و بهینه آب در بخش کشاورزی نیاز به زیر بنایی فرهنگی صحیح و مطمئن و فرهنگ سازی در جامعه کشاورزی دارد که در این زمینه دو بخش دولتی و غیر دولتی که همان کشاورزان و متخصصان این بخش را شامل می شود باید به وظایف خود آگاه و عمل کند و در توسعه کشاورزی و به خصوص اب ارتباط مستمر و هماهنگی داشته باشند و همان طور که در زمینه کشت و کار محصولات طرح های آمایش سر زمین صورت میگیرد باید در این بخش نیز آمایش ملی منابع آب و توازن منمطقه تدوین و اجرا گردد که این امر بدون ترویج و آموزش و اطلاع رسانی به کشاورزان توسط دولت و وزارتخانه مربوطه بخش تحقیقات و آموزش امکان پذیر نیست و فرهنگ سازی در جهت صرفه جویی مصرف اب کشاورزی تنها توسط یک وزارت خانه یا ارگان دولتی امکان پذیر نیست و نیاز به ک عزم ملی و منسجم از طرف تمامی دستگاه های دولتی و غیر دولتی ( NGO ها)میباشد.

برنامه ریزی و اجرای طرح های مدیریت مصرف آب در کشاورزی نیاز به یک امنیت اقتصادی ضمانت اجرایی عدالت در توزیع آب و موارد بیشمار دیگری دارد.راه دیگر کمک به فرهنگ سازی و ارتقای مصرف صحیح و بهینه آب اعمال طرح های تشویقی از طرف دستگاه های دولتی نظیر پرداخت یارانه های صحیح به طرح های مدرن و جدید آبیاری کشت محصولاتی که صرفا نیاز به آبیاری غرقابی و پر مصرف ندارند و اصلاح تعرفه ها برای مشترکین پر مصرف چه از نظر استحصال بی رویه آبهای زیر زمینی و چه از نظر برداشت آبهای سطحی است.

در پایان:راه کارهای مقابله با بحران آب

1)افزایش راندمان آبیاری (مثال:افزایش حدود 2 درصد راندمان آبیاری مقداری برابر 5/1 برابر حجم مفید سد زاینده رود در مصرف آب صرفه جویی در پی خواهد داشت)

2) استفاده از روشهای آبیاری مناسب(تحت فشار)

3)پوشش کانال های آبیاری

4)اصلاح نظام تخصیص آب بر اساس نیاز کشاورزی و مصرف شرب

5)اصلاح نظام قیمت گذاری

6)استفاده از پسابهای تصفیه شده

7)استفاده از آبهای شور

8)بها دادن به ارزش اقتصادی آب

9)حفاظت از منابع آب در برابر آلودگی

10)پایش و نظارت مستمر بر مصرف بهینه آب شرب و به حد اقل رساندن تلفات آب در تاسیسات آبرسانی و ارتقای مدیریت تقاضا.

تهیه کننده:علیرضا نیک نفس

کارشناس کشاورزی عضو سازمان نظام مهندسی کشاورزی

و منابع طبیعی استان اصفهان:!::!::!:

منبع: http://www.daneshju.ir /

منبع: سایت بهینه

روش‌هاي مصرف بهينه آب در خانه

1. با هر دقيقه دوش گرفتن بين 20 الي 40 ليتر آب مصرف مي‌شود بنابراين بهتر است زمان موردنياز براي دوش گرفتن را كاهش دهيم و استفاده از وان نيز ضروري نمي‌باشد.

2. مي‌توانيم با استفاده از يك ليوان آب، دندان‌هاي خود را مسواك بزنيم و هنگام مسواك زدن جريان آب را قطع كنيم.

3. هنگام وضو گرفتن شير آب را بدون استفاده باز نگذاريم.

4. مواظب خرابي سيفون توالت‌ها باشيم چون در صورت خرابي حدود 150 ليتر در شبانه‌روز آب هدر مي‌رود.

5. چكه كردن و نشت آب از شير و لوله‌ها موجب هدر رفتن مقدار زيادي آب در هر 24 ساعت مي‌شود. پس همواره شيرها را بررسي كرده و در صورت خرابي در مورد رفع اين مشكل و تعويض واشر آن‌ها اقدام نماييم.

6. هنگام شستن ميوه و سبزي راه خروجي ظرفشويي را ببنديم و آن را تا نيمه پر از آب كنيم. سپس سبزي و ميوه را در آن بخيسانيم و ضدعفوني كنيم و در پايان سبزي‌ها را با دوش مخصوص، آب‌كشي كنيم.

7. ماشين لباسشويي را با حداكثر ظرفيت مورد استفاده قرار دهيم، هنگامي از آن استفاده كنيم كه لباس به اندازه كافي جمع شده باشد و در نتيجه ماشين با ظرفيت كامل كار كند.

8. چند بطري آب آشاميدني در يخچال بگذاريم تا ناچار نشويم شير آب را براي خنك شدن باز بگذاريم و مقدار قابل توجهي آب را هدر دهيم. استفاده از يخ نيز مفيد خواهد بود.

9. باغچه را تنها در ساعات خنك روز آبياري كنيم. اين كار از رشد گياهان انگلي جلوگيري كرده و تبخير آب را به حداقل مي‌رساند.

10. گذرگاه و پله‌ها را با جارو پاكيزه نگه داريم، اگر اين كار را با شيلنگ انجام دهيم، مقدار زيادي آب به هدر خواهد رفت.

11. براي شستن اتومبيل از چند سطل آب به جاي شيلنگ استفاده كنيم.

12. كولر آبي را بازديد كنيم و در صورت اتلاف آب، شيرهاي شناور بادوام و محكم به كار ببريم.

13. معمولاً كودكان بازي با آب را دوست دارند و مقدار زيادي آب را هدر مي‌دهند. بنابراين توصيه مي‌شود مواظب كودكان خود باشيم.

14. در فصل تابستان به خصوص در گرمترين ساعات روز كه مصرف آب بيشترين حد خود را دارد، سعي كنيد مصارف غيرضروري را كاهش دهيد تا آب به همه تعلق گيرد و فشار آن كاسته نشود و يا قطع نگردد.

15. با استفاده از يك آجر و يا بطري، ظرفيت سيفون و يا فلاش تانك توالت را كاهش دهيم.

16. در مواردي كه امكان‌پذير است از وسايل كاهش‌دهنده مصرف نظير شيرهاي قطع و وصل، سر شيرهاي پودر كننده و شيرهاي فشارشكن استفاده نماييم.

17. آب را دور نريزيد مگر اين كه مطمئن شويد ديگر نمي‌توان آن را مصرف نمود.

پس از همين امروز به فكر صرفه‌جويي در مصرف آب تصفيه شده باشيم و در پايان هر روز از خود بپرسيم كه امروز چقدر صرفه‌جويي كرده‌ايم؟

منبع: http://www.hamedanpayam.com/

منبع: سایت بهینه

راههاي جلوگيري از مصرف بي‌رويه آب در منزل

اولين گام نصب وسيله‌اي به نام سر شير‌هاي پودر كننده و يا فشار شكن روي شيرهاي آب است كه به علت مخلوط كردن هوا با آب سبب مي‌شود در عين داشتن فشار زياد آب مقدار كمي آب مصرف شود اين وسيله در تمام مغازه‌هاي شيرآلات فروشي وجود دارد و قيمت زيادي هم ندارد.

با مراقبت از شيرهاي آب، تعويض و تعمير آنهايي كه چكه مي‌كند و بستن شيرهايي كه بي‌دليل باز مانده‌اند، به ميزان زيادي از هدر رفتن آب جلوگيري مي‌كنيم.

به ياد داشته باشيم شيري كه باز گذاشته مي‌شود در هر دقيقه بين 19-11 ليتر آب وارد فاضلاب مي‌كند. پس چه خوب است هنگام مسواك زدن، وضو گرفتن و ساير شستشوها شير آب را باز نگذاريم.

در فصول سرد به هنگام استحمام براي گرم شدن حمام از جريان مداوم آب گرم استفاده نكنيم. براي گرم كردن فضاي حمام مي‌توان از وسيله گرم‌كننده بي‌خطري استفاده كرد.

در هنگام شستن ظروف بهتر است ابتدا ظروف غذا را تا حد امكان از باقيمانده‌هاي غذا پاك كرده و آنها را به مدت كوتاهي خيس كنيم و پس از شستشو ، ظروف را در يك لگن آب قرار دهيم. به اين ترتيب آبكشي آنها هم سريع‌تر و هم با مصرف آب كمتري انجام مي‌شود.

هنگام استفاده از ماشين لباسشويي و يا ظرفشويي از حداكثر ظرفيت آن استفاده شود زيرا در هر بار استفاده از آنها مقدار زيادي آب و برق هدر مي‌رود، هيچگاه ماشين را براي چند تكه لباس و يا ظرف روشن نكنيم.

براي تميز كردن حيات و كوچه از جارو به جاي فشار آب استفاده كنيم.

براي تميز كردن خودرو به جاي استفاده از جريان پرفشار آب مي‌توان از يك سطل آب و يك تكه اسفنج يا پارچه استفاده كرد.

از مواد غذايي استفاده بهينه كنيم زيرا براي توليد مواد غذايي به منابع طبيعي از جمله آب و محيط زيست فشار زيادي وارد مي‌شود.

ما مي‌توانيم در منازل خود باغچه‌اي زيبا داشته باشيم بدون اينكه بيشتر از مصرف معمولي خود آب مصرف كنيم با استفاده دوباره از آب، براي مثال : استفاده از آبي كه براي شست و شوي ميوه‌ها و سبزيجات هدر مي‌رود چنين كاري ممكن است.

اگر چند بطري آب درون يخچال بگذاريم، نيازي نيست براي نوشيدن آب شير را باز بگذاريم تا آب آن خنك شود.

چه خوب است با رفتار صحيح خود ، ارزش اب را عملاً به كودكانمان ياد داده و آنها را به صرفه‌جويي در مصرف آب تشويق كنيم.

تا حدامكان براي آبياري فضاي سبز از آب شرب استفاده نكنيم.

براي جلوگيري از تبخير آب، بهترين زمان براي آبياري باغچه شب هنگام يا صبح زود است.

ريشه‌هاي درختان و پوشش گياهي با ايجاد منافذي در خاك سبب نفوذ بهتر آب باران به درون زمين مي‌شوند. آنها را حفظ كنيم.

هرچند وقت يكبار با يادداشت شماره كنتور قبل از خواب و كنترل آن در صبح روز بعد مي‌توان به نشت در لوله‌كشي ساختمان پي برد.

عوامل اصلي آلودگي آب :

 0 فاضلاب‌هاي شهري و خانگي

  0 فاضلاب‌هاي صنعتي

 0 آلودگي آب با سموم و كودهاي شيميايي

آلودگي آب در منازل

ما در منازل خود مقدار زيادي آب مصرف مي‌كنيم كه به دنبال آن فاضلاب فراواني توليد مي‌شود. پس از تصفيه آب موجود در فاضلاب ، از آن براي آبياري محصولات كشاورزي استفاده مي‌شود. اما بسياري از مواد كه به فاضلاب راه يافته‌اند در مراحل مختلف تصفيه از آن جدا نشده و به هنگام آبياري زمين‌هاي كشاورزي جذب محصولات كشاورزي شده و به اين ترتيب ما با استفاده از آنها دچار بيماري‌هاي مختلفي از جمله مسموميت‌ها و بيماريهاي صعب‌العلاج مي‌شويم.

انواع پاك‌كننده‌ها مانند پودرهاي رخت‌شويي، مايع ظرف‌شويي و سفيد‌كننده‌ها، انواع مواد نفتي همچون تينرها، حلال‌ها، جلا دهنده‌ها ، روغن‌هاي سوخته از جمله مواد خطرناكي هستند كه ما وارد فاضلاب مي‌كنيم.

پس چه خوب است قبل از وارد كردن اين مواد به فاضلاب كمي با خود فكر كنيم آيا راه بهتري براي رهايي از آنها وجود دارد؟

راه‌هاي عملي براي كاهش آلودگي منابع آب

از پودرهاي رخت‌شويي، مايعات ظرفشويي، پاك‌كننده‌ها و سفيدكننده‌ها در حد نياز استفاده كنيم. كف زياد نمي‌تواند سبب تميزتر شدن ظروف يا لباس‌ها شود بلكه نتيجه اين كار توليد فاضلاب و آلودگي بيشتر است.

تينرها، حلال‌ها و جلادهنده‌ها را به اندازه نيازمان بخريم زيرا نگهداي اين مواد در خانه به دليل آتش‌زا بودن خطرناك است و ريختن آنها درون فاضلاب يا روي زمين نيز باعث آلودگي منابع آب مي‌شود.

مراقب باشيم نفت، بنزين و روغن موتور وارد آبهاي سطحي يا سيستم فاضلاب نشود.

بهتر است به جاي رنگ‌هاي روغني از رنگهاي پلاستيكي استفاده كنيم زيرا اين رنگها خطر كمتري براي محيط زيست دارند چه خوب است آنها را به اندازه مصرف تهيه كنيم، باقيمانده آن را دور نريخته و براي مصارف بعدمان نگه داشته و يا در اختيار دوستان و همسايگان قرار دهيم.

بازيافت: بازيافت يا بازيابي نام روشهايي است كه به كمك آن مي‌توانيم مواد مصرف شده را حفظ كنيم و دوباره مورد استفاده قرار دهيم. انسان امروزه موادي نظير كاغذ، شيشه، فولاد و آلومينيوم را به مقدار فراوان براي توليد كتاب، روزنامه ، پاكت، جعبه، ظروف شيشه‌اي ، قوطي ، وسايل نقليه و بسياري چيزهاي ديگر به كار مي‌گيرد.

مردم اين مواد را پس از مصرف دور مي‌ريزند و اين مسئله دو مشكل اساسي را به وجود مي‌آورد اول اين كه بايد مقدار زيادي زباله را دفع كنيم تا بهداشت محيط حفظ شود مشكل دوم نيز آن است كه هر روز تقاضا براي مواد خامي كه اين محصولات از آنها ساخته مي‌شود افزايش مي‌يابد، منابع موجود در زمين محدود هستند و اگر در روش مصرف خود تغييري ندهيم خيلي سريع به پايان مي‌رسند.

امروزه در كشورهاي صنعتي براي تهيه روزنامه‌ها به ميزان 25 تا 50 درصد از كاغذ بازيافت شده استفاده مي‌كنند، در صنعت بسته‌بندي نيز 80 درصد جعبه‌هاي مقوايي، بازيافتي هستند.

آيين نامه مازاد الگوي مصرف آب نهايي مي شود

زنجان - خبرگزاري مهر: معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا گفت: آيين نامه مازاد الگوي مصرف آب تا يك ماه آينده نهايي مي شود.

محمدرضا عطارزاده در گفتگو با خبرنگار مهر در زنجان افزود: در حاشيه ذخاير آب كه وزارت نيرو نگهداري آنرا به عهده دارد، مهمترين معضل طرح شده، مازاد استفاده از الگوي مصرف آب است كه در همين راستا جرايمي در نظر گرفته شده است.

وي ادامه داد: هم اكنون مردم تنها قيمت تمام شده آب را مي پردازند و سياست دولت نيز به نحوي است كه نه الگوي مصرف تغيير كند و نه تعرفه ها افزايش يابد به همين علت مقرر شد هزينه مازاد استفاده اخذ شود.

معاون وزير نيرو در امور آب و آبفا گفت: البته در كنار اخذ مازاد استفاده از الگوي مصرف ما براي حفظ ذخايرمان، توسعه فرهنگ سازي براي استفاده صحيح از آب از طريق استفاده از تجهيزات كاهنده همچنين رهنمون كردن مردم به چگونگي مصرف صحيح آب را در دستور كار خود داريم.

عطارزاده در خصوص آغاز عمليات اجرايي سد "قره درق" گفت: اميدواريم كلنگ اين سد تا آخر سال جاري و يا نهايتا اوايل سال آينده به زمين بخورد.

وي با اشاره به بحث مطالعات آبي در زنجان و مهم دانستن آن در خصوص سدهاي مراش و مشمپا گفت: به رغم اينكه عمليات اجرايي اين دو سد از خرداد ماه سال جاري آغاز شده است اما اميدواريم از چند ماه آينده سرعت بيشتري گيرد.

منبع : مهر

منبع: سایت بهینه

صرفه جویی در مصرف آب

آب زیر بنای سلامتی و حیات انسان است. وقتی شیر آب را در خانه باز می کنید و آب سرد و زلالی جاری می شود ، کمتر به کمبود آن فکر می کنید.

متاسفانه 40 درصد از مردم دنیا از آب سالم محرومند . طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت روزانه 30 هزار نفر از مردم دنیا به علت کمبود آب سالم و بهداشتی می میرند. در واقع مثل این است که در مجاورت و همسایگی من و شما هر روز مردم یک شهر 30 هزار نفری از فقدان آب بهداشتی جان می سپارند! و برابر با آمار سازمان جهانی بهداشت 80 درصد از بیماری هایی که مردم دنیا از آن ها رنج می برند به طور مستقیم مربوط به عدم تامین آب بهداشتی و کافی است. خود ما بزرگترین دشمن خویش هستیم زیرا همین آب های موجود را نیز آلوده و غیر قابل استفاده می کنیم و یا این ماده با ارزش برای حیات را با مصرف بی رویه هدر می دهیم . این کار باعث تقسیم ناعادلانه آب برای بشر شده و هستی تعدادی از افراد بی گناه را به خطر می اندازد.

روشهای مصرف بهینه آب در خانه

 1- با هر دقیقه دوش گرفتن بین 20 الی 40 لیتر آب مصرف می شود. بنابراین بهتر است زمان مورد نیاز برای دوش گرفتن را کاهش دهیم و استفاده از وان نیز ضروری نمی باشد.

 2- می توانیم با استفاده از یک لیوان آب ، دندان های خود را مسواک بزنیم و هنگام مسواک زدن جریان آب را قطع کنیم.

 3- هنگام وضو گرفتن شیر آب را بدون استفاده باز نگذاریم.

 4- مواظب خرابی سیفون توالت ها باشیم چون در صورت خرابی حدود 150 لیتر در شبانه روز آب هدر می رود.

 5- چکه کردن و نشت آب از شیر و لوله ها موجب هدر رفتن مقدار زیادی آب در هر 24 ساعت می شود. پس همواره شیرها را بررسی کرده و در صورت خرابی در مورد رفع این مشکل و تعویض واشر آن ها اقدام نماییم.

 6- هنگام شستن میوه و سبزی راه خروجی ظرفشویی را ببندیم ، و آن را تا نیمه پر از آب کنیم . سپس سبزی و میوه را در آن بخیسانیم و ضد عفونی کنیم و در پایان سبزی ها را با دوش مخصوص آب کشی کنیم.

 7- ماشین لباسشویی را با حداکثر ظرفیت مورد استفاده قرار دهیم ، هنگامی از آن استفاده کنیم که لباس به اندازه کافی جمع شده باشد و در نتیجه ماشین با ظرفیت کامل کار کند.

 8- چند بطری آب آشامیدنی در یخچال بگذاریم تا ناچار نشویم شیر آب را برای خنک شدن باز بگذاریم و مقادر قابل توجهی آب را هدر دهیم. استفاده از یخ نیز مفید خواهد بود.

 9- باغچه را تنها در ساعات خنک روز آبیاری کنیم. این کار از رشد گیاهان انگلی جلوگیری کرده و تبخیر آب را به حداقل می رساند.

 10- گذرگاه و پله ها را با جارو پاکیزه نگه داریم ، اگر این کار با شیلنگ انجام دهیم ، مقدار زیادی آب به هدر خواهد رفت.

 11- برای شستن اتومبیل از چند سطل آب به جای شیلنگ استفاده کنیم.

 12- کولر آبی را بازدید کنیم و در صورت اتلاف آب شیرهای شناور بادوام و محکم به کار ببریم.

 13- معمولا کوکان بازی با آب را دوست دارند و مقدار زیادی آب را هدر می دهند. بنابراین توصیه می شود مواظب کودکان خود باشیم.

 14- در فصل تابستان و بخصوص در گرمترین ساعات روز که مصرف آب بیشترین حد خود را دارد ، سعی کنید مصارف غیر ضروری را کاهش دهید تا آب به همه تعلق گیرد و فشار آن کاسته نشود و یا قطع نگردد.

 15- با استفاده از یک آجر و یا بطری ، ظرفیت سیفون و یا فلاش تانک توالت را کاهش دهیم.

 16- در مواردی که امکان پذیر است از وسایل کاهش دهنده مصرف نظیر شیرهای قطع و وصل ، سر شیرهای پودر کننده و شیرهای فشارشکن استفاده نماییم.

 17- آب را دور نریزید مگر اینکه مطمئن شوید دیگر نمی توان آن را مصرف نمود.

 پس از همین امروز به فکر صرفه جویی در مصرف آب تصفیه شده باشیم و در پایان هر روز از خود بپرسیم که امروز چقدر صرفه جویی کرده ایم؟

مصرف بی رویه آب = بی توجهی به حق دیگران

 صرفه جویی = مصرف متعادل است نه کاهش مصارف ضروری

 چه باید کرد؟

 1- در مصرف آب تصفیه شده ، صرفه جویی نمایید که سایر هموطنان ما نیز بتوانند از آن استفاده نمایند زیرا مصرف بی رویه آب نه تنها بحران کم آبی را تشدید می کند ، بلکه موجب تولید فاضلاب بیشتری شده و مشکلات زیست محیطی و اقتصادی فراوانی را در دفع بهداشتی آن به وجود می آورد.

 2- هیچ آبی را مصرف نکنید مگر به پاکیزه و بهداشتی بودن آن اطمینان داشته باشید.

 3-از آلوده نمودن آب رودخانه ها و سایر آب های سطحی به هر طریق ممکن بپرهیزید و به هیچ عنوان زباله و یا فاضلاب را به داخل آب ها نریزید.

 4- از آب رودخانه ها برای آشامیدن استفاده نکنید و در صورت نیاز آن را بجوشانید.

 5- به جای استفاده از کودهای شیمیایی بهتر است از کودهای طبیعی ضد عفونی شده استفاده نمایید.

 منبع: http://www.abfa-qom.com/fa

منبع: سایت بهینه