نويسنده: اعظم عواطفي نژاد
اداره نشر اسكناس با بيان اينكه هزينه چاپ هر اسكناس به طور متوسط 241 ريال است، تعداد اسكناس امحا شده در هر سال را متوسط 700ميليون برگ ذكر كرد كه هزينه چاپ اين تعداد اسكناس به علاوه 20درصد هزينه هاي جانبي براي امحا و جايگزيني اسكناس در هر سال معادل 175ميليارد ريال است كه اين هزينه از محل ماليات پرداختي مردم تامين مي شود.
افزون بر اينكه گراني كاغذ اسكناس در اثر تحريم ها هزينه توليد و چاپ هر اسكناس را به طرز فزاينده اي افزايش داده است.
با نگاهي به آمار فوق در مي يابيم كه چه هزينه هنگفتي بر سيستم بانكداري كشور براي چاپ اسكناس تحميل مي شود.
عمر اسكناس در ايران با وجود رعايت همه استانداردهاي كيفيتي در تهيه آن حدود نصف عمر اسكناس در كشورهاي صنعتي است و به دليل پايين بودن فرهنگ استفاده از اسكناس در كشور و فرسوده شدن اسكناس ها زودتر از عمر مفيدشان، روزانه بر تعداد اسكناس هاي فرسوده افزوده مي شود.
متوسط عمر اسكناس در ايران، پنج سال است كه با توجه به كيفيت اسكناس حداقل بايد دو برابر مقدار فعلي يعني 10 سال باشد. در حال حاضر سالانه 700ميليون قطعه اسكناس فرسوده از رده خارج مي شود؛ اما نيمي از اسكناس هاي فرسوده در اختيار مردم قرار دارد.
طبيعتا با افزايش تعداد اسكناس هاي فرسوده، هزينه بيشتري براي چاپ اسكناس هاي جديد بر سيستم پولي و بانكي كشور تحميل مي گردد، در صورتي كه با نگهداري صحيح از اسكناس، هزينه چاپ مجدد آن را مي توان صرف طرح هاي توسعه اي و آباداني كشور كرد.
استفاده از كارت هاي اعتباري در داد و ستدهاي مالي و دقت بيشتر در حفظ و نگهداري اسكناس ها مي تواند عمر اسكناس هاي در گردش كشور را افزايش دهد.
استفاده از ابزارهاي پولي (كارت بانك) همچنين موجب تسريع مبادلات اقتصادي شده و بر خلاف بانكداري سنتي كه كل اسكناس ها به صورت حقوق ماهانه در ابتداي هر ماه كاري در اختيار حقوق بگيران قرار گرفته و مجبور بودند كل اسكناس ها را تا پايان ماه در جيب هاي خود حمل كنند، باعث جلوگيري از فرسايش بي مورد اسكناس و افزايش رسوب پول در بانك ها مي شود.
با استفاده و خريد از طريق كارت، ضرورتي به وجه نقد و حمل مقادير زياد اسكناس يا همراه داشتن چك مسافرتي نمي باشد كه تمامي اين اقدامات باعث حفظ اين ثروت ملي مي شود.
با پيشنهاد بانك مركزي مبني بر ارتقاي سيستم دولت الكترونيك و ايجاد فرهنگ استفاده از اين روش همچنين سيستم انتقال وجوه بين بانك هاي عضو طرح شتاب نيز بسياري از مشكلات حمل و نقل پول، امنيت و هزينه چاپ كم مي شود و شاهد اين خواهيم بود كه مردم در تمام 24 ساعت شبانه روز بتوانند به امور بانكي خود رسيدگي كرده و بسياري از اين امور بدون اتلاف وقت انجام گيرد.
اما نكته قابل بحث اين است كه خودپردازها براي استفاده هاي ضروري و نيازهاي كم است، نه براي گرفتن كل مبلغ از حساب. مردم بايد در نظر داشته باشند كه سيستم هاي خودپرداز براي احتياجات روزمره و درحد محدود است و استفاده بيش از حد مجاز باعث فرسودگي دستگاه ها و از كار افتادن آنان در ساعات تعطيلي بانك ها خواهد شد.
