دستگاه‌هاي دولتي بيشترين مصرف‌كننده

‌ مديران و مسوولان بايد براي زمان متعلق به كار خود، هزينه فرصت را مشخص كنند و ساعات مفيد كاري در ادارات و سازمان‌هاي دولتي را ارتقاء دهند و از هدر رفت زمان و انرژي بكاهند.
‌ دو رويه را درخصوص اصلاح الگوي مصرف بايد مد نظر داشت،‌ اين موضوع بايد هم از ديد نظري و هم از ديد عملي بررسي شود و در مسير اجرا تمامي ابعاد آن بايد مورد توجه قرار گيرد. 

به لحاظ نظري بايد ديدگاه خود را نسبت به مقوله مصرف تعديل كنيم، يا به عبارت ديگر، به اسراف يا تفريط معترف باشيم و براي خارج شدن از كاستي‌ها و عقوبت افراط و تفريط بايد از هر گونه اسراف در هر جايگاهي بپرهيزيم. 
در كشور بايد الگوي مصرف جامعي تعريف شود كه هم به لحاظ عملي و هم نظري براي عموم قابل اجرا و درك باشد تا با تكيه بر چنين الگويي بتوان در جهت رفع نواقص گام برداشت و به اعتدال لازم براي مبارزه با افراط و تفريط دست يافت.

اسراف ، در معنا به هر گونه رفتاریکه با اصل صرفه جویی مغایرت و منافات داشته باشد اطلاق میگردد. به عبارتی ، هرگونه سوء مصرف نسبت به مستلزمات و ضروریات زندگی مترادف با اسراف میباشد و از آنجایی که بر طبق اشارات و بیانات صریح کلام الله مجید ، خداوند زمین و آسمان و آنچه میان آنهاست را مسخر انسان گردانیده و جهت ادامه حیات و رفاه حال بندگان در اختیار آنان قرار داده است ، لذا جمله خوراکیها و آشامیدنها و مصرف کردنی ها ٬ در جرگه نعمات بیشمار الهی قرار گرفته و از نعمتهای حق تعالی محسوب می شوند که به عاریه در دسترس بشر نهاده شد٬ و بدیهی است که هر گونه نعمتی از جانب خداوند از حرمت های خاص خود برخوردار میباشد.بنابراین هرگونه سوء مصرف از نعمات الهی در حکم زیر پا نهادن حرمت های مقدس است و بسیار منطقی و قابل قبول است که خداوند٬ حرمت شکنان را هیچ دوست نداشته باشد.
     ازاین بخش  فرمایشات الهی٬ دو نکته٬ توانا ٬ استنباط میشود.یک قبح فعل ودیگری فاعل.بعبارتی٬ یکی زشتی عمل اسراف ٬ و دیگری زشتی انجام دهندهٴ این عمل.
لذا بر هر مسلمانی دو نکته بر هوش و دو تکلیف بر دوش است.یکی پرهیز و دوری از انجام این عمل و دیگری بر حذر داشتن سایر برادران هم کیش و هم دین٬ از اسراف .
اما حقیقت غیر از آن چیزیست که ظاهر موضوع به ما می نمایاند و آن جزٴلاینفک همانا موضوع " شکر نعمت " هاست.
نعمتهای خداوند که به ما ارزانی داشته شده٬ براستی غیر قابل شمارش است.چنانچه میفرماید :
" اگر بخواهيد نعمتهای خداوند را به شمارش در آورید هرگز نتوانید "
بجای آوری شکر نعمات ٬ هرگز٬ صرفاً بر زبان آوردن واژه ای  نیست.چه بسا که این گونه شکرگزاری٬ به تنهایی نعمات ارزنده الهی را سزاوار و شایسته نمی باشد و به عبارت دیگر٬ گفتن ( خدایا شکرت ) ٬ هرگز در شاٴن آن بخشایشگر یکتا نخواهد بود و بیشتر ٬ به نوعی رفع مسئولیت شباهت دارد تا سپاسگزاری صرف ! خوب است در کنار شیوهٴ شکر و سپاس لسانی و زبانی٬ در عمل نیز خداوند مهربان و بخشنده را شاکر و سپاسگزار باشیم ٬ و براستی که چگونه است خداوند را عملا شکر گذار و شاکر بودن؟!
براستی که تنها یک راه باقی می ماند و بس! و آن راه همانا استفاده درست و بهینه و درست مصرف کردن نعمت های خداست.بعبارتی ٬ اسراف نکردن در تمامی مصرف کردنیها از جمله خوردنیها و آشامیدنیها و پوشاک و همه مصرف کردنیها ٬ و تنها از طریق مصرف درست نعمتها و عدم اسراف آنهاست که میتوان عملا تا حدی در حد توان خداوند را شاکر و سپاسگزار بود.
امام صادق (ع) فرموده است :   «« اسراف کنندگان از رحمت خدا و نعمتهای بهشتی محروم و بی بهره اند.»»
و نیز امام رضا (ع) منقول است که :
«« اسراف سبب میشود تا نعمتهای خدا به نغمت تبدیل شوند.»»
همچنین امام باقر (ع) نیز در این باره فرموده است :
«« اسراف نکنید که اسراف موجب کاهش نعمتهای خداست.»»
مسئله اسراف نکردن اگر چه در ظاهر یک موضوع بیرونی  است٬ ولی در باطن خود حکایت از یک موضوع درونی دارد.چرا که اسراف نکردن ٬ درست مصرف کردن هر چیز٬ و به اندازه مصرف نمودن هر چیزی نیازمند مراقبت است.نیازمند این است که در تمامی شرایط از رفتار خویش مراقبت نموده و شاهدی بر اعمال خود باشیم و از هرگونه سوء مصرفی خودداری می نماییم.
بنابراین هیچ فرقی نمیکند که در کجا باشیم.حال که این موضوع ٬ مقوله ایست که حیطه زندان نفس مربوط میشود٬ محیط آزاد اجتماعی و یا زندان های ظاهری تفاوتی نمی کند.چه بسا که در محیط هایی چون زندانها بیش از پیش و بیشتر از محیط های آزاد اجتماعی مکلف به بجاآوری این فریضهٔ مهم هستیم.زیرا که در زندانها٬ مستقیما با اموال عمومی سروکار داشته و دین بیت المال را بر گردن داریم.
استفاده درست و صحیح از آب و برق و تلفن و سایر وسایل ارتباط جمعی٬ که در چنین محیط هایی عمدتاً از هزینه های سنگین زندانها محسوب می شوند ٬ استفاده درست و بهینه از وسایل نقل و انتقال و حمل ونقل و هرگونه ابزار و وسایل دیگر ٬ میتواند تاثیر بسزایی در امر صرفه جویی هزینه ها داشته باشد.اگر چه خوراک و مواد خوراکی در چنین محیط هایی هزینه های قابل توجهی را به خود اختصاص میدهد٬ اما با نظارت دقیق و دلسوزانه و همچنین با برنامه ریزی های مدبرانه میتوان تا حد بسیار زیادی از میزان آن کاست.
هر فرد٬ چه زندانی ٬ چه زندانبان٬ رئیس و مرئوس٬ و حاکم و محکوم میبایست خود را در برابر نعمات خدا و در مقابل بیت المال مسئول و مکلف بداند و این تکلیف را باید در درون خود احساس نماید و باید برای ادای این فریضهٴ واجب کوشا باشد.
بدین منظور٬ تمام تلاش و توان خود را در راستای فرهنگ سازی و فراهم نمودن بستر اعتقادی مناسب بکار گرفته و تا هر چه بیشتر انجام این فریضهٴ واجب و تکلیف و دِینی که نسبت به بیت المال برگردن دارند٬ آشنا شده ٬ بلکه هر چه بیشتر این مسئولیت را درون و در قلب و روح خود احساس نمایند و تمام کوشش و تلاش خود را بکار گیرند.

بررسي موانع مقوله ((اصلاح الگوي مصرف))
با توجه به نام گذاري امسال به عنوان سال ((اصلاح الگوي مصرف)) از سوي مقام معظم رهبري و با توجه به اهميت حياتي و اساسي مصرف منابع كشور بصورت مدبرانه و عاقلانه در سال جديد خواستار اين شدند كه در همه امور و زمينه ها اصلاح الگوي مصرف مورد توجه قرار گيرد
مقوله ((اصلاح الگوي مصرف )) از آنجا كه در پي اصلاح و ترميم رفتارهاي فردي و جمعي ناظر بر مصرف است نيازمند يك حركت اصلاحي ، تدريجي ، فرهنگي و آموزشي در سطوح مختلف اجتماع و فرد است .به عبارت ديگر هر نوع الگوي از مصرف ، محصول طبيعي جامعه اي با مختصات معين است و تغيير اين الگو در گرو تغييرو اصلاح اين مختصات است . به عنوان مثال ، وقتي كه اصلاح يك پديده فرهنگي و اجتماعي مورد توجه قرار مي گيرد، بواسطه تنوع متغيرهاي دخيل در شكل گيري پديده هاي اجتماعي و تعاملات بين اين متغير ها ، با حجم گسترده اي از موضوعات روبه رو هستيم كه اهتمام به اين گستره از يك سو به دليل تنوع و كثرت متغيرها بسيار دشوار و پيچيده است و از سوي ديگر به دليل غفلت از ريشه ها و منشا پيدايش موضوع ، اين اهتمام با دستاوردهاي كوتاه مدت و محدود روبه رو خواهد بود .
در موضوع (( اصلاح الگوي مصرف )) ما از يك سو با تنوع منابع مصرفي و ارزشي آنها ، نوع مصرف ، تنوع مصرف كننده روبه رو هستيم كه با توجه به گستردگي دامنه ، اهتمام به آن فوق العاده پيچيده و دشوار است حال آنكه با ارجاع مسائل به سطوح ريشه اي و بنيادي تر و شناسايي منشا شكل گيري الگوي مصرف با عوامل محدود تري روبه رو هستيم كه ميتوان با سهولت و اطمينان بيشتري به اصلاح آن اهتمام نمود . در اين راستا به موانع و چالشهاي بر ميخوريم كه در حقيقت منشا بروز رفتارهاي غلط و هنجارهاي نا بجا ناظر بر مصرف گرايي و مصرف زدگي هستنند . به نظر ميرسد مقوله اصلاح الگوي مصرف كه به عنوان شعار سال 88 برگزيده شده داراي موانع به شرح زير ميباشد  كه بايد مورد توجه سياست گذاران فرهنگي و برنامه ريزان رسانه اي و آموزشي باشد .
1- وجود عادات مسرفانه نهادينه شده ناشي از مد پرستي ها و مد گرايي ها و چشم و هم چشمي ها به جزيي از تربيت و هنجار فرهنگي ، بخش عظيمي از اقشار جامعه مبدل شده كه به اين زودي ها قابل تغيير و اصلاح نيستند .
2- نبود فرهنگ پس انداز در اقتصاد فرد و خانواده كه عامل مهمي در اسراف و ولخرجي  و هدر دادن منابع و امكانات در اختيار افراد است
3- منافع افراد و گروهاي خاص همواره باعث دامن زدن به مقوله مصرف غير درست امكانات و اسراف در منابع ملي است . غلبه فرهنگ غربي در مصرف ، مبني بر شعار توليد بيشتر ، مصرف بيشتر در جامعه ما نيز باعث شده است تا برخي افراد و اصناف با تبليغات و غالب سازي عواطف بر تعقل و تفكر ، براي جوانان و طيف هايي از جامعه مد سازي و مد پردازي كند كه خود به معني مصرف زدگي و الگوي تقليد مصرف است .
4- بسياري از نهادها و شخصيت هاي مطرح در حوزه سياست و فرهنگ كه بر افكار عمومي موثرند ، خود رعايت الگوي مصرف را نميكنند و اين يعني تسري رفتار هاي مسرفانه به افراد جامعه ، پس اول مسئولين ، بعد مردم
5- وجود تبعيضي ها و بي عدالتي ها ، فقدان دلسوزي برخي نسبت به منافع جامعه ، نبود تربيت صحيح ديني و تربيت غلط خانوادگي از جمله موانع و چالشهاي هستند كه در مسير اصلاح الگوي مصرف خود را نشان ميدهند و موجب كندي اين حركت اصلاحي ميشوند .
در امر فرهنگ سازي اصلاح الگوي مصرف ، الگو سازي بسيار اهميت دارد بنابراين كساني كه در نظام تعليم و تربيت ، ادارات ، صدا و سيما و غيره هستند بايد الگو ارائه كنند و به اين موضوع بصورت مسئله ملي و فرا ملي فكر كرده و برنامه ريزي كنند. 
                                                                                                                                   تهيه كننده : رضا فلاح پجتي