احادیث

ربيع الأبرار عن لقمان :يا بُنَيَّ ، لا تَكونَنَّ الذَّرَّةُ أكيَسَ مِنكَ تَجمَعُ في صَيفِها لِشِتائِها . 

ربيع الأبرار ـ به نقل از لقمان ـ : اى پسرم! مبادا مورچه از تو زيرك تر باشد كه در تابستانش، براى زمستانش جمع مى كند .

ربيع الأبرار : ج 4 ص 482 ، التذكرة الحمدونية : ص 55 .

ربيع الأبرار عن لقمان :يا بُنَيَّ ، اِجعَل هَمَّكَ فيما خُلِقتَ لَهُ ، ولا تَجعَل هَمَّكَ فيما كُفيتَهُ . 

ربيع الأبرار ـ به نقل از لقمان ـ : اى پسرم ! همّت خود را در چيزى صرف كن كه براى آن آفريده شده اى، و آن را در چيزى (دنيا) صرف نكن كه كفايت شده اى.

ربيع الأبرار : ج 4 ص 376 .

محبوب القلوب :قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : يا بُنَيَّ ، إنَّ الدُّنيا لا خَيرَ فيها إلاّ لِأَحَدِ رَجُلَينِ : رَجُلٍ سَبَقَ مِنهُ عَمَلٌ سَيِّي فَهُوَ حَريصٌ عَلى أن يَتَدارَكَ بِعَمَلٍ صالِحٍ ؛ لِيَغفِرَ اللّه ُ تَعالى بِهِ سَيِّئاتِهِ ، ورَجُلٍ أعطاهُ اللّه ُ تَعالى فِي الدُّنيا شَرَفا وذِكراً ، فَهُوَ يَلتَمِسُ شَرَفَ الآخِرَةِ وذِكرَها . 

محبوب القلوب :لقمان به پسرش گفت : «اى پسرم ! در دنيا هيچ خيرى نيست، جز براى دو كس: مردى كه در گذشته عمل بدى از او سرزده و او حريص است كه آن را با عمل خوب، جبران كند خداى متعال با آن ، بدى هايش را بيامرزد؛ و مردى كه خداى متعال در دنيا به او شرافت و آوازه اى بخشيده و او در جستجوى شرافت و ياد آخرت است ».

محبوب القلوب : ج 1 ص 204 .

خزانة الخيال :قالَ لُقمانُ لاِبنِهِ : أي بُنَيَّ ... وَاجعَل هَمَّكَ فيما كُلِّفتَ ، ولا تَجعَل هَمَّكَ فيما كُفيتَ . ولا تَهتَمَّ لِلدُّنيا فَيَشغَلَكَ عنَِ الآخِرَةِ ، وَاتَّجِر للّه ِِ تِجارَةً يَأتِكَ الأَرباحُ بِلا بِضاعَةٍ ، ولَيسَ غِنىً مِثلَ صِحَّةِ الجِسمِ ، ولا غُنمٌ مِثلَ طيبِ العَيشِ . 

خزانة الخيال :لقمان به پسرش گفت : «اى پسرم! . . . همّت خود را در چيزى قرار بده كه بدان موظّف شده اى ، و آن را در چيزى قرار نده كه از آن كفايت شده اى . و به دنيا اهتمام نورز كه تو را از اشتغال به آخرت باز دارد . و براى خدا چنان داد و ستد كن كه بدون كالا، براى تو سودآور باشد . هيچ ثروتى، همانند سلامت تن نيست ، و هيچ غنيمتى، مانند خوشىِ زندگى نيست ».

خزانة الخيال : ص 568 .

الاختصاص عن الأوزاعيّ ـ فيما قالَ لُقمانُ عليه السلام لاِبنِهِ ـ : يا بُنَيَّ ، إنَّكَ مُنذُ يَومَ هَبَطتَ مِن بَطنِ اُمِّكَ استَقبَلتَ الآخِرَةَ وَاستَدبَرتَ الدُّنيا ؛ فَإِنَّكَ إن نِلتَ مُستَقبَلَها أولى بِكَ أن تَستَدبِرَها . 

الاختصاص ـ به نقل از اَوزاعى، درباره آنچه لقمان عليه السلام به پسرش گفت ـ : اى پسرم! تو از همان هنگام كه از شكم مادر به دنيا آمدى، رو به آخرت كردى و به دنيا پشت نمودى . حال اگر به آنچه پيش روست ، دست يابى، بهتر است براى تو از [بازگشتن به ]دنيايى كه پشت سر نهاده اى.

الاختصاص : ص 338 ، بحار الأنوار : ج 13 ص 429 ح 23 .

أعلام الدين :أوصى لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ : ... وَاعلَم يا بُنَيَّ ، إنَّكَ  مِن حينِ نَزَلتَ مِن  بَطنِ أُمِّكَ استَدبَرتَ الدُّنيا ، وَاستَقبَلتَ الآخِرَةَ ، فَأَصبَحتَ بَينَ دارَينِ : دارٍ تَقرُبُ مِنها ودارٍ تَباعَدُ عَنها ، فَلا تَجعَلَنَّ هَمَّكَ إلاّ عِمارَةَ دارِكَ الَّتي تَقرُبُ مِنها ويَطولُ مُقامُكَ بِها ؛ فَلَها خُلِقتَ وبِالسَّعيِ لَها اُمرِتَ . 

أعلام الدين :لقمان به پسرش سفارش كرد و گفت: «اى پسرم! بدان كه تو از هنگامى كه از شكم مادر به دنيا آمدى ، به دنيا پشت كرده اى و به آخرت رو آورده اى؛ پس بين دو خانه اى قرار گرفته اى كه به يكى نزديك مى شوى و از ديگرى دور مى گردى. همّت خود را جز براى آباد ساختن خانه اى كه نزديكش مى شوى و اقامت تو در آن طولانى خواهد بود ، قرار مده؛ زيرا براى همين آفريده شده اى و مأمور تلاش براى آن گشته اى».

أعلام الدين : ص 93 .

الإمام الصادق عليه السلام :لَمّا وَعَظَ لُقمانُ ابنَهُ فَقالَ : أنَا مُنذُ سَقَطتُ إلَى الدُّنيَا استَدبَرتُ وَاستَقبَلتُ الآخِرَةَ ، فَدارٌ أنتَ إلَيها تَسيرُ أقرَبُ مِن دارٍ أنتَ مِنها مُتَباعِدٌ . 
يا بُنَيَّ ، لا تَطلُب مِنَ الأَمرِ مُدبِرا ، ولا تَرفُض مِنهُ مُقبِلاً ؛ فَإِنَّ ذلِكَ يُضِلُّ الرَّأيَ ويُزري بِالعَقلِ . 

امام صادق عليه السلام :هنگامى كه لقمان پسرش را نصيحت كرد، گفت: «من از همان زمانى كه به دنيا آمدم ، به آن پشت كردم و به سوى آخرت رفتم. پس خانه اى كه تو به سوى آن روانى ، نزديك تر است از خانه اى كه تو از آن دور مى شوى. 
اى پسرم! در پىِ چيزى نباش كه پشت سر نهاده اى، و چيزى را كه پيشِ رو دارى، رها نكن؛ زيرا اين كار، رأى و نظر را گم راه مى كند و عقل را بى مايه مى گرداند».

قصص الأنبياء : ص 193 ح 242 ، تنبيه الخواطر : ج 1 ص 138 نحوه .