پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 321

گزارش برگزاری مراسم عزاداری ماه محرم از سوی نمایندگیهای جمهوری

محرم و در راس آن واقعه روز عاشورا یادآور دردناکترین تراژدی تاریخ اسلام و زنده کننده روح فداکاری، ایثار و حماسه در ذهن انسانهای آزاده می باشد. واقعه عاشورا برگ زرینی از صفحات گوهربار تاریخ اسلام که رویارویی حق و باطل را به نمایش گذارد، در جبهه حق خاندان عصمت و طهارت و در جبهه باطل طاغوتیان و یزیدیان. واقعه ای که پرتو نورانی آن پس از 14 قرن دنیای اسلام را روشنی می بخشد و عاشقان را به گرد خود جمع می کند. پیامی که عاشورا در بستر خود نگارش کرد قلم اش را نیزه ها، مرکب اش را قطره قطره خون حضرت ابا عبدالله حسین و خاندان و یاران باوفایش و صفحات اش را پیکرهای بی جان و مطهر شهدای افتاده بردشت نینوا تشکیل می دهد. مجموعه این پیام و مضمون آن ضمانت نامه ای شد برای دین محمدی (ص) که در یک جمله مفهومی داشت بدین شرح:

"اگر دین محمد (ص) جز با کشته شدن من زنده نمیشود، پس ای شمشیرها مرا دریابید. "

اما مرور زمان و سلطه حکام زور و جبر فرهنگ واقعی و اصیل عاشورای حسینی را بی رنگ و خاصیت کرده بود که با پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی در ایران به رهبری فرزند راستین عاشورا حضرت امام خمینی (ره) پرچمدار نهضت حسینی معنای واقعی خود را مجددا بازیافت و شعله های منور آن کاخ ظلم و ستم طاغوت زمان را درهم ریخت، موج عظیم این نهضت شور و حرکتی دیگر را در جوامع اسلامی و مسلمانان اقصی نقاط جهان آفریده است که در راستای این حرکت اسلامی مذهبی نمایندگیهای جمهوری اسلامی یاران در خارج از کشور همگام با ملت مسلمان و شریف ایران بعنوان برگزارکنندگان مراسم عزاداری، سوگواری سالار شهیدان در ماه محرم و مخصوصا روزهای تاسوعا و عاشورا بوده اند که گزارش آن ذیلا می آید.

تقارن ششمین سالگرد رحلت حضرت امام خمینی (ره) با ماه محرم امسال شور و هیجان خاصی به مراسم عزاداری داده بود، نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران در امر برگزاری و هدایت مراسم نقش فعالانه ای داشتند. فعالیت رادیو صوت المستضعفین در سوریه در این ایام، افزایش ساعات و زمان پخش، تخصیص برنامه های ویژه و پخش مستقیم و زنده بسیاری از مجالس مهم عزاداری سخنرانی وعاظ علماء و شخصیتهای سیاسی، مذهبی در لبنان و سوریه از جمله این برنامه در دو کشور فوق بوده اند. حضور فعالانه انجمن اسلامی دانشجویان در امریکا و کانادا و همچنین کشورهای اروپایی برگزاری سمینار افکار و اندیشه های حضرت امام (ره) ، نمایش فیلم، برگزاری نمایشگاه عکس و . . . از جمله گزارشاتی بوده که از نمایندگیهای اروپا و امریکا مخابره شده است.

در پی فرمان و فتوای چند سال اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای مبنی بر حرام بودن قمه زنی و استفاده از آلات موسیقی در مراسم عزاداری، امسال در جمهوری خود مختار نخجوان برای اولین بار قمه زنی انجام نشد و به جای آن تعداد 500 عدد زنجیر از طرف کنسولگری جمهوری اسلامی ایران خریداری و بین مسلمانان توزیع گردید و مراسم قمه زنی تبدیل به نوحه خوانی و زنجیر زنی شد، در طی ماه محرم تمامی مساجد جمهوری و روستاهای اطراف با ده هزار متر کتیبه و سیصد عدد بیرق اهدایی سرکنسولگری با متن فارسی و عربی سیاه پوش شده بود. شرکت هیئت عزارداران شهرستان خوی در مراسم نخجوان و اطعام بیش از 10 هزار نفر توسط فرمانداری خوی از جمله این اقدامات در جهت برگزاری مراسم بوده است.

تشکیل حسینیه های متعدد در شهر مرو و در روستاهای تابعه، اعلام جایزه سفر به مشهد مقدس برای کسانی که چهل روز نماز خود را در حسینیه بخوانند از جمله اقدامات فرهنگی نمایندگی مرو بوده است. اینگونه اقدامات موجب افزایش علاقه مندی ویژه به زیارت امام رضا (ع) و شرکت در مراسم شده بود.

انتخاب نوحه های مستدل و صحیح به زبان فارسی وعربی که نوحه های عربی دارای مضامینی از جمله ارتباط با انقلاب اسلامی به رهبری امام (ره) و قیام عاشورا بوده و در کنار این مراسم برپایی نمایشگاه تصویری از فاجعه هتک حرمت به حریم مطهر رضوی (ع) از سوی نمایندگی دوبلین انجام شده است.

امسال مراسم عزاداری در باکو مرکز جمهوری آذربایجان با حضور یکی از مشهورترین نوحه خوان اهل بیت عصمت و طهارت از اردبیل جلوه و روح خاصی به برگزاری عزاداری داده بود در طی دهه اول عزاداری تمامی مساجد مشهور باکو از حضور نوجه خوان ایرانی بهره کافی را که به زبان آذری بوده، بردند.

در بوداپست مراسم عزاداری با حضور بعضی از دیپلماتهای خارجی مسلمان مقیم در آنجا برگزار گردید که این مسئله و حضور مسلمانان نسبت به سالهای گذشته چشمگیر بوده است. حضور کارکنان و خانواده های آنها کارمندان محلی و دانشجویان ایرانی مقیم در مراسم، از اکثر نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران گزارش گردیده است.

برگزاری مراسم در اسلو مرکز نروژ به همراه شیعیان پاکستانی و افغانی و اعراب با سخنرانی وعاظ از کشورهای فوق و جمهوری اسلامی ایران، از ویژگی خاصی برخوردار بوده است. سخنرانان در بخشهایی از سخنان خود به شفقت و وحدت اسلامی و رد تاکید ناسیونالیسم اشاره داشتند که اینگونه سخنان موجب کاهش جو منفی ایجاد شده در میان شیعیان به حد زیادی بوده است. تقارن سالگرد ارتحال امام (ره) با سوگواری محرم جلوه خاصی به مراسم منعقده در سفارت داده بود. در تمامی مراسم روسای نمایندگی ها طی سخنانی به زندگی پربار و مبارزات حضرت امام (ره) اشاره کرده و اندیشه ها و افکار آن امام راحل را راهگشای مسلمانان جهان دانستند.

ارائه مقالاتی چند در ارتباط با قیام عاشورا و فلسفه آن توسط اندیشمندان، فضلاء و صاحب نظران در میزگردها و سمنیارها نیز در طی دهه اول محرم گزارش گردیده است که در این بین می توان به مقاله ارائه شده توسط یکی از دانشجویان ایرانی در بلگراد و بعضی از کشورهای اروپایی اشاره کرد. آنچه که مراسم امسال در بلگراد در مقایسه با سالهای گذشته داشته برپایی عزاداری در تمام طول دهه اول محرم و مراسم تاسوعا عاشورا و شام غریبان بوده که در سالهای گذشته فقط مراسم در روزهای تاسوعا و عاشورا برپا شد. در نمایندگی لاهه نیز مراسم نسبت به سالهای گذشته از شور خاصی برخوردار بوده است. برای دومین سال متوالی راهپیمایی سوگواری با شکوهی با شرکت پیروان اهل بیت (ع) از جمعیتهای مختلف در شهر لاهه برگزار گردید.

حضور چشمگیر شیعیان عراقی، لبنانی، پاکستانی و. . . در مراسمهای سوگواری مخصوصا در کشورهای اروپایی از جمله ویژگیهای ماه محرم امسال بود. علیرغم صدور فتوای ممنوعیت قمه زنی از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی عده ای از عزاداران در بانکوک در طی برگزاری مراسم اقدام به قمه زنی کردند و در حیدرآباد هندوستان واکنشهای متفاوتی از جانب روحانیون و شخصیتها و انجمن های عزاداری در رابطه با قمه زنی مشاهده گردید. واکنش منفی یکی از گروهکهای شیعه اخباری به سرپرستی ریاض الدین حیدر از جمله اینها بود. این گروهک اخباری امسال مصمم تر از سال پیش تلاش کرد با مطرح نمودن اینکه جمهوری اسلامی ایران کاملا مخالف عزاداری است دست به تحریکاتی بزند و جو نامطلوب ایجاد نماید، لذا در راستای خنثی نمودن این حرکتها و به منظور مستعد نمودن جو عمومی شیعیان حیدرآباد برای پذیرفتن فتوا و نیز در جهت رویارویی با تحریکات منفی این گروهک اقدامات مثبت و ارزنده ای از طرف نمایندگی جمهوری اسلامی ایران انجام گرفته که در مجموع اوضاع عمومی شیعیان برای پذیرفتن فتوا رو به بهبودی است. با این وجود شیوه عزاداری شیعیان در ایام محرم امسال نیز کمابیش همانند سالهای گذشته با انجام سینه زنی، قمه زنی، زنجیر زنی انجام پذیرفت و برخی از انجمنهای مربوطه نیز ضمن اعلام حمایت از مواضع جمهوری اسلامی ایران و مراجع تقلید به اجرای مراسم پرداختند.

مراسم ماه محرم با برنامه های ویژه ای از سوی مراکز اسلامی بنگلادش با مایت خانه فرهنگ و سفارت تدارک دیده شد که از آن جمله برگزاری دو سمینار تحت عناوین "شهدای کربلا و امت مسلمان" و " اهداف و انگیزه های نهضت امام حسین (ع) " در محل باشگاه مطبوعاتی و بنیاد اسلامی با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران، وکلاء، اساتید دانشگاه، اندیشمندان و شخصیتهای بنگلادش و کارکنان سفارت برگزار گردید.

مراسم عزاداری، مرثیه خوانی، سینه و زنجیر زنی در کشورهای مسلمان افریقایی با مراسم سنتی محلی خود با شکوه خاصی در دهه اول محرم برگزار گردید. در پرتو یا با توجه به کثرت جمعیت برخی از افرادیکه برای اولین بار در اینگونه مراسمها شرکت می کردند از وجود این تعداد شیعه در این منطقه ابراز شگفتی و خرسندی می کردند و از طرفی با توجه به جدیدالتشیع بودن اکثریت قریب به اتفاق شیعیان بومی حاضر در جلسه اینگونه مراسم می تواند برای آنها کلاس درسی باشد. علیرغم اینکه اکثریت مطلق مسلمانان تونس سنی و مالکی مذهب می باشند مراسم یادبود سالار شهیدان در آن کشور نیز برگزار میگردد دلیل این امر سنتی بودن این مسئله می باشد که مراسم عزاداری بصورت یک سنت اجتماعی مبدل شده و از نسلی به نسل دیگر منتقل گردیده است و ریشه این سنت را باید در حکومت فاطمیون بر تونس جستجو کرد.

آئینهای سوگواری مسلمانان در غم و اندوه سالار شهیدان در پاکستان نیز امسال نسبت به سالهای گذشته از چند جهت متمایز بوده علیرغم فعالیت گروه تروریستی سپاه صحابه در پاکستان و اقدامات ضد انسانی آنان در مراسمهای سالهای گذشته امسال این مراسم با آرامش خاصی در استانهای سرحد کراچی، بلوچستان، پنجاب و اسلام آباد برگزار گردید. آنچه که بیش از هر چیز در مراسم امسال جلوه می نمود عمل دقیق به فتوا و حکم تاریخی رهبر معظم انقلاب مبنی بر منع هرگونه عملی که موجب وهن عاشورای حسینی گردد بود و در همین راستا عدم هرگونه خونریزی اعم از زنجیر زنی با تیغ یا قمه زنی بود و این مسئله در تمام نقاط سرحد و توسط همه افراد و گروهها کاملا رعایت شد و امسال از زنجیرهای تیغ دار استفاده نگردید.

بازدید مسئولان نمایندگیهای جمهوری اسلامی ایران از حسینیه ها، مساجد و تکایا و شرکت آنها در مراسم به همراه خانواده و کارکنان آنان نشان از حضور در تمامی مسائل مذهبی دارد. بازدید مسئول بخش فرهنگی سفارت در صوفیه از اردوگاه جنگزدگان مسلمان بوسنی هرزگوین، پرورشگاه و محل نگهداری ایتام و همچنین توزیع کمکهای نقدی و جنسی بین آنان از جمله اقداماتی ارزنده نمایندگی صوفیه در بلغارستان بوده است.

مراسم عزاداری با تلاوت آیات کلام الله مجید، زیارت عاشورا، دعای کمیل، مراسم شام غریبان، نمایش فیلم، مرثیه خوانی، نوحی خوانی و ایجاد نمایشگاه عکس و. . . در تمامی نمایندگیها همراه بوده است.

پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 66

مراسم سوگواری اربعین حسینی، قرن هاست که به طور عمده، در کشورها و مناطق شیعه نشین در اشکال گوناگون فرهنگی برگزار می شود.

شیعیان به سبب مصایب وارده بر امام حسین (ع) و یاران ایشان و نیز اینکه چهلمین روز پس از شهادت امام حسین (ع) از روزهای زیارتی مخصوص آن امام است، به زیارت ایشان می پردازند و بایدهای اعتقادی خود را به انجام می رسانند. درون مایه این مراسم، برگزاری آداب سوگواری بر امام حسین (ع)، خانواده و یاران ایشان، یادآوری مصایب وارده بر ایشان و اطرافیانشان و گرامیداشت یاد و مقام آنان است. این مراسم با توجه به فرهنگ های محلی، صورت ها و اشکال مختلفی می پذیرد.

مناسک روز اربعین در کشور عراق، بیش از هر نقطة دیگری با شدت و جدیت برگزار می شود. حضور شیعیان کشورهای دیگر در این مراسم و سنت پیاده روی به سوی شهر کربلا و زیارت مراقد شهداء (ع) مهم ترین ابعاد مناسک سوگواری روز اربعین در این کشور است. روز اربعین در ایران، به عنوان بزرگترین کشور شیعه نشین جهان، تعطیل رسمی است. در این روز در اقصی نقاط ایران، مراسم سوگواری امام حسین (ع) با تنوع و همراه با به کارگیری ایده های فرهنگی بسیار گوناگون برگزار می شود. این مراسم در بسیاری از نقاط دیگر جهان نیز برگزار شده که شبه قاره هند نمونة خوبی از این نقاط است. شیعیان شبه قارة هند (هندوستان، پاکستان و بنگلادش) بسیار پرشور در این مراسم شرکت می کنند. روز اربعین بار دیگر امام باره ها، عاشورخانه ها و امام بارگاه ها مملو از جمعیت می شوند؛ این روز را در پاکستان «چهلم» می نامند. با افزایش روند مهاجرت شیعیان به کشورهای صنعتی جهان و به وجود آمدن جماعت (community)های شیعی در اقصی نقاط عالم، مراسم سوگواری اربعین در این کشورها نیز برگزار می شود.

با وجود اینکه مراسم سوگواری اربعین در کشور ما صورت های فرهنگی بسیار متنوع، غنی و قابل تعمقی دارد، اما این مراسم در ایران و بیش از آن در دیگر مناطق شیعه نشین برای ما کمتر شناخته شده است. به این علت در اینجا شماری از تصاویر مناسک سوگواری در اربعین حسینی، همراه با ذکر برخی ابعاد فرهنگی آن - که به طور عمده شامل مناسک سوگواری اربعین حسینی در خارج از ایران است ـ را به خوانندگان محترم تقدیم می کنم. این تصاویر به نحوی انتخاب شد ه اند که بتوانند تصویری عمومی از برگزاری این مراسم ارائه کنند. در این تصاویر، اشکال و صورت های مختلفی از مناسک سوگواری در این روز نشان داده شده است.
اربعین حسینی در عراق

عزاداران خود را از اقصی نقاط عراق به کربلا می رسانند. آنها با پای پیاده، گاه سینه خیز و گاه با حرکت بر روی زانوی خود، به شهر کربلا می ایند. تصویر حاضر نمونه ای از حرکت مردمی شیعیان عراق برای حضور در شهر کربلا در اربعین حسینی است.

در عراق، زنان مشارکت فعالی در مراسم اربعین حسینی دارند، حضور بازماندگان بنی هاشم در این مراسم چشمگیرتر است. این عکس، تصویری از زنان سیده است که به سوی کربلا در حرکت هستند.
تصویر سوم: اربعین حسینی در عراق

عزاداران عراقی به کربلا می رسند. در روز اربعین، مناسک عزاداری چهلمین روز شهادت امام حسین (ع) به اوج خود می رسد. در اربعین حسینی سال گذشته که این تصویر گوشه ای از آن را به تصویر کشیده است، 9 میلیون نفر شرکت کردند.

حضور در حرم امام حسین (ع) و قرائت زیارت نامه وارده برای روز اربعین جزو اصلی مناسک این روز است.

در این تصویر، سوگوارانی نمایش داده شده اند که گاه از چند صد کیلومتر دورتر خود را برای حضور در این مراسم به کربلا رسانده اند.

این عکس عزاداران را در عراق نشان می دهد که برای حضور در مراسم اربعین حسینی به هر وسیله که ممکن بوده، خود را از بغداد به کربلا رسانده و سپس به بغداد باز می گردند. در عراق حضور در کربلا در روز اربعین حسینی از اهمیت خاصی برخوردار است. عکس حاضر در تاریخ 28 فوریه سال 2008م (سال گذشته) برداشته شده است.
اربعین حسینی در ایران

در اصفهان روز اربعین، کاروان نمادینِ اسرای کربلا به حرکت درآمده است ... .
تصویر هفتم: اربعین حسینی در ایران

در ایران نه تنها در شهرهای بزرگ، بلکه حتی در روستاهای کوچک و دورافتاده نیز مراسم سوگواری اربعین حسینی برگزار می شود.

این عکس گوشه ای از مراسم سوگواری حسینی را در روستای فروی، از توابع شهرستان نائین، در استان اصفهان نشان می دهد.
اربعین حسینی در پاکستان

نمادهای عزاداری در میان سوگواران اربعین حسینی در پاکستان بسیار است. در این تصویر برخی از این اشیای نمادین مشخص شده اند که هر یک به نحوی مشارکت کنندگان را با چهلمین روز شهادت امام حسین (ع) مرتبط می کنند. «تعزیه» که در میان شیعیان شبه قاره هند همان ماکت حرم امام حسین (ع) است، در مرکز این عکس قابل مشاهده است.

مراسم اربعین حسینی در پاکستان با جدیت بسیار برگزار می شود. این مراسم شامل مناسک نمادین بسیاری است. در تصویر حاضر، اسبی که نماد «ذوالجناح» است، همراه با عزاداران حرکت داده می شود. تصویر حاضر عزاداران حسینی را در شهر راولپندی پاکستان نشان می دهد.
اربعین حسینی در سوئد

مشارکت جمعی در آیین های عبادی روز اربعین، جزو مهمی از واقعیت های فرهنگی شیعیان است.

حضور در مجامع عمومی و حمل پرچم هایی که هر یک معنایی نمادین دارند، در این

مراسم چشمگیر است. تصویر حاضر شیعیان سوگوار را در شهر مالمو سوئد نشان می دهد.

زنان و کودکان همواره مشارکت مهمی در مناسک سوگواری حسینی داشته اند. در این تصویر، عناصر مهمی از این مناسک از جمله حضور زنان، کودکان و سالمندان به همراه خانواده شان قابل مشاهده است.

این عکس گوشه ای از مراسم سوگواری اربعین حسینی در شهر مالمو سوئد را به نمایش می گذارد.

پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 5

ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان ، حضرت حسین بن علی (ع ) در مناطق مختلف جهان ، امسال نیز همچون سال های گذشته با حزن و ماتم عاشقان و دلباختگان آن امام همام برگزار شد. ماهنامه اخبار شیعیان به انعکاس گوشه ای از عزاداری شیفتگان و ارادتمندان آن حضرت پرداخته است که در ذیل می آید:

همزمان با ایام عاشورای حسینی، مراسم عزاداری از هفتم تا یازدهم محرم پس از اقامه نماز جماعت مغرب و عشاء به امامت حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلا ب اسلا می در حسینیه امام خمینی(ره) برگزار شد.

این مراسم سوگواری که با حضور گسترده اقشار مختلف مردم و مسئولا ن نظام بر پا شد، ضمن تبیین ابعاد و اهداف نهضت مقدس اباعبدالله الحسین(ع) و قیام عاشورا، مداحان و مرثیه سرایان اهل بیت عصمت و طهارت در رثای سالا ر شهیدان به نوحه سرایی پرداختند.

گزارشی از سوگواری بیش از دو میلیون زائر در کربلا در میان تدابیر ویژه امنیتی

همزمان با دهم محرم الحرام بیش از دو میلیون زائر، عاشورای حسینی در کربلای معلا به سوگ نشستند. علی رغم اینکه مراسم عاشورا در بغداد طبق تقویم رسمی دولت عراق برگزار شد، ولی شیعیان در کربلا، نجف ، کاظمین ، شهرک صدر بغداد و بسیاری از شهرهای شیعه نشین ، مراسم عاشورا را یک روز پس از بغداد برگزار کردند. جمعیت عزادار با برگزاری تجمعات مختلف دعا، زیارت عاشورا و نوحه خوانی و سینه زنی ، با حضور در حرم امام حسین (ع )، شاید بزرگ ترین همایش مذهبی را پس از مراسم حج ، به نمایش گذاشتند.

سنت خواندن مقاتل ، روز عاشورا در کربلا با حضور صدها هزار زائر و عزادار حسینی برگزار شد سنتی که بر اساس آن علما و روحانیان ، حادثه کربلا را از صبح هنگام و آغاز نبرد امام حسین (ع ) با لشکر کفر تا هنگامه شهادت آن امام آزاده ، مرور کرده و عزاداران می گریند و بر سر و سینه می زنند.

بر اساس یک سنت قدیمی به نام طویریج ، عزاداران عراقی از منطقه ای به همین نام در حومه کربلا هروله کنان (حرکتی بین دویدن و راه رفتن ) به سمت حرمین امام حسین (ع ) و حضرت عباس (ع ) حرکت می کنند. می گویند این سنت ، الهام گرفته از روز عاشورا است که گروهی از کوفیان پس از شنیدن خبر شهادت اهل بیت (ع ) هروله کنان به بالین امام حسین (ع ) و حضرت عباس (ع ) شتافتند.

در کربلا عزاداران حسینی از ظهر عاشورا، تا اربعین به سوگ می نشینند و تا آن روز پرچم های سیاه حتی از فراز گنبدهای طلایی امام حسین (ع ) و حضرت عباس (ع ) پایین کشیده نمی شوند.

مراسم امسال عاشورا در کربلا، با تدابیر ویژه امنیتی که نخست وزیر عراق تدارک دید، برگزار شد. مقام های امنیتی استان کربلا و نجف در عراق از استقرار بیش از 40 هزار نفر از نیروهای پلیس و ارتش عراق به منظور حفظ امنیت زائران حسینی در این دو شهر و حضور بیش از دو میلیون زائر در مراسم عاشورای حسینی خبر دادند.

سرهنگ رائد شاکر جودت ، رئیس پلیس کربلا، در کنفرانسی مطبوعاتی اعلام کرد: دولت عراق بیش از 20 هزار نفر از نیروهای پلیس و ارتش را با پشتیبانی هواپیماهای آمریکایی برای حمایت از زائران امام حسین (ع ) و حضرت ابوالفضل العباس (ع ) در شهر کربلا در جنوب بغداد مستقر کرده است .

به گفته این مقام امنیتی ، دستگاه امنیتی عراق بر اساس این طرح امنیتی ، شهر کربلا را به 11 بخش تقسیم کرده است که در این مناطق 12 هزار نفر از نیروهای پلیس و نیروهای دیگر دستگاه های امنیتی به اضافه مجموعه هایی از تک تیراندازها و تانک ها مستقر شدند.

بر اساس این طرح ، همچنین نیروهایی از ارتش و نیروهای ضد شورش عراق در اطراف شهر کربلا و همچنین نیروهایی دیگر در نزدیکی نهرالهندیه و دریاچه الرزاره مسقر شدند و در عین حال 3 هزار نیروی فوق العاده هم در آماده باش به سر می برند.

در عین حال ، خبرگزاری فرانسه به نقل از عبدالکریم مصطفی ، رئیس پلیس استان نجف ، از انجام طرح امنیتی با مشارکت 24 هزار نفر از نیروهای پلیس و ارتش عراق در مراسم روز عاشورا خبر داد. این مقام امنیتی نجف تأکید کرد: بیش از 4 هزار نیروی پلیس عملیات حمایت از زائران را در مسیر اصلی بین نجف و کربلا را به عهده داشتند، به گونه ای که در مسیرهای اصلی نقاط ایست و بازرسی قرار دادند.

پاریس

مراسم سوگواری و عزاداری سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع ) به همت رایزنی فرهنگی و با همکاری سفارت ایران در پاریس برگزار شد. در این مراسم بعد از قرائت زیارت عاشورا، حجت الاسلام فرشتیان و رجایی نیا در زمینه فلسفه عاشورا و ضرورت برپایی عدالت به طور سلسله وار به سخنرانی پرداختند که سخنرانی ها برای فرانسویان و غیر فارسی زبانان توسط مترجم رایزنی به زبان فرانسه ترجمه گردید. در عاشورای حسینی نیز شیعیان و ایرانیان مقیم پاریس با تجمع در تکیه متعلق به سفارت جمهوری اسلامی ایران در پایتخت فرانسه عزاداری کردند. حجت الاسلام هادی در این مراسم در باب ویژگی های شخصیتی امام حسین (ع ) و جنبه های عبرتآموز حماسه عاشورا سخنرانی کرد و پس از آن مراسم نوحه خوانی و عزاداری برگزار شد. شمار دیگری از شیعیان فرانسه نیز در حسینیه های مختلف (لبنانی ها، پاکستانی ها، خوجه ها و...) با گرامیداشت حادثه کربلا در رثای سرور شهیدان به عزاداری پرداختند. قابل ذکر است رایزنی فرهنگی نیز نمایشگاهی از عکس های عاشورایی یلدا معیری در گالری خانه فرهنگ بر پا نمود.

باکو

مراسم عاشورای حسینی در مناطق مختلف جمهوری آذربایجان با حضور گسترده مردم مسلمان این کشور برگزار شد. همچنین ده ها تن از دانشآموزان مدرسه ایرانیان باکو در مقاطع مختلف تحصیلی با برگزاری مراسم با شکوهی ، شب هفت شهادت امام حسین (ع ) و یاران باوفایش را گرامی داشتند. در این مراسم ، دانشآموزان ضمن برپایی نماز جماعت ، زیارت نامه امام حسین (ع ) را قرائت و پس از خواندن مقالاتی درباره ابعاد قیام عاشورا، عزاداری و سینه زنی کردند. دانشآموزان این مدرسه ، احیای ارزش های الهی دین مبین اسلام ، انجام فریضه امر به معروف و نهی از منکر و نیز ایستادگی در برابر ظالمان را از جمله اهداف امام حسین (ع ) دانستند و بر لزوم حمایت کودکان و نوجوانان کشورهای اسلامی از کودکان و نوجوانان مظلوم فلسطینی در نوار غزه تأکید کردند. در این مراسم ، با احسان و نذری از عزاداران پذیرایی شد.

ترکیه
برگزاری مراسم عاشورای حسینی در ترکیه

مراسم عزاداری عاشورا همچون سال های گذشته در منطقه هالکالی شهر استانبول ، با حضور انبوه مردم ، مقامات دولتی و سیاسی برگزار شد. این مراسم با سخنرانی علمای شیعی ترکیه آغاز و با سینه زنی و برگزاری تئاتر ویژه محرم ادامه پیدا کرد.

همچنین حجت الاسلام والمسلمین اختری ، دبیرکل مجمع جهانی اهل بیت (ع )، در سخنانی در مسجد زینبیه واقع در منطقه کوچک چکمجه شهر استانبول ، ضمن تقدیر از مسلمانان ترکیه به خاطر برگزاری مراسم عزاداری امام حسین (ع )، گفت : نهضت امام حسین (ع ) همان نهضت و راه حضرت امیر المؤمنین (ع ) و پیامبر اسلام (ص ) است و امام حسین (ع ) برای احیای دین خدا قیام کرد و با نهضت خود، دین خدا را زنده کرد. وی در ادامه گفت : دو کشور دوست و برادر ترکیه و ایران ، امروز بیش از گذشته به هم نزدیک شده اند و این دوستی باعث الگو قرارگرفتن این دو کشور مسلمان در میان کشورهای اسلامی است .

همچنین مراسم بزرگداشت قیام حسینی در ساختمان انجمن اهل بیت (ع ) منطقه قبزه شهر ازمیر ، با شرکت انبوه مردم این منطقه برگزار شد. در این مراسم ، شیخ میکائیل گورل ، مدیر انجمن قرآن ، به علل قیام امام حسین (ع ) اشاره و شهادت آن حضرت را نقطه عطفی در تاریخ اسلام عنوان کرد.

گزارش روزنامه استار ترکیه از مراسم عاشورا در استانبول

روزنامه استار چاپ ترکیه نوشت : مراسم سالروز عاشورا، هزاران نفر از پیروان مذاهب مختلف و افراد دارای دیدگاه های متفاوت را گرد هم آورد. در استانبول حدود پانزده هزار تن در مراسم عاشورا در محله حالکالی در سوگ شهادت امام حسین (ع ) شرکت کردند. بسیاری از شرکت کنندگان در این مراسم به جمعیت هلال احمر ترکیه خون اهدا کردند. محمد موذن اوغلو و فیض الله کیک لیک (از نمایندگان مجلس ترکیه )، انصاری اوغوت و اسفندر کورکماز (نمایندگان احزاب عدالت و توسعه و جمهوریخواه خلق )، نامیک کمال زیبک (از وزیران سابق )، صلاح الدین اوزگوندوز (رهبر شیعیان ترکیه )، پروفسور عزالدین دوغان (رئیس بنیاد علوی های ترکیه موسوم به بنیاد جم ) از جمله شرکت کنندگان این مراسم بودند. در جریان مراسم شبیه خوانی ، بسیاری از شرکت کنندگان از شدت تأثر بی هوش شده و برای مداوا به چادرهای جمعیت هلال احمر انتقال یافتند. در بازار منطقه امین اونوی استانبول و نیز شهرداری های مناطق فاتح و قاضی عثمان پاشای استانبول با پخش نذورات سالروز عاشورا گرامی داشته شد. روزنامه استار می افزاید: در آنکارا، آنتالیا، شانلی اورفا، وان ، کارس ، الازیغ ، بینگول ، کیلیس ، ارضروم ، سامسون ، نوشهیر، قاضی آنتپ ، آدانا، ملاتیه ، قهرمان ماراش و قونیه نیز بسیاری از بنیادها، انجمن ها و شهرداری ها با پخش نذورات سالروز عاشورا را گرامی داشتند.

ونزوئلا و آمریکای لاتین

شیعیان کشورهای مختلف آمریکای لاتین همزمان با سایر شیعیان جهان با حضور در مساجد، حسینیه ها و مراکز اسلامی مراسم ایام دهه اول محرم را برپا نمودند. صدها تن از عاشقان اباعبدالله در شهر کاراکاس ، پایتخت ونزوئلا، با حضور در مرکز اسلامی امام هادی (ع ) و همچنین حسینیه سفارت جمهوری اسلامی ایران ارادت خود را به آرمان های امام حسین (ع ) و راه ایشان اعلام کردند و یاد و خاطره شهدای کربلا را گرامی داشتند. در این مراسم که عبدالله ذیفن ، سفیر جمهوری اسلامی ایران و نیز اعضای نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران در کاراکاس حضور داشتند حجت الاسلام حمیدانی ، از روحانیان لبنانی و حجت الاسلام فدوی زاده از روحانیان ایرانی در سخنانی جداگانه به زبان های عربی و فارسی به بررسی فلسفه قیام امام حسین (ع ) پرداختند.

در کلمبیا، هر چند شیعیان نسبت به جامعه اهل سنت در اقلیت هستند، اما فعالیت های مذهبی غالباً به ابتکار آنها و با شرکت مؤثر آنان در مراسم های مذهبی صورت می گیرد. مراسم عزاداری ماه محرم به صورت سنتی اجرا می شود. شیعیان در این کشور فاقد حسینیه و یا فاطمیه هستند، ولی با امکانات محدود، عزاداری باشکوهی برگزار می کنند. البته تنها مکان تجمع مسلمانان ، مسجد شهر مایکائو است .

کویت

با حلول ماه محرم الحرام ، 750 حسینیه و 35 مسجد شیعیان کویت سیاهپوش شدند و پرچم های عزاداری اباعبدالله الحسین (ع ) بر سر درخانه ها و دیوانیه های محبّان اهل بیت (ع ) و مجالس و محافل حسینی برافراشته شد. مراسم عزاداری هر شب با حضور عاشقان و دوستداران اهل بیت (ع ) برای ایرانیان مقیم در حسینیه امام حسین (ع ) در منطقه سالمیه ، مسجد شعبان شرق در منطقه شرق ، مسجد شعبان شارع عمان در منطقه سالمیه ، حسینیه اشکنانی در منطقه حولی ، حسینیه عاشور در منطقه بنیدالقار و همچنین زیارت عاشورا در سفارت جمهوری اسلامی ایران با شرکت نمایندگان فرهنگی ایران برگزار شد. سامی الخلیفه ، نویسنده سنی کویت ، با درج مقاله ای تحت عنوان لباس تنگ به تن امام حسین نکنید نوشت : امام حسین (ع ) آزاده ای است که عشاق و دوستداران آن در سراسر جهان گسترده اند و رهبری است که متعلق به قوم و طایفه و مذهب خاصی نمی باشد و در مکتب او درس هایی برای تمام آزادمردان جهان وجود دارد. امام حسین (ع ) تنها رهبر شیعیان نبود و قیام او یک قیام تاریخی است که دربردارنده درس هایی از اخلاق و خداشناسی برای همه جهانیان می باشد. احمد غلوم بن علی ، نویسنده شیعه کویت نیز در مقاله ای ، ایام عاشورا را زمان برداشتن غبار غفلت از چهره ها ذکر کرد و نوشت : شیعیان هرساله با آغاز محرم با پناه بردن به مساجد و حسینیه ها و یادآوری گذشت و فداکاری حسین بن علی و یاران باوفایش ، تعلقات دنیوی و معاصی و گناهان خود را به یاد می آورند و از درگاه خداوند متعال طلب آمرزش می کنند و این همان هدف اصلی قیام اباعبدالله الحسین (ع ) و زنده نگه داشتن ایام سوگواری اوست که بار دیگر انسان به خود آید و فرصت اندیشیدن بیابد.

لندن

همزمان با ایام محرم الحرام مراسم عزاداری اباعبدالله (ع ) همچون سال های گذشته با حضور جمعیت کثیری از عزاداران امام حسین (ع ) در مراکزی مانند مرکز اسلامی انگلیس ، مجمع جهانی اسلام ، بنیاد خویی و ده ها هیأت و اماکن مذهبی در لندن و سایر شهرهای انگلیس همچون منچستر، گلاسکو، کاردیف ، برادفورد، شفیلد، لوتون و بیرمنگام برگزار شد.

در مرکز اسلامی انگلیس آیین باشکوه عزاداری از ساعت 10 صبح روز عاشورا با قرائت زیارت عاشورا وتلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز شد و سپس با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین سیدقاسم شجاعی و نوحه خوانی و سینه زنی و اقامه نماز جماعت ظهر وعصر به امامت حجت الاسلام والمسلمین معزی ادامه یافت . پس از اقامه نماز ظهر روز عاشورا، عاشقان سبط گرامی پیامبر اکرم (ص ) در قالب دسته های سینه زنی از هاید پارک در مرکز شهر لندن به مقصد مجمع جهانی اسلام راهپیمایی کردند. مرکز اسلامی انگلیس نیز به منظور تبیین این حرکت زیبای عزاداری در خیابان های لندن ، جزوه ای به زبان انگلیسی در خصوص هدف این راهپیمایی و عزاداری میان رهگذران توزیع کرد تا پاسخی به نگاه های کنجکاوانه آنها برای این حرکت شیعیان باشد.

شایان ذکر است مرکز اسلامی انگلیس در دهه اول محرم مراسم عزاداری را به طور جداگانه و به چهار زبان فارسی ، انگلیسی ، عربی و اردو برگزار کرد. در برنامه فارسی ، همه شب پس از تلاوت قرآن کریم حاضران از سخنان حجت الاسلام والمسلمین سیدقاسم سیدشجاعی که پیرامون فلسفه قیام اباعبدالله الحسین (ع ) سخنرانی می کرد بهره مند می شدند و پس از آن مداحان اهل بیت عصمت و طهارت (ع )، آقایان حسن باقری ، میرطالب ، مصلایی ، رفیعا و مولایی ضمن قرائت نوحه و مرثیه خوانی به ذکرمصیبت می پرداختند. خطیب مجلس عزای حسینی به زبان عربی حجت الاسلام والمسلمین سید عامر حلو بود که در خصوص تأثیرات نهضت امام حسین (ع ) در وحدت اسلامی به سخنرانی پرداخت . آقای ملا باسم ، مداح اهل بیت نیز همه شب پس از مراسم سخنرانی به مرثیه سرایی وبیان مصیبت های وارده در صحرای کربلا بر خاندان امام حسین (ع ) می پرداخت . سخنران ده شب برنامه اردو زبانان نیز حجت الاسلام والمسلمین سید ضیغم رضوی بود که به تبیین حرکت و قیام امام حسین (ع ) پرداخت و در پایان نیز آقای سید کمال زیدی از مداحان بنام پاکستانی با مراسم سینه زنی به ذکر مصیبت وارده به امام حسین (ع ) و خاندان و یاران او می پرداخت . سخنران برنامهء انگلیسی آقای محمد لقمان عبداللطیف بود که از کشور ترینیداد (واقع در آمریکای جنوبی ) دعوت شده بود. وی با سخنان خود میان مسلمانان انگلیسی زبان با عنوان حرکت عاشورا و اصلاحات در جامعه مسلمین ، به فلسفه قیام امام حسین (ع ) و حرکت تاریخ ساز ایشان پرداخت .

هندوستان

مراسم عزاداری و سوگواری حضرت اباعبدالله الحسین (ع ) با حضور جمعی از ایرانیان مقیم ، مسئولان و کارکنان نهادهای مختلف ، دانشجویان و خانواده های ایرانی ، در محل خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در دهلی نو برگزار شد. در این مراسم که دانش جعفری ، وزیر امور اقتصادی و دارایی کشورمان و هیأت همراه و نیز سیدمهدی نبی زاده ، سفیر جمهوری اسلامی ایران ، حضور داشتند، محمد شجاعی ، استاد حوزه و دانشگاه ، پیرامون زیارت عاشورا سخنانی را بیان کرد. پس از آن ، حجت الاسلام پویا به سخنرانی پرداخت و در پایان ، شرکت کنندگان با مداحی عالیا به عزاداری و سینه زنی پرداختند. همچنین مراسم تاسوعا و عاشورای حسینی و شام غریبان در محل سرکنسولگری و مسجد ایرانیان با حضور نمایندگان ارگان های جمهوری اسلامی ایران و دانشجویان مقیم بمبئی برگزار شد. در این مراسم ، حجج اسلام جعفری و نجفی در مناقب حضرت اباعبدالله الحسین (ع ) سخنرانی کردند و در پایان مرثیه خوانی و و نوحه سرایی برگزار شد.

شایان ذکر است که بزرگ ترین جمعیت تشیع در جهان در شبه قاره هند و پاکستان است . شیعیان هند در ماه محرم ، با برپایی مراسم مختلف به سخنرانی و بیان وقایع کربلا و سینه زنی می پردازند. آنان علم هایی که معروف به بیرق حضرت ابوالفضل (ع ) است در اماکن متبرکه خود به نام امام باره نگه داری می کنند و در روز عاشورا، طی مراسمی دسته جمعی بیرون می آورند. شور مصیبت امام حسین (ع ) تأثیر فراوانی بر زنان آن دیار باقی می گذارد، به طوری که النگوهای خود را می شکنند، سر خود را شانه نمی کنند، جواهرات بر خویشتن نمی آویزند و از پوشیدنی هایی به رنگ روشن خودداری می کنند. در برخی از شهرهای هندوستان مثل شهر لکنهو بناهای مختلفی وجود دارد که مربوط به پیشوایان شیعه ، بخصوص شهدای کربلاست و به شکل ها و اندازه های مختلف ساخته اند. آنان در مراسم عزاداری با کوبیدن بر سینه هایشان و زدن زنجیرهای تیغ دار بر پشت و سینه های برهنه خود و عبور از روی زغال گداخته ، مجالس عزا را برگزار می کنند. همچنین در خانه های شیعیان به تعداد افراد خانواده ، ماکت هایی شبیه حرم مطهر ائمه اطهار(ع ) وجود دارد و آنان با روشن کردن شمع یا عود در کنار آنها حماسه کربلا را در قلب هایشان زنده نگه می دارند. علاوه بر این ، در هر خانه ای فرش عزا گسترده می شود و میز و صندلی و تخت و مبلمان کنار می رود.

کنیا

مجلس عزاداری سیدالشهداء(ع ) از اول محرم ، بعد از ظهر تا اذان مغرب با سخنرانی باقری ، رایزن فرهنگی کشورمان ، در نمازخانه سفارت جمهوری اسلامی ایران در کنیا برگزار شد. آیین های دیگری نیز به همت رایزنی فرهنگی ایران به شرح زیر برگزار شد:

شهر ناکورو، مو›سسه شیعی مجلس القائم : هر روز قبل از نماز ظهر و عصر مراسم عزاداری و سخنرانی توسط شیخ سلیمان . با توجه به آسیب دیدن عده زیادی در این شهر در اثر شورش های انتخاباتی ، سعی شد کمک هایی نیز در اختیار آسیب دیدگان قرار گیرد.

مسجد شیعیان مالیندی ، شهر مالیندی : عزاداری و سخنرانی هر روز بعد از نماز مغرب و عشاء توسط آقای شیخ دومیل

مراسم عزاداری در جزیره لامور توسط شباب اهل البیت در مسجد امیرالمو›منین هر روز بعد از نماز مغرب و عشاء با سخنرانی سید عیدروس

مجلس عزاداری و سینه زنی هر شب در مسجد پارک رود شیعیان نایروبی و مسجد شیعیان خوجه شهر ناکورو بعد از نماز مغرب و عشاء با سخنرانی حجت الاسلام سید ایشان عابدی

مجلس عزاداری سینه زنی و سخنرانی مسجد جعفری نایروبی شیعیان خوجه هر شب تا آخر ماه با سخنرانی حیدر حاجی

مسجد شیعیان خوجه ماسک مومباسا: سخنرانی ، سینه زنی و عزاداری هر شب پس از نماز مغرب و عشاء.

زیمبابوه

مراسم عزاداری دهه اول محرم در حراره برای ایرانیان و شیعیان سایر کشورها در محل سفارت جمهوری اسلامی ایران ، با سخنرانی حجت الاسلام ادیبی مهر با موضوع درس هایی از اسلام شناسی و تحلیلی از نهضت امام حسین (ع ) همراه با مراسم سینه زنی و مداحی برگزار شد.

تونس

مجلس عزاداری سالار شهیدان در سفارت جمهوری اسلامی ایران با خواندن زیارت عاشورا و سخنرانی سید حسن عصمتی با موضوع نگاهی تاریخی معنوی به حادثه کربل و مداحی و سینه زنی توسط آقایان براتیان و عصمتی برگزار شد.

سنگال

مراسم عزاداری و سینه زنی در محل اقامتگاه سفیر جمهوری اسلامی ایران در داکار برگزار شد. در این مراسم که حدود یکصد و پنجاه نفر از ایرانیان مقیم و شیعیان سنگالی و لبنانی حضور داشتند، ابتدا آیاتی از قرآن مجید توسط قاری سنگالی قرائت شد و سپس شیخ ابراهیم چیام ، از علمای سنگال ، در مورد فلسفه عاشورا سخنرانی کرد و پس از آن مداحان اهل بیت (ع ) به ذکر مصیبت و عزاداری پرداختند. مراسم فوق با برپایی نماز جماعت و پذیرایی به پایان رسید. در حاشیه این مراسم با هماهنگی قبلی که توسط سفارت جمهوری اسلامی ایران با سازمان انتقال خون سنگال انجام گرفته بود، عزاداران شرکت کننده در مراسم خون خود را اهدا کردند.

همچنین مراسم دیگری در حسینیه حوزه رسول اکرم (ص ) داکار با شرکت پرشور شیعیان بومی و لبنانی های مقیم این کشور و ایرانیان مقیم برگزار شد. در این مراسم ، بصیری (وابسته فرهنگی ایران ) به زبان عربی و فرانسه درباره فلسفه قیام عاشورای امام حسین (ع ) سخنرانی کرد و در پایان ، مراسم سینه زنی با مداحی عبادی انجام شد. همچنین مراسم دیگری در حسینیه هلال مربوط به شیعیان لبنانی مقیم داکار برگزار شد. قابل ذکر است که وابستگی فرهنگی کشورمان دو مقاله در جهت روشنگری و ارتقای سطح آگاهی های مردم مسلمان سنگال ، در خصوص قیام امام حسین (ع ) در روزنامه های Le Messager و l39Observateur منتشر کرد.

بنگلادش ، تعطیلی عمومی در عاشورا

مسلمانان کشور بنگلادش به دلیل وقایع و سوابق تاریخی متفاوت از جمله حضور گسترده عارفان بزرگ مسلمان ، حضور حکمرانان ایرانی و شیعه در طی چندین قرن در این کشور و مسائل اعتقادی ، علاقه خاصی به خاندان عصمت و طهارت (ع ) دارند. آنان محب ّ اهل بیت رسول الله (ص ) هستند و به امام حسین (ع ) عشق می ورزند. با اینکه در این کشور شیعیان در اقلیت مطلق هستند، ولی روز عاشورا تعطیل عمومی است و مردم مسلمان ، اعم از سنی و شیعه ، به طرق مختلف به عزاداری می پردازند. دسته های سینه زنی و عزاداری در پایتخت ، فواصل زیادی را پیموده و در مکانی به نام کربل اجتماع کرده و عزاداری می کنند.در برخی مناطق بنگلادش جمعیت عزاداران به چند ده هزار نفر می رسد که از آن جمله می توان به ناحیه مانیک گنج در حدود 60 کیلومتری داکا، ناحیه پریتیم پاشا در منطقه سیلهت در شمال بنگلادش و نیز منطقه کولنا در جنوب این کشور اشاره کرد.

اسپانیا

مراسم سخنرانی و سوگواری از شب نخست ماه محرم به مدت 12 شب در محل سفارت جمهوری اسلامی در مادرید برگزار شد. همچنین به اهتمام مرکز فرهنگی اهل البیت (ع ) مادرید و رایزنی فرهنگی ، مراسم مشابهی از شب نخست ماه محرم تا شام غریبان با حضور علاقه مندان و شیعیان عراقی ، مراکشی ، آذری ، اسپانیایی و ایرانی در این مرکز برپا شد. صدها تن از مسلمانان و پیروان حضرت اباعبدالله الحسین (ع ) که بیشتر از شیعیان پاکستانی بودند در مرکز فرهنگی القائم شهر بارسلون به سوگ نشسته و مراسم ها و اجتماعات گوناگونی را برای یادبود این حادثه تاریخی برگزار کردند.

در سالروز قیام خونین عاشورا، به ابتکار رایزنی فرهنگی ایران و همکاری شهرداری بارسلون ، شمار فراوانی از شیعیان پاکستانی ، لبنانی ، ایرانی و عراقی مقیم بارسلون برای نخستین بار در قالب دسته های سینه زنی به سمت یکی از میادین مرکزی این شهر حرکت کردند و مراسم روز عاشورا را در حضور صدها تن از مردم بارسلون برپا نمودند. در این مراسم ، حجت الاسلام سیدمحمد نقوی (امام جماعت حسینیه القائم بارسلون ) به همراه صدها تن از شیعیان ، چند بار به ذکر آیه استرجاع پرداخت و در میان حزن و اندوه مراسم را آغاز نمود و در سخنانی به تشریح حادثه کربلا و هدف امام حسین (ع ) از قیام پرداخت . در ادامه ، نعیم اختر، از رهبران مذهبی شیعیان بارسلون ، در سخنانی به زبان اسپانیولی ، فلسفه و اهداف امام حسین (ع ) از قیام را در بیاناتی رسا و مهیج تبیین کرد. وی در بخشی از سخنان خود گفت : ما این روز را روز مبارزه با ترور و اقدامات تروریستی می نامیم چراکه شیعه خود از نخستین قربانیان ترور در تاریخ اسلام است و امام سوم شیعیان ، نواده پیامبر خدا(ص )، در چنین روزی به دست ستمگران زمان خود به فجیع ترین شکل کشته شد و زنان و کودکان وی مورد بدترین بی حرمتی ها قرار گرفتند.

تونس

مردم تونس در ایام محرم از هرگونه مراسم شادی مانند جشن عروسی و ختنه کنان خودداری می کنند. آنان در صبح روز عاشورا به قبرستان ها می روند و معتقدند که همه ارواح در روز عاشورا کنار قبر خود حضور پیدا می کنند و منتظر دیدار بستگان زنده خود هستند.مردم تونس در روز تاسوعا و عاشورا، تأکید بر خوردن گوشت مرغ و غذایی شبیه ماکارونی دارند. آنان شب عاشورا با آتش زدن علف های خشک و شعله ور کردن آنها که به اجیجه شهرت دارد، گلوله هایی شلیک می کنند و بر این اعتقادند که این عمل موجب شادمانی اطفال کربلا می شود.

چین

مراسم عزاداری در دهه اول محرم ، هر شب با حضور اعضای سفارت ایران در پکن ، کارکنان ارگان های ایرانی مقیم پکن ، دانشجویان ، دانشآموزان مدرسه امام خمینی (ره )، تجار و بازرگانان ایرانی مقیم پکن ، و خانواده هایشان در سفارت جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. در این مراسم ، حجت الاسلام زادهوش سخنرانی کرد و آقای خوش لهجه به مرثیه خوانی و نوحه سرایی پرداخت . از دیگر برنامه های دهه اول ماه محرم برگزاری مراسم زیارت عاشورا، هر روز صبح ، در سفارت و برگزاری جلسات سوگواری خاص بانوان ایرانی مقیم چین با سخنرانی حجت الاسلام زادهوش بود.

فیلیپین

عزاداری دهه اول محرم توسط رایزنی فرهنگی ایران با اجرای برنامه هایی همچون زیارت عاشورا، سخنرانی ، اجرای برنامه ویژه عزاداری و سینه زنی توسط مداحان اهل بیت (ع ) در تالار اجتماعات رایزنی و مسجد طلایی و بزرگ منطقه مسلمان نشین کیاپو در مانیل توسط انجمن اسلامی اهل البیت (ع ) برگزار شد. همچنین مراسم شب شعری با عنوان سوگواره عاشور در شب هشتم ماه محرم برگزار گردید.

اتریش

مراسم ایام تاسوعا و عاشورای حسینی با حضور رایزنی فرهنگی ایران ، در جامعه اسلامی شهر گراتس با حضور شیعیان و اهل تسنن ، اعم از ایرانی و افغانی ، برگزار شد. در این مراسم ، قاری میرزاهد، از مسلمانان اهل تسنن افغانی مقیم ، در خصوص اهمیت قیام امام حسین (ع ) از دیدگاه مذاهب شافعی و حنبلی سخنرانی نمود. وی تأکید کرد: حسین بن علی (ع ) تنها متعلق به شیعیان نیست ، بلکه افتخار بزرگی برای کل امت اسلامی است . قاری میرزاهد در ادامه به اهمیت واژه عزت پرداخت و اظهار داشت : در قرآن کریم آمده است عزت از آن خدا و رسول و مو›منان می باشد و هرکس عزت می خواهد باید در گروه مو›منان قرار گیرد. وی حماسه حسینی را والاترین حرکت و قیام عزت بخش برای امت اسلامی دانست و در نهایت نیز به اهمیت حدیث ثقلین و تفسیر آن پرداخت . در ادامه ، سرپرست رایزنی فرهنگی ضمن تحلیلی از نهضت امام حسین (ع ) به ریشه ها و عواملی که باعث به وجود آمدن واقعه کربلا شد اشاره کرد و با توجه دادن به اینکه همه ماه ها محرم و همه مکان ها کربلا و همه روزها عاشوراست بر این نکته تأکید کرد که فرهنگ و نوع زندگی امام حسین (ع ) می بایست در زندگی ما حضور عملی پیدا کند و تنها به چند روز عزاداری در سال بسنده نشود. سرپرست رایزنی فرهنگی کشورمان با بازگو کردن واقعیات جامعه زمان امام حسین (ع )، به خطرات ناشی از بی توجهی به تحولات اجتماعی و استحاله شدن تدریجی ، تأثیرپذیری از تبلیغات دشمنان اسلام ، تهاجم همه جانبه فرهنگی و مبارزه با ارزش های الهی ، و ترجیح دادن دنیا بر آخرت و بر اعتقادات دینی اشاره کرد و گفت : با حضور همه جانبه طاغوت و اعتقاد به توانمندی آن در زندگی ، امکان اینکه ایمان به خدا در فکر و وجود ما جایی داشته باشد، غیر ممکن است . در ادامه ، عزاداران حسینی با نوحه خوانی و سینه زنی به سوگواری پرداختند. قابل ذکر است از سوی رایزنی فرهنگی ، هدایای فرهنگی از جمله 5 جلد قرآن کریم به زبان های مختلف و لوح های فشرده از سخنرانی ، مداحی و عزاداری در ارتباط با ماه محرم ، به مسلمانان شهر گراتس اهدا شد.

ترکمنستان

از اول ماه محرم در مسجد امام رضا(ع ) و مسجد حضرت فاطمة الزهرا(س ) با حضور جمع کثیری از ایرانیان مقیم ، آذری ها و ترکمن ها و رایزنی فرهنگی ایران در عشق آباد مراسم عزاداری برگزار شد. در این مراسم ، بعد از قرائت زیارت عاشورا، ناصری (رایزن فرهنگی )، امیرشاهی (معاون سفیر) و بابالو (وابسته فرهنگی ) در زمینه قیام امام حسین (ع ) سخنرانی کردند و در پایان مراسم پناهی ، مداح اهل بیت (ع )، به مرثیه خوانی و نوحه سرایی پرداخت .

زامبیا

مراسم دهه اول محرم در مسجد امام رضا(ع ) در نمایندگی فرهنگی ایران ، مسجد جدیدالتأسیس شهر لوینگستون و مسجد النبی (ص ) منطقه کتوبا، به همت نمایندگی فرهنگی ایران در زامبیا برگزار شد. در مراسم مسجد امام رضا(ع )، بعد از قرائت زیارت عاشورا، اسدی موحد، سرپرست نمایندگی فرهنگی ایران ، درباره فلسفه عاشورا و نهضت امام حسین (ع )، بررسی وضعیت جامعه اسلامی در آن زمان ، تبیین و تفسیر وصیتنامه سالار شهیدان (ع ) و دست یابی به عدالت اجتماعی در پرتو نهضت حسینی (ع ) سخنرانی نمود.
یونان

مراسم تاسوعا و عاشورای حسینی در رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران با حضور ایرانیان مقیم و کارکنان سفارت و دیگر نهادهای جمهوری اسلامی ایران مستقر در شهر آتن برگزار شد. طوبی کرمانی ، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ، با اشاره به ضرورت حفظ سنت ها و آموزه های شیعی گفت : رفتار شما در کشور غربی باید مصداق رفتار حسینی باشد و خدای ناکرده کاری نکنید که چهره تشیع مشوّه نشان داده شود زیرا در این صورت امامان معصوم ، شما را مورد نکوهش قرار خواهند داد و از شما خواهند پرسید که چرا ما را نزد دیگران با رفتارتان بد معرفی کرده اید.

در شمال کشور یونان ، 130 هزار مسلمان زندگی می کنند که اکثریت دارای نژاد ترک هستند. در این کشور پادشاهی ، اجازه ساخت مسجد و حسینیه جدید داده نمی شود از این رو، مراسم عاشورا به وسیله شیعیان پاکستانی در منازلشان و توسط سفارت ایران در محل سفارتخانه برگزار می شود.

پاکستان

مراسم عزاداری حضرت حسین بن علی (ع )، راد مرد عالم بشریت و اسوه ایثار و مقاومت ، با شرکت کارکنان کلیه نهادهای جمهوری اسلامی ایران در کراچی و تعدادی از ایرانیان مقیم کراچی و دانشجویان ایرانی شاغل به تحصیل در دانشگاه های کراچی و باحضور حجت الاسلام بهاءالدینی ، نماینده مقام معظم رهبری در پاکستان و نیز تنی چند از علاقه مندان پاکستانی به شرکت در مجلس ایرانیان ، از اول محرم الحرام در خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. این مراسم بعد از نماز جماعت با خواندن زیارت عاشورا، و با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین مجید احمدی ، روحانی اعزامی از سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ، و مداحی حاج آقا طالبی مداح اهل بیت (ع ) برگزار شد.

مراسم عزاداری و سوگواری ماه محرم ، ایام تاسوعا و عاشورای حسینی و شهادت امام سجاد در سالن امام رضا(ع ) خانه فرهنگ ایران در لاهور، با حضور جمع کثیری از دانشجویان ایرانی ، ایرانیان مقیم و خانواده های همکاران و پاکستانی های علاقه مند به اهل بیت (ع ) برگزار شد. در این مراسم ، بعد از قرائت زیارت عاشورا حجت الاسلام والمسلمین مطهری در مورد قیام حسینی و وظیفه عزاداران حسینی سخنرانی نمود.

کانادا

مراسم عزاداری امام حسین (ع ) در ماه محرم در شهرهای مختلف کانادا، به ویژه تورنتو، ونکوور، مونترآل ، ادمونتون ، کلگری و اتاوا، به همت رایزنی فرهنگی ایران و تشکیل هیأت عزاداران حسینی اتاوا با حضور ایرانیان مقیم ، شیعیان کانادایی ، اساتید برجسته دانشگاه ها، اصناف مختلف و حجت الاسلام والمسلمین مقدسیان برگزار شد.

شایان ذکر است در سال 93 میلادی برخی از شیعیان در شهر تورنتو برای مطرح کردن شیعه به عنوان یک جمعیت قابل توجه در آن کشور، اقدام به برگزاری راهپیمایی به صورت دسته های عزاداری کردند که این موضوع در مطبوعات کانادا نیز منعکس شد. این گروه از شیعیان به صورت کاملاً سنتی به عزاداری ماه محرم می پردازند و در پایان مراسم نیز پرچمی را به یاد امام حسین (ع ) در برابر شهرداری تورنتو به اهتزاز درمی آورند. از دیگر اقدامات شیعیان کانادا، تهیه و نصب پوسترهایی در معرفی امام حسین (ع ) و قیام عاشورا در وسایل نقلیه عمومی است . همچنین شیعیان پاکستانی در اتاوا در مسجد اهل تسنن این شهر مراسمی به نام سجئ دحجررحب برگزار می کنند و از استادان دانشگاه کانادا و آمریکا دعوت به عمل می آورند تا به بررسی قیام عاشورا بپردازند.

سیرالئون

مراسم سخنرانی و عزاداری سالار شهیدان در مسجد رسول اعظم (ص ) فریتاون با حضور ائمه جمعه و جماعات ، اساتید، دانشجویان ، رؤسای قبایل و اقشار مختلف مردم مسلمان فریتاون و با سخنرانی وابسته فرهنگی ایران برگزار شد. همچنین به همین مناسبت مراسم دیگری نیز در مسجد مرکزی با سخنرانی شیخ احمد تیجان سیلاه ، امام جمعه مسجد مرکزی فریتاون ، و استاد معاذ محجوباه در خصوص فلسفه قیام امام حسین (ع ) و عبرت های عاشورا برگزار شد. برگزاری مراسم عزاداری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مطبوعات نیوویژن ، روزنامه استاندارد تایمز، روزنامه دی نیوز، روزنامه اسپارک ، روزنامه سلون تایمز و روزنامه کنکورد تایمر سیرالئون منعکس شده است .

ارمنستان

مراسم سوگواری و عزاداری از اول محرم در مسجد جامع (کبود) ایروان و با حضور انبوه عاشقان و عزاداران حضرت امام حسین (ع )، اعم از تجار، کارمندان ، مسلمانان مقیم و به ویژه حضور چشمگیر صدها نفری دانشجویان ایرانی ، برگزار شد. این مراسم هر شب و در روز عاشورا، با برگزاری زیارت عاشورا، معرفی کتاب های مرتبط با موضوع عاشورایی توسط یکی از دانشجویان ، سخنرانی حجت الاسلام افتخاری و مداحی سید محسن حسینی برگزار شد.

تایلند

مراسم سوگواری دهه محرم در مساجد مختلف نظیر مسجد امام علی (ع )، مسجد امام باره ، مسجد پتوتام ، مسجد الفلاح ، مسجد المهدی و مسجد امام زمان بانکوک و محل رایزنی فرهنگی ایران برگزار شد. در مراسمی که در شب عاشورای حسینی در رایزنی فرهنگی ایران برگزار شد، حجت الاسلام شریعت در مورد فلسفه و قیام امام حسین (ع ) به سخنرانی پرداخت و اکبر جواد، نوحه خوانی و مرثیه سرایی کرد و عاشقان امام حسین (ع ) به سینه زنی پرداختند.

آفریقای جنوبی

مراسم بزرگ عاشورا در ژوهانسبورگ با حضور شیعیان اباعبدالله (ع ) از مناطق ژوهانسبورگ ، پرتوریا، خارانکوا، گواتما، سووتو، لیمپوپو و قتلهون در محل ساختمان جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. شیخ ایوب ، از روحانیان شیعه مقیم لندن ، در سخنانی ، حرکت عاشورا را یک حرکت هدفدار دانست که تبدیل به یک انقلابی شد که نتیجه و آثار آن هنوز در جهان پا برجاست و هر روز آزادیخواهان بیشتری به سوی آن در حرکتند. وی گفت : عاشورا یک حرکت صرف جنگی نبود، بلکه یک انقلاب همه جانبه بود که حضرت با مهاجرت خود از مدینه به سوی مکه و از مکه به سوی عراق دنیای زمان خود را علیه ظلم و جور زمان خود برانگیخت و وجدان های بشری را تکان داد. در این مراسم ، حجت الاسلام سید مجتبی میردامادی نیز در سخنانی گفت : امام حسین (ع ) در بیان اهداف قیام خود اجرای عدالت ، مبارزه با فساد و ظلم و اصلاح امور را از اهداف خود معرفی کرده است که در این راه بیش از 18 نفر از اعضای خانواده و نزدیکان خود را نیز از دست داد، ولی به بشریت درسی داد که هرگز فراموش نخواهد شد. همچنین قربانعلی پورمرجان (نماینده فرهنگی ایران ) و حجت الاسلام رضائی (از روحانیان مقیم آفریقای جنوبی ) از دیگر سخنرانان این مراسم بودند.

آلبانی

به مناسبت ایام محرم و فرارسیدن تاسوعا و عاشورای حسینی ، جمعی از عاشقان و دوستداران خاندان اهل بیت (ع ) با حضور در مسجد اهل بیت (ع ) تیرانا این واقعه بزرگ تاریخ اسلام را گرامی داشتند و در ماتم آن به سوگ نشستند. این مراسم توسط شیخ کمال رکا، رهبر طریقت رفاعیه آلبانی و متولی مسجد اهل بیت (ع ) و با حمایت نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آلبانی و کمیته مطالعات و تحقیقات مجمع جهانی اهل بیت (ع ) و با حضور بویار مولایی ، از کمیته مسلمانان آلبانی ، سلیم اصطفا، رئیس اسبق کمیته مسلمانان آلبانی ، تعدادی از مفتی های شهرهای مختلف آلبانی و جمع مشتاقی از علاقه مندان اهل بیت (ع ) برگزار شد. شیخ کمال رکا ضمن بیان رخداد تاریخی واقعه کربلا و مصائب آن ، به نوحه سرایی به زبان آلبانیایی پرداخت . همچنین به همین مناسبت مراسم دیگری نیز با حمایت نمایندگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آلبانی و کمیته مطالعات و تحقیقات مجمع جهانی اهل بیت (ع ) در تکیه قادریه آلبانی با سخنرانی بویار خراسانی ، رهبر طریقت قادریه و متولی تکیه قادریه تیرانا، برگزار شد. در این مراسم ، بویار خراسانی ضمن بیان ویژگی های امام حسین (ع ) و آنچه بر وی و اهل بیت او در دشت کربلا گذشت ، گوشه هایی از فعالیت تکیه قادریه طی روزهای دهه محرم را بیان کرد. اقبالی زارچ ، سفیر جمهوری اسلامی ایران ، درباره این روز و این واقعه و نیز نقش امام حسین (ع ) در حفظ اسلام و پیام عاشورا مطالبی بیان کرد.
پاکستان

همزمان با عاشورای حسینی ، سیل عظیم دوستداران حسین (ع ) در شهرهای مختلف پاکستان عزاداری کردند. عزاداران در سراسر پاکستان با راه اندازی دسته های سینه زن و زنجیرزن ، عشق و ارادت خود را به سید و سالار شهیدان اسلام ابراز داشتند. شیعیان شهرهای لاهور، حیدرآباد، پیشاور، راولپندی ، مولتان ، کویته ، مظفرآباد، سکر، نوابشاه و سایر مناطق پاکستان ، عزاداری روز عاشورا را با شکوه برگزار کردند. در کراچی و سراسر ایالت سند نیز یکی از بزرگ ترین اجتماعات عاشقان امام حسین (ع ) برگزار شد و عزاداران حسینی با حضور در این شهر دسته های سینه زن و زنجیرزن راه انداختند و برای امام حسین (ع ) و یاران باوفایش عزاداری کردند.

مالزی و شرق آسیا

عاشقان امام حسین (ع ) در مالزی ، اندونزی ، تایلند، ژاپن ، چین ، برونئی و فیلیپین همراه با کاروان دل شکسته عاشوراییان ، به یاد مظلومیت سرور و سالار شهیدان و یاران باوفایش به سوگ نشستند.

این مراسم در مالزی با حضور پرشور دانشجویان ایرانی در دانشگاه یونیتن برگزار شد. در این مراسم ، محمدحسن واحدی ، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کوالالامپور، درباره نهضت عاشورا سخنرانی کرد. وی با بیان حدیثی از رسول اکرم (ص ) گفت : عاشورا با نگاه ها و دیدگاه های مختلف می تواند مورد مطالعه و تجزیه و تحلیل قرار گیرد. عاشورا به عنوان یک حماسه و شور مقدس ، عاشورا در امتداد نبرد تاریخی حق و باطل و عاشورا به عنوان یک مکتب رهایی بخش به عنوان سه پیام آموزنده و تحول ساز مطرحند. عاشورا به عنوان یک حماسه ، می تواند سرنوشت انسان ها و جوامع را متحول کند. هر جامعه ای که به شور و شعور عاشورایی تمسک جست ، تحول در درونش ایجاد می شود و هر فردی که عاشورایی حرکت کرد ماندگار می شود.

نخجوان

مراسم عزاداری و مداحی به همت وابستگی فرهنگی و همکاری سرکنسولگری ایران در نخجوان به مدت 4 شب و نیز در ظهر عاشورا با حضور کارکنان سرکنسولگری ، مأموران وزارت آموزش و پرورش ، کارمندان محلی و خانواده های آنان و جمعی از افراد بومی برگزار شد. در مراسم روز عاشورا، نماینده فرهنگی در زمینه فلسفه عاشور ، مسئله آب در کربل ، اهداف حضرت سیدالشهد و نیز تحریفات عاشور سخنرانی نمود.

ایتالیا

ایرانیان و شیعیان مقیم میلان ، رم و ناپل و دیگر شهرهای بزرگ ایتالیا، با حضور در مساجد این شهرها مراسم عزاداری برپا کردند.

بلغارستان

عزاداران حسینی روز عاشورا با اهدای خون به نیازمندان ، مراسم مخصوص این روز را در بلغارستان برگزار کردند. عزاداران در این روز پس از اهدای خون و برپایی نماز پر فیض ظهر عاشورا، یک بار دیگر با سرور و سالار شهیدان امام حسین (ع ) بیعت و با شور و حال مراسم سینه زنی را در محل حسینیه صوفیه برگزار کردند. علاوه بر ایرانیان مقیم این کشور، شیعیان عراق ، افغانستان و چند کشور دیگر نیز در مراسم روز عاشورا در این حسینیه حضور داشتند.

لبنان

مناطق مختلف لبنان در ضاحیه بیروت ، شهرها و روستاهای جنوب و دره بقاع در شرق این کشور شاهد برپایی آیین های باشکوه عاشورای حسینی بود. صدها هزار زن ، مرد و کودک و نوجوان پس از روضه خوانی در حسینیه سیدالشهدای ضاحیه بیروت در خیابان های این منطقه راهپیمایی کردند و در حالی که شعارهای هیهات من الذله و لبیک یا حسین و لبیک یا مقاومت سر می دادند بار دیگر با امام حسین (ع ) و مقاومت اسلامی لبنان تجدید پیمان کردند. شهر بعلبک درشرق لبنان نیز پذیرای دسته های عزاداری از مناطق مختلف استان بقاع بود که پس از تجمع و روضه خوانی در حرم حضرت خوله (ع ) دخترامام حسین (ع ) سینه زنان به سوی مقام رأس الحسین دراین شهر راهپیمایی کردند. شهر هرمل در بقاع و شهرهای نبطیه ، بنت جبیل و صور در جنوب نیز یکپارچه سیاه پوش و پذیرای دسته های عزادار بود. همچنین در میدان تعزیه خوانی شهر نبطیه برای نودمین سال واقعه عاشورای حسینی در برابر ده ها هزار عزادار به نمایش درآمد.

آلمان

مراسم عزاداری ایام تاسوعا و عاشورا در بسیاری از مساجد و مراکز اسلامی آلمان همچون مرکز اسلامی هامبورگ و برلین برگزار شد. با توجه به اعمال محدودیت دولت آلمان ، عزاداران حسینی امکان حضور در خیابان ها و عزاداری در سطح شهر را نداشتند و فقط توانستند در مکان های بسته از جمله مساجد به عزاداری بپردازند.

گفتنی است در شهر هامبورگ حدود 15 هزار ایرانی زندگی می کنند و محل عبادت آنها مسجدی در کنار دریاچه استر است . ساخت این مسجد در سال 1332 شمسی بنا به تقاضای جمعی از شیعیان ایرانی مقیم هامبورگ به دستور آیت الله بروجردی آغاز شد و در سال 1338 به پایان رسید و بعدها این مسجد به مرکز اسلامی هامبورگ معروف شد.

مسکو

شیعیان ساکن مسکو با حضور در مساجد، حسینیه ها و تکایا مراسم دهه اول محرم را با معنویت برگزار کردند. اینان در روز عاشورا با وجود هوای بسیار سرد از راه های دور به مسجد خاتم الانبیای مسکو آمده و پس از برگزاری مراسم عزاداری و سینه زنی برای امام حسین (ع ) نماز ظهر و عصر را به یاد نماز ظهر عاشورا به پا داشتند. در دهه نخست محرم ، در مسجد خاتم الانبیا هر شب پس از مجلس روضه و مراسم نوحه خوانی و سینه زنی ، از عزاداران حسینی با شربت و غذای نذری پذیرایی شد.

اوکراین

همزمان با شب عاشورای حسینی عزاداران اباعبدالله الحسین (ع ) در کی یف نیز با شرکت پر شور در آیین سوگواری سید و سالار شهیدان حضرت حسین بن علی (ع ) با آرمان های والای شهدای کربلا بیعتی دوباره کردند. در این مراسم که در حسینیه سفارت جمهوری اسلامی ایران در کی یف بر گزار شد دوستداران اهل بیت عصمت و طهارت (ع ) در غم شهادت اباعبدالله الحسین (ع ) بر سر و سینه زدند و اشک ماتم ریختند. زیارت عاشورا و سخنرانی درباره واقعه کربلا از دیگر برنامه های این مراسم بود. نظیر این مراسم در حسینیه اهل بیت کی یف نیز با حضور شیعیان مقیم اوکراین از ملیت های مختلف برگزار شد.

سوریه

همزمان با ایام محرم ، دلسوختگان شیفته اهل بیت (ع ) در جوار بارگاه حضرت زینب (س ) عقیله بنی هاشم و حضرت رقیه خاتون (س ) به سوگواری پرداختند. بیرق های سیاه و سبز به نماد عزا و ماندگاری این قیام ، و قرمز به سرخی خون شهدای دشت نینوا در همه مناطق شیعه نشین سوریه برافراشته شد. در تاسوعا و عاشورای حسینی آیین های عزا و سوگ اوج گرفته و دسته های عزاداری سینه زنی و زنجیرزنی به ویژه در منطقه زینبیه به راه افتاده و با حضور در مساجد، تکایا و حسینیه های مناطق شیعه نشین به سوگواری پرداختند. به همین مناسبت مراسم عزاداری در دفتر مقام معظم رهبری و سایر مراجع تقلید و سفارت جمهوری اسلامی ایران در سوریه برگزار شد.

شیعیان سوریه ، در سه محله امام صادق (ع )، زین العابدین (ع ) و الامین شهر دمشق زندگی می کنند و بخش هایی از استان های حلب ، ادلب ، حمص و حماه و نیز برخی از روستاهای آن شیعه نشین هستند. شیعیان دویست هزار نفر از جمعیت نوزده میلیونی سوریه را تشکیل می دهند و علاوه بر شیعیان ، اهل تسنن ، علوی مسلک ، اسماعیلیان ، دروزی ها، مسیحیان و ایزدی ها گروه های مذهبی جامعه سوریه را تشکیل می دهند.

.

حامد کرزای : امام حسین (ع ) برای تأمین عدالت و احیای اسلام شهید شد

رئیس جمهور افغانستان در مراسمی که به مناسبت بزرگداشت روز عاشورا در مدرسه علمیه خاتم النبیین (ص ) کابل و با حضور معاون رئیس جمهور، اعضای کابینه ، اعضای ولسی جرگه ، علما، روحانیان ، فرهنگیان و تعداد زیادی از مردم شهر کابل اعم از شیعه و سنی برگزار شد، گفت : امام حسین (ع ) برای تأمین عدالت ، رفاه جامعه و احیای دین اسلام شهید شد. حامد کرزای ، از مردم خواست تا از حادثه کربلا عبرت بگیرند. وی افزود: قیام عاشورا در فرهنگ اسلامی ، الگویی برای ایثار و شهادت و شجاعت ، ظلم ستیزی و مقاومت در برابر ظلم و پیروزی حق بر باطل عنوان شده است . رئیس جمهور افغانستان با بیان اینکه از 1400 سال قبل بدین سو، جهان اسلام سوگوار امام حسین (ع ) است ، تصریح کرد: راه حسین ، راه حق است و پیام نواده گرامی پیامبر(ص ) به جهانیان این است که تا روز قیامت در مقابل ظلم ایستاده باشید. کرزای ، مبارزه با کسانی که با به خاک و خون کشاندن مردم ، اسلام را بدنام می کنند، وظیفه دینی و ملی مسلمانان دانست .

در این مراسم ، آیت الله محسنی ، رئیس شورای علمای شیعه افغانستان و رئیس مدرسه علمیه خاتم النبیین (ص ) نیز بر پیمودن ادامه راه امام حسین (ع ) تأکید کرد و ادامه راه او را در قدرتمند شدن مسلمانان از راه تعلیم دانست . وی فرهنگ غرب را منشأ تمام خشونت ها، نابرابری ها و تبعیض جهانی دانست و افزود: جنگ های جهانی اول و دوم ، نمونه هایی از این واقعیت است . وی تأکید کرد: غربی ها برای استثمار، استعمار و فروش اسلحه ، مستقیم یا غیرمستقیم ، بین مسلمانان تفرقه اندازی می کنند. وی با انتقاد از برخی شیوه های عزاداری گفت : باید در این دنیا با عزت زندگی کنیم و امام حسین (ع ) از ما نخواسته تا با قمه و شمشیر به بدن خود آسیب برسانیم . آیت الله محسنی ، درباره مشکل اصلی مسلمانان در جهان امروز گفت : مشکل اصلی مسلمانان در جهان امروز این است که به پیام اصلی قیام امام حسین (ع ) توجه نکرده اند و به همین دلیل ، از قافله تمدن عقب مانده اند.

عبدالرحیم وردک ، وزیر دفاع افغانستان هم ضمن بررسی واقعه عاشورا گفت : هیچ قلمی نیست که بتواند شرح این غمنامه را بنویسد و توضیح دهد. وی امام حسین (ع ) و فداکاری های او را به یک سرزمین عشق تشبیه و در عین حال ، بر اخوت ملی تأکید کرد. عبدالرحیم وردک گفت : امام حسین (ع ) علیه ظلم و استبداد قیام کرد و به خاطر حراست از آزادی و استقلال و صیانت از ارزش های والای محمدی از خود گذشت . این مقام بلند پایه ادامه داد: سرسپردگی به ایمان ، صداقت ، شجاعت ، ایثار و مقاومت امام حسین (ع ) علیه ظلم ، تجاوز و تحجر همیشه محک نهضت ها بوده است .

وردک گفت : تراژدی کربلا تا جهان است زخم سینه ها را باز کرده و جام دیده ها را از اشک لبریز می کند. او اظهار داشت : اهریمن ِ قدرت طلبی و فسق و فجور بر پیروان دین یکتا پرستی غلبه کرد و شهادت نواده پیامبر اسلام را سبب شد.

وی از فلسفه و پیام های امواج معرکه کربلا نیز سخن گفت و ضمن بررسی وضعیت کنونی کشور اذعان داشت : هر روز به کاروان شهدای ما افزوده می شود و دشمنان برای نابودی ما در کمین نشسته اند. وردک با ذکر این مطلب که همبستگی ملی و مشارکت ملی باید در کشور هر روز تقویت یابد و برادری و برابری مستحکم تر گردد، تأکید کرد: ما نباید منافع ملی را بازیچه ترجیحات سیاسی خودی و خارجی کنیم .

همچنین برهان الدین ربانی ، رئیس جبهه متحد ملی و سید محمد علی جاوید، یکی از نمایندگان مجلس نیز پیرامون روز عاشورا به سخنرانی پرداختند و از شخصیت والای امام حسین (ع ) سخن گفتند. ربانی گفت : حسین (ع ) تنها مربوط به شیعیان نیست حسین بن علی شهید راه آرمان های یک فرقه و یک قشر نگردید، بلکه او شهید راه اسلام و مسلمین و وحدت مسلمین شد. به گفته وی ، حسین از اهل بیت است ، و احترام اهل بیت بر همه واجب است و حسین متعلق به همه مسلمانان است . ربانی افزود: در آن برهه از زمان ، قیام امام حسین (ع ) ضروری بود چرا که در غیر آن صورت منکرات همه جا را فرا می گرفت . در واقع ، امام حسین با خون خود مرز منکرات را مشخص نمود. او عاشورا را یک حماسه جاودانه در تاریخ اسلام خواند و گفت : هرچند روز دهم محرم روز دردناک و سختی است . اما اصلاح کننده خط اصیل مبارزاتی است که هدف آن جنگ و خون ریزی نبوده و این مطلب را امام حسین (ع ) زمانی که تصمیم به حرکت گرفت اعلام کرد. آقای ربانی اظهار داشت : حسین بن علی (ع ) شهات با عزت را قبول کرد، اما حاضر به زندگی با ذلت نشد.

مولوی حبیب الله احسان ، عضو شورای اخوت نیز با بررسی فلسفه قیام امام حسین (ع )، حادثه عاشورا را در تاریخ بی نظیر خواند. وی امام حسن و امام حسین (ع ) را سرور جوانان بهشت خواند که باید جوانان کشور از آنان سرمشق بگیرند. آقای احسان گفت : بنا به فرموده پیامبر اسلام ، هر مسلمان باید این سه خصلت را داشته باشد: دوستی رسول خدا، خواندن قرآن و محبت اهل بیت .

گفتنی است امسال مراسم عاشورا در کابل ، با حضور هزاران تن از پیروان و شفتگان خاندان عصمت و طهارت (ع ) در مساجد، تکایا و زیارتگاه های شهر کابل (همچون حوزه علمیه خاتم النبیین ، تکیه خانه های چنداول ، مدینةالعلم ، محمدیه ، امام زمان (ع )، خاتم الانبیا و حسینیه قلعه فتح الله ) در فضایی آرام و با تدابیر ویژه امنیتی و حضور پلیس و سربازان ارتش ملی برگزار شد. نماز ظهر عاشورا نیز پس از پایان مراسم عزاداری در مناطق مختلف این شهر با حضور ده ها هزار نفر از مسلمانان شیعه و سنی برگزار گردید.

حجت الاسلام والمسلمین سیدمحسن حجت ، از علمای سرشناس افغانستان ، در جمع عزاداران حسینی در تکیه خانه عمومی چنداول ضمن عرض تسلیت این روز بزرگ ، رسالت همه پیامبران الهی را عدالت و برپایی حق دانست . وی از قرآن به عنوان سرچشمه راه زندگی انسان ها یاد کرد و با اشاره به این کتاب عظیم الشأن گفت : حکومت های شاهی و سلطنتی در قرآن نفی شده است زیرا حق و عدالت را رعایت نمی کردند و نسبت به مردم ضعیف ظلم روا می داشتند. وی تنها راه سعادت ملت افغانستان را عمل به قرآن و فرامین الهی و انسانی آن دانست .

در غرب کابل نیز مردم با حضور در دسته های سینه زنی تکایا و مساجد به عزاداری پرداختند. دسته های عزاداری و سینه زنی در میان تدابیر ویژه امنیتی به عزاداری پرداخته و با برافراشتن پرچم های مزین به نام امام حسین (ع ) و حضرت عباس (ع ) این روز را گرامی داشتند.

یونس قانونی ، رئیس ولسی جرگه ، در مسجد خاتم الانبیای دشت برچی ضمن مظلومانه خواندن شهادت آن حضرت گفت : امام حسین در این مبارزه شکست نخورد، بلکه موفقیت بزرگی را با فداکاری اش برای دین جدش به ارمغان آورد.

کریم خلیلی ، معاون اول رئیس جمهور نیز طی سخنانی در مدرسه مدینةالعلم در غرب کابل ، قیام امام حسین (ع ) را مظهری از ایثار و فداکاری وی در مقابل ظلم و ستم دانست و از تمام مردم افغانستان خواست تا در جهت صلح و تحکیم وحدت ملی ، عاشورای حسینی را مظهر و الگوی خویش قرار دهند. وی گفت : امام حسین قیام نکرد تا فقط جامعه آن وقت را از جهل و فساد، ظلم و حکومت های فاسدی همچون یزید نجات دهد، بلکه او قیام کرد تا جوامع بعد از خود را نیز از این معضلات رهایی بخشد.

محمدنادر نورزی ، خطیب مسجد تمیم انصار ایثار، و فداکاری امام حسین را پیروزی حق بر باطل دانست و گفت : دین اسلام مخالف هر گونه تعصبات مذهبی بین مسلمانان است . وی از جامعه تشیع و تسنن افغانستان خواست تا به عقاید یکدیگر احترام گذاشته و وحدت ملی و اخوت اسلامی را حفظ کنند.

در دیگر نقاط افغانستان از جمله بلخ ، هرات ، غزنی ، سرپل ، بامیان دایکندی ، قندهار، و پکتیا نیز هزاران تن از مسلمانان شیعه و سنی ، به برگزاری مراسم بزرگداشت روز عاشورا پرداختند.

پدید آورنده : علیرضائی ، صفحه 60

! اسلام، در میان مردم بنگلادش علی رغم تلاش گسترده دشمنان، همچنان بالنده و به صورت بنیادین وجود دارد به گونه ای که مظاهر آن را می توان در برگزاری اعیاد اسلامی، نماز جمعه و جماعات دیگر به صورت چشمگیری مشاهده نمود. بنگلادش سرزمینی بکر و دست نخورده و با زمینه فعالیت بسیار مستعد می باشد که فرق اسلامی اعم از شیعه و سنی بدون هیچ مشکلی کنار یکدیگر زندگی می کنند. گرچه تلاش هایی برای ایجاد تفرقه بین آن ها صورت می گیرد، ولی چندان کارساز نیست. دلیل این امر علاقه مندی خاصی است که مردم مسلمان بنگلادش به اهل بیت علیهم السلام دارند; علاقه ای که در سایر کشورهای مسلمان اهل سنت، به این شدت وجود ندارد. جالب است بدانید که اکثر نام های مردم این سرزمین، نام ائمه اطهار علیهم السلام می باشد. مراسم عزاداری حضرت سیدالشهداء علیه السلام حتی توسط براداران و خواهران اهل سنت نیز برگزار می گردد. این جانب که جهت سخنرانی در ایام عزاداری (در سال 1374) همراه با کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران، بنا به دعوت برادران اهل سنت به شهر هوبی گنج عزیمت کرده بودیم، دیدم نحوه عزاداری شباهت زیادی به سینه زنی در ایران دارد; حتی زن ها با

تشکیل مراسم عزاداری جداگانه، مصیبت هایی را که بر اهل بیت امام حسین علیه السلام وارد شده بود، بازگو می کردند و سینه می زدند.

وقتی در جمع آنان حضور یافتیم، یکی از خانم ها مرثیه مربوط به حضرت سکینه را می خواند و زنان دیگر سینه می زدند. بعضی از برادران و جوانان نیز در اثر سینه زدن بی حال و بی هوش شده بودند به گونه ای که من فکر کردم تمام آن ها شیعه هستند ولی بعدا متوجه شدم که اصلا در میان این ها شیعه وجود ندارد و همگی از برادران اهل سنت می باشند. مردم این شهر سنگ یادبود و مزاری به نام امام حسین علیه السلام درست کرده بودند که برای زیارت به آن جا می رفتند و به احترام آن مزار، پاها را برهنه می کردند. حتی در اطراف آن نیز پابرهنه بودند و معتقد بودند این مزار قداست خاصی دارد که باید حرمت آن را حفظ کرد. این جانب حدس قوی می زنم که مردم این منطقه و سایر مناطقی که این گونه مراسم در آنجا برگزار می شود، زمانی شیعه بوده و یا حداقل آباء و اجداد آنان شیعه بوده اند; در میان آنان افرادی را دیدم که به خاطر ایام عزاداری، لباس مشکی بر تن داشتند و بسیاری از مردم نیز پارچه هایی را که در مزار (یا به گفته خودشان امام باره) آویزان بود، به عنوان تبرک لمس می کردند.
برگزاری مراسم عزاداری در شهر مانیک گنج:

در این شهر، پیر و مرشد معروف به نام شاه مخلص الرحمان همه ساله در ایام ماه محرم دسته های عزاداری را که بالغ بر ده ها هزار نفر می شوند به راه می اندازد; عزاداران با در دست گرفتن علم و کتل به صورت راهپیمایی در خیابان های شهر به عزاداری می پردازند. با دیدن این صحنه، تقریبا تمامی مردم به خیابان ها ریخته و نظاره گر این مراسم می شوند. در پایان مراسم راهپیمایی، همه مردم در یک میدان بسیار بزرگی اجتماع نموده و به سخنان متعدد گوش فرا می دهند.

در سال 1375 جناب آقای شاه مخلص الرحمان از این جانب جهت شرکت و سخنرانی در آن مراسم دعوت به عمل آورد که همراه با بعضی از دوستان خانه فرهنگ و سفارت جمهوری اسلامی به این شهر مسافرت نمودیم که در هنگام حضور در جمع عزاداران، مورد استقبال شدید ایشان و برادران عزادار اهل سنت قرار گرفتیم. پس از پایان سخنرانی نیز مردم با تکان دادن دست ابراز احساسات و علاقه می کردند.

در سال 1376 نیز به همین مناسبت از طرف رایزنی فرهنگی دعوت به عمل آوردند که همراه دوستان در آن مراسم شرکت کردیم. علاوه بر شهر مانیک گنج در یک بخش بسیار مهم این شهر، از طرف پیر دعوت شدیم. در روز عاشورا اهالی تمام روستاهای اطراف در این بخش گرد هم آمدند و به ترتیب در مقابل جایگاه خاصی که برای پیر درست کرده بودند، به عزاداری و سینه زنی پرداختند. آن ها آنچنان با شور و هیجان و احساسات سینه می زدند که انسان را به تعجب وا می داشت. نکته جالب توجه این بود که در این میدان، عزاداران صحنه پرپر شدن فرزندان و اصحاب امام حسین علیه السلام را به نمایش درآورده و مردم آنان را به جای دیگر منتقل می کردند. بعد از رفتن آن ها دسته ای از روستای دیگر می آمدند و همین صحنه مجددا تکرار می شد. بنده بسیار متاسفم که چرا این صحنه ها را فیلم برداری نکردیم; چون هر چه گفته شود حق مطلب بازگو نشده و واقعا آن مراسم دیدنی است و انسان تعجب می کند که چگونه مردم این کشور دور افتاده آن هم برادران اهل سنت، این چنین به امام حسین علیه السلام علاقه مند بوده و آن حضرت در میان قلوب آن ها نفوذ کرده است.

لازم به ذکر است که روز عاشورا در بنگلادش تعطیل رسمی است; رئیس جمهور و نخست وزیر به مناسبت روز عاشورا پیام می دهند که در رسانه های کشور و رادیو و تلویزیون پخش می گردد; در طول روز عاشورا سخنرانان و خطبا از برادران اهل سنت در صدا و سیما به ایراد سخنرانی می پردازند و بدین وسیله مردم را از فضایل آن حضرت آگاه می سازند. اگرچه مردم این کشور چندان اطلاعی از فلسفه قیام امام حسین علیه السلام ندارند، ولی چون اکثریت قاطع آن از برادران اهل سنت می باشند، قطعا اجرای چنین برنامه هایی پرثمر و مفید خواهد بود. وجود چنین پیر و مرشدهایی نیز در تبلیغ و ترویج این مراسم بسیار ثمربخش می باشد و باید از وجود این ها بیش ترین بهره ها را جست; اما متاسفانه در این زمینه برنامه ریزی نشده و امید می رود مجمع جهانی اهل بیت علیه السلام با همکاری رایزنی فرهنگی بتواند قدم مؤثری بردارد. ان شاءالله.

پدید آورنده : مصاحبه با طلاب بنگلادشی ، صفحه 81

منطقه «شورابوی » از توابع «هوی گنج سیلهت » در شمال شرقی بنگلادش از صدها سال پیش به عنوان منطقه عاشقان اهل بیت (علیهم السلام) به ویژه اصحاب کساء و پنج تن آل عبا معروف است در این منطقه در روزهای دهه محرم و به ویژه تاسوعا و عاشورا از حدود30 روستای پیرامون آن، زنان و مردان ضمن راهپیمایی به سوگواری می پردازند. سوگواران شامل زن مرد و کودک که همگی از پیروان اهل سنت هستند در ایام عاشورا به یاد شهدای کربلا روزه دار وپا برهنه می شوند. سرگرد محمد عبد الواحد یکی از سازمان دهندگان مراسم عاشورا و دبیر کل انجمن «پاک پنج تن » علاقمندی خود رابرای برگزاری هر چه بهتر مراسم سوگواری بروز می دهد و در این راه تلاشهای خوبی دارد. (1)

پیش از مراسم سخنرانی زنان و مردان گروه گروه گرد می آیند و به روش سنتی منطقه مرثیه های گروهی ودسته جمعی خوانده و به سینه زنی می پردازند به گفته مردم بومی این مرثیه از صدها سال پیش نگاشته شده و به صورت نسخه های خطی در اختیار هر گروه و یا روستایی قرار دارد و به عنوان نمونه ادبیات فولکور و سنتی نگهداری می شود.

وجود این مراثی و نوحه ها از دو جهت اهمیت دارد یکی این که نشان دهنده عمق و ژرفای عشق و علاقه مردم به اهل بیت رسول الله(ص) به ویژه پنج تن پاک و ابا عبد الله الحسین(ع) در طول تاریخ از زمان ورود اسلام به این منطقه تاکنون می باشد و اسلام در این منطقه توسط ارتشی های ایرانی و شیعه دولت گورگانیان ونیز تجار ایرانی و شیعه آورده شده است و این علاقمندی به اهل بیت (علیهم السلام) ریشه تاریخی دارد.

و از سوی دیگر حفظ و نگهداری این اشعار و نوحه ها که همگی به صورت دست نوشته می باشد و خوب است پس از گردآروی و ویرایش تحت عنوانهای کربلا و اهل و بیت (علیهم السلام) ادبیات فولکوربنگلادش به چاپ برسد.

اهمیت بیشتر این موضوع آنگاه روشن می شود که به این نکته توجه گردد که همه این برنامه ها در میان برادران مسلمان اهل سنت می باشد که حتی یک نفر شیعه هم در میان آنها نیست.

از دیگر مناطقی که مراسم عاشورا در آن برگزار می گردد شهرمانیک گنج است. راهپیمایی عاشورا در شهر مانیک گنج از 80 سال پیش رایج شده است و عموم مردم آن منطقه در این مراسم شرکت می نمایند. آقای مسلم الدین خان یکی از وزرای سابق دولت بنگلادش با یادآوری تاریخچه آغاز این راهپیمایی و مراسم عاشورا از 80سال پیش گفت: این راهپیمایی در دوران مبارزه علیه سلطه گران انگلیسی در بسیج و تشویق مردم مسلمان نقش به سزایی ایفا کرد.

مردم شهر مانیک گنج و روستاها و بخشهای حومه آن همگی ازبرادران اهل سنت می باشند و در کل این منطقه حتی یک خانواده شیعه نیز زندگی نمی کند. «انجمن پاک پنجتن » که از سوی گروهی از پیرها و صوفی های اهل سنت که علاقمند به اهل بیت (علیهم السلام)هستند تشکیل گردیده برنامه سوگواری و راهپیمایی و سخنرانی وعزاداری و قمه زنی را تنظیم و ساماندهی می نماید.

این انجمن گرایش شدیدی به مکتب اهل بیت(ع) به ویژه پنجتن پاک وسالار شهیدان حضرت ابا عبد الله الحسین(ع) دارد.

در عین حال نیرومندترین جبهه مخالفت و ضدیت با وهابیها ودشمنان اهل بیت(ع) همین گروه می باشند، گر چه در بنگلادش به طورکلی همه مردم که بر مذاهب اهل سنت می باشند علاقمند و دوستداراهل بیت(ع) بوده و هستند و شماره وهابی ها آنقدر کم است که به شمار نمی آیند.

بدین مناسبت از سوی موسسه شهباز مراسم سخنرانی با شرکت علما،طلاب، دانشجویان و فرهنگیان در تالار باشگاه ورزشی ملی در دکابرگزار می شود. در این مراسم که تحت عنوان بررسی حقایق عاشوراو مرثیه خوانی به ریاست آقای «سید اشتیاق الرحمن » برگزارگردید.

در این مراسم شخصیت های از جمله مولانا عبد الجلیل رئیس حوزه علمیه طیبیه محمدپور و مولانا خواندکار غلام مولی رئیس جامعه اهل السنه و الجماعه و مولانا محبوب الرحمن سخنرانی کردند.

سخنرانان با بررسی ابعاد مختلف واقعه کربلا و اخلاق رذیله یزیدپلید گفتند: اگر سید الشهداء امام حسین(ع) علیه یزید قیام نمی کرد خورشید اسلام در آن موقع برای همیشه افول می کرد.

سید غازی الرحمن پیر (مرجع عرفانی مردم منطقه سیهلت) در باره نقش قیام امام حسین(ع) در براندازی شاه و انقلاب اسلامی گفتند:

در ایران با انگیزه شهدای کربلا مبارزه علیه حکومت خودکامه امپریالیسم آغاز و پیروز شد و ما نیز همان انگیزه را در دل پرورش می دهیم. در این نکته ما با برادران ایرانی همدل هستیم.

شایان ذکر است که روز عاشورا در بنگلادش تعطیل رسمی است. رئیس جمهور و نخست وزیر پیام تسلیت و بزرگداشت صادر می کنند. رادیوو تلویزیون در طول روز عاشورا برنامه ویژه عزاداری و بحث وسخنرانی پخش می کند و مردم عموما روز عاشورا را روزه می گیرند واز خوردن هر نوع غذا و یا انجام عملی که حاکی از خوشحالی وسرور باشد خودداری می کنند. بعضی از مردم نیز دهه نخست محرم را روزه می گیرند و به سوگواری شهادت امام همام حضرت اباعبد الله(ع) می پردازند. با این همه بیشتر سوگواران هیچگونه اطلاعی از فلسفه قیام ابا عبد الله(ع) و تاریخ و زندگی آن حضرت ودیگر مسائل تاریخی ندارند. بنابر این لازم است برنامه ریزی برای آگاه شدن مردم در این باره صورت گیرد تا حد اقل طبقه عامه مردم که عاشقان واقعی اهل بیت (علیهم السلام) هستند و تاکنون حتی از وقایع و سیر تاریخی رخدادهای کربلا هم آگاهی نیافته اندبه حقایق انقلاب عاشورا آگاه شوند.

پی نوشت:

1- مراسم عزاداری در بنگلادش دفتر نمایندگی ولی فقیه 1994.

پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 24

1ـ عاشورا در کارائیب

دریای کارائیب شاخه ای است از اقیانوس اطلس بین ساحل شرقی آمریکای مرکزی، ساحل شمالی آمریکای جنوبی که از سواحل بندرهای آن، موز، قهوه و نفت به دیگر نقاط جهان صادر می گردد.

تاریخچه عاشورا

پس از آنکه هندیان به سواحل کارائیب قدم نهادند، مراسم ماه محرم را به نام «حوسه» یا «حسین (ع)» به پا کردند. این مراسم وسیله اتحاد و قیام آنان علیه حکومت استعماری گشت. بسیاری از کسانی که امروزه «تجه» «تعزیه در هند» را می سازند مسلمان نیستند، بلکه مسیحی یا هندو می باشند. در نظر انگلیسی ها، تجه نشانه طغیان مردم علیه اربابان انگلیسی است و سمبل مقاومت علیه استبداد می باشد. از این رو در اکتبر سال 1884، عده ای از شیعیان شرکت کننده در مراسم محرم که در این جزیره به نام فستیوال حسین یا «حوسه» نامیده می شوند، هدف گلوله پلیس استعماری قرار گرفتند، که این حادثه حاکی از ترس و وحشت استعمارگران از مراسم عاشورای حسینی است.

امروزه در ترینیداد برای مراسم محرم دو مرکز اصلی وجود دارد: یکی در شهر «سن جیمز» در شمال و دیگری در منطقه «سید روس» در جنوب غربی جزیره. در جنوب سن جیمز علاوه بر ساختن و گرداندن تجه، دو «ماه» بزرگ هم می سازند و در مراسم حمل می کنند، که این دو ماه یکی نمودار ماکت حرم امام حسن (ع) و دیگری نمودار ماکت حرم امام حسین (ع) است.

در شمال، قسم اصلی مراسم به دست مسلمانان، به خصوص شیعیان اداره می شود و در جنوب تعداد مسلمانان بسیار کم است و مراسم ماه محرم بیشتر توسط هندوها و مسیحیان برگزار می شود. در هر دو منطقه مراسم حوسه عبارت است از :

1ـ حمل ماکتی از بارگاه و حرم امامان معصوم، امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) که امروزه به آن تجه و یا حوسه می گویند؛

2ـ پرچم ها و علم هایی می سازند و در مراسم ها حمل می کنند؛

3ـ پختن غذاهای مخصوص و اطعام عزاداران ؛

4ـ نواختن طبل های ویژه به نام «تاسا» و «باس».

تناسب تجه با تعزیه

تعزیه نوعی نمایش درایران و برخی از کشورهای اسلامی است. گفته می شود تیمور لنگ برای اولین بار فرهنگ تعزیه را به هند برد. او محبت ویژه ای به امام حسین (ع) داشت به همین دلیل دستور داد تا ماکت کوچکی از مقبره امام ساخته شود، لذا هر کجا که تیمور می رفت این ماکت نیز همراه اردوی او بود.

تعزیه از عزا گرفته شده از عربی به فرهنگ هندی رفته و پس از تغییراتی به تجه تبدیل شده است. گاهی نیز تجه را حوسه می گویند که از کلمه حسن مشتق شده و به شکل (HOSAYIN) نیز نوشته می شود.

تجه یا حوسه را روی چرخ می گذارند تا بتوانند آن را به همراه دسته حرکت دهند اطراف پایه ها را با پارچه می پوشانند و دو پرچم به رنگ قرمز و سبز بر بالای آن نصب می کنند و در حالی که طبل می زنند، دوازده مرد تجه را روی شانه هایشان به «چوک» می برند. این مراسم از اول محرم آغاز می شود. آنها که مسئول ساختن تجه هستند از خوردن گوشت غذاهای سرخ شده و نزدیکی با زن پرهیز می کنند. کسانی که در تجه کار می کنند باید پاک باشند. چوک یک کلمه هندی بوده و عبارت است از یک میدان مربع که مراسم تعزیه در آن فضا صورت می گیرد. روز هفتم محرم مراسم پرچم آغاز می شود.در این روز شخصی به نام مجاور برای خواندن دعا به محل اجرای مراسم می آید. درحال حاضر مجاور، آقای قاسم آیت الله است که سر جوخه پلیس هم هست. قبلاًپدر این مرد مجاور و متولی این کار بوده که در منطقه سدروس زندگی می کرده است. در وسط چوک گودالی است با دو چراغ نفتی که نماینده و مظهر امام حسن و امام حسین (ع) می باشد. در یک طرف گودال یک عدد عود سوز و یک لیوان شربت قرار دارد. مجاور، مقداری عود به روی ذغال ها می ریزد و مراسم را به زبان عربی شروع می کند. خواندن دعا با صدای بلند و کوتاه در حدود یکی دو دقیقه ادامه دارد. این ادعیه معمولا آیاتی از قرآن است و با سوره فاتحه شروع می شود. بعد از آنکه دعا خوانده شد پرچم های سرخ و سبز اطراف چوک نصب می شوند. پرچم سرخ علامت خون رگ های بریده امام حسین (ع) و پرچم سبز نمادی از مسموم کردن امام حسن(ع) است.

در بالای چوب پرچم ها، پنجه های فلزی نصب می کنند و پرچم ها بیشتر توسط زن ها حمل می شود و طبل ها به صدا در می آیند. درطول شب، پنج نفر با سینی های مخصوص مخفیانه از محل اجرای مراسم خارج شده به سمت کربلای ( فرضی) می روند،هر گروه کربلای خود را در کنار ساحل دارد. این نقاط محل های مخصوصی است که در طول سال از آنها به عنوان مکان مقدس حفاظت می شود. از این محل مشتی از خاک برداشته میان دو پارچه به صورت تابوت در می آورند و روی سینی گذاشته، روی آن عطر می پاشند.

مرثیه خوان ها مرثیه سرایی می کنند. در آخر شب محتوای پارچه را داخل گودالی می گذارند. روز هشتم محرم مراسم تجه کوچک انجام می شود، که تقریبا. شبیه همان مراسم یی است قبلاً ذکر شد و شور و هیجانی میان مردم ایجاد می کند. هیجان تجه وقتی است که دو گروه با همدیگر تلاقی نمایند و علم های همدیگر را لمس کنند، که این مسئله نشانه بوسیدن دو برادر ؛ یعنی حسن و حسین علیهما السلام) است. بالاخره مراسم روز عاشورا با یک شکوه خاصی که اجمالاً توضیح داده شد ختم می گردد.
2ـ عاشورا در کلمبیا

کلمبیا کشوریاست در آمریکای جنوبی که در کنار اقیانوس کبیر و دریای کارائیب قراردارد. این کشور در سال 1499 میلادی توسط آلونسؤا وخیدا مهاجر اسپانیایی کشف شد.

نقطه آغاز مهاجرت مسلمانان در این کشور پس از جنگ جهانی دوم صورت پذیرفت. اکثر مسلمانان این منطقه از کشورهای سوریه و لبنان بوده و عمدتاً در شهرهای مایکائو و بوئنوآ و نتورا سکونت دارند. آمار دقیقی از مسلمانان وجود ندارد. اما خود مسلمانان آمار تقریبی جمعیت را بین سی تا چهل هزار نفرتخمین می زنند، که از این تعداد بین 3 تا 4 هزار نفر در بوگوتا زندگی می کنند. جمعیت شیعیان کمتر از ده درصد است. اما فعالیت های پیروان اهل بیت علیهم السلام بیشتر از همه است و آنها در مراکز فرهنگی حضور بیشتری دارند. مسجد شیعیان تنها مرکز قابل توجه مسلمانان است.

اطلاعات به دست آمده از مرکز فرهنگ اسلامی شیعیان در بوگوتا دال براین است که مراسم عاشورا یکی از مراسم های با شکوهی است که شیعیان مایکائو در آن به طور گسترده شرکت می کنند و مراسم محرم به طور سنتی و تاریخی در ایام سوگواری جگر کوشه پیامبر اجرا می شود. مکان مشخصی برای عزاداری وجود ندارد، و شیعه و سنی از یک مسجد استفاده می کنند.
3ـ عاشورا در کانادا

کانادا کشور پهناوری است در شمال آمریکای شمالی که از شمال به اقیانوس منجمد شمالی، از شرق به اقیانوس اطلس و از غرب به اقیانوس کبیر محدود می شود. جمعیت آن بیش از 23 میلیون نفر، پایتخت آن اوتاواست، که همه ساله مراسم عاشورا توسط شیعیان در آنجا برگزار می شود.

آمار دقیقی از شیعیان کانادا در دست نیست، اما قریب به یک سوم از سیصد هزار مسلمان کانادا شیعه هستند. شیعیان مانند سایر ملیت ها از آزادی و امکانات لازم برخوردارند. با توجه به وجود اقوام و فرهنگ های گوناگون، در بیشتر شهرهای کانادا دهه محرم با ویژگی هر شهربرگزار می شود. تنها نقطه مشترک عزاداری، برگزاری مجالس سخنرانی است، که با دعوت از یک روحانی از کشورهای مختلفی، مانند: ایران، عراق، افغانستان و یا پاکستان در ایام سوگواری از آنان بهره کافی می برند.

مراسم عزاداری بیشتر در مکان های سرپوشیده و تکایا صورت می گیرد و نمود بیرونی چندانی ندارد.اخیراً برخی از دسته های عزاداراقدام به راهپیمایی در روز عاشورا در سطح شهرها و میادین نموده اند، که فوق العاده تاثیر داشته است. سینه زنی و نوحه خوانی به صورت عموم انجام می گیرد و در پایان محفل، پرچمی به یاد امام حسین (ع) وپرچمدار کربلا قمر بنی هاشم (ع) دربرابر شهرداری تورنتو به اهتزاز در می آید. یکی از کارهای بسیار جالب و چشم گیری که در کانادا صورت گرفته، پلاکارت ها، پوسترها و برچسب های تبلیغاتی در معرفی امام حسین (ع) است که در ایام عاشورا چهره شهر و وسایل نقلیه را تحت پوشش قرار می دهد. اخیراً شیعیان اقدام به تأسیس حسینیه ها و مراکز مذهبی نموده اند، که عمده ترین آنها «مجمع اهل بیت» آمریکای شمالی است که در شهر تورنتو قرار دارد. بزرگترین مسجد شیعیان نیز در همین شهر به نام مسجد شیعیان جعفری تورنتو معروف است.
4ـ آلمان

آلمان منطقه وسیعی در اروپای مرکزی است، که در میان کشورهای دانمارک، لهستان، اتریش، سوئیس، فرانسه، لوکزامبورک، بلژیک و هلند قرار دارد.

اسلام در آلمان

تا اوایل قرن حاضر بیشتر مسلمانان مقیم این کشور را بازرگانان، دانشجویان و جهانگردان مسلمان تشکیل می دادند. پس از جنگ جهانی اول گروهی از سربازان و افسران مسلمان ارتش های درگیر در آلمان باقی ماندند. اینها با مهاجرانی که بعد از انقلاب 1917 شوروی (سابق) از مناطق مسلمان نشین روسیه به این سرزمین آمدند، شمار مسلمانان این کشور را افزایش دادند. بعد از جنگ جهانی دوم نیز حدود پنج هزار مسلمان از مناطق مسلمان نشین شوروی سابق همچون ترکمنستان، آذربایجان، قفقاز و ولگای شمالی به این کشورهجرت کردند. و سپس با رفتن مسلمانان ترک و یوگسلاوی به آلمان غربی، به تدریج آمار مسلمانان در این کشور به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافت.

امروزه بنابر منابع خود آلمانی ها نزدیک به دو میلیون نفر مسلمان در جمهوری فدرال آلمان زندگی می کنند.
شیعه در آلمان

جمع کثیری از مسلمانان مقیم آلمان، شیعه مذهب هستند که بیشتر آنها در شهرهای فرانکفورت، مونیخ، آخن، هانوفر و هامبورگ زندگی می کنند.

در این میان بزرگترین جامعه مسلمانان شیعه در شهر هامبورگ اقامت دارند. تا سال 1358 شمسی بین هفت تا پانزده هزار ایرانی در آلمان غربی زندگی می کرده اند. نخستین مسجدی که در آلمان بنا شد «اشویستینگ» بود، که در سال 1297 هجری در پارکی که به همان نام معروف بود، تأسیس گردید.

این مسجد توسط یک شاهزاده آلمانی که با دختری ترک ازدواج کرد و به دین اسلام درآمده بود، احداث گردیده است، در حال حاضر نماز عید فطر و قربان در این مسجد بر پا می شود.

مراسم محرم

هر ساله مراسم عاشورا در مرکز اسلامی هامبورگ با شرکت عده بسیاری تا دو هزار نفر برگزار می گردد.

تعداد مسلمانان شیعه و سنی در شهر هامبورگ ما بین 000/80 تا 000/100 نفر و در کل آلمان تا دو و نیم میلیون نفر است.

در روزهای تاسوعا و عاشورا در مرکز اسلامی، اغلب مراسم ها با سخنرانی آغاز می شود و در پایان سخنرانی عزاداری و سینه زنی برگزار می گردد، که کمتر با خرافات آمیخته است. البته در طبقه زیرین مسجد هر ساله دردهه اول محرم خواهران و برادران پاکستانی به عزاداری می پردازند که بیشتر عزاداری سنتی است تا تاریخی .

بیش از دو هزار نفر از شیعیان افغانی همه ساله در هامبورگ، دهه محرم را با شکوه خاصی بر پا می دارند که بسیار در خور توجه است.
5 ـ بلژیک

بلژیک کشوری است اروپایی میان کشورهای هلند، آلمان، لوکزامبورک، فرانسه، و دریای شمال با جمعیت 000/840/9 نفر. پایتخت آن بروکسل و شهرهای آن بند آنورس ولی یژ است. براساس قانون 1353 شمسی که به تصویب پادشاه بلژیک رسیده، مسیحیت و اسلام به عنوان دومین مذهب این کشور به رسمیت شناخته شده و شورای اسلامی مسلمانان تشکیل گردیده است. با همکاری دولت، در میدان «سنت کانتز» بلژیک مسجد جامع بروکسل ساخته شده و این مسجد مهمترین مسجدی است که در بلژیک پایگاه قانونی دارد و به رسمیت شناخته شده است، در حالی که آمار تعداد مساجد ثبت شده بلژیک را بین 240 تا 400 باب ذکر می نمایند.

طبق اساسنامه شورای عالی مسلمانان بروکسل، کلیه مساجد و محافل مذهبی مسلمانان در بلژیک بایستی در شورای عالی عضویت داشته باشند و پس از رای نسبی در شورای مذکور می توانند از دولت درخواست ثبت و اخذ مجوز رسمی نمایند.

آمار مسلمانان بلژیک بین 275 تا 300 هزار نفر اعلام شده است.

هیات مذهبی بلژیک

آن دسته از شیعیانی که در بلژیک دارای تشکیلات مذهبی شناخته شده هستند، اجمالا به شرح زیراند :

1ـ شیعیان عرب که عمدتاً مراکشی، الجزایری، تونسی و... هستند؛

2ـ شیعیان ترک ؛

3ـ شیعیان پاکستانی ؛

4ـ شیعیان عراقی.

شیعیان عرب، که جایگاه قانونی ثبت شده ندارند، غالباً در زیر سایبان مسجدالرضا (ع) گردهم می آیند.

شیعیان ترک دارای یک باب مسجد هستند، ولی به مرور زمان، اهل تسنن و نیز شیعیان رسمی، گردانندگی آن را به دست گرفته اند .

پاکستانی ها نیز در لیالی بخصوص محرم با اجاره نمودن محلی به عزاداری می پردازند.

شیعیان عراقی در آنورس در یک منزل شخصی گردهم می آیند.

مراسم عاشورا در بین شیعیان بلژیک به صورت کاملاً طبیعی و بدون خرافه اجرا و گرامی داشته می شود .
6ـ رمانی

رومانی یکی از کشورهای اروپای شرقی بین شوروی سابق، مجارستان، یوگسلاوی، بلغارستان و دریای سیاه است که نزدیک به 000/850/21 نفر جمعیت دارد. پایتخت آن بخارست است.

این کشور نیز مدتی تحت تسلط سلاطین عثمانی قرار داشت و از آن زمان جمع کثیری از مسلمانان در این کشور زندگی می کنند. در میان آنان شیعیان ایرانی ،لبنانی، پاکستانی و عراقی هر ساله مراسم عاشورا را برپا می دارند.

مراسم محرم از سوی سفارت جمهوری اسلامی ایران در محل یک مدرسه برگزار می شود. هر ساله از ششم محرم تا پایان همراه با سخنرانی و صرف شام، غزاداری نیز صورت می گیرد. همچنین در مساجد اهل سنت نیز مراسم مختصری با پذیرایی ساده برگزار می شود. در مراسمی که از طرف نمایندگی جمهوری اسلامی ایران برگزار می شود، نزدیک به یک هزار شیعه ایرانی، لبنانی، پاکستانی، عراقی و غیره شرکت می کنند.
7. انگلستان

در انگلستان حسینیه ای است به نام «امام حسین (ع)» که زیر نظر آقای سید مکی می باشد، بیشتر گردانندگان آن ایرانی و عرب هستند، بسیاری از مسلمانان انگلیسی، مشتاق شرکت و حضور در این حسینیه هستند، ولی به خاطر عدم آشنایی به زبان فارسی غبطه می خورند.

عاشورا از منظر مرحوم دکتر کلیم صدیقی

مرحوم دکتر کلیم صدیقی، اسلام شناس، متفکر و رئیس پارلمان مسلمانان انگلیس با الهام از قیام عاشورا می گوید: «در نزد اهل تشیع نخستین گام مؤثر در جهت صحیح ،در همان اوایل تاریخ آنان برداشته شد و در قالب رد و نفی هرگونه سازشی با نظام های موجود متجلی گردید و ریشه های آن به رد حاکمیت یزید از سوی امام حسین (ع) و متعاقب آن شهادت ایشان در کربلا بر می گردد. او به خوبی چالش جهان تسنن را مد نظر داشته، می گوید: «باید اذعان کرد که در میان اهل تسنن این مرحله اصلاحی هنوز آغاز نشده است. اندیشه سیاسی در میان اکثریت اهل تسنن همچنان در جاده های انحرافی سردرگم است!».
8. دانمارک

کشور پادشاهی دانمارک به صورت شبه جزیره ای است، که از خشکی به آلمان غربی ارتباط دارد. به انضمام چند جزیره بزرگ و کوچک در دریای بالتیک و دریای شمال.

مراکز فرهنگی

در دانمارک مراکز مختلف فرهنگی زیادی وجود دارد، که تحت نام های حسینیه، کتابخانه، مسجد، مرکز آموزشی و مدرسه تأسیس شده و هر یک کمک های مختلفی را از دولت دانمارک دریافت می کنند. براساس قوانین دانمارک هر گروهی که بتواند مدرسه و یا مرکز فرهنگی تأسیس نماید، که حداقل 25 دانش آموز یا عضو داشته باشد می تواند از کمک های دولت تا میزان 70 درصد هزینه ها برخوردار گردد.

شیعیان و مؤسسات مذهبی

شیعیان مقیم دانمارک از مهاجرات کشورهای ایران، عراق، لبنان، پاکستان و افغانستان هستند، که عمدتاً پس از سال1974 مهاجرت کرده اند.

در این حسینیه ها هر ساله مراسم عاشورا و تاسوعا با قداست خاص خود و با نوحه خوانی و سینه زنی به سبک شیعیان ایرانی برگزار می گردد.

آمار دقیقی از پیروان اهل بیت و اهل سنت در این کشور وجود ندارد. شمار شیعیان مقیم دانمارک بین سی و پنج تا چهل هزار تخمین زده می شود.

9. پرتغال

با گسترش اسلام در جنوب اروپا، بخصوص اسپانیا، حضور مسلمانان در پرتغال بیش از ده قرن به طول انجامید. در طی این مدت مردم پرتغال، بی آنکه هیچ اجبار و اکراهی وجود داشته باشد، با آزادی به اسلام گرویدند.

در این دوره مساجد زیادی در سر تا سر پرتغال بنا گردید که بیشتر آنها بعد از شیوع مسیحیت به کلیسا تبدیل شد. اکنون جوامع مسلمان در پرتغال شمار خود را بالغ بر هفت هزار نفر می دانند.

مسلمانان در انجام فرایض خود مقید هستند و هر جمعه در مسجد بزرگ جامع شهر نماز جمعه را برگزار می کنند.

مسلمانان شیعه مذهب نیز بر انجام فرایض و آداب و سنن مذهبی خویش متعهدند. رهبر شیعیان لیسبون، بشیر رحمت الله و معاون وی آقای بشیر است.
ورود عاشورا در پرتغال

بنا به گزارش سفارت جمهوری اسلامی ایران، همه ساله مراسم عاشورا و شام غریبان در محل «محفل شیعیان امام زمان (عج) در شهر «آلمآدا» واقع در نزدیکی لیسبون برگزار می شود. در این مراسم پس از اقامه نماز، سینه زنی، نوحه سرایی و سخنرانی برگزار می گردد و در پایان عزاداران اطعام می شوند. تعداد کل مسلمانان این کشور در حدود پانزده هزار نفر ذکر شده که عمدتاً مسلمان مهاجر از هندوستان، موزامبیک، گینه بیسائو، آنگولا و پاکستان هستند. آمار تقریبی عزاداران به هشتاد نفر مرد و زن می رسد. مراسم به صورت سنتی برگزار شده و آمیخته با خرافات نیست.
10. یونان

کشورپادشاهی یونان واقع در جنوب شرقی اروپا و جنوب غربی شبه جزیره بالکان، از شمال به آلبانی و یوگسلاوی و بلغارستان، از شمال غربی به ترکیه اروپایی، از مشرق به دریای اژه و از جنوب به دریای مدیترانه محدود است.

آتن پایتخت یونان است و از تاریخ کهن و آثار باستانی سرشاری برخودار است. ترک های عثمانی چهار صد سال بر یونان حکومت کردند و در سال 1830 یونانیان توانستند به استقلال دست یابند. در شمال یونان صد و سی هزار مسلمان وجود دارد، ولی دولت تا به حال اجازه احداث مسجد جدید به آنان نداده است. بیشتر مسلمانان یونان ترک نژادند.

قابل ذکر است که مساجد قدیم کماکان متروکه و بلا استفاده مانده است. آتن پایتخت یونان است که تا به حال دولت اجازه تأسیس مراکزمذهبی و فرهنگی برای مسلمانان، بخصوص شیعیان نداده است ،ولی مراسم عزاداری قافله سالار کربلا توسط جمعی ازپاکستانی های مقیم این کشور در منازلشان برپا می گردد. از سایر کشورهای مسلمان نیز در این مراسم شرکت می کنند و از سوی نمایندگی جمهوری اسلامی ایران هم جلسات و محافلی در ایام و مناسبت ها برگزار می شود.

پدید آورنده : علی پوریا ، صفحه 79

مراسم عزاداری در شهرهای مختلف اندونزی از جمله پاری آمان،نیکولو، پیدی (در سوماترا) گرسیک، بانیووانگی و چند نقطه دیگرجزیره جاوه برگزار می شود. در جزیره جاوه محرم را «ماه سورا» (sura) و در منطقه آچه «ماه حسن و حسین » و در غرب سوماترا«ماه تابوئیک » می نامند. در دهه اول ماه محرم مردم جاوه وسوماترا غذای مخصوصی از جمله حلیم آماده می کنند تا بین مردم فقیر و اعضای خانواده و دوستان به اسم حضرت امام حسن و امام حسین (علیهما السلام) توزیع نمایند.

دهه محرم در نظر مردم «آچه » محترم و به اصطلاح خودشان «تابو» است. بدین معنا که عدم توجه به آن را صحیح نمی دانندو معتقدند اگر کسی آن را نقض کند دچار حادثه ناگواری خواهدشد. در این دهه ازدواجی صورت نمی گیرد، وظایف مهم به تعویق می افتد و حتی کشاورزان به کاشت مزارع خود نمی پردازند. مراسم دیگری بنام «تابوت » توسط مردم اندونزی در شهر «پیدی »، درآستان «آچه » برگزار می شود. مردم محلی به همراه مردم جنوب هند (مهاجرین)، تابوتی را که سمبل تابوت امام حسین(ع) است درتمام روز بر روی دوش گرفته و هنگام غروب به دریا می سپارند.

این مراسم در شهرهای «نبکولو» و «پاری آمان » توسط سربازان جنوب هند و در نیمه اول قرن نوزدهم ترویج یافته است. تابوت فوق الذکر از نوعی چوب سخت، پارچه، کاغذهای رنگی و حتی از طلاساخته می شود. در نوک تابوت ساخته شده، براق (اسب تیزرو) قراردارد. امروز هزینه مراسم تابوت بیش از3 میلیون روپیه (معادل 1500 دلار) می باشد و مراسم تابوت بخشی از فرهنگ (میانگین کابائو) به ویژه مردم شهر به «میانگ کابائو» آمده و اگر به واسطه مشکلی نتوانند حضور پیدا کنند هدایا و کمکهای خود رابرای مدیر مراسم می فرستند. از مسائل جذاب و جنبی این مراسم نمایشهای «دبوس » وارد کردن آلات برنده در بدن و شکم،«سیلات » هنرهای رزمی و «ران وی » یا مسابقه قایقرانی می باشد. اوج مراسم تابوت روز دهم محرم است. در صبحگاه، تابوت،داراگا، پانجا و عمامه امام حسین(ع) توسط دهها هزار نفر ازمردم «پاری آمان » که به صورت گروهی از بازار و خیابانهاحرکت می کنند به گردش درمی آید، مردم عزاداری که به آرامی درحرکتند بعضا با گریه های شدید و با فریاد بلند می گویند: هویاک تابوئیک، ... هویاک (یا حسین)، این مراسم با غروب خورشید پایان می گیرد و تابوت به دریا سپرده می شود تا سبمل عزیمت براق امام حسین(ع) به آسمان باشد. مردم عزادار پس از غرق شدن تابوت،پارچه و کاغذهای رنگی و دیگر وسایل را که در ساخت آن به کاررفته، برداشته و به خانه های خود بازمی گردند. (1)
نکاتی از عاشورا در اندونزی

1- در اندونزی اول محرم به عنوان سال نو اسلامی (مشابه عیدنوروز) تعطیل است، در این روز مردم هجرت رسول اکرم(ص) را ازمکه به مدینه که سرآغاز تاسیس تمدن اسلامی شده است، جشن می گیرند.

2- آقای جلال الدین رحمت رئیس بنیاد شهید مطهری در شهرباندونگ اندونزی، در یکی از سخنرانیهای خود در مسجد المنوره گفته است: با تاسیس سلسله فاطمیه در مصر که از فرزندان فاطمه زهرا(س) بوده اند مسجد و دانشگاه الازهر توسط شیعیان ساخته شد وروز عاشورا به عنوان روز عزا و گریه و ماتم به مناسبت شهادت امام حسین(ع) گرامی داشته می شد، لیکن با آمدن صلاح الدین ایوبی و پذیرش مذهب شافعی مراسم این روز با نابودی شیعیان از بین رفت و دهم محرم روز شکرگزاری و خوشحالی شد.

3- مقامات دولتی شهر «پاری آمان » در خصوص مراسم عاشورامی گویند این مراسم صرفا «یک جشن مردمی است » بدیهی است هدف دولت در تشویق استمرار این مراسم جلب هر چه بیشتر توریستهای خارجی است. (2)

پی نوشتها:

1- گفتگو با طلاب اندونزیایی،1377.

2- سفر به اندونزی، م. ح کاشانی، 1375.

پدید آورنده : رضا اسدی ، صفحه

گفت وگو با عبدالکریم بی آزار شیرازی گردآورنده ی مجموعه ی پنج جلدی عاشورا در سرزمین ها

در سال 1323 در شیراز متولد شد. مقدمات حوزه های دینی را همان جا طی کرد و سطوح عالی را همان جا طی کرد و سطوح عالسی و دروس خارج را در قم و نجف اشرف.

از محضر علمای بزرگ از جمله حضرت امام خمینی استفاده کرد و همه ی بحث های مسائل مستحدثه ایشان را به تحریر درآورد.

در سال 1353 به ردیافت گواهی افتاء و اجتهاد از وزارت علوم و آموزش عالی نائل آمد. سال 1354 رهسپار دانشگاه مک گیل کاندا شد. در انستیتو مطالعات اسلامی به تحصیلات دانشگاهی پرداخت و موفق به اخذ درجه m.a در تاریخ و تمدن اسلامی شد.

از سال 1361 در دانشگاه های ایران تدریس را آغاز کرد و از سال 1362 به عضویت فرهنگی دانشگاه الزهرا درآمد. از آغاز تاسیس مجمع جهانی التقریب از سوی مقام معظم رهبری به عضویت شورای عالی این مجمع درآمد و یک سال معاون امور بین الملل این مجمع بود.

هم اکنون از سوی دبیر کل مجمع جهانی تقریب، هیأت امنای دانشگاه مذاهب اسلامی و وزیر علوم و تحقیقات و فناوری عهده دار ریاست این دانشگاه است.

فرهنگ عاشورا در سرزمین ها نام کتابی است متشکل از چندین مجلد که به چگونگی اجرای مراسم محرم و عاشورا در سرزمین های مختلف جهان پرداخته است. این کتاب و آثار متعدد دیگر درباره ی امام حسین (ع) توسط دکتر بی آزار شیرازی تدوین تالیف شده است. در این گفت وگو به چند و چون پژوهش های او درباره ی عاشورا و محرم از نگاه تاریخی و فرهنگی پرداخته ایم.
* از چه دوره ی تاریخی مراسم عاشورا و عزاداری برای امام حسین (ع) رایج شده؟ نحوه ی این عزاداری ها را برای مان توضیح دهید و بگویید در روزهای نخست چگونه و در چه حدی اجرا می شد؟

ـ سرآغاز مراسم عاشورا و عزاداری برای امام حسین (ع) به درستی معلوم نیست، تنها می توان گفت به استناد کتاب اخبار الطوال دینوری در برابر جشن های دشمنان اهل بیت (ع) در روز عاشورا، مجالس عزاداری به طور پنهانی و گاهی آشکار از سوی دوستداران خاندان علوی برگزار می شده است، اما به طور رسمی و علنی بنا به روایت ابن اثیر و دیگران برای نخستین بار توسط آل بویه این مراسم رایج شده است.

معزالدوله دیلمی در دهم محرم سال 352 ق، در بغداد دستور داد که بازارها را تعطیل کنند و به نوحه خوانی بپردازند و در شهر بگردند. آل بویه با دایر کردن مراسم عاشورا مذهب شیعه را با آرامش و آزادی به کمک علمای اصولی و معتدل چون شیخ طوسی گسترش دادند. آل بویه در سوگواری های خود بر سینه می زدند و نمد سیاه بر گردن می آویختند و زنان موی را پریشان و صورت خود را سیاه می کردند.
* ایا عزاداری برای امام حسین (ع) فقط محدود به شیعیان می شود یا اهل سنت نیز خود را در این مراسم شریک می دانند؟

ـ در سابق مسلمانان از نظر سیاسی و مسئله ی خلافت به موافقین و مخالفین خاندان علوی تقسیم می شدند، به دسته ی اول شیه و به دسته ی دوم ناصبی می گفتند. پس از عصر بنی امیه و بنی عباس ناصبی ها منقرض شدند. بسیاری از مسلمانان که دوستداران اهل بیت بوده و هستند، از نظر فقه، پیرو مجتهدین چهارگانه و دسته ای پیرو کتب اربعه حاوی احادیث امام صادق (ع) شدند؛ دسته ی اول را سنی و دسته ی دوم را شیعه نامیدند.

تقابل این دو عنوان مفهوم مخالفی را پیدا کرد و اکنون تلقی بسیاری این است که هرکس که پیرو مذاهباربعه است، شیعه نیست، پس جزو مخالفین ائمه است، در صورتی که این کاملا خلاف واقع بوده و ما می بینیم که حتی ابوحنیفه پیشوای مذهب حنفی در کتاب مناقب می گوید: «دشمنی اخباریان با ما برای آن است که ما خاندان رسول و اهل بیت او را دوست می داریم و به فضائل ایشان معترفیم» و پیشوای شافعیان می گوید: «اگر محبت اهل بیت رفض است، ای جهانیان بدانید که من رافضی هستم.» عبدالجلیل قزوینی در پاسخ انتقاد صاحب فضائح از عزاداری شیعیان برای امام حسین (ع) به هم آهنگی علمای شافهی و حنفی در این باره استناد کرده است.

شعری را از ابوحنیفه درباره ی گریه برای امام حسین (ع) نقل می کن و در جای دیگر می نویسد: «در همه ی بلاد اصحاب شافعی و ابوحنیفه و فحول علما در موسم عاشورا این تعزیت را با جزع و نوحه و زاری داشته اند و بر شهدای کربلا گریسته اند.»

و در جای دیگر می گوید: «مراثی شهدای کربلا که اصحاب ابوحنیفه و شافعی را هست، بی عدد و بی نهایت است.»

می توان گفت بیشترین مقاتل توسط علمای اهل سنت نگارش یافته است، به عنوان نمونه ملا حسین کاشفی حنفی با نوشتن کتاب ادبی روضه الشهدا از قرن نهم هجری تا به حال بنای روضه خوانی را در ایران نهاد و با ترجمه ی آن به ترکی به نام حدیقه السعدا بنای روضه خوانی را در ترکیه گذاشت و هنر گریز به کربلا از ابتکارات این عالم حنفی است.

و نیز در این باره می توان از نوشته های طبری در کتاب تاریخ طبری که اخیراً تحت عنوان قیام سیدالشهدا و خونخواهی مختار توسط آقای دکتر محمد سرور مولایی ترجمهشده، سیوطی در تاریخ الحلقا کاب واقعه کربلا عباس محمود عقاد که اخیراً توسط یکی از نویسندگان اهل نست آقای انصاری به فارسی ترجمه و چاپ شده است و سه جلد کتاب ثارالله توسط عبدالرحمن الشرقاوی و دیگر نمونه ها یاد کرد.
* مراسم عاشورا اهل سنت هند را تحت تاثیر قرار داده و موجب تقریب و نزدیکی آنان به شیعه گشته است. ایا اقلیت های مذهبی و یا حتی در کشوری مثل هند بودایی ها و هندوها خودشان را مقید به انجام این مراسم می دانند؟ اگر ممکن است مختصری درباره ی این مراسم و آیین ها برای مان توضیح دهید.

ـ بخش بزرگی از منطقه ی اوتارپرادش هند در قرن هجدهم و نوزده میلادی تحت حکومت یک سلسله ی شیعه ایرانی اداره می شد که در سال 1707 از خراسان به هند مهاجرت کرده بودند. مراسم عاشورا در سراسر این منطقه برگزار می شد. وسینان و هندوها نیز در آن مراسم شرکت می کردند و از این رو مذهب هند و مراسم آن تاثیر فراوانی بر مراسم محرم در هند گذاشته است و که یک نمونه ی آن در آب فرو کردن بنای تعزیه در خاتمه ی مراسم محرم است.
* وقایع تاریخی مهمی در روز عاشورا اتفاق افتاده که نقل می شود، وقایعی مثل توبه ی حضرت آدم (ع)، نجات کشتی نوح (ع)، سرد شدن آتش بر ابراهیم (ع)، گذشتن موسی (ع) از دریای سرخ و ... ایا این ها سند تاریخی دارد؟ اگر این طور است، چگونه می توان آن را توجیه تاریخی کرد؟

ـ شیخ مفید (متوفی 413 ق) در کتاب مسارالشیعه در حوادث ماه محرم می نویسد: اولین روز محرم رهایی یوسف (ع) از چاهی است که برادرانش را در آن افکنده بودند، پنجم محرم روز عبور موسی (ع) از دریا، هفتم محرم روز تکلم خدا با موسی بر فراز کوه طور سینا، روز نهم محرم روز بیرون آمدن یونس بن متی (ع) از شکم ماهی، و روز دهم، شهادت ابی عهبدالله الحسین (ع) در سال 61 هجری است. به همین دلایل بعضی فضایلی برای جشن روز عاشورا ذکر کرده اند که بنا به گفته ی دکتر قرضاوی ضعیف و بلکه از نظر ابن تیمیه جعلی است و بنا به تصریح ابن جوزی برای به خشم آوردن شیعیان بوده است.

اما وقایعی چون توبه ی آدم، نجات کشتی نوح، سرد شدن آتش بر ابراهیم، بر فرض صحت مربوط به قبل از اسلام است و جزو اعیاد اسلامی محسوب نمی شود.
* نظر شما درباره ی خرافات و رسوم غلط در فرهنگ عاشورا چیست؟ چگونه می توان این مراسم را پالایش کرد؟ ایا اساساً چنین ضرورتی وجود دارد؟

ـ مراسم عاشورا برای زنده نگاه داشتن سرمشق نجات ملت هاست که امام حسین (ع) با خون خود در صحرای کربلا نوشتند تا ملت ها خود را تسلیم ستم کاران و استعمارگران نکنند.

از آن جا که این مراسم باعث مرگ ستم کاران است، آنان کوشیده اند که در درجه ی اول آن را از میان برند و اگر نتوانستند آن را منحرف کنند یا به صورت یک سنت مرده درآورند و یا آن را آلوده به خرافات کنند. بنابراین ضرورت دارد که علم و دانشمندان و محققینی هم چون استاد علامه مطهری تبیین این مراسم را به دست گیرند ومانند جامعه ی پاکستان آن را به دست افراد عامی نسپارند و از ورود هرگونه رسومات غلط و خرافاتی در آن جلوگیری کنند.

چنان که مقام معظم رهبری در مراسم شعر و مولودی خوانی شاعران و مداحان حضرت فاطمه زهرا (س)، سیدالشهدا (ع) و دیگر معصومین، باید علاوه بر استفاده از مضامین معنوی و تعمیق پیوندهای عاطفی، فضیلت های رفتاری و عملی این بزرگواران نیز گنجانده شود تا آحاد مردم، اعم از زن و مرد و دختران و پسران جوان بتوانند این اسوه ها را الگوی اخلاق و رفتار فردی و اجتماعی خود قرار دهند.

متاسفانه ایادی استعمار می کوشند تا با اقدامات حساب شده و دامن زدن به اختلافات تاریخی و تحریک احساسات میان مسلمانان تفرقه ایجاد کنند. حضرت ایت الله خامنه ای در این باره فرمودند: این دست های خبیث که در اصل، مراکز استعماری و استکباری، آن ها را هدایت می کنند، با همه ی فرقه های اسلامی دشمن اند و باید در مقابل اهداف آن ها هوشیار بود.
* درباره ی کتاب عاشورا در سرزمین ها برای ما بگویید که چه انگیزه ای باعث جمع آوری و تحریر این کتاب شده؟ چگونه این اطلاعات را از اطراف جهان جمع آوری کردید؟

ـ انگیزه ای که باعث جمع آوری و نگارش کتاب عاشورا در سرزمین ها شده، کلام امام خمینی (ره) بود که فرمودند: «در کجا سراغ دارید که ملتی این طور هماهنگ بشود؟ این ها را در تمام کشورهای اسلامی و ملت های اسلام سیدالشهدا (ع) در روز تاسوعا و عاشورا هم آهنگ کرده است. بروید هندوستان همین بساط است. بروید پاکستان همین بساط است. بروید اندونزی همین بساط است. بروید افغانستان. هر جا بروید همین بساط است.»

هدف از نگارش کتاب عاشورا در سرزمین ها این بود که مردم ایران بدانند که این مراسم منحصر به ایران نیست بلکه در همه ی جهان گسترده است. باید با این شناخت، به جای خصومت با دشمنان فرضی به ایجاد ارتباط با سایر دوستداران حسینی بپردازیم. برای هم آهنگی و ارتباط با سایر دوستان برنامه ریزی کنیم و آن را از خرافات بزداییم و عاشورایی زنده بسازیم تا به شعار «کل یوم عاشورا کل ارض کربلا» جامه ی عمل بپوشانیم.

برای دستیابی به این منظور توسط معاون پژوهشی سابق وزارت خارجه جناب آقای ملکی نامه ای برای تمام سفارت خانه ها ایران در کشورهای مختلف جهان فرستادیم. با این پرسش نامه که این مراسم از چه تاریخ، چگونه و توسط چه کسانی به آن سرزمین راه یافته. تا چه حد با خرافات و فرهنگ آن محیط آمیخته شده؟ تا چه اندازه به صورت سنتی و تا چه اندازه به صورت عاشورای زنده در آمده است؟

پاسخ های رسیده از سراسر جهان آن قدر جالب بود که وزارت خارجه از من تشکر کرد و البته نسخه ای از آن را برای خود نگه داشت.
* چرا آن چه درباره ی ایران نوشته اید تا این حد مختصر و موجز است؟

ـ چون مردم ایران خودشان هر سال شاهد عاشورا در سراسر ایران هستند و ما تنها به مناطقی چون یزد، شیراز و خراسان اشاره کردیم که از آن جا این مراسم به کشورهای مختلف انتقال یافته است.

پدید آورنده : سید حسن احمدی نژاد ، صفحه 20

1ـ پاکستان

کشور پاکستان همسایه جنوب شرقی جمهوری اسلامی ایران تا سال 1326 شمسی جزو کشور هندوستان بود. در قرن هشتم میلادی نواحی اطراف «سند» به تصرف مسلمانان در آمد. سلطان محمود عزنوی قسمت اعظم شمال غربی هند، یعنی پاکستان امروزی را به تصرف در آورد و در نتیجه دین اسلام جایگزین بت پرستی گردید و لاهور مرکز فرهنگ مسلمانان شد.

دردوره مغول، حکام مسلمان در حدود شش قرن بر این شبه قاره حکومت کردند. از آغاز قرن 17 میلادی نفوذ انگلستان در هند آغاز گردید و آنها بیش از دویست سال بر این کشور حکمرانی نمودند، که سرانجام بر اثر مبارزات طولانی مردم هند به رهبری گاندی، انگلستان مجبور به خروج از این کشور گردید.

در این برهه، مسلمانان که در بخش غربی و شرقی شبه قاره هند اکثریت داشتند به فکر استقلال و ایجاد دولتی مسلمان افتادند و اولین بار فکر آزادی را علامه اقبال لاهوری با الهام از قیام عاشورا سال 61 هجری به ملت مسلمان هند آموخت :

رمز قرآن از حسین آموختیم ز آتش او شعله ها اندوختیم

آن امام عاشقان پور بتول سرور آزادی ز بستان رسول

چون خلافت رشته از قرآن گسیختحریت را زهر اندر کام ریخت

خاست آن سر جلوه خیر الامم چون سحاب قبله باران در قدم

بر زمین کربلا بارید و رفت لاله در ویرانه ها کارید و رفت

تا قیامت قطع استبداد کرد موج خون او چمن ایجاد کرد

سر ابراهیم و اسماعیل بود یعنی آن اجمال را تفصیل بود

ماسوی الله را مسلمان بنده نیست پیش فرعونی سرش افکنده نیست خون او تفسیر این اسرار کرد

ملت خوابیده را بیدار کردتیغ «لا» چون ازمیان بیرون کشیداز رگ ارباب باطل خون کشید

نقش «الا الله» بر صحرا نوشت سطر عنوان نجات ما نوشت

مسلمانان هند با شعار «عاشورای محرم، یاد آور وظیفه مسلمانان» انقلاب خودرا آغاز کردند و پس از پیروزی بر استعمار پیر، اسکندر میرزا را که یک شیعه بود به عنوان نخستین رئیس جمهور پاکستان برگزیدند.

«عشق به امام حسین (ع) در ایران اسلامی جای تعجب ندارد، چون اکثر مردم شیعه و به عشق امام حسین (ع) زنده اند، ولی در آنجا شیعیان در اقلیت و اهل سنت در اکثریت اند. لذا در نگاه اول انتظار نمی رود که عزاداری امام حسین (ع) در پاکستان به صورت یک امر همگانی و ملی تلقی شود... به طوری که در ایام عاشورا و محرم جامعه پاکستان حالت سوگوارانه ای به خود می گیرد... در پاکستان اکثر اهل تسنن نیز احترام خاصی برای حضرت فاطمه علیها السلام و ائمه معصومین علیهم السلام قائل اند... دولت پاکستان نیز خود را برای برگزاری مراسم عزاداری در فضای امن آماده می کرد. همچنین با تشکیل کمیته ویژه تدابیر امنیتی و انتظامی مؤثر و خوبی را اتخاذ نمود، که مجموعه این همکاری ها، تلاش ها و تدابیر توانست فضای امنی را برای عاشورای حسینی فراهم آورد».

مقامات سیاسی پاکستان هر یک پیام و دیدگاه های خود را که ـ ظاهرا سنت نیز هست ـ درباره عاشورا و امام حسین (ع) ارائه دادند، که توسط رسانه ها و روزنامه های پاکستان منتشر شد، که به عنوان نمونه به بعضی از آنها اشاره می کنیم :

رئیس جمهور (وقت) پاکستان آقای «فاروق احمد خان لغاری» می گوید :

«زندگانی مبارک امام حسین (ع) برای ما راه هدایت است. با پیروی از این راه ما می توانیم توطئه های دشمنان را خنثی کنیم».

نخست وزیر (وقت) پاکستان خانم «بی نظیر بوتو» در پیام خود چنین اظهار می کند:

«مسلمانان فلسطین، کشمیر و بوسنی باید بر سیره امام حسین (ع) عمل کنند»:

استاندار ایالت پنجاب آقای «چوهدری الطاف حسین» می گوید :

«بهترین راه برگزاری عاشورا این است که ما نقش امام حسین (ع) را بشناسیم و فلسفه شهادت را در پرتو قرآن و سنت ببینیم. ما باید درروز عاشورا پیمان ببندیم که طبق اصول راستی، عدل، مساوات، صبر، برادری و تمیز حق از باطل زندگی خود رااداره کنیم...»
عاشورا در رسانه های پاکستان

عاشورا و پاکستان به عنوان روز عزای ملی امت اسلامی تلقی می گردد، که همه اقشار و گروه ها این روز را پاس می دارند و این روز ازتعطیلات رسمی این کشور است. از دیگر شاخصه های عاشورا اختصاص یافتن برنامه های صدا و سیما در روزهای تاسوعا و عاشورا به امام حسین (ع) و اصحاب و یاران آن حضرت است که فوق العاده مورد ارزیابی است: اولا اخبار عزاداری به نحو گسترده و در سطح بسیار وسیع منتشر می شود و ثانیا برنامه های متعدد عزاداری، نوحه خوانی، ذکر مصیبت و تشریح ابعاد عاشورا از تلویزیون پاکستان پخش می گردد. علاوه بر شبکه سراسری، شبکه S.T.M که برنامه های خبری C.N.N و B.B.C را در پاکستان پخش می کند ـ نیز اخبار این روز را پوشش می دهد.، قابل ذکر است، که برنامه های عزاداری از همان اوایل محرم پخش می گردد و روزنامه ها نیز نقش بسیار مؤثری را در این زمینه ایفا می کنند. (2)

2ـ هند

بخش بزرگی از منطقه اوتارپراداش هند که در دو قرن هجدهم و نوزدهم میلادی استان «اوده» نامیده می شود، تحت حکومت یک سلسله شیعه ایرانی اداره می شد، که در سال 1770 از خراسان به هند مهاجرت کرده بودند.

این سلسله، ازمراسم شیعه که مهمترین آن ها محرم بود، حمایت می کردند و مراسم عاشورادر سراسر این منطقه برگزار می شد و سنیان و حتی هندوها نیز در آن شرکت می کردند.
روز عاشورا روز تعطیل رسمی و عمومی هند است.

در خارج از ایران، بزرگترین جامعه تشیع در شبه قاره هند و پاکستان وجود دارد، تا آنجا که شیعیان هند دست کم دو برابر شیعیان ایران اند، براساس منابع معتبری در دکن بهمنیان از آغاز کار، گرایشهای شیعی داشتند. در سال 832 هجری، احمد شاه ولی بهمنی به طور علنی به آیین تشیع در آمد، یوسف عادلشاه (895 ـ 916 هـ) بنیانگزار پادشاهی بیجاپور به آیین و مراسم عبادی رنگ شیعی داد، در عصر فرزندش اسماعیل عادل شاه (916 ـ 941 هـ) مذهب اهل بیت در نظام حکومتی و سیاسی کاملا جا افتاد.

قلی قطب شاه (918 ـ 950 هـ) پادشاهی گلکند را به عنوان یک حکومت شیعی پایه گذاری کرد، که در آن خطبه ای به نام ائمه دوازده گانه شیعه خوانده می شده است. برهان اول (915 ـ 961 هـ) دومین فرمانروای احمد نگر به وساطت شاه ظاهر، وزیر پرهیزگارش، به مذهب تشیع در آمد .

در زمان اکبر شاه، نور الله شوشتری برجسته ترین عالم دینی شیعه دوازده امامی در 996 هجری به هند مهاجرت کرد و توسط امرای شیعه مذهب دربار به عنوان قاضی القضات لاهور منصوب شد.

رهبری جناح شیعه را سادات بارهه بر عهده داشتند و آنها، یعنی سادات بارهه در«اوده» ظهور کردند.

تشیع اوده با پایتخت فرهنگیش در لکنهو، حلقه اتصال میان امپراتور مغول و تشیع امروزین هند است.

بعد از لکنهو، رامپور مرکز تشیع به شمار می رفت که تا این اواخر مرکز حکومت نشین شیعه بود.

وزرای نواب او ده به فرمانروایی حکومت نشین خودمختار اوده رسیدند و مدعی پادشاهی شدند و تحت اشراف این خاندان بود» که فرهنگ شیعه تلطیف و گسترش یافت.

در عصرفرمانروایی امجد علی (1258 ـ 1264 هـ) قوانین شیعی اوده، جانشین قوانین حنفی در محاکم شرع گردید.

در لکنهو، علیرغم نفوذ بریتانیا، فرهنگ شیعه ادامه یافت و مدرسه الواعظین به تربیت مبلغان شیعه می پرداخت و محققان نام آوری؛مانند تفضل حسین خان در این شهر پرورش یافتند.

گردهمایی شیعیان در 1325 هجری تاسیس دانشکده ای شیعی در لکنهو را به دنبال داشت و در دانشکده M.A.O، که سید احمد خان در علیگره بنا کرد، فرهنگ و علوم علوی تدریس می شد.
فلسفه عاشورا در هندوستان

در شبهه قاره هند عاشورا تا عمق جان مردم نفوذ کرده است. محرم آن سامان از نظر تراژدی و احساس، عمیق ترین آثار را در آن نواحی به جای گذاشته و حتی ملت های غیر مسلمان را مجذوب خود نموده است. تشیع هند همه ساله مراسم محرم را برپا می کنند و در این مراسم به سخنرانی و بیان وقایع کربلا با نثر و نظم می پردازند و به دنبال آن مآتم و مراسم سینه زنی اجرا می شود و شبیه کوچکی از آرامگاه امام حسین (ع) که« تعزیه» نام دارد را بر پا می کنند و علم های معروف به بیرق برادرش حضرت عباس را در اماکن متبرکی به نام «امام باره» نگاهداری می کنند، که همه اینها را طی مراسمی دسته جمعی در روزدهم محرم بیرون می آوردند (نظیر مراسم حمل نخل در یزد و جنوب خراسان) .

شور مصیبت امام حسین (ع) تاثیر روحی فوق العاده ای بر زبان باقی می گذارد، به طوری که النگوهای بلورین خود را می شکنند، سر خود را شانه نمی زنند، جواهر بر خویشتن نمی آویزند و از لباس های زینتی خودداری می ورزند و این سوگواری ها تا اربعین ادامه دارد.

مراسم عاشورا تاثیر شگرفی بر مذهب اهل تسنن و فرهنگ و آداب آنان گذاشته است، به طوری که در ایام عزاداری، آنان نیز در امام باره ها شرکت می کنند و از ته دل بر عزای سید مظلومان اشک می ریزند از این رو پیوندهای اجتماعی و خویشاوندی فوق العاده ای میان برادران اهل سنت و شیعی گره خورده که با صراحت از بنی امیه تبری می جویند و بر فضیلت علی (ع) و فرزندانش اصرار می ورزند .
تاریخچه امام باره (حسینیه ها)

در شهر لکنهو بناهای چشمگیری مربوط به پیشوایان تشیع، بخصوص شهدای کربلا وجود دارد، که در طول چند قرن اخیر، مردم مدل هایی از گنبد و بارگاه امام حسین (ع) را به نام «تعزیه» و «امام باره» برای مراسم سالیانه محرم در هند ساخته اند، که این تعزیه ها و امام باره ها به شکل ها و اندازه های مختلف ساخته می شوند. از ساختمان های سمبلیک کوچک از جنس نی گرفته تا بناهای بزرگی که روح چرخ حمل می شوند.

تاثیر پذیری مراسم مذهبی از مذهب هندو

در هند، مذهب هندو و مراسم آن تأثیر فراوانی از مراسم محرم گرفته، که یک نمونه آن بنای «تعزیه» در پایان مراسم محرم است.

در این کشور شیعیان، سنیان و هندوها همگی در مراسم محرم شرکت فعال دارند و عاشورا روز تعطیل عمومی است.

از سال 1845 تا 1917 میلادی عده زیادی ازشیعیان هندی به کارائیب مهاجرت کردند و فرهنگ محرم را در آن منطقه نیز رواج دادند.
نفوذ باورها خرافاتی در مراسم محرم

بدون تردید باورها خرافی و سنت های جاهلی، هنوز هم در میان امت اسلامی حضور دارد، حتی در کشورهای اسلامی و شیعی پدیده باورهای غلط به چشم می خورد تا چه رسد به شکوری مانند هندوستان که مسلمانان در آن دراقلیت هستند. قطعاً خرافه هایی وجود دارد؛ زیرا شیعیان هند با توجه به دور بودن آنان از مرکز تشیع (عراق و ایران) در وضعیت بسیار ضعیفی به سر می برند. علاقه وافر آنان نسبت به اهل بیت و مراسم عاشورا یک محبت ارثی و تقلیدی است که از دیر باز ریشه در عقاید آن سامان نهاده است.

متاسفانه دیگر جای افرادی هم چون علامه میر حامد حسین ها و سید دلدار علیها و... در هند خالی است و تعدد محافلی که در آن دیار برگزار می شود بسیار کم محتوا و اندک است. امروز بیشتر گردانندگان محافل و سخنرانی ها را خطبای کم سواد و بعضاً بی سواد تشکیل میدهند که این خود ضایعه بس دردناک است و باید متولیان حوزه تشیع در این زمینه فکر بازتری نموده و در صدد تربیت فضلای جوان و تاسیس حوزه های محلی بر آیند وگرنه فرهنگ بیگانه و شبیخون فرهنگی در اندک زمان در آن سامان و دیار خواهد شد.

تأثیر پذیری فرهنگ هندوها در مراسم عاشورا به اشکال مختلفی دیده می شود. آنچنان که هندوها تحت تأثیر مراسم عاشورا و عزاداری شیعیان قرارگرفته اند و حتی برخی از آنان در مراسم عاشورا علم و دستجات را حمل می کنند و خونی که بر اثرزدن قمه و زنجیر عزاداران بیرون آمده است بر پیشانی می مالند، شیعیان نیز تحت تأثیر بعضی از مراسم هندوها قرارگرفته اند. آنها با روشن کردن عمود و آویختن حلقه های گل به علم حضرت عباس، و متبرک دانستن ذوالجناح و آتش بازی سنتی، این عمل ها را درمراسم مذهبی خود اجرا می کنند.

ذوالجناح در میان شیعیان هند از اهمیت خاصی برخوردار است. قیمت این نوع اسب که باید از نژاد عربی باشد گزاف است. ذوالجناح را نباید کسی سوار شود، آزاد است و گماشته و مراقبی ندارد به هر خانه و مزرعه ای که بخواهد وارد می شود و اهالی منطقه باید متکفّل علوفه او باشند. آنها حتی تأمین مخارج علوفه اسب را برمخارج تحصیل فرزندان خود ترجیح می دهند و اگر چیزی جهت تبرک نزد ذوالجناح برده شود و او با پوزه خود به آن بزند آن را تبرک کرده می دانند و بیماری که قدرت رفتن نزد طبیب را ندارد به امید شفا پوزه مالیده ذوالجناح را می خواهد. پس از مرگ ذوالجناح، آن را با احترام خاص و مراسم تشییع در کنار شبیه ضریح یکی از ائمه به خاک می سپارند.

در خانه های شیعیان به تعداد افراد خانواده ماکت های شبیه حرم مطهر ائمه اطهار وجود دارد که به «شبیه روضه» مشهور است.

با نزدیک شدن محرم جنب و جوش عجیبی در منازل شیعیان دیده می شود: وضع زندگی تغییر می کند، لباس های کهنه از صندوقچه ها بیرون کشیده می شود، میز و صندلی و تخت کنار می رود، فرش ها عوض می شود، زن ها زیور آلات را بیرون می آورند، النگوهای شیشه ای و چینی را خرد می کنند؟ با ریختن تکه های شیشه اعضای بدن خود را خونین می نمایند، ضجه می کشند، تمام محله های شیعه نشین ماتم می گیرند، حجاب اسلامی رعایت نمی شود، انجمن های مختلفی تحت عنوان «انجمن ماتم» بر پایی مجالس را رهبری می کند. در روز عاشورا دسته های عزا به حرکت در می آیند، بر بدن خود ضربه می زنند به محل هایی که «کربلا» نام گذاری شده می روند و در آنجا شمایل را به خاک می سپارند.
3ـ عربستان

پس از حادثه کربلا، عبدالله بن زبیر در مکه قیام کرد، ولی حجاج بن یوسف این پایگاه را فتح کرده و تحت استیلای بنی امیه در آورد، اما پس از چندی از مراکز تبلیغات علویان و عباسیان بر ضد بنی امیه گردید، که سرانجام قبیله سفیان را برانداختند.

در دوره بعد، مکه پایگاه علویان علیه بنی عباس گردید و نخستین مدعی خلافت از علویان محمد نفس ذکیه بود، که در مدینه قیام کرد. پس از شهادت امام صادق (ع) در 148 هجری علویان به دوازده امامی و هفت امامی تقسیم شدند.

کار علویان در یمن پیشرفت کرد. در اواخر قرن دوم هجری علویان در عربستان غربی دست به قیام زدند و مدعیانی ازمیان آنان برخاستند. در یمن، ابراهیم از اعقاب امام صادق (ع) قدرتی یافت. در خراسان مامون برای خفه کردن وجلب رضایت علویان امام رضا (ع) را از مدینه به خراسان آورد و به ولایت عهدی خود منصوب کرد.

در سال 266 هجری شیعیان اسماعیلی به سبط نفوذ خود در سواحل خلیج فارس و یمن پرداختند. در سال 280 هجری، یحیی بن حسین نخستین امام زیدی ظهور کرد. در سال 286 هجری فرقه اسماعیلیه در شرق عربستان به وجود آمد و به ریاست جنابی قرمطی و فرزندش، دولت نیرومندی تشکیل دادند و به قرامطه معروف شدند.

قرامطه در سال 317 وارد مکه شدند و برقسمت اعظم شبه جزیره عربستان مسلط شدند. امروزه اثری از آیین قرمطی به چشم نمی خورد و شیعیان قطیف و احساء کنونی که گاه قرمطی شمرده می شوند، دوازده امامی یا شیخی هستند.

در اواسط قرن چهارم هجری خاندانی از سادات حسنی معروف به خاندان «موسوی» منصب شریفی مکه را دایر کردند که در حدود هزار سال دوام یافت. با ضعف قدرت شرفای مکه، خاندان صلیحی که تحت تبعیت رسمی فاطمیان مصر بر یمن فرمان می راندند در سال 455 منصب شریفی را در خاندان هاشمی قرار دادند.

در سال 598 یکی از علویان حسنی به نام قتاده بن ادریس از ینبع به مکه رفت و سلسله شرفای متاخر مکه را تاسیس نمود.

وی در سال 617 درگذشت و یوسف، آخرین فرمانروای ایوبی در یمن، مکه را گرفت.

در سال 1331 حسین بن علی شریف مکه خود را خلیفه مسلمانان خواند، اما در جنگی که بین او و عبدالعزیز بن سعود در گرفت، حسین بن علی مغلوب شد و از سال 1351 هجری عربستان به دست سعودی ها افتاد.
شانه های زخمی عاشورا در عربستان

1ـ به علت حاکمیت فرقه وهابیت در این کشور، شیعیان به صورتی مخفی در خانه های خود عزاداری می کنند. البته در مناطقی که اکثریت با شیعه است (مناطق شرقیه) شیعیان از آزادی عمل بیشتری برخوردارند و در مساجد و تکایا به عزاداری می پردازند، ولی امکان رفتن به میادین و خیابان ها را ندارند.

2ـ آمار رسمی و دقیقی از تعداد شیعیان در دست نیست، لیکن حدود دو میلیون نفر تخمین زده می شوند.

3ـ به علت وجود جو اختناق، عزاداری به صورت سنتی برگزار می گردد.

4ـ علمای درباری وهابی هر چند گاه با صدور فتاوی و نشر کتب مختلف به صورت دائم با عقائد شیعه به ویژه با عاشورا و عاشورائیان به مخالفت برخاسته اند، حتی اخیراً مفتی عربستان «بن باز» حکم گرفتن روزه در روز عاشورا را صادر کرده است. به علاوه این روز را نیز به علل واهی ومتعلق به امم گذشته (مثلا نجات یافتن حضرت موسی از دریا) جشن می گیرند.

5ـ در مناطق شیعه نشین مراکزی به نام اهل بیت، نظیر فاطمیه و حسینیه وجود دارد، که آمار دقیقی ازآنها در دست نیست.
4ـ بحرین

بحرین مجمع الجزایری است در قلب آب های خلیج فارس که در مشرق آن قطر و در مغرب آن عربستان و در شمال آن ایران واقع شده است. این کشور از سی و سه جزیره بزرگ و کوچک تشکیل شده که بزرگترین آنها منامه پایتخت بحرین است. جمعیت بحرین حدود 360000 نفر است، که 40 درصد آن ها از کشورهای دیگر؛ مانند ایران، هند، پاکستان، انگلستان، آمریکا، مصر، کره و عمان آمده اند. اکثریت نفوس این کشور را شیعیان تشکیل می دهند.

حضور عاشورا در بحرین

عاشورا در بحرین شور وحال زاید الوصفی دارد. از آغاز محرم، تمام حسینیه های بحرین یک پارچه سیاهپوش می شود و شعارهای عاشورایی و پرچم های سیاه در خارج از محدوده حسینیه ها نیز نصب می گردد. در اکثر حسینیه ها، به ویژه حسینیه های شیعیان عرب بحرینی صبح و شب وعاظ به روضه خوانی و مرثیه سرایی می پردازند.

روزهای هفتم، هشتم، نهم و دهم محرم مراسم سینه زنی و زنجیر زنی برگزار می گردد و دسته های عزادار در کوچه ها و خیابان ها به صورت منظم به راه می افتند، مراسم تعزیه خوانی نیز در برخی از مناطق بحرین رواج دارد.

پیشاپیش دسته های سینه زنی، پرچم های سیاه و شعارهای عاشورا و بعضاً اسب های سپاهپوش به صورت ذوالجناح امام به حرکت در می آیند، بعضی از دسته های سینه زنی به نواختن سنج و دمام اقدام می کنند. اطعام عمومی و پخش شربت در این چند روز به صورت گسترده صورت می گیرد. در بحرین عجم ها «ایرانی الاصل ها» حدود ده باب حسینیه دارند و به زبان فارسی اقامه عزا و سینه زنی می کنند شیعیان هندی و پاکستانی نیز به صورت جداگانه مراسم عزاداری به سبک خاص خودشان را بر پا می دارند. حدود 70 درصد جمعیت بحرین را شیعیان تشکیل می دهند.

قاطبه شیعیان بحرین به صورت گسترده در شهرها، شهرک ها و روستاهای اطراف در مراسم عزاداری شرکت می کنند. حسینیه های بحرین در تمام مدت ماه محرم و صفر دایر هستند و مراسم روضه خوانی را با شکوه خاصی برپا می دارند.

روزهای تاسوعا و عاشورا از طرف دولت تعطیل رسمی است و کلیه وزارت خانه ها و سازمان های دولتی و غیر دولتی تعطیل هستند.

عاشورا تأثیر زیادی برزندگی شیعیان بحرین داشته و تنها محملی که برای اعلام حضور سیاسی، اجتماعی خود دارند، حضور در حسینیه ها و اقامه عزاداری است و هر چه دارند از عاشورا دارند.

دولت بحرین نیز از مدت ها قبل تاکنون ممانعتی برای اقامه مراسم عاشورا ایجاد نکرده، ولی در چند سال اخیر که بحرین دچار بحران های سیاسی شد و میان شیعیان و دولت اختلافاتی بروزکرد،نیروهای انتظامی شدیداً مراسم روزهای تاسوعا و عاشورا، اربعین و 28 صفر، به ویژه دسته های سینه زنی را تحت کنترل دارند تا از ایجاد آشوب جلوگیری نمایند.

یادواره عاشورا در حال حاضر در این کشور دارای ابعاد وسیع تر و معنا دارتری شده و مردم، خصوصاً نسل جوان درس زندگی سعادت مندانه خود را از مکتب عاشورا فرا می گیرند و با توجه خاصی که به این مراسم دارند هر ساله عمق و ارزش آن را بیشتر درک می کنند.

برادران اهل سنت نیز ارادت و علاقه خاصی به خاندان نبوت و مراسم محرم دارند.

براساس گزارش های معتبر در حدود 300 باب حسینیه بزرگ و کوچک در بحرین وجود دارد، که برخی از آنها در خانه های مسکونی موقوفه برگزار می گردد. نزدیک به 500 تکیه خانه بزرگ و رسمی وجود دار دکه در طول سال اقامه عزاداری می شود.

در بحرین برای تکایا اصطلاح «مآتم» به کار برده می شود و شیعیان تمام مراسم اجتماع، اعیاد مذهبی و حتی مراسم عروسی فرزندانشان را در مآتم ها برگزار می کنند.
5 ـ ترکیه

کشور ترکیه در قلب کشورهای گرجستان و ارمنستان، ایران، عراق،سوریه، دریای مدیترانه، یونان، بلغارستان و دریای سیاه واقع شده و دارای دو قسمت: ترکیه آسیا و ترکیه اروپاست، که حدود 60 میلیون نفر جمیعت دارد.

شیعه در ترکیه

نیاکان ترکان کنونی در اوایل قرن دوم هجری اسلام آوردند و پس از سال 922 تا 1343 هجری وارث آخرین خلافت اسلامی «عثمانی» شدند. از قرن هشتم هجری سپاهیان نیرومند عثمانی با هدف وحدت جهان اسلام روی کار آمدند و از قرن نهم به صورت بزرگترین قدرت اسلامی در برابر اروپا و صلیبی ها قرار گرفتند و با جبران ویرانی های صلیبی ها و مغول ها، روح امید را در دل مسلمانان دمیدند. اروپائیان که از وحدت و اقتدار مسلمانان سخت به وحشت افتاده بودند، در صدد بر آمدند تا با ایجاد تفرقه و جدا کردن مسلمانان از یکدیگر قدرت آنان را درهم بشکنند؛ بنابراین بهترین راه را ایجاد اختلاف میان دو دولت قدرتمند صفوی و عثمانی دیدند. آنها با ایران از در مراوده و طرح دوستی و ارتباط تجاری توانستند تعصبات فرقه ای را در میان توده مردم ایران و آسیای صغیر تقویت کنند.

تعداد شیعیان ترکیه

پس از سقوط دولت عثمانی و برپایی حکومت لائیک، شیعیان همواره مورد سرکوب و تحقیر دولت های وقت بودند و لذا هیچگاه حکام وقت تمایلی به اظهار عدّ و عده آنان نداشتند، اما بررسی ها در مورد مسلمانان آناطولی نشان داد که طوایف بسیاری ،خصوصاً در آناطولی شرقی شیعه هستند.

یکی دیگر از دلایل نامشخص بودن شمار دقیق شیعیان، کوچ نشینی بسیاری از آنان است، برخی از منابع تنها حدود یک سوم از کل کردهای ساکن ترکیه را شیعه یا علوی می دانند و بعضی دیگر عده علویان را بالغ بر 25 درصد ؛یعنی یک چهارم سکنه ترکیه می دانند.
عاشورا در ترکیه

بزرگترین همایش شیعیان در محرم و دهه عاشورا است، که بیانگر حضور تشیع در آن جامعه است. روزنامه های ترکیه بیشتر از محرم و عاشورا تصویر زیر را دارند:

«دهم محرم سال هجری قمری مصادف با «یوم عاشورا» است. اگر چه در مذهب شیعه این روز با شهادت حسین (ع) شناخته شده و در آن مراسم خاص عزاداری برپا می شود، اما در چار چوب کلی اسلام،روز عاشورا روز« نجات» است، به طوری که قبول توبه حضرتآدم، نجات کشتی حضرت نوح از طوفان، نجات حضرت ابراهیم از آتش، گذشتن حضرت موسی از دریای سرخ و غرق شدن فرعون و لشکریانش، همه و همه در این روز یعنی روز عاشورا اتفاق افتاده است.»

هزاران نفر از علویان و جعفری مذهبان به مناسبت سالگرد شهادت امام حسین (ع) همه ساله در منطقه «هالکالی» استانبول گردهم می آیند و آن روز را با گریه و نوحه پاس می دارند و شیخ صلاح الدین اوزگونه رهبر شعیان دوازده امامی برای حضار سخنرانی می کند. در طول سال مراسم زیادی در مساجد ومنابر شیعیان، از جمله در مسجد امام حسین (ع) در منطقه «کایشلی داغی» برگزار می گردد. از سال 1356 به این طرف شیعیان جعفری از اول تا دهم محرم لباس سیاه بر تن می کنند و نیز اقدام به نمایش حادثه کربلا در میدان عاشورای زینبیه واقع در محله آیتاش می نمایند، که بیشتر جلب توجه می کند.

پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 38

پرتو افشانی عاشورا

شهادت حضرت امام حسین (ع) سبط نبی اکرم (ص) در عاشورای سال 61 هـ.ق از حماسه ای پرشور و مبارزه ای عمیق بر علیه هر گونه بی عدالتی، جور و جفا حکایت دارد، خون شهیدان کربلا گویی در جام خورشید ریخته شده و فجرو شفق را سرخ فام کرده و این گوی فروزان چنین خون رنگ بر تمامی مناطق جهان می تابد گویی می خواهد هر روز به جهانیان تذکر دهد آن فریادهایی که در گلوی حسین بن علی(ع) و یاران باوفایش با خنجر خیانت و ستم خاموش گردید، دفاع از حقیقت و عدالت بود، هنوز هم حلقوم خونین آن فداکاران فرزانه و جاویدان لحظه به لحظه چون صاعقه ای در اعماق زندگی امّت و ملت ها طنین افکنده می شود و رسالت عظیم و سترگ عاشورائیان را با ابهت و شکوهی شور آفرین منعکس می نماید و به مسلمانان و طالبان حق و علاقه مندان عدالت این هشدار را می دهد که اگر چه جامعه ای به سوی توسعه اقتصادی و فنی روی آورد و از رونق علمی برخود ببالد مردمانش در باتلاقی از تبعیض و ستم بسر برند یا اقشاری از کشورهای دیگر را در رنج و فشار قرار دهند، با وجود این موفقیت ها، در جاهلیت بسر می برند و از آگاهی و بیداری واقعی محرومند، تأکید رسول اکرم(ص) و ائمه هدی(ع) و آن همه برکت، ثواب و فضیلت برای احیای فرهنگ عاشورا و زنده نگاه داشتن یاد ایثارگران وادی نینوا نه برای آن است که مردم صرفاً عزاداری کنند و از فاجعه ای بنالند
قسمت اول

و برآن نوحه گر باشند ولی ذره ای از پرتو عاشورا بر وجودشان نتابد، بلکه چنین توصیه های مؤکّد برای این منظور است که اقالیم قبله همانگونه که عاشورا را زنده نگاه می دارند و پرتو افشانی خورشید عاشورا را حفظ می کنند با چنین پشتوانه درخشان و ارزشمند از همه ذلّت ها، حقارت ها برهند، بر غفلت ها و جمودها و خمودها پشت کنند، نه خود بر دیگران ستم نمایند و نه اجحاف و ظلمی را بپذیرند تا عزّت راستین و آزادی واقعی را در آغوش بکشند، استکبار و اعوان و انصارش در طول تاریخ کوشیده اند تا فروغ عاشورا را خاموش نگاه دارند یا احیای یاد حماسه آفرینان کربلا به گونه ای باشد که خاصیت اصلی خود را به سوگواران انتقال ندهد، تا بتوانند به غارت فکری، فرهنگی و استثمار اقتصادی و فشار سیاسی خویش ادامه دهند. اما خوشبختانه اگر چه این جرثومه های فساد و تباهی تنگناهاو تضییقاتی را برای ارادتمندان امام حسین(ع) فراهم کرده اند ولی در این راه توفیقی بدست نیاورده اند و فروغ عاشورا نه تنها در میان شیعیان بلکه در بین مسلمانان جهان پرتو افشانی می کند، عاشورا عامل مهمی برای گسترش فرهنگ اهل بیت در جهان بوده و نیز در هماهنگی و اتحاد مسلمانان جهان مؤثر بوده و آنان را برای رهایی از یوغ استعمار بسیج نموده است. یزیدبن معاویه که بر اریکه قدرت نشسته بود، زیر لب از فرط شادی پیروزی در کربلا نغمه هایی را در برابر تن های خسته و رنجور اسیران کربلا می سرود، هیجان انتقام از فتح بزرگ بدر و خندق او را تا سر حد جنون پیش برده بود که ناگهان زینب کبری رسالت خود را آغاز کرد و در حالی که زبان امیرمؤمنان (ع) را در کام داشت،

فریادش چنان در کاخ امویان طنین افکند که گوش همه را نوازش داد و مقر یزید را بر سر او و یارانش ویران کرد. آن بانوی فداکار گفت: ای یزید، هر چه در توشه و توان داری بکار گیر. به خدا سوگند پیام ما خاموش نگشته و رسالت ما از بین نخواهد رفت، چند روزی بیش از این باقی نخواهی ماند. بانگ قیام و اعتراض به گوش می رسد و هنوز خطبه بانوی کربلا در بارگاه امویان پایان نگرفته بود که انقلابی های کوفه به رهبری صحابی بزرگ سلیمان بن صردخزاعی با شعار «یالثارات الحسین» قیام کردند، در سال 65هـ.ق این قیام منجر به درگیری با قوای اموی گردید و پس از یک نبرد دلاورانه سلیمان و یارانش به شهادت رسیدند. هنوز پرچم این صحابی بر زمین نیفتاده بود که مختار ثقفی رسالت انتقام از قاتلان حضرت اباعبدالله را بر دوش کشید.

خلفای اموی، مروانیان و عباسیان کوشیده اند همه جا چنان اختناقی ایجاد کنند که مبادا بار دیگر شور حسینی برپا کنند، آنان زیارت کربلا را ممنوع کرده بودند و علاقه مندان به مرقد امام حسین را تحت شدیدترین شرایط شکنجه و اختناق قرار می دادند. متوکل خلیفه عباسی که پس از مرگ واثق (برادرش) چهارده سال و چند ماه حکومت کرد سادات و بازماندگان خاندان عترت را تحت فشارهای سختی قرار داد، او نه تنها افرادی را که در قید حیات بودند شکنجه می نمود بلکه شهدای این ستارگان فروزان را مورد بی احترامی قرار می داد وی مرقد مطهر و منوّر امام حسین و منازل و اماکن اطراف آن را ویران کرد و مردم را از زیارت آن حضرت بازداشت و تهدید نمود هر کس به زیارت امام حسین برود و دستگیر گردد، در زیر زمین زندانی می شود.(1)

با وجود این سخت گیری ها، تهدیدها و کشتارها کربلا میعادگاه عاشقان جان برکف گردید و حرم حسین که توسط عباسیان بسته شده و از آن ویرانه ای باقی نمانده بود، هرگز خالی از زائر نگردید و مردم از نان و آب خود مایه گذاشتند تا بارگاه مطهر امام حسین در کربلا هرچه شکوهمندتر، و با معماری و جلوه های جالب بازسازی و احیا گردد و هر روز که می گذرد توجه مشتاقانه مردم به سوی این بارگاه نورانی افزایش می یابد و برکات آن چون رایحه ای معطر تمامی جهان اسلام را در بر گرفته است.

تأثیر شگفت فرهنگ عاشورا آن چنان است که مهاتما کاندی از قلب هندوستان فریاد می زند: «من مبارزه با استعمار را از عاشورا آموختم». و شیخ محمد مدنی از مصر می نویسد: ما باید از یاد ماه محرم درس بیاموزیم و شیخ عبدالله علایلی درباره یک شب عاشورا که در مصر برگزار می شود کتابی ارزشمند می نویسد و اقبال لاهوری متفکر اصلاح طلب اهل پاکستان یاد آور می شود:
رمز قرآن از حسین آموختیم     ز آتش او شعله ها اندوختیم(2)

محمد واعظ زاده خراسانی می گوید از آیة الله بروجردی شنیدم که مرحوم شیخ عبدالمجید سلیم از حادثه کربلا به شدت ناراحت بود و می گفت: این فاجعه لکه ننگی است بر دامن اسلام و ای کاش چنین حادثه ای در تاریخ اسلام رخ نداده بود. شیخ عبدالمجید سلیم شیخ اسبق جامع ازهر و استاد شیخ محمود شلتوت و یکی از طرفداران جدی تقویت مذاهب اسلامی و از جمله پایه گذاران دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه قاهره بود و با آیة الله بروجردی مکاتبه داشت(3) آیة الله حائری شیرازی می گوید: در مدینه پای منبر یکی از علمای اهل سنت بودم که از سوی مقامات عربستان سعودی دارای صندلی مشخص و میکروفون معینی هستند و کلید میکروفون دست یک متصدی است و کسانی که از قاضی القضات اجازه داشته باشند روی آن صندلی نشسته و مطالب را با اجازه رسمی بیان می کنند. یک بار دیدم زنی که نمی دانم اهل نیجریه و یا سودان بود که پرسید می خواهم مرقد امام حسین را زیارت کنم حکم آن چیست، آری در منطقه ای که وهابیان نفوذ کامل دارند یک زنی غیر شیعه و از قلب قاره آفریقا می خواهد بارگاه امام حسین را زیارت کند، خطیبی که آنجا بود گفت حرام است.(4) پس بوی بوستان عاشورا در همه جا می آید.
در خاورمیانه (آسیای جنوب غربی)
1ـ عراق:

حادثه کربلا در سرزمین عراق روی داده است و بارگاه مطهر امام حسین (ع) موجب پیدایش شکل گیری و گسترش شهری به نام کربلاست که نامش حماسه و قیام را در اذهان تداعی می کند قبیله بنی حمراء از طوایف ایرانی تبار شیعه در کوفه نخستین کسانی بودند که پس از واقعه کربلا به رغم ارعاب و تهدید بطور رسمی مجالس عزاداری برای امام حسین(ع) برپا کردند و برای خون خواهی سیدالشهداء به مختار پیوستند که تعداد سپاهیان آنان به حدود 20000 نفر جنگجو می رسید. قبیله بنی اسد که از طوایف شیعه و عرب تبار بودند بعد از عاشورا به صحرای کربلا آمدند و شهدا را به خاک سپردند، اکنون فرزندان آنان که عشایر قابل توجهی را در عراق تشکیل می دهند، هر سال به سنّت اجداد خود با حالتی آشفته، هروله کنان به سوی کربلا می روند، جمعیت آنان به قدری زیاد است که وسایل نقلیه را از قبل به خارج از شهر کربلا می برند و معابر این شهر به مسیر رفت و آمد افراد پیاده زائرین حسینی اختصاص دارد. طول صفوف آنان به قدری است که هر کدام، فرصت دارند صرفاً یک بار از یک در صحن وارد و از صحن دیگر خارج شوند، هنگامی که ابوالعباس سفاح، اولین خلیفه عباسی به قدرت رسید (سال 132هـ.ق) وی فرمان داد مرقد امام حسین (ع) را از سقف برخوردار سازند ولی هارون دستور داد آستان حسینی را ویران نمایند مأمون فرزند او، به کسب رضایت شیعیان پرداخت و زمینه هایی فراهم ساخت تا شیعیان از اطراف و اکناف به کربلا بیایند اما متوکل چنانچه اشاره کردیم دستور به تخریب بارگاه امام حسین (ع) را داد و ستم های او در خصوص شیعیان و آثار مذهبی و مقدس آنان به حدی رسید که فرزند المنتصر بر پدر شورید و او را به هلاکت رسانید و در سال 247 هجری وقتی قدرت را بدست گرفت دستور داد تا عمارت مجلّلی در کربلا بر مزار مطهر امام حسین(ع) بنا کنند. با روی کار آمدن آل بویه، گسترش و تقویت تشیع در رأس کارها قرار گرفت و احمد معزالدوله دیلمی فرمان داد در سال 352 هجری در عراق و خصوص بغداد در ایام عاشورا مردم بطور رسمی عزاداری کنند.(5)

فیلیپ حتی استاد تاریخ اسلامی در دانشگاه برستن آمریکا می گوید: مسلمانان شیعه در عراق برای زنده نگه داشتن یاد شهادت حسین هر سال در دهه اول محرم برنامه سوگواری بر پا می کنند و مجلس روضه خوانی و محفل دینی سالانه در دو فصل برگزار می شود. اول آن در روز عاشورا و در کاظمین حوالی بغدادبرگزار می شود، فصل دوم چهل روز بعد از عاشورا در کربلا انجام می شود.(6)

در روز اربعین صدها هزار زوّار به سوی حرم حسین می آیند که در میان آنان دسته های بزرگی به نام دسته انصار در حرکت است. عزاداران با حالتی از حزن و اندوه و با سرها و پاهای برهنه و لباس سیاه و علامت مصیبت زدگی گریه می کنند، بر سرو صورت می زنند و به رسول اکرم(ص) برای شهادت سبط اش امام حسین(ع) تسلیت می گویند. در جلو هر دسته پرچم های سیاه در حال حرکت است.(7)

در پیشاپیش برخی دسته ها، شبیه برخی شهیدان کربلا و نیز لشکریان ستم مشاهده می گردد، سپس هودج هایی از زنان در میان آنان است و مانند اسیرانی که از شام به سوی مدینه بر می گردد، ظاهر می شوند و روز اربعین از کربلا عبور می کنند، جمعیت کثیری با دیدن این صحنه های غم انگیز متأثر شده و بر سروسینه می زنند.(8) دکتر علی الوردی می نویسد: همزیستی مسالمت آمیز در منطقه دیاله بین شیعه و سنی مشاهده می گردد و بسیار دیده می شود که محله سنی ها در برخی دسته های عزاداری و مجالس حسینی شرکت می کنند و برخی از آنان دسته های مخصوص به خودشان را بیرون می آورند و این وضع در شهرهایی چون ناصریه دیده می شود.(9)

در انقلاب سال 1338هـ.ق (1299 هـ.ش ـ 1920 م) که به رهبری میرزا محمدتقی شیرازی (میرزای دوم) در کربلا علیه استعمار انگلستان صورت گرفت، رؤسای قبایل پس از یک جلسه مهم در حضور این مرجع بزرگ به زیارت مرقد امام حسین مشرف شده و با یکدیگر بیعت کردند تا بدست آوردن شهادت یا پیروزی دست از مبارزه با استعمار برندارند، این انقلاب که با الهام از حماسه حسینی و توأم با سوگواری در شهرهای نجف، کربلا، کاظمین، کوفه، حلّه، رمادی، بعقوبه، دیوانیه و... پا گرفت، ضربات مهلکی بر پیکر استعمار وارد ساخت و در نهایت موجب تحولاتی در تاریخ اجتماعی سیاسی عراق گردید.

در سال 1378 هـ.ق عبدالکریم قاسم و کمونیست ها در عراق سخت ترین شرایط را برای زوّار و عزاداران امام حسین(ع) بوجود آوردند بعد از آن در سال 1382 هـ.ق و زمان عبدالسلام عارف و برادرش عبدالرحمان عارف همان سخت گیری ها عملی گردید و دشمنی حکّام عراق با شیعیان عاشق حسین بن علی(ع) استمرار یافت، در سال 1387 هـ.ق که طی یک کودتای مجدد بعثی ها بر سر کار آمدند، این بار هدف این تشکیلات فاسد، مسخ کامل شعائر حسینی خصوص مراسم عزاداری بود اما به رغم این فشارها و اهانت ها مردم در محرم سال 1396 هـ.ق بزرگترین راهپیمایی مذهبی سیاسی را ترتیب دادند که حاصل آن چندین شهید و زندانی بود، در بیستم صفر 1398 هـ.ق مردم نجف اعم از کوچک و بزرگ در یک راهپیمایی با شکوه و با پای برهنه راهی کربلا شدند، مبارزه با رژیم بعثی و سقوط این قدرت باطل، شعارهای مردم را در این مسیر هشتاد کیلومتری تشکیل می داد. رژیم بعثی که نتوانسته بود در مبدأ از خروج مردم جلوگیری کند، کربلا را به اشغال نیروهای نظامی در آورد و نیروهای زرهی، توپخانه و هواپیماهای خود را در میان راه به مصاف راهپیمایان فرستاد، گلوله های توپ و خمپاره افراد بسیاری را شهید کرد بعدها هشت نفر در این ارتباط علناً در بغداد محکوم به اعدام شدند و یکصد وبیست نفر زیر شکنجه های رژیم بعثی به شهادت رسیدند. یک بار دیگر عاشورای سال 1399 این حادثه تکرار شد و قیام مردم سرکوب گردید، وفاداران به حماسه عاشورا، در عراق، عشق و پیوند خود را با این حماسه در قالب شعائر و برنامه های مذهبی و احساسات پاک دینی حفظ کرده اند، دسته ها و هیأت ها و موکب ها پایگاهی برای پیوستن علاقه مندان سیدالشهداء به این تشکل مقدس محسوب می شده است، هرگاه دسته ای به راه می افتد در پیشاپیش آن پرچمی در اهتزاز است، برافراشتن عَلَم در هیأت های زائر و عزادار نوعی سازماندهی قوای عاشورایی و لشکر حسینی تحت پرچم کربلاست، شکوه این دسته ها موجی از احساسات رشد دهنده را بر می انگیزد و دل ها را با فرهنگ عاشورا پیوند می زند و اشک های جاری شده، این مودت ها را امضاء می کند.(10)

شهید قاضی طباطبایی می نویسد: در ایام اربعین در عراق بیش از یک میلیون نفوس با مواکب حسینی برای زیارت قبر مطهر امام حسین وارد کربلا می شوند و اجتماع عظیم اتحادآمیز و مودّت خیز فراهم می آید و آن شهرستان مقدس یکپارچه عزا وناله و نوحه و ندبه بر سید مظلومان می گردد و مواکب از حرم سیدالشهداء خارج شده، به حرم ابوالفضل (ع) می روند و در آن روز اثرات نهضت حسینی در جلو چشم انسان مجسّم می گردد.(11)

در ماجرای یورش وحشیانه اشغالگران آمریکایی و انگلیسی به عراق مردم با تأثیرپذیری از قیام حسینی و ترتیب دادن دسته های عزاداری اراده و عزم خویش را در برابر متجاوزان، تقویت نمودند و اگر چه آنان از اواخر اسفند سال 1381 هـ.ش از جرثومه ای چون صدام و حزب بعث رهایی یافتند اما به بهانه آزادی از نوع آمریکایی تحت فشار سیاسی قوای بیگانه قرار گرفته اند که البته تأسّی به عاشورائیان و پیروی از رهبران روحانی و دلسوز و اتحاد و تفاهم آنان را از این طوفان می رهاند.
2ـ سوریه و لبنان

نخستین سوگواری ها در سوریه (شام) توسط اهل بیت امام حسین (ع) در بارگاه یزید صورت گرفت که مخالف و موافق را متأثر ساخت، وجود مزارها و مراقدی چون رأس الحسین و نیز مقام رؤوس شهداء در باب الصغیر، بارگاه مقام حضرت زینب کبری(س) و مرقد حضرت رقیه دختر امام حسین (ع) در این سرزمین یادآور حماسه عاشورا و نیز فجایع امویان در قیام کربلا می باشد.

اهالی سوریه و نواحی هم جوار، از زمان اتفاق حادثه نینوا در خانه ها و مراکز عبادی آشکارا و پنهانی سوگواری می نموده اند. حمدانیان از جمله حکمرانانی بودند که به شیعیان اجازه دادند شعائر و مراسم خود را آزادانه و با شکوه هر چه تمام تر برگزار کنند، در عصر این سلسله اقامه عزای حسینی و نوحه سرایی وسیع تر و افزون تر گردید. در زمان عثمانی ها با فشار و اختناقی که امرای این خاندان برای علاقه مندان به خاندان عترت فراهم کردند، شیعیان یا ناگزیر شدند مراسم سوگواری را پنهانی برگزار کنند و یا آن که به مناطق دور افتاده و کوهستانی چون جبل عامل کوچ کنند و این نواحی را پایگاه خویش قرار دهند و در آنجا دسته های عزاداری و مجالس نوحه خوانی برای شهیدان کربلا برگزار نمایند.

در حلب مشهدی قرار دارد که به امام حسین (ع) نسبت داده می شود که از درآمد اوقاف آن در روز عاشورا مردم را اطعام می کنند.(12) جعفر خلیلی ملاقات خود با سید محسن امین و توصیف عزاداری های سوریه را چنین یادآور می شود: سید محسن امین مرا دعوت کرد که در یکی از مجالس سوگواری حسین که در دمشق اقامه می گردد حاضر شوم، او به من گفت: در این مجلس نکاتی را می شنوی که قبلاً کمتر شنیده ای و خطباء جدیدی می بینی که برای این گونه مجالس آماده کرده ام ومن کوشش می کنم که امثال آنان را افزایش دهم و به تو توصیه می نمایم امشب در مجلسی که به نام امام حسین (ع) برگزار می شود حضوریابی(13)، مجالس سوگواری در دهه اول محرم آغاز می گردد و با تمام مظاهرش در روز عاشورا تجلّی می کند.

در لبنان به رغم آن که اکثریت مسلمان دارد و حکومت در دست مسیحیان است و مسلمین و خصوص شیعیان اقلیت مردم شناخته می شوند عاشورا حضور پرتحرک دارد و نیروی محرکه ای گردید برای سال ها مبارزه و استقامت شیعیان این سامان با استعمار فرانسه و تجاوزهای رژیم اشغال گر قدس. شیعه و سنّی در لبنان علیرغم توطئه های استکباری به بزرگداشت مراسم عاشورا و احداث حسینیه ها همت می گمارند که این برنامه در اتحاد آنان دخالت مهمی دارد.(14)

میشل مزاوی متذکر می گردد لبنان در دوره سلسله ممالیک که این کشور در کنترل مرکز حکومت این طایفه یعنی مصر بود، برای انجام شعائر مذهبی خصوص سوگواری وضع دشواری داشتند، به گفته وی شیعیان جبل عامل در برگزاری مراسم عاشورا از عراق و ایران تأثیر پذیرفته اند.(15)

آنچه که قابل توجه است اجرای نوعی نمایش مذهبی یا تعزیه خوانی است که صحنه شهادت امام حسین را مجسّم می کند این نمایش در برخی نواحی لبنان مرکزی برگزار می شود که محققی به نام پیترز به بررسی آن پرداخت و اهمیت سمبلیک آن را در تداوم ساخت سنتی لبنان نشان داد.(16)

در جبل عامل عزاداری های محرم در اماکنی که حسینیه نام دارد برگزار می شود که مساحت آن بر حسب بانی متفاوت است و برای آن موقوفاتی قرار داده اند، نخستین آنها حسینیه بناطیه التحتابور پس از آن در مناطق دیگر چنین اماکنی احداث گردید.(17) سید محسن امین خاطر نشان می نماید شیخ موسی شراره که از نجف به بنت جبیل آمد اقامه عزاداری برای سید شهیدان را در این منطقه احیا کرد و برای سوگواری، مجالس به شیوه و سبک عزاداری های عراق ترتیب داد وی می افزاید در این شهر مراسم احیاء یاد عاشورا در دهه اول محرم برگزار می گردد، روز عاشورا کارها تعطیل می شود و کتاب های مقتل و زیارت عاشورا خوانده می شود. بعد غذایی بنام هریسه تهیه می کنند که با حبوبات و گوشت کوبیده درست می شود که هر کس به قدر توانایی مالی آن را احسان می کند و فقرا از آن می خورند و دیگران نیز به قصد تبرّک این غذا را تناول می نمایند هریسه در بین اهالی محلات نیز توزیع می گردد و تمامی این ها به قصد تقرّب به خداوند از طریق حضرت امام حسین (ع) صورت می گیرد و در روستاهایی که این گونه مراسم نیست به خواندن مقتل در روز عاشورا اکتفا می شود.(18)

این دانشمند برجسته لبنان (1371ـ1284هـ.ق) اگر چه از رواج عزاداری های محرم در لبنان شادمان بود ولی آنچه که وی را رنج می داد وجود تحریفات و برخی خرافات در سوگواری های شیعیان عراق است که به اعتقاد وی باید در آنها اصلاحاتی به عمل آید و سپس ترویج گردد وی می گوید مجالس عزای حسینی که در حرم زینب صغری (ام کلثوم) در آبادی راویه انجام می گیرد که طی آن برخی کارهای ناروا چون قمه زنی انجام می گیرد باید پالایش گردد.(19)

وی در مبارزه با برخی بدعت ها و در عزاداری ها رساله «التنزیه لاعمال الشبیه»(20) را نوشت ایشان کتاب المجالس السنیه را نیز به قصد تصحیح اخبار نادرستی که بر سر منابر به ائمه نسبت می دهند نگاشت تا از این رهگذر جلوی زیادروی ها و افراط ها را بگیرد البته عده ای از افراد جاهل و اهل جهود بروی تهمت زدند که می خواهد از اجرای مراسم دینی جلوگیری کند او برای اثبات این که امور موهن و خلاف نباید در عزاداری ها باشد به منابعی چون قرآن، روایات، سنت ائمه، نظر فقهی علمای شیعه و استدلال های خودپسند استفاده نموده است. در سال 1393هـ.ق مطابق 1973م حکومت لبنان روز عاشورا را هر سال در تمامی نقاط لبنان تعطیل رسمی قرار داد که در آن روز تمام ادارات دولتی، مؤسّسات ملی و بازارها تعطیل گردید و این موضوع در تاریخ لبنان برای نخستین بار مشاهده می گردد.(21)
3ـ دیگر کشورهای عربی

موته یکی از شهرهای کشور اردن است که در استان جنوبی که کَرَک نام دارد قرار گرفته است و با کشور فلسطین هم مرز می باشد، جنگ موته به فرماندهی جعفر طیار، زیدبن حارثه و عبدالله بن رواحه در این ناحیه با دشمنان اسلام صورت گرفت، مشهد این سه فرمانده که طی جنگ مزبور به شهادت رسیدند در چند صد متری محل نبرد قرار دارد و هر کدام از این فرماندهان برای خود مزار و بارگاهی دارند اما مزار جعفر طیار از ویژگی خاصی برخوردار است زیرا شیعیان مقیم اردن در روز عاشورا در آنجا به عزاداری می پردازند.(22) در اردن گروهی از طوایف شیعه طبق سنت دیرینه در روز دهم محرم به فقرا و مستمندان به یاد امام حسین (ع) و یارانش طعام انفاق می کنند، از برخی حبوبات و سبزیجات و پیاز غذایی طبخ می کنند و به هر رهگذری می دهند تا قدری از آن میل نماید اگر چه اندک باشد، غالب علاقه مندان اهل بیت اعم از شیعه و سنی در این روز تلاش های روزانه را تعطیل می نمایندو چون ام سلمه با شنیدن خبر کشته شدن امام حسین از کار شستشو که مشغول آن بود دست برداشته، عده ای روش این بانو را پیش گرفته اند و حداقل از کارهایی که به نظافت و شستن ارتباط دارد اجتناب می کنند.(23)

در مناظقی از شبه جزیره عربستان چون حجاز، مسقط، عمان، احساء، قطیف، حضرموت اگر چه همچون عراق عزاداری با شکل وسیع و گسترده برگزار نمی شود ولی در مجالسی که مرثیه خوانده می شود یاد امام حسین (ع) احیا می گردد، در منبرها واقعه المناک کربلا از سوی خطبا در حسینیه ها، مراکز عبادی و خانه ها برای حاضران گوشزد می گردد، در برخی از این نواحی رسم است که شبیه منظره اسیران و هودج هایی را به همراه سینه زنی و بر سرو صورت زدن را به نمایش بگذارند، افراد این دسته های سوگواری وقتی در خیابان ها به یکدیگر می رسند، از همدیگر احوالپرسی می نمایند یا این که بطور متقابل از حسینیه های یکدیگر بازدید می کنند که با مراسمی ویژه توأم می باشد.

در امارات متحده عربی ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت در ایام عاشورا به نوحه خوانی و سینه زنی می پردازند، در مسجد امام حسین عزاداران حسینی به مرثیه سرایی پرداخته و با اشک ماتم و نوحه خوانی یاد امام حسین را گرامی می دارند، در این مراسم ملیت های گوناگون مسلمان شرکت دارند که به هنگام ظهر به نماز ایستاده و آوای توحید سر می دهند. در ابوظبی و شارجه نیز مجالس سوگواری برپا می گردد و عزاداران با بر دست گرفتن شمع و زمزمه نوحه و مرثیه به یاد محنت و رنج خاندان عترت و اهل بیت سالار شهیدان می گریند ایرانیان مقیم امارات، در این مجالس حضوری فعال و پرتحرک دارند.(24)

ده ها مسجد و حسینیه در کویت شاهد حضور و عزاداری شیعیان این کشور به مناسبت فرا رسیدن سالروز شهادت امام حسین (ع) می باشند، عزاداران در دسته های فشرده به زنجیر زنی و نوحه خوانی پرداخته و در عزای سبط نبی اکرم (ص) و یارانش اشک ماتم می ریزند. عزاداران در حسینیه های اشکانی ها، بلوچی ها، امام حسین، آل یاسین و ده ها مسجد و حسینیه های دیگر برنامه های با شکوهی در این ارتباط برگزار می نمایند و طی سخنرانی ها، خطابه ها و ذکر مصائب از مظلومیت هایی که بر خاندان پیامبر رفته و ظلم هایی که نسبت به آنان روا داشته اند سخن می گویند. علل بازگشت و احیای تفکرات جاهلی با فاصله کوتاهی پس از رحلت پیامبر و انحراف از اصول و مبانی قرآن و مخالفت آشکار با دستورات الهی، در مراسم مذکور از طریق سخنرانی های آموزنده و ارزنده مورد بررسی قرار می گیرد. یک زن انگلیسی به نام فرایاستارک از مشاهدات خود در عزاداری های کویت چنین یاد می کند: کودکان را روز عاشورا به معابر و کوچه ها می آورند و کارد بزرگی را با اشاره به حالت نمایش بر زیر چانه های آنان می کشند که نوعی تأثر و تألم را به همراه دارد. این زن می افزاید این گونه حقیقت خالص ترسیم می گردد و همین شیوه ساده دلالت بر این دارد که انسانیت نباید فراموش شود و فداکاری ها باید تکریم گردد.

یکی از مهم ترین جلوه های تشیع در بحرین تعطیل رسمی روز عاشورا و وجود حسینیه های شیعیان است که در عرف محلی به آن ماتم می گویند، این مراکز محل اجتماع و سوگواری علاقه مندان خاندان عترت در دهه محرم و روز عاشورای حسینی است.(25)

پی نوشت ها:ـــــــــــــــــــــــ

26. الشیعه و الحاکمون، محمد جواد مغنیه، ص 195.

27. قیام جاودانه، ص 87 ـ 86.

28. چشمه خورشید، ج اول، ص 140.

29. رویش جوانه ها در پرتو عاشورا، ص 17 و 18.

30. دائرة المعارف تشیّع، ج3، ص 284، دائرة المعارف فارسی، دکتر مصاحب، ج2، ص 1535، آل بویه، علی اصغر فقیهی.

31. تارخ العرب، فیلیپ حتی، ص 183.

32. تاریخ کربلا و حائرالحسین، سید عبدالجواد کلید دار، ص 146.

33. نهضة الحسین، ص 165.

34. دراسة فی طبیعته المجتمع العراقی، دکتر علی الوردی، ص 236.

35. مجله سروش، 259،21مهر 1362، چشمه خورشید، ج اول، ص130.

36. تحقیق درباره اولین اربعین سید الشهداء، قاضی طباطبائی، ص559.

37. تاریخ عزاداری حسینی، میرسید صالح شهرستانی، ص 298ـ299.

38. هکذا عرفتهم، جعفر خلیلی، ص 215.

39. مجله سروش، ش 259.

40. تعزیه هنر بومی پیشرو ایران، پیتر چلکووسکی، ترجمه داود حاتمی، ص 33ـ332.

41. خاورمیانه، پیتربیومونت و دیگران، ترجمه محسن مدیرشانه چی و...، ص 480.

42. خطط جبل عامل، سید محسن امین، ص 149.

43. سیرته، سید محسن امین، ص 25.

44. همان، ص 75.

45. این کتاب را که سید محسن امین در 18محرم الحرام سال 1346هـ.ق نوشته در هفدهم آذر سال 1322هـ.ش توسط جلال آل احمد با عنوان عزاداری های نامشروع ترجمه و چاپ شده است.

46. تاریخ عزاداری، ص 303.

47. گزارش سفر دوم به اردن هاشمی، جعفر سبحانی، مکتب اسلام، سال 38، ش7، ص11.

48. تاریخ عزاداری، ص 308.

49. گلبانگ مسجد، ش 32،17،12،1382،ص7.

50. مجله شاهد، ش 288، اردیبهشت 1378.

پدید آورنده : نامشخص ، صفحه 41

قسمت آخر
آفریقای شرقی

فرانسیسکو گابریلی استاد دانشگاه و محقق معاصر متذکر می گردد: انعقاد مجالس سوگواری برای امام حسین(ع) از سوی شیعیان در قرن چهارم هجری عمومی و همگانی گردید و در این ایام به گونه ای مذهب شیعه رواج پیدا کرد که به آفریقای شرقی هم رسید و ایرانیان در سومالی، کنیا و تانزانیا به ساخت بناهای مقدّس و نیز متداول نمودن شعائر مذهبی مبادرت نمودند امروزه آثار شیعیان در شهرهای آفریقای شرقی به خوبی قابل مشاهده است.(1)

ابن بطوطه از سلطان کلوا سخن می گوید که در آن ایام ابوالمظفر حسن بود که به دلیل بذل و بخشش به ابوالمواهب شهرت یافت، این سلطان در سرزمین زنگبار به جنگ با کفار می رفت و غنیمت هایی را که به دست می آورد طبق فرموده قرآن عمل می کردو سهم ذوی القربی را در خزانه ای ویژه قرار می داد و چون سادات نزد او می رفتند به آنان تحویل می داد. سلطان کلوا مردی فروتن بود و با فقرا می نشست و با آنان غذا می خورد و مردمان متدین و شریف را احترام می نمود.(2) کلوه جزیره کوچکی است که در کنار آفریقای شرقی برابر تانگانیکای فعلی قرار دارد.

اساس مراسم محرم در نایروبی مرکز کنیا، شهادت امام حسین و خاندان عترت است، در کنیا برای هر دوازده روز اول محرم به جز اولین روز که آغاز سال است شیعیان با لباس سیاه رهسپار مجالس عزاداری می شوند و در سالنی که با پرده هایی سیاه پوشیده شده اجتماع

می نمایند و به سخنرانی واعظین درباره حادثه کربلا گوش می دهند و به محض آن که راوی شروع به ذکر مصیبت می کند، مردم حاضر در مجلس به گریه و ندبه می پردازند. آنگاه عزاداران اعم از زن و مرد به حرکت در می آیند و هنگامی که ذکر مصایب اوج گرفت دسته های سوگوار از جای خود بر می خیزند و به ماتم می پردازند و بر سر و سینه می زنند، جمعی هم بر شانه های خود زنجیر می کوبند و فریاد یا حسین سر می دهند. روز عاشورا عزاداری اوج می یابد، در نایروبی در نیمه روز و در مومباسا عصرها مجالس عاشورا برگزار می گردد و مردم پس از گوش سپردن به سخنان روضه خوان یا حسین گویان و سینه زنان در خیابان ها به راه می افتند و بنابر رسمی کهن به بخش قدیمی شهر می روند در این مراسم تمام مردان خصوص جوانان حضور دارند امّا زنان در این سیر و حرکت دیده نمی شوند زیرا آنان برای خود مجالس زنانه باشکوه و جداگانه دارند. همه عزاداران سیاه پوش و پا برهنه اند در جلوی سوگواران، فردی که مدیریت جمعیت عزدار را عهده دار است قرآنی را در حالی که در سینی قرار گرفته است با خود حمل می کند و به دنبالش دسته ای که تابوت و بارگاه امام حسین(ع) را بر دوش دارند و بعد از آنان دستگاه صوتی و در پشت آنان؟، دسته های زنجیر زن حرکت می کنند. نیروهای انتظامی و امنیتی راهها و خیابان ها را برای آنان باز نگاه می دارد و همه دسته ها با نظم جالبی سازماندهی می شوند.

اگرچه آگاهی های مربوط به تاریخ عاشورا به زبان انگلیسی و سواحیلی منتشر می شود ولی اغلب نوحه ها،مرثیه ها و روضه خوانی ها به زبان محلی سواحیلی است. گزارش این مراسم از طریق جراید و رسانه های جمعی و گروهی به اطلاع همگان می رسد.

در مومباسا پس از حرکت دسته های عزادار بلافاصله و در نایروبی پس از چند ساعت، شیعیان در امام باره ها جمع می شوند تا مجلس دیگری برپا دارند، در این برنامه حوادث تألم بار عاشورا و مصائب اهل بیت نبی اکرم(ص) توسط سخنرانان برای علاقه مندان باز گفته می شود. شیوه های عزاداری، مجالس وعظ و سخنرانی و چگونگی شکل گیری دسته های سینه زنی و وجود واژه هایی چون عزادار، مجلس، ماتم، امام باره و چهلم بیانگر آن است که این مراسم از فرهنگ بومی ایرانیان تأثیر پذیرفته و یا ایرانیان بدآنجا انتقال داده اند.

در سایر روزهای محرم با برپایی مجالس تعزیه، حادثه کربلا، اسارت اهل بیت امام حسین(ع)، حرکت دادن اسیران به همراه سربریده امام و شهیدان کربلا، سخنان افشاگرانه امام سجاد(ع) و زینب کبری(س) و بازگشت امام چهارم به نینوا برای دفن بدن مطهر پدر، به نمایش گذاشته می شود شیعیان کنیا پایان آخرین روز صفر را که به عقیده آنان هنگام انتقام مختار و کشته شدگان قاتلان کربلاست، جشن می گیرند، طی این مراسم تمامی پارچه های سیاه برچیده می شود و لباس سیاه را از تن بیرون آورده و به شادمانی می پردازند.(3)

زنگبار از مناطقی است که بنا به نوشته دائرة المعارف چاپ لیدن در سال 72 هجری اسلام را پذیرفت و موجب گسترش آن در منطقه شد، از برخی آثار برمی آید که تشیع در این سرزمین سابقه ای هزار ساله دارد، در زنگبار به تعداد چهارده معصوم، خانه های عزاداری تأسیس شد که برخی مانند حسینیه الماتم بیش از یکصدو چهل سال سابقه دارد. این اماکن عموماً وقفی هستند. منطقه کیپوندا در شهر سنگی زنگبار محله نسبتاً بزرگی است که در موقعیت خوبی واقع شده و غالباً در اختیار شیعیان است که برای حفظ هویت خود تلاش می کنند. به همین علت همه ساله در روز اربعین اجتماع با شکوهی ترتیب می دهند و حتی اقوامی که به کشورهای دیگر رفته اند در این ایام به زنگبار باز می گردند. آنان با سوگواری برای خامس آل عبا گمشده عاطفی خود را در کوچه ها می جویند. در شب اربعین شیعیان بعد از اقامه نماز در حسینیه های حضرت عباس(ع) و الماتم جمع می شوند و روضه خوانی می نمایند، اواخر شب عزاداران حرکت می کنند و به تمام کوچه هایی که در آن ها حسینیه و ماتم سرا وجود دارد سر می زنند و در آن اماکن عزاداری را ادامه می دهند این مراسم تا دو بعد از نیمه شب ادامه می یابد. سپس در حیاط مساجد به عزاداری و زنجیرزنی می پردازند و شام صرف می کنند. مراسم روز اربعین از ساعت ده ونیم صبح آغاز می گردد، ایمان مذهبی و ارادت به امام حسین (ع) موجب شد که هر کس به تناسب و فراخوار توانایی مالی امکاناتی را برای عزاداری فراهم آورد، برخی بلیط هواپیما برای مسافران تهیه می کنند، عده ای خانه های خود را در اختیار میهمانان قرار می دهند و بعضی دیگر شیعیان را اطعام می کنند، آنان از روز هفدهم تا بیست و یکم محرم به عزاداران غذا می دهند که هزینه قابل توجهی دارد.(4)

بوروندی در کناره شرقی دریاچه تانگانیکا قرار دارد و با تانزانیا همسایه است، تاریخ ورود تشیع به این سرزمین مربوط به زمان مهاجرت تجار هند و پاکستانی است که بعد از جنگ جهانی اول در بوروندی استقرار یافتند. شیعیان در مساجد و دیگر مکان های مذهبی مراسم خود را برگزار می کنند. یکی از این برنامه، عزاداری های عاشورا است که با فرا رسیدن ماه محرم با شکوه فراوان انجام می دهند.(5)
آفریقای غربی

کشور سنگال در غرب آفریقا بین موریتانی، مالی، گینه و گینه بیسائو قرار دارد، 95% مردم این سرزمین مسلمان هستند که درصدی از آن شیعه هستند که نیمی از آنها سنگالی و نیم دیگر از تبار لبنانی ها هستند، قدیمی ترین فرقه اسلامی سنگال تیجانیه اند که بیشترین پیروان را دارد، این فرقه و قادریه بعضاً خود را به اهل بیت منتسب می دارند و با فرا رسیدن عاشورا، در زمینه قیام کربلا مراسم دارند و غالباً از طریق سخنرانی مردم را از مصائب کربلا آگاه می سازند. مراسم محرم سنگال آمیخته با آداب و رسوم بومی و با خرافات عجین گشته است. شب عاشورا مردم این سامان غذایی به نام کوس کوس که ریشه در سنت های عربی دارد، تهیه می کنند، برخی عقیده دارند بعد از خوردن غذا باید بشقاب آن را بر سر نهاد آنان بر این باورند که علت خونرنگ خورشید، ماجرای شهادت امام حسین(ع) است. مسلمانانی که به این رسوم سنتی پای بندی ندارند روز عاشورا به عبادت می پردازند، هزار بار قل هو اللّه احد و استغفراللّه می خوانند و صلوات می فرستند. مرثیه خوانی در بین فرق قادریه و تیجانیه تا حدودی رواج دارد و واقعه عاشورا را از طریق نوارهای صوتی برای مردم تشریح می نمایند. فرقه مریدیه نیز به واقعه کربلا عقیده دارند آنان با سرهای مقدّس شهیدان بازی می کردند و شادی می نمودند، روز عاشورا در سنگال تعطیل رسمی است گاهی پیش می آید که هر فرقه ای به مناسبت عاشورا روزی را تعطیل می کند.

شیعیان در مراسم محرم می کوشند چهره واقعی کربلا را به اهالی بومی سنگال معرفی کنند و تحریفاتی را که در این مورد صورت گرفته از حقایق مسلم تفکیک نمایند، این برنامه ها در محلات گوناگون به اجرا درمی آید.

لبنانی های مقیم سنگال در منزل فرد خیّری اجتماع می کنند و طی مراسمی یک نفر سخنرانی نموده و مدّاحی به مرثیه خوانی می پردازد ولی سینه زنی انجام نمی گیرد و در پایان از حاضران با دادن ناهار پذیرایی می شود در سنگال حسینیه، تکیه، یا فاطمیه وجود ندارد و مراسم محرم در مساجد انجام می گیرد.

سفارت جمهوری اسلامی ایران در سال های اخیر در ظهر عاشورا در داکار مرکز سنگال مراسمی برگزار می نماید که بعد از سخنرانی امام مسجد شیعیان که یک روحانی سنگالی است، زیارت عاشورا خوانده می شود و سپس سینه زنی انجام می گیرد، برادران شیعه که در این مراسم شرکت می نمایند با سینه زنی آشنا شده و حتی برخی نوحه ها را به زبان محلی ترجمه کرده و خود اقدام به سینه زنی می کنند، خاطرنشان می گردد در سنگال سینه زنی رسم نشده و مردم با آن مأنوس نمی باشند و آنها که کم و بیش در خصوص آن اطلاعاتی دارند نسبت به برگزاری آن توجیه نمی باشند.(6)

کشور دیگری که در ساحل غربی آفریقا قرار دارد سیرالئون می باشد که در همسایگی گینه و لیبریا واقع است و 75% سکنه 5/4 میلیونی آن مسلمان هستند، ساخت اجتماعی آن قبیله ای است و سنت های بومی مخلوط به خرافات و برنامه های افسانه ای در آن بسیار رواج دارد. به رغم وجود شیعیان در سیرالئون که منشأ لبنانی دارند تا قبل از افتتاح سفارت جمهوری اسلامی ایران در سال 1361 هـ.ش، مسلمانان سیرالئون از عاشورا اطلاعاتی نداشتند و حتی برخی از آنان از بدعت بنی امیه تأثیر پذیرفته و روز اوّل محرم را جشن می گرفتند امّا با فعالیت های ارشادی، تبلیغاتی و فرهنگی و آموزش جمهوری اسلامی ایران و نیز برگزاری سمینار، انتشار مقاله و کتاب به تدریج مسلمانان این کشور با واقعه کربلا آشنا شدند و علاقه مند دریافت آگاهی افزون تر در این باره گردیدند.

اهالی مسلمان این سامان پس از این اطلاعاتی که کسب کرده اند با شنیدن مصائب امام حسین(ع) متأثر گردیده و از گونه های خود اشک جاری می کنند.

تجار لبنانی مقیم سیرالئون در حسینیه مرکزی فری تاون مراسم عزاداری محرم را برگزار می نمایند که طی آن روحانیان لبنانی و مبلغان ایرانی سخنرانی می کنند. در انستیتوی بین المللی علوم اسلامی تحت سرپرستی سازمان مدارس و حوزه های علمیه خارج از کشور و نیز سالن اجتماعات رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران همه ساله مراسم عزاداری انجام می پذیرد. در شهرهایی چون «بو» و کنیما عدّه ای از مبلّغان حوزه علمیه قم مشغول فعالیت فرهنگی و ارشادی هستند و به مناسبت دهه محرم اقدام به مراسمی باشکوه می نمایند.(7)
اروپا
1ـ بالکان

پیروان فرقه رفاعیه، از مشهورترین طوایف اهل عرفان، در بالکان که در شهرهای پریزرن و اوراخوواتس در ایالت کوزوو، تمرکز بیشتری دارند، همه ساله از آغاز تا دهم محرم با نصب پارچه های سیاه رنگ در تکیه های ویژه خود، مراسم عزاداری برپا می کنند و در طول محرم علاوه بر امساک از غذا خوردن، شب ها بعد از اقامه نماز جماعت تا پاسی از شب رفته به نوحه خوانی و ماتم سرایی و بیان حوادث کربلا می پردازند. در روز عاشورا، سوگواران طبق آدابی ویژه، اطعام می شوند.

اقامه عزاداری در دهه اول محرم بین افراد این فرقه به مراسم ماتم مشهور است بر پیروان آن واجب می باشد علت تأکید بر نوحه خوانی و اهمیت خاص بر برپایی چنین مراسمی اگرچه ارادت به خاندان عترت است اما جهتی دیگر هم دارد و آن این است که مؤسس این فرقه که از حکما و علمای قرن دوازدهم هجری می باشد یعنی سید احمد رفاعی بر اساس شجره نامه ای نسب به امام حسین(ع) می برد، افراد این فرقه در سال 1281 هـ.ق به کوزوو آمده اند.(8)

آلبانی تبارها یکی از اقوام شبه جزیره بالکان هستند که عمدتاً در آلبانی و کوزوو زندگی می کنند با فرا رسیدن ماه محرم انبوهی از شیعیان آلبانیایی با برگزاری مراسم سوگواری سالار شهیدان به سوگ می نشینند. آبادی نسالسه با سکنه ای در حدود دوهزار نفر در شش کیلومتری شهر بویانواتس واقع در جنوب شرقی کوزوو قرار دارد، اهالی این منطقه که شیعه جعفری هستند مراسم عاشورا را به طور چشمگیری برگزار می کنند و برای این منظور در تنها تکیه این روستا گرد می آیند این تکیه قدمتی دویست ساله دارد و هفت متر مربع مساحت آن است و مردم از اطراف و اکناف برای دعا و ادای نذورات بدین مکان می آیند. روز عاشورا مردم طبق رسوم گذشته به همراه شیخ آیت شعبان، که روحانی فاضل، خوش اخلاق و با نفوذ است و به اهل بیت ارادت دارد، و کهن سال ترین زن محل به زبارت قبور مدفونین در تکیه مزبور می روند زیرا در آنجا تعدادی از عرفای مورد احترام و دارای منزلت معنوی دفن هستند، آنان برای این در گذشتگان دعا می خوانند و در کنار هر کدام از قبور شمعی روشن می کنند.

شیعیان در دهه نخست محرم جهت حفظ حرمت روز عاشورا از خوردن غذاهای خوشمزه و لذیذ و شیرینی خودداری می کنند و در تکیه بدون تکلّف کنار هم می نشینند و به سخنان شیخ شعبان در فضیلت عاشورا و وقایع محرم گوش می دهند. سپس طبق سنت اسلامی برای صرف شام به گرد میزهای غذا می نشینند و به کمک یکی از اهالی دستهای خود را کنار میز شسته و دعاهای قبل از غذا توسط چند نفر خوانده می شود.

آنگاه از طرف بزرگترها سه بار با آب و نمک افطار می کنند و شب هنگام با حلوا و فولیا(شام) پذیرایی به عمل می آید. در ادامه آشی به نام عاشوره که از پختن گندم و شیر بدست می آید در بین شرکت کنندگان توزیع می گردد. بعد از آن به اجرای اعمال و مراسم عاشورا می پردازند بدین ترتیب که همه شامل جوان و پیر و کوچک و بزرگ به طور منظم گرد هم می آیند و اذکاری را زیر لب زمزمه می کنند. در بخشی هایی از برنامه افرادی در ضمن کوبیدن طبل اشعاری حاوی اوضاع عاشورای سال 61 هجری را می خوانند که در بین اشعار فریاد یا حسین سر می دهند این مراسم تا حوالی اذان صبح ادامه دارد و با خواندن دعای توسل به چهارده معصوم(ع) مراسم خاتمه می یابد. شایان ذکر است که هدایت این مجالس و مرثیه خوانی های آن را جوانان تحصیل کرده و اشخاص دانشگاهی بر عهده دارند و با بانوان به سهم خود در تهیه و تدارک این سنت های عاشورایی شریکند.(9)

برفراز کوه تومور در شرق آلبانی مرقدی وجود دارد که اهالی اعتقاد دارند منسوب به حضرت علی(ع) و در بین مسلمانان این سامان از حرمت کم نظیری برخوردار است و همه ساله مردم در ایام عاشورا بر کنار این مکان مذهبی مراسمی را اجرا می کنند، مردم آلبانی در طول دهه محرم به عنوان همدردی با لب تشنگان کربلا، آب نمی نوشند، زینت آلات را از خود دور کرده و برای ذکر مصائب شهدای کربلا رهسپار تکایا می شوند و در این مسیر فریاد وا اماما! وا اماما سر می دهند. در این ده روز نه تنها به دلاوری های شهیدان کربلا توجه دارند بلکه حوادث و فداکاری های پیامبران و امامان را مطرح می کنند و هر شب به ذکر مناقب یک نفر از معصومین یا شهیدان اختصاص یافته است شب اول مناقب پیامبران بزرگی چون آدم، نوح، ابراهیم، یوسف، مسیح و موسی، شب دوم سجایا و مصایب رسول اکرم(ص) شب سوم مناقب و درد و رنج های حضرت علی(ع) و چگونگی شهادت آن حضرت در راه عدالت، شب چهارم سیره امام حسن مجتبی(ع) و چگونگی شهادت مظلومانه آن امام، شب پنجم بررسی تاریخ زندگانی امام حسین(ع)، شب ششم هجرت امام حسین(ع) از مدینه به حجاز و سپس کربلا، شب هفتم مناقب و ذکر خصال سفیر امام حسین(ع) در کوفه یعنی مسلم بن عقیل، شب هشتم حرکت امام حسین به جانب کوفه، شب نهم رسیدن نامه مسلم به امام حسین(ع) وشب دهم که مختص وقایع روز عاشوراست. هر شب با پایان یافتن مراسم حلوای عاشورا که سالانه آماده می شود تهیه و در تکایا به عزاداران داده می شود. پس از پایان مراسم که با دعاها و اذکار و همراه حزن و اندوه خاتمه می یابد شرکت کنندگان به خوردن حلوای عاشورا می پردازند یکی از مشهورترین شاعران آلبانیایی که مصائب اهل بیت و خصوص عاشورا را سروده است نعیم فراشری نام دارد، سرودهای حماسی وی درباره کربلا در سال 1898 میلادی چاپ شد که حاوی ده هزار بیت شعر است. نعیم در این اشعار نوعی پیوند بین سرزمین خود و کربلا برقرار می کند و از مردمان این کشور می خواهد از حماسه کربلا برای دفاع از عقیده اسلامی و حفظ استقلال سرزمین الهام گیرند و شرافت و عزت خود را از این راه بدست آورند. واقعه کربلا بر ادبیات آلبانی تأثیر بسیار عمیقی گذاشته و تنی چند از شاعران برجسته این دیار ذوق شعری خویش را در خدمت ادبیات حماسی کربلا و در رثای امام حسین(ع) به کار گرفته اند.

کشور مقدونیه که در بالکان واقع است شهر مذهبی جالبی به نام «تترود» دارد که در آن مظاهر دینی بسیار غلبه دارد، تکایا و مساجد این شهر و نیز وجود محلاتی برای برگزاری مجالس سوگواری عاشورا از نفوذ فرهنگ تشیع در این سامان حکایت دارد.(10)
دیگر مناطق اروپا

دکتر غلامعلی افروز نقل می کند: در سفری که به همراه دوستان به یکی از کشورهای اروپایی داشتم، روز یکشنبه به کلیسایی که در آن حوالی بود، رفتم. وقتی مراسم دعا و موعظه به پایان رسید. کشیش جوانی شروع به خواندن مطالبی شبیه روضه های شیعیان کرد و حاضران هم مشغول سینه زدن شدند من از این رفتار شگفت زده شدم، زیرا رسم مذکور جزء مراسم شیعیان است. بعد از خاتمه عزاداری نزد آن کشیش رفتم و از چگونگی پیدایش این سوگواری پرسیدم، گفت: مدت ها بود که احساس می نمودم مراسم کلیسا تکراری و بی روح گردیده است به همین دلیل به دنبال راهی برای ایجاد جذابیت در برنامه های کلیسا بودم تا این که به ایران رفتم و دو سال در تهران در روز عاشورا مراسم عزاداری عاشورا را از نزدیک دیدم در لبنان و سوریه هم شبیه آن را مشاهده کردم و از آنها برای حضرت عیسی(ع) الگوگیری نمودم. چند کلیسای دیگر نیز این روش را از ما تقلید کردند و جالب است بدانید که حضور جوانان در کلیساهایی که از این نوع عزاداری تأثیر پذیرفته اند، چندین برابر شده است و نیز فساد در آن مناطق به گونه چشم گیری کاهش یافته است.(11)

این برنامه، نگارنده را به یاد نکته ای دیگر انداخت که لازم است بدان اشاره کنم: یکی از آیات نقل کرده است یکی از تجار آفریقا به نام محمد شریف دیوجی که مرد دانشوری است، برنامه اش این می باشد که هر ساله دهه عاشورا را به طور رایگان برای مراسم عزاداری به یکی از نواحی آفریقا می رود. او برایم نقل کرد. در برخی نقاط که می رفتم چون واعظ نداشتند، آمادگی خود را برای خطابه اعلام نمودم، اهل یکی از آبادی ها از این بابت خوشحال شد، امّا وقت نماز که رسید هرچه گوش دادم، صدای اذان را نشنیدم، بعد در خانه ای که سیاهپوش شده و از جمعیت زیادی برای عزاداری موج می زد وارد شدم و به یکی از افراد مجلس گفتم چرا در محل شما صدای اذان شنیده نمی شود، جواب داد: ما با آن آشنایی نداریم، گفتم مگر شما مسلمان نمی باشید، جواب داد: اسلام دیگر چه مذهبی است، با شگفتی پرسیدم: پس چه آیینی دارید، گفت: بودایی هستیم. گفتم: پس چرا برای امام حسین(ع) عزاداری می کنید، پاسخ داد: در این شیوه ما از گذشتگان پیروی می کنیم، آنها با وجود آنکه بودایی مذهب بودند برای این شهید عزاداری می کردند. بالای منبر رفتم و گفتم ای مردم، چگونه است که حسین بن علی(ع) به سرزمین شما آمده است اما جدّ، پدر و دینش به محل شما نیامده است، بیایید آن حضرت را واسطه قرار دهیم تا دین او هم بیاید. از آن روز مشغول بیان احکام اسلام شدم و مبانی آن را معرفی کردم، هنوز دهه محرم تمام نشده بود که همه اهل آن آبادی اعّم از کوچک و بزرگ مسلمان و شیعه شدند.(12)

بنابراین عاشورا و عزاداری نه تنها در بین شیعیان، بلکه در میان افراد دیگر رواج دارد.

مسلمانان شیعه آلمان که در فرانکفورت، مونیخ، آخن، هانوی و هامبورگ اقامت دارند، در خصوص اجرای مراسم سوگواری اهتمام می ورزند و اغلب سینه زنی انجام می شود، در زیر زمین مرکز اسلامی هامبورگ (این مرکز توسط آیة اللّه بروجردی بنا شده است) هر ساله در دهه محرم مسلمانان پاکستانی با شمایل و شبیه سازی عزاداری می کنند که غالباً سنتی است.

دکتر حجت اللّه ایّوبی می گوید در سال 1372 هـ.ش که برای تحصیل به فرانسه رفته بودم، تصمیم گرفتم در ایام عاشورا، عازم شهر لیون شوم، در آنجا با یکی از دوستان که دانشجوی دکترای فلسفه بود، ملاقات کردم، او دلیل سوگ و ماتم را پرسید و من از مصائب کربلا برایش سخن گفتم، دانشجوی فرانسوی گفت: با وجود این که اعتقادی به این مسایل ندارم مایلم این قبیل مراسم را از نزدیک مشاهده کنم و درباره آن ها قضاوتی داشته باشم. از فرصت پیش آمده بهره گرفتم و نشانی مسجد ژیور را به او دادم با این شرط که بعد از شرکت در مراسم، احساس خودش را برایم از طریق پست الکترونیک بازگو کند.

فردای آن روز با دوستم برای شرکت در مجالس عاشورای حسینی به مسجد ژیور رفتیم و در آنجا جوانی فرانسوی، به زبان فرانسه مقتلی سوزناک خواند و صدای ناله و حزن حاضران مسجد را معطر ساخت پس از پایان روضه خوانی، مراسم سینه زنی آغاز گردید. جوانان فرانسوی با حرارتی زایدالوصف با هم دم می گرفتند بر سینه می زدند. بعد از خاتمه مراسم به سنت آتین آمدیم، فردای آن روز، ناخودآگاه به یاد ماجرای لیون افتادم، به سراغ رایانه رفتم و پیام دانشجوی فرانسوی را مشاهده کردم، او به قول خود عمل کرده و احساسات خود را به زیبایی خاص بیان کرده بود: دوست گرامی، به مسجد آمدم، چون سنگریزه ای در شن زاری بی کران برای اولین بار در عمرم در سوگ کشته ای گریستم امّا کشته ای که با وجود بیش از هزار سال هنوز زنده است. در شجاعت و مظلومیت او گریستم و وی را تحسین کردم، دیشب را با حالی توأم با شور و هیجان خوابیدم من این ویژگی را مدیون تو هستم.(13)

در انگلستان حسینیه ای به نام امام حسین(ع) زیر نظر یکی از سادات احداث شده است که در آن عزاداران ایرانی، عربی و انگلیسی به عزاداری می پردازند. همه ساله هم زمان با عاشورای حسینی مسلمانان مقیم انگلیس همراه با دیگر عاشقان اهل بیت(ع) در قالب دسته های سینه زنی مشغول سوگواری می شوند. در شهر لندن مرکز حکومت این کشور اروپایی عاشقان سالار شهیدان در قالب دسته ای بزرگ مسافت سه کیلومتری میدان ماربل آرچ واقع در شمال شرق هاید پارک تا محل مجمع اسلامی جهانی لندن را طی مسیر می کنند. حضور چشمگیر جوانان مسلمان در حالی که مشکی پوش و اشکبار به یاد مظلومیت اسوه ایثار بر سر و سینه می زدند در این مراسم برجسته و قابل توجه می باشد. عزاداران حسینی در ادامه این مراسم با تجمع در مرکز اسلامی انگلیس و مجمع جهانی اسلامی و دیگر اماکن مذهبی ویژه مسلمانان در لندن آیین های سوگواری عصر عاشورا را برپا می کنند مراسم شام غریبان نیز با جلوه ای جالب برگزار می شود.(14)

در هلند مسلمانان بزرگترین اقلیت مذهبی هستند، آنان برنامه های ویژه اعتقادی خود را به زبان های عربی، ترکی، کردی، اردو،فارسی و انگلیسی در مساجد برگزار می کنند، برخی از این اماکن، ساختمان هایی است که از شهرداری اجاره شده است. گاهی نیز مسلمان ها برخی از کلیساها را برای این مراسم اجاره می نمایند چنانچه یک طلبه عراقی در حوالی آمستردام کلیسایی را برای دهه محرم اجاره و مراسم روضه خوانی و سینه زنی را آنجا برپا کرده بود. مجلس ذکر مصائب اهل بیت و روضه خوانی چنان گسترده است که در فرودگاه فرانکفورت آلمان یک تاجر بحرینی برای دوست عرب خود روضه می خواند و دو نفری عزاداری و گریه می کردند. کردهای ایران، عراق و ترکیه که غالباً اهل سنت هستند جلسات عزاداری مفصل و گاه با شرکت بیش از هزار نفر شرکت کننده برای سید الشهداء منعقد می نمایند و در منازل خود جلسات روضه خوانی دارند.(15)

شیعیان مقیم دانمارک که غالباً از مهاجران ایران، عراق، لبنان، پاکستان و افغانستان هستند در حسینیه های خود مراسم سوگواری های محرم را برگزار می نمایند، این مراکز عبارتند از: دارالحسین که توسط شهید حکیم اداره می گردید و در سال 1990م توسط وی با کمک عراقی های مقیم کپنهاک بنیان نهاده شد. مؤسسه دارالحسین که توسط عدّه ای از شیعیان عراقی تأسیس شده است و امکانات جالبی داشته و کلاسهایی برای علاقه مندان برگزار می کند، حسینیه ایرانیان که در آن برنامه های دعای کمیل، سینه زنی و نوحه خوانی انجام می گردد، تعداد حاضران در روز تاسوعا و عاشورا در این مکان بیش از ظرفیت مرکز است امّا وجود چنان مکانی با وجود کمی ظرفیت برای ایرانیان مقیم دانمارک امیدوار کننده است. حسینیه شهید صدر که از طرف عراقی های طرفدار حزب الدعوة اداره می شود، دست اندرکاران آن غالباً تحصیل کرده اند.

مرکز فرهنگی لبنانی ها که برنامه های جالب مذهبی و اجرای مراسم به مناسبت های دینی دارند، حسینیه مرکز جعفری که پاکستانی های مقیم دانمارک در آن عزاداری می کنند، حسینیه مصلی الایمان که توسط شیخ ابوحسام و عدّه ای از عراقی ها بنیان نهاده شد، حسینیه افاغنه که به افغانی ها اختصاص دارد.(16)

در دیگر کشورهای اروپایی نیز مراسم عاشورای حسینی با حضور شیعیان و مسلمانان مقیم این سرزمین ها و نیز مسلمین محلی، صورت می گیرد.
قاره آمریکا

مهاجرین عرب، ایرانی، پاکستانی، هندی و آفریقایی که مسلمان و شیعه هستند در مناطق گوناگون این قارّه به برپایی مراسم عاشورا اهتمام می ورزند و یکی از نمونه های جالب عزاداری در منطقه کارائیب است یادآور می شود از سال 1845 تا 1917 م عدّه زیادی از شیعیان هندی به عنوان کارگر روز مزد به این منطقه انتقال یافتند و عزاداری های محرم را رواج دارند که «هوسه» نامیده شد و به نشانه اتحاد میان کارگران مهاجر و نماد نوعی سرکشی علیه حکومت مستعمراتی تبدیل گردید. در تاریخ 30 اکتبر 1884 م عدّه ای از شرکت کنندگان در سوگواری هدف گلوله پلیس که تحت حمایت جوخه سربازان انگلیسی بود قرار گرفتند که عدّه ای کشته و گروههای بسیاری زخمی شدند.

مراسم هوسه در کارائیب خصوص در کشور ترینیداد تحت تأثیر بعضی از مراسم آفریقایی قرار گرفته و هوسه نیز به نوبه خود در یکی از مراسم مهم محلی این جزیره تأثیر گذاشته است، دو مرکز اصلی مراسم محرم ترینیداد یکی شهر سن جیمز در شمال و دیگری در منطقه سدروس در جنوب غربی جزیره قرار دارد در شمال از هر چهار گروه برگزار کننده مراسم محرم سه گروهشان خانوادگی هستند ولی در جنوب این ارتباط کمتر بوده و بستگی های اجتماعی جای آن را می گیرد. در سن جیمز علاوه بر ساخته و گرداندن تجه(تعزیه) دو «ماه» بزرگ می سازند و آنها را حمل می کنند که نمایندگان امام حسن(ع) و امام حسین(ع) هستند.

هوسه مدلی از گنبد و بارگاه حسین بن علی(ع) است که به آن تجه هم می گویند، همراه با آن، پرچم هایی حمل می کنند و بر طبل هایی به نام های تاسا و باس می نوازند، غذایی مخصوص نیز تدارک می بینند.

سازندگان تجه از خوردن گوشت و غذای سرخ شده پرهیز می کنند و در موقع کارکردن در امام باره کفش ها را در می آورند. در سدروس مراسم با روز پرچم آغاز می شود که مصادف با هفتم محرم است. هر گروه عزادار چوک مخصوص خود را دارد، چوک فضای مربع شکلی است که در طول دوره سه روزه مراسم محل مقدسی به شمار می آید.این چوک در نزدیکی کارگاهی است که در آن تجه ساخته می شود. در روز پرچم شخصی که به نام «مجاور» خوانده می شود برای خواندن دعا به محل اجرای مراسم می آید، این ادعیه معمولاً آیاتی از قرآن است و با سوره فاتحه آغاز می گردد، بعد از مراسم دعا، در اطراف چوک پرچم های سرخ به یاد امام حسین(ع) و پرچم های سبز به نشانه امام حسن، قرار می دهند، بعد از آن، دسته راه می افتد. طبل ها به صدا در می آیند و برچم ها که اکثراً توسط زنان حمل می گردد از چوک حرکت داده می شود، در طول شب پنج نفر با سینی های مخصوص از محل اجرای مراسم خارج شده و به سمت مکانی به عنوان نماد کربلا می روند، مشتی خاک از آنجا بر می دارند و در پارچه سفیدی پیچیده و دورش نوار باریکی می بندند تا شبیه دو جنازه کوچک شود که مطابق سنت مسلمانان برای دفن حاضر شده است. این دو بسته را روی سینی می گذارند و بر روی آن عطر می پاشند و دعاهایی در همین حال می خوانند، مرثیه گویی هم رواج دارد، در آخر شب محتوای سینی ها را در گودال وسط چوک می گذارند، روز هشتم محرم مراسم تجه کوچک انجام می شود تجه کوچک را روی سر مردی می گذارند و در حالی که یک نفر با فانوس از جلو حرکت می کند و عدّه ای طبل می نوازند تجه را هفت بار در جهت خلاف عقربه های ساعت دور چوک می گردانند، دختران جوان و زنان در حالی که پرچم های زیادی دارند به تجه می پیوندند، نیمه های شب عدّه ای مخفیانه این تجه ها را به داخل آب می برند شب تاسوعا مردم برای حرکت دادن تجه بزرگ خود را مهیا می کنند. بعد از ظهر عاشورا یک دیوار متحرک کارگاه(امام باره) برداشته می شود و پایه و بخش اصلی تجه به داخل حیاط برده می شود و در آنجا تاجگذاری انجام می شود. سپس تجه را روی چرخ می گذارند تا بتوان آن را در دسته حرکت داد، سرانجام تجه را به چوک می برند و آنجا دعا می خوانند و داخل آن را عطر می پاشند. در این موقع شیرینی هایی به نام حلوا و میلدا پخش می کنند. تمام کسانی که در ساختن تجه همکاری داشته اند برای صرف غذا دعوت می شوند. حدود ساعت نه شب دوباره تجه را

حرکت می دهند که تعداد شرکت کنندگان در این مراسم بسیار زیاد و هیجان انگیز است. اواخر شب یا بامداد روز بعد(عاشورا) مجاور، تربت داخل تجه ها را بر می دارد و محتویات آنها را در نمادی که برای کربلا ساخته اند دفن می کنند. سرانجام هنگام غروب آفتاب تجه را روی شانه های خویش به دریا می برند و آنجا رها می سازند و لحظات غم انگیز و سوگ و ماتم آغاز می شود.(17)

پی نوشت ها:ـــــــــــــــــــــــ

18. امام حسین و ایران، کورت فریشطر،ترجمه منصوری، ص 241.

19. سفرنامه این بطوطه، ترجمه دکتر محمد علی موحد، ج دوم، ص 314 و 315.

20. عاشورا در سرزمین ها، ج 4، ص 42 ـ 39 به نقل از دائرة المعارف عقاید و مذاهب، ص 180 ـ 179.

21. جام جم، شماره 1095، نهم اسفندماه سال 1382.

22. مجموعه مقالات دومین کنگره، ج 2، ص 118؛ سرزمین اسلام، ص 441.

23. سرزمین اسلام، ص 402؛ عاشورا در سرزمین ها (قاره آفریقا)، ص 29 ـ 27.

24. عاشورا در سرزمین ها، ص 45 ـ 44.

25. نامه فرهنگ، سال هفتم، شماره مسلسل 25، بهار 1376، ص 184.

26. روزنامه جمهوری اسلامی، دوشنبه، 26 فروردین 1381، شماره 6605، ص 7.

27. سرزمین اسلام، ص 523؛آلبانی تنها کشور اروپایی که بالاترین درصد مسلمانان را دارد، مقاله نگارنده، مجله مکتب اسلام، سال 33، شماره اول، ص 71، کیهان فرهنگی، سال هشتم، شهریور 1368، مقاله محیط طباطبایی در خصوص آلبانی و نیز همان مجله، سال نهم، مرداد 1371، ص 57 ـ 56.

28. مجله زمزم، دی و بهمن 1381 و نیز ماهنامه مبلّغان، شماره 63، ص 134.

29. درسی از مکتب حسین، سید محمد شیرازی، ترجمه احمد صادق اردستانی، ص 26 ـ 25، مردان علم در میدان علم، ج 2، ص 96.

30. جام جم شماره 270، مبلغان، ش 63، ص 136.

31. گلبانگ مسجد، ش 32، ص 6.

32. مجله پیام حوزه، شماره 19، ص 78.

33. عاشورا در سرزمین، ج 3، ص 30 ـ 29.

34. تاریخ عزاداری، ص 389، مجله چشم انداز، شماره، اول، آبان 1373، ص 92 ـ 89؛ گلستان قرآن، دوره جدید، ش 59، ص 8 ـ 6.

یک فیلسوف فرانسوی با اشاره به بحران روانی انسان غربی، ضمن تأکید بر ضرورت تمرکز امور تربیتی در غرب بر ایثارگری گفت: غرب نیازمند ایثارگری امام حسین(ع) است.

 پروفسور پیر دورتگی‌ یر فیلسوف و محقق فرانسوی در گفت‌وگو با برنامه «الطف» شبکه المنار لبنان درباره نگاه غرب به امام حسین(ع) گفت: غرب درباره امام حسین(ع) به ویژه در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ بسیار صحبت کرده است.
وی افزود: ولتر از شهادت امام حسین(ع) و آثار آن در ضمیر و جوان ملت‌ها نوشته است و از آن با به بزرگی و احترام یاد کرده است و در دو نقطه از کتابش به آن اشاره کرده و سعی کرده برخی صحبت‌های قبلی‌اش نسبت به اسلام را جبران کند.
دورتگی‌یر با بیان اینکه در قرن ۱۹ اهتمام بیشتری برای شناخت واقعه کربلا شد، تصریح کرد: آلمانی‌ها و فرانسویان بسیاری در این زمینه صحبت کرده‌اند و در فرانسه «کنت دوگو بینو» از میان سفرهایش به ایران مراسم عاشورا را به ما رسانده است و این از مهمترین گواهی‌های اصلی است که در این باره به ما رسیده است.
وی در ادامه این برنامه تلویزیونی با بیان اینکه امروز در غرب فکر ایثار و قربانی شدن [برای ارزش‌ها] از دست رفته است، تاکید کرد: نمی‌توانیم بگوییم که ایثار دوباره زنده خواهد شد و این تقریبا غیرممکن است و ما اینجا و در غرب چیزی مثل ایثار امام حسین(ع) نداریم.
دورتگی‌یر افزود: این مساله که این شخص (امام حسین) فدا شده است توسط ما مسیحیان قابل درک است اما ما اینجا از نزدیکان حضرت رسول(ص) صحبت می‌کنیم که پیروانش او را می‌کشند و این نه تنها بر ذهن بلکه بر احساس تاثیرگذار است.
وی ادامه داد: ما باید به مردم بگوییم که مسئله، مسئله ارقام و حساب و کتاب نیست بلکه او همه چیز را از دست داد اما پیروزی را به دست آورد و او [امام] حسین[ع] بود و این به معنی ضرورت بازگشت به سمت خدا در امور تربیتی است.
این فیلسوف فرانسوی با اشاره به ضرورت بررسی جوانب روان‌شناختی امام حسین(ع) تاکید کرد: فکر می‌کنم آنچه که باید امروز دنبال آن باشیم این است که جوانب روان‌شناختی امام حسین(ع) را بیشتر بشناسانیم و این نه تنها نیاز به شناخت بیشتر واقعه عاشورا و یا تاریخ دارد بلکه باید بدانیم که معنی ایثار و فداکاری باید هر چه بیشتر و به صورت متمرکز در امور تربیتی ما وجود داشته باشد و این آن چیزی است که امروز از دست داده‌ایم.
وی با اشاره به بحران روانی انسان غربی گفت: این یعنی ما ایمان به ۲ دنیا، دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم و عالم غیب را از دست داده‌ایم.
دورتگی‌یر افزود: لذا امام حسین(ع) به شکل کامل فداکاری کرد و این یکی از صفات انسانی است و آن رها کردن خود راه خداست و اگر امام حسین(ع) چنین کاری نمی‌کرد اسلام به چنین جایی نمی‌ رسید.

مردم مسلمان افغانستان اعم از شیعه و سنی با آداب و رسوم خاصی شهادت سالار شهیدان را گرامی می‌دارند و وحدت بی‌نظیری میان پیروان این ۲ مذهب در برگزاری مراسم سوگواری مشاهده می‌شود.

 با فرا رسیدن ماه محرم و ایام عزاداری سالار شهیدان، بسیاری از شهرهای افغانستان از جمله کابل پایتخت این کشور، رنگ عزا به خود گرفته اند.

تغییر در سیمای شهر کابل

پوسترها و نوشته‏هایی بر در و دیوار کابل یاد و خاطره شهدای کربلا را در ذهن عابران زنده می‌کند و خودروها و موتورسکلیت‏های سطح شهر نیز با حمل پرچم‏های سیاه رنگ، نمادهای محرم را در سطح شهر به گردش در آورده اند.
صدای موسیقی که پیش از این از برخی فروشگاه‌ها به گوش می‌رسید، جای خود را به صدای نوحه و مرثیه‌خوانی داده است و این مسئله تنوعی در میان ازدحام این شهر به شمار می‏رود.

ارادت اهل سنت به امام حسین (ع)

مسلمانان اهل سنت نیز به دلیل احترام و ارادتی که به حضرت سیدالشهدا (ع) دارند، در این ماه کمال ادب و احترام را نسبت نواده پیامبر (ص) از خود به نمایش می‏گذارند.
آنان با پخش تلاوت قرآن مجید، مدح و منقبت رسول اکرم(ع) در مصیبت حسینی به صورت فعال سهم می‌گیرند.
مسلمانان اهل سنت افغانستان در روزهای محرم با حضور بر مزار اهل قبور خود و مساجد به تبلیغ دین مبین اسلام و اهداف عاشورا می‏پردازند.

برنامه‏ های دهه محرم‏ در مساجد و حسینیه‏ های افغانستان

مبلغان حسینی با حضور در گردهمایی‌های مردمی و بحث در رابطه با موضوعات مختلف برای روشن کردن اذهان عمومی تلاش می‏کنند.
عالمان دینی در این مراسم با تبلیغ معارف اسلامی در رابطه با ماهیت قیام عاشورا، انگیزه‏ آغاز آن، نحوه برخورد شهدای کربلا با دستگاه ظالمانه یزید، نتیجه و دستاوردهای قیام و ضرورت الگوبرداری از آن حادثه عظیم به سخنرانی می‌پردازند.
سینه زنی از دیگر شیوه‏های عزاداری امام حسین (ع) در افغانستان است که بدون استثنا در همه کشورهای اسلامی نیز رایج است.
مردان با نظم و آهنگ خاصی به سر و سینه می‌زنند و هماهنگی ویژه‏ای را در میان صف‏های متعدد و طولانی عزاداران به نمایش می‏گذارد که این نظم به وسیله مرثیه‏خوانان با ریتم و آهنگ حرفه‏ای و ماهرانه آنها شکل می‏گیرد.
همچنین جوانان شب‏ها به حسینیه‏ها می‏روند و به یاد مصیبت اهل بیت پیامبرشان سینه زنی می‏کنند.

حضور مقامات عالی‌ رتبه افغانستان در مراسم عزاداری

از آغاز مراسم‌های ماه محرم‏ مقامات بلند پایه دولتی افغان همچون رئیس جمهور، اعضای کابینه، رئیس و اعضای دادگاه عالی و روسای مجلس سنا و پارلمان به صورت نوبتی و گروهی در حسینیه‏ها و در جمع عزاداران حضور می‏یابند.
«حامد کرزای» هر ساله در روز عاشورا با حضور در یکی از مساجد یا حسینیه‌های بزرگ شهر کابل به مدح و ثنای نواده پیامبر اعظم (ع) می‌پردازد و با قرائتی از اشعار اقبال لاهوری در وصف حضرت سیدالشهدا (ع) همراه با برادران شیعه خود در عزای آن سالار شهیدان به سوگ می‌نشیند.

اطعام در روز عاشورا

از سنت‌های حسنه مردم افغانستان چه شیعه و چه سنی، اطعام در روز عاشورا است.
فقیر یا ثروتمند، فرقی نمی‌کند هر کس به اندازه توان خود تلاش می‌کند تا برای شادی روح آن بزرگوار اطعام کند و باید گفت که این سنت در میان اهل سنت بسیار فراگیرتر است.

اتحاد شیعه و سنتی در محرم نمادی از برادری در افغانستان

ماه محرم را می‌توان نماد اتحاد شیعیان و اهل سنت افغانستان گفت.
در این ماه پیروان هر ۲ مذهب با ارج گذاری به سنت‌های یگدیگر، گاه به طور مشترک عزاداری می‌کنند و این مسئله را می‌توان از آثار و برکات خون حضرت اباعبدالله الحسین (ع) بیان کرد.

فردريک جمس
درس امام حسين و هر شهيد ديگري اين است که در دنيا اصول ابدي عدالت و ترحم و محبت و جوددارد که تغيير ناپذيرند و هم چنين مي رساند که هرگاه کسي براي اين صفات ابدي مقاومت کند و بشر در راه آن پافشاري نمايد آن اصول هميشه در دنيا باقي و پايدار خواهد ماند.

ايرونيک ، مورخ امريکايي
براي امام حسين (ع) ممکن بود که زندگي خود را با تسليم شدن به اراده يزيدنجات بخشد و ليکن مسئوليت پيشواي نهضت ِ بخش اسلام اجازه نمي داد که او يزيد رابه عنوان خلافت بشناسد، او خود رابه منظور رها ساختن اسلام از چنگال بني اميه آماده ساخت . در زير آفتاب سوزان سرزمين خشک و بر روي ريگ هاي تفتيده عربستان روح حسين فناناپذير است اي پهلوان و اي نمونه شجاعت و اي شهسوار من اي حسين .

موريس دو کبري
اگر مورخان ما حقيقت اين روز را مي دانستند و درک مي کردند که عاشورا چه روزي است . اين عزاداري را مجنونانه نمي پنداشتند، زيراپيروان حسين به واسطه عزاداري حسين مي دانند که پستي و زير دستي و استعمار را نبايد قبول کنند، چون شعار پيشرو و آقاي آنها ندادن تن به زير بار ظلم و ستم بود.
قدري تعمق و بررسي کنيم که در عزا داري حسين چه نکته هاي دقيق حيات بخشي مطرح مي شود. در مجالس عزاداري حسين گفته مي شود که حسين (ع) بر سر حفظ شرف ناموس مردم و بزرگي مقام و مرتبه اسلام از جان و مال و فرزند گذشت و زيربار استعمار و ماجراجويي يزيد نرفت .
پس بياييد ما هم شيوه او را سرمشق قرار داده و از زير دستي استعمارگران خلاصي يابيم و مرگ با عزت را به زندگي با ذلت ترجيح دهيم ، زيرا مرگ با عزت و شرافت بهتر از زندگي با ذلت است . ملتي که از گهواره تا گور تعليماتش چنين است داراي چنين مقام و مرتبتي است ، داراي هر گونه شرافت و افتخاري است ، همه سرباز حقيقي عزت و شرافتند. آشنايان به تاريخ تصديق خواهند کرد که اصلاح اخلاق و تعليمات بين المللي جز به وسيله مذهب ، امروزه ، بلکه در قرن ها در ملل خاور ميانه غير ممکن است .
اگر مسلمانان مذهب را ناديده انگارند و به نام وطن خواهي بخواهند ترقيات سياسي حاصل کنند به جاي نفع زيان خواهند برد، زيرا اگر تعليمات سربازي را با دين توأم سازند سربازان تا خون در بدن دارند حاضر نيستند حتي يک وجب از خاک مقدس وطن را تسليم اجانب نمايند. امروزه اگر استقلالي در مسلمانان مشاهده مي شود عامل اصلي آن پيروي از دستورهاي قرآن و اسلام است و خواهيم ديد روزي را که سلطنت هايي در سايه همين نکته اساسي قوت گيرند و بدين وسيله مسلمانان عالم در سايه اتحاد و اتفاق واقعي مانند صدر اسلام ممالک مشرق و مغرب عالم را مطيع اوامر خود سازند. وي ادامه مي دهد: حسين شبيه ترين روحانيين به حضرت مسيح است ولي مصائب او سخت تر و شديدتر است .

* پایگاه جامع عاشورا
* جهان و عاشورا

مسيو ماربين آلماني درباره حسين (ع) و هم چنين علل قيام آن حضرت و نتايج آن چنين مي نويسد:
حسين بن علي نوه محمد (ص) که از دختر محبوبش فاطمه (س) متولد شده ، تنها کسي است که در چهارده قرن پيش در برابر حکومت جور و ظلم قد علم کرد، اخلاق و صفاتي که در دوران حکومت عرب پسنديده و قابل احترام بود در فرزند مولاي متقيان مشاهده مي شد، حسين شجاعت و دلاوري را از پدر خود به ارث برده بود به دستورها و احکام اسلام تسلط کاملي داشت در سخاوت و نيکوکاري نظير نداشت در نطق و بيان زبردست بود و همه را مجذوب بيانات خود مي ساخت ، مسلمانان جهان عقيده و اراده زائدالوصفي به حسين (ع) دارند و هر ساله در ماه معيني (ماه محرم ) براي او عزاداري مي کنند، کتاب هاي بسياري از فضائل و مناقب حسين (ع) توسط مسلمانان نوشته شده است و از ملکات حسنه و سجاياي پسنديده او گفت و گو مي شود.

موضوعي را که نمي توان ناديده گرفت اين است که حسين (ع) اول شخص سياستمداري بود که تا به امروز احدي چنين سياست مؤثري اختيار ننموده است . تاريخ عاشورا کاملاً نشان مي دهد که هيچ يک از شهيدان کربلا عمداًخود را به کشتن نداده اند، يعني هر يک از کشته شدگان را دشمنان بر سر آنان تاخته و مظلومانه از پاي در آورده اند وبه اندازه مظلوميتشان بر عظمت و بزرگي اسلام افزوده شده است ولي شهادت حسين ازهمه مهمتر و از روي دانش و بصيرت و سياست انجام گرفت و اين شهادت و شهامت درتاريخ بشريت نظير نداشته است .
مهم ترين اثر اين نهضت اين بود که رياست روحاني که در عوالم سياست اهميت شاياني داشت ، مجدداًبه دست بني هاشم افتاد؛ و به ويژه در بازماندگان حسين مسلم گرديد، چندي طول نکشيد که (حکومت ) ظلم و جور معاويه و جانشينان او منهدم شد و کمتر از يک قرن قدرت از بني اميه سلب گرديد. منهدم شدن (قدرت ) از بني اميه به قسمي شد که امروز نام و نشان از آنها نمودار نيست و اگر در متن کتاب هاي تاريخي نامي از اين قوم ذکر شده در تعقيب آن هزاران نفرين و ناسزا نوشته شده و اين نيست مگر به واسطه قيام حسين (ع) و ياران با وفاي او.

* پایگاه جامع عاشورا
* جهان و عاشورا