اوضاع جهان قبل از ظهور امام زمان (ع)
در این قسمت به دورنمایی از اوضاع مختلف جهان قبل از بعثت امام زمان (ع) می پردازیم و لکن به دلیل محدودیت فرصت ، مجبورم که این امر را از زبان روایات به اختصار تقدیم محضر شما مشتاقان ظهور امام زمان نمایم. نکته اساسی و مهم این است که اوضاع جهان قبل از ظهور امام زمان اوضاع آشفته با دگرگونی ها و انحرافات مختلف در زمینه های دینی ، سیاسی ، امنیتی و اقتصادی است و به همین جهت است که فرمودند دنیا از ظلم و بیدادگری پر می شود ، یعنی در هر عرصه ای از عرصه هایی که شما دست بگذارید ، می بینید که فساد و تباهی و ظلم و تعدی به صورت فراوان به چشم می خورد . از این جمله ای که امیرالمومنین (ع) فرموده است می توانیم تا حدودی دور نمای آن زمان را ببینیم . در یکی از کلمات قصار نهج البلاغه ، امیر المؤمنین (ع) می فرماید :« یأتی علی الناس زمان لا یقرب فیه ال الماحل و لا یظرف فیه الا الفاجر و لا یضعف فیه الا المنصف یعدون الصدقه فیه غرما وصله الرحم منا و العباده استطاله علی الناس فعند ذلک یکون السلطان بمشوره الاماء و اماره الصبیان و تدبیر الخصیان ؛ (1) زمانی فرا خواهد رسید که با دگرگونی فرهنگ و ارزش ها و معیارها ، ارزش هایی بر جامعه حاکم خواهد شد که انسان های مقرب و ارزشمند در میان سخن چینان هستند و گزارشگران دروغگو با گزارش دروغ و سخن چینی خود ، خود را به دستگاه های حاکم و افراد مؤثر نزدیک می کنند و به عنوان مقربان ، مورد توجه آن ها قرار می گیرند : « و لا یظرف فیه الا فاجر » ؛ آن ها انسان های فاجر و نابکارند که به عنوان شخصیت های مورد قبول تلقی می شوند . در مقابل اینان ، انسان های با انصاف که امور را با انصاف و عدل و دادگری به پیش می برند تضعیف می شوند و جایگاهی ندارند . صدقه و کمک به بیچارگان را به عنوان خسارت تلقی می کنند و صله رحم را منتی بر خویشاوندان خود حساب می کنند ، عبادتی که می کنند آن را وسیله ای برای برتری و ترجیح دادن خود بر دیگران قرار می دهند . در چنین شرایطی ، حاکمان ، زنان را در امور مهم کشور مورد مشورت خود قرار می دهند و کوچکان سرنوشت جامعه را به دست می گیرند و نامردان ( شاید از نظر صبر و یا از نظر مردانگی ،صفت مردانگی ندارند ) تدبیر امور را به دست می گیرند .
با این بیان امیرالمومنین (ع) می شود دور نمای قبل از ظهور امام زمان را ببینیم ، با بیان معجزه آسایی حقایق آینده را می بیند و آینده را به خوبی مشاهده می کند و هشدارهای لازم را به ما می دهد.
رسول خدا (ص) می فرماید : « کأنک بالدنیا لم تکن اذا ضیعت أمتی الصلاه و اتبعت الشهوات و غلت الاعسار و کثر اللواط ؛ (2) در آن دوران به وسیله ی امت من نماز ضایع می شود ، شهوت و خواسته های حیوانی اطاعت می شود ، نرخ ها به سختی گران می شوند و همجنس بازی در میان مردان زیاد می شود . »
در روایتی امام صادق (ع) می فرماید : « و امشطوا کما تمتشط المرأه لزوجها؛ (3) مردان مثل زنانی که برای همسران خود آرایش می کنند ، آرایش می کنند . »
از نظر شرعی زن حق ندارد خود را برای نامحرمان آرایش کند و با آرایش در دید عموم قرار گیرد و در مرئی و منظر بیگانگان قرار بگیرد . اما با کمال تأسف می بینیم امروزه در میان دختران جوان ، کم نیستند کسانی که خود را می آرایند و در بازارها و معبرها و مراکز علمی و آموزشی و سیاسی اقتصادی حضور پیدا می کنند . بدتر از آن ، امام صادق (ع) می فرماید : مردانی هستند که خود را به صورت زنان آرایش می کنند ، همچنانی که زنان خود را برای مردان و همسران خود آرایش می کنند ؛ یعنی دگرگونی فرهنگی ، ابتذال فرهنگی ، اباحه گری فرهنگی و عملی ، جامعه را فرا می گیرد . در بیان دیگر می فرمایند : نسل ها را محدود می کنند و موالید تعدادشان کم می شوند ؛ مثلا آن هایی که سه فرزند دارند آرزو می کنند دو فرزند داشتند یا آن هایی که دو فرزند دارند آرزو می کنند یک فرزند داشتند .
و در جایی در حدیث دیگر است که می فرماید : تعداد خانواده های بی سرپرست زیاد می شود . الان مشاهده می کنیم ، نمی خواهم بگویم که حتما این پیشگویی در مورد حالا است ، چه بسا با بالا گرفتن فساد و تباهی و جنگ ، تعداد کشتار دسته جمعی بیش از آن گردد . وقتی در جنگ جهانی اول با توجه به محدودیت سلاح های مدرن درآن عصر ، بیش از 15 میلیون نفر کشته شدند و بیش از 25 میلیون نفر جراحت کلی پیدا کردند ، تعداد بی خانمان در دنیا چقدر می شود . جنگ ها و بمباران ها و کشتار دسته جمعی که توسط آمریکای جنایتکار در عرض این 50 سال در دنیا صورت گرفته ، چقدر از خانواده ها را بی سرپناه و بی سرپرست کرده است . ماجرای اخیر افغانستان را نگاه کنید ، جنگ ها معمولا بیشترین کشتار را از میان مردان می گیرد ، این ها موجب می شود که تعداد خانواده های بی سر پرست زیاد شوند . البته ماجرای عصر قبل از ظهور بر اساس صدقی که از اهل بیت عصمت و طهارت (ع) به ما رسیده ، این گونه خواهد شد .
حدیث دیگر از امام باقر (ع) است که برای یکی از بهترین یاران خود ، ابوحمزه ثمالی اوضاع دوران ظهور حضرت حجت را تشریح می کند :« یا ابا حمزه ! لا یقوم القائم الا علی خوف شدید من الناس و زلزال و فتنه و بلاء یصیب الناس و طاعون قبل ذلک وسیف قاطع بین العرب و اختلاف شدید بین الناس و تشتیت فی دینهم و تغییر فی حالهم حتی یتمنی المتمنی الموت صباحا و مساء من عظم ما یری من کلب الناس و اکل بعضهم بعضا» (4) ؛ امام زمان ظهور نمی کند مگر در اوج وحشت و زلزله و فساد و فتنه و گرفتاری ها و امراض ؛ از قبیل طاعون که به جان مردم بیفتد ، در آن زمان میان احزاب اختلاف شدیدی پدید می آید ، مردم در اعتقاداتشان پراکنده و متفرق می شوند ، در احوالشان دگرگونی ایجاد می شود تا این که صبح و شام آرزوی مرگ می کنند ، روحیه مردم به گونه ای می شود که به منافع همدیگر تجاوز می کنند و ......» .
امام عصر (ع) قیام نمی کند مگر در عصری که ترس و خوف همه جا حکم فرما شود ، الان دنیا در چه وضعیتی است و در آینده در چه وضعیت بدتر از این قرار خواهد گرفت ؟
یکی از دانشمندان انگلیسی به نام « برتراند راسل» در کتاب خود به نام « آیا بشر آینده ای دارد ؟» در حدود 32و 33 سال قبل بر اساس سخنرانی جان اف کندی رئیس جمهور امریکا توسط سیاه پوستان ترور شد ، می گوید: او مدعی است که قدرت اتمی ما این است که می توانیم کره خاکی را 5 بار زیر و رو و ویران نماییم . راسل ارزیابی می کند با توجه به این که قدرت های مقابل آمریکا در آن عصر ، مثل شوروی نیز چنین قدرتی دارد ، آیا بشر آینده ای دارد ؟! این سلاح های اتمی ، هیدروژنی ، کشتار جمعی که به دست انسان های دور از اخلاق و انسانیت قرار گرفته است ، اگر به یک بهانه کوچکی دنیا را به آتش بکشند و از این کار هیچ باکی هم ندارند ، آیا بشر آینده ای دارد ؟!
ما معتقدیم آینده بشر ، حاکمیت حق و عدل است اما جنایتکاران حاکم بر دنیا قبل از ظهور امام زمان (ع) دنیا را تحت سلطه می گیرند و حکومت سلطه ی آن ها باعث حاکمیت ترس و خوف در سراسر عالم می شود . مسائل سیاسی امنیتی متزلزل است ، فتنه ها همه جا را می گیرد ، گرفتاری ها دامن گیر بشر می شود و مرگ های دسته جمعی به وسیله امراض واگیردار مثل طاعون و ایدز واقع می شود . (5) وقتی دنیا به سمت فساد برود ، اخلاق تضعیف شود ، دین در جامعه حاکم نباشد ، انسان ها در قید و بند دیانت و اخلاق نباشند ، فحشا و بی عفتی و تجاوز به ناموس دیگران و آلودگی زنان و مردان زیاد شود ، قطعا دنیا را به کام این مرگ خطرناک و ننگین یعنی ایدز فرو خواهد بود . به هر حال در روایات بحث طاعون را مطرح می کنند و یا در بعضی از روایات بحث مرگ سرخ و سفید است ، مرگ سفید مثل طاعون و امراضی را که این گونه انسان را نابود می کند یا امراضی که به صورت سریع و ناگهانی دامنگیر انسان می شود و مرگ های سرخ کشتاری که به وسیله جنگ در دنیا پدید می آید .
اما باقر (ع) می فرماید : اعراب به جنگ با یکدیگر می پردازند و بین مردم اختلاف شدید به وجود می آید و تشتت و پراکندگی در ادیان پیدا می شود . این همان بحث قرائت های مختلف است که افکار و اندیشه هایی در جامعه القا می کنند که همه ی ادیان حق اند و هیچ دین باطل نداریم !!! اسلام را اگر هر کسی با هر قرائتی بخواهد تعبیر بکند و توجیه کند حق است !!! بحث های دیگری که در پلورالیسم مطرح است ، به عنوان بحث روز در مطبوعات و میتینگ ها و سخنرانی های داخل و خارج به خصوص برای تشتت آراء اعتقادی و منحرف کردن مردم به خصوص نسل جوان ، به ویژه تحصیل کرده ها در جامعه ی ما هم رواج می دهند . این ها همه می تواند زمینه ای باشد برای سوق دادن جامعه بشری به سمت آن تشتت آرا و عقاید دینی قبل از ظهور امام زمان (ع).
در روایت آمده است که جامعه به گونه ای می شود که انسان ها صبح و شام آرزوی مرگ می کنند ، چرا ؟ به خاطر این که حالت هرج و مرج در جامعه پدید می آید و برای کسب منافع بیشتر به یکدیگر حمله ور می شوند ، خلق وخوی سگی در بین انسان ها ایجاد می شود ، آدم های شایسته در غربت و تنهایی و عزلت قرار می گیرند ، آرزوی مرگ می کنند . این ها می تواند به عنوان بخشی از اطلاعاتی باشد که قبل از ظهور امام زمان(ع) در دنیا پدید خواهد آمد . اما به این معنی نیست که در آن عصر و دوران ، انسان های شایسته و جریان های حق طلب وجود ندارد . انسان های شایسته وجود دارند ، جریان های حق طلب نیز هستند ، این ها می تواند پناهگاهی باشد برای هر کسی که بخواهد از موج تلاطم های سهمگین انحراف در زمینه های مختلف نجات پیدا کند وبا پناه به قرآن خود را حفظ کند.
گفتم فدایت گردم آن نشانهها چیست؟ حضرت فرمود: آنها فرمایش خدای عزّوجلّ است. « وَلَنَبْلُوَّنَّكُمْ؛ یعنی قطعاً شما را میآزمائیم» یعنی مؤمنین را قبل از ظهور قائم علیهالسلام به وسیله «ترس و گرسنگی و كاستی در مال و جان و محصولات آزمایش میكنیم و صبر كنندگان را مژده بده.» فرمود: خداوند آنان (مؤمنین) را با ترس و وحشت از پادشاهان بنی فلان در آخر سلطنت آنان و گرسنگی در اثر گرانی قیمتها میآزماید (و كاستی در اموال) یعنی كساد داد و ستد و كمبود بهره و سود (و كاستی جانها) یعنی: مرگ فراگیر (و كاستی فرآوردهها) یعنی: سود و بهرهی اندك محصولات به كمی غلّه و زراعت و بركات میوهها (و صابران را مژده بده) یعنی در این سختیها، صبر كنندگان را به تعجیل خروج حضرت قائم علیهالسلام بشارت ده، سپس فرمود: ای محمّد! این تأویل این آیه است خداوند مفرماید: « تأویل آن را جز خدا و راسخان در علم نمیدانند.»6 « أَفَغَیْرَ دینِ اللهِ یَبْغُونَ وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّمواتِ وَالْاَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَ اِلَیْهِ یُرْجَعُون»- آیا آنها غیر از آئین خدا میطلبند؟ (آئین او همین اسلام است) وتمام كسانی كه در آسمانها و زمین هستند از روی اختیار یا از روی اجبار، در برابر (فرمان) او تسلیماند و همه به سوی او بازگردانه میشود.سوره آل عمران/83ابن سكیر گوید: از امام كاظم علیهالسلام دربارهی آیهی شریفهی:« وَ لَهُ أَسْلَمَ ....» سؤال كردم. حضرت فرمود: این آیه دربارهی حضرت قائم علیهالسلام نازل شده كه در مشرق و مغرب زمین بر یهود و نصاری و ستاره پرستان و بی دینان و مرتدان و كفار خروج كند و اسلام را بر آنها عرضه فرماید، هر كه به میل و رغبت اسلام آورده او را دستور به نماز و زكات و سایر واجبات میدهد و هر كه امتناع كند گردنش را میزند تا در مشرق و مغرب جز خدا پرست باقی نمیماند.7 « وَعَدَ اللهُ الَّذینَ امَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ، لَیَسْتَخْلِفَنََّهُمْ فِی الْاَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَیُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دینَهُمْ الَّذِی ارْتَضی لَهُمْ وَلَیُبَدِلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِِ خَوْفِهِمْ اَمْناً یَعْبُدُونَنی لا یُشْرِكُونَ بِی شَیئاً وَ مَن كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فََاوُلئِكَ هُمُ الْفاسِقُونَ»- خداوند به كسانی كه از شما ایمان آوردهاند واعمال صالح انجام دادهاند وعده داده كه حتماً آنها را خلیفه روی زمین خواهد كرد، همان گونه كه پیشینیان را خلافت روی زمین بخشید و دین وآیینی را كه برای آنها پسندیده پا بر جا و ریشهدار خواهد ساخت و خوف و ترس آنها را به امنیت و آرامش مبدل میكند. آن چنانكه تنها مرا میپرستید و چیزی را برای من شریك خواهند ساخت و كسانیكه بعد از آن كافر میشوند فاسقند.سوره نور/55 از مجموع این آیه چنین بر میآید كه خداوند به گروهی از مسلمانان كه دارای دو صفت هستند(ایمان و عمل صالح) سه نوید میدهد:1- حكومت و خلافت روی زمین2- نشر آئین حق به طور اساسی و ریشهدار در همه جا 3- از میان رفتن تمام اسباب خوف و ترس و وحشت و نا امنی كه نتیجه این سه برنامه این خواهد شد كه با نهایت آزادی خدا بپرستند و فرمانهای او را گردن نهند و هیچ شریكی و شبیهی برای او قائل نشوند و توحید خالص را در همه جا بگسترانند.بدیهی است كه محصول تمام زحمات رسولان و تبلیغات پیگیر آنها و نمونهی كامل حاكمیت توحید و امنیت كامل و عبادت خالی از شرك در زمانی تحقق مییابد كه مهدی موعود علیهالسلام سلالهی انبیاء و فرزند پیامبر ظاهر میشود و لذا مفسر برجسته مرحوم طبرسی در تفسیر این آیه میگوید: از اهل بیت رسول اكرمصلیاللهعلیهوآله روایت شده است كه این آیه دربارهی مهدی آل محمد علیهالسلام است. « وَالْفَجْرٍ. وَ لَیالٍ عَشْرٍ. وَالْشَفْعِ وَ الْوَتْر. وَ الَّیْلِ اِذا یَسر»- سوكند به فجر(سپیده دمیكه جهان روی روشن را میبیند) و به شبهای دهگانه. و سوگند به حق جفت و به حق فرد قسم به شب آنگاه كه به روز روشن مبدل شود.شرف الدین نجفی گوید: به طور مسند مرفوع از عمرو بن شمر از جابر بن یزید جُعفی، از حضرت ابی عبد الله امام صادق علیهالسلام روایت آمده كه آن جناب فرمودند: فرمودهی خداوند عزّوجلّ: (وَ الْفَجْر) فجر همان قائم علیهالسلام است،(وَ لَیالٍ عَشْرً) امامان علیهالسلام از امام حسن مجتبی تا امام حسن عسكری هستند،(وَ الْشَفْعِ) امیرالمؤمنین و فاطمهعلیهماالسلام میباشند،( وَ الْوَتْر) همان خداوند یكتاست كه هیچ شریكی ندارد.(وَ الَیلِ اِذا یَسْر) منظور دولت است كه سرایت میكند تا دولت(قیام) حضرت قائم علیهالسلام منتهی میگردد. « اَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ اِذا دَعاهُ وَ یَكْشِفُ السُّوءَ وَیَجْعَلَكُمْ خُلَفاءَ الْاَرْضِ»- آیا آن كیست كه دعای بیچارهی مضطر را به اجابت میرساند و رنج و غم را بر طرف میسازد و شما را جانشینان زمین قرار میدهد.سوره نمل/62 محمد بن العباس: از عید بن زیاد، از حسین بن محمد بن سماعه، از ابراهیم بن عبد الحمید، از حضرت ابی عبد الله امام صادق علیهالسلام آورده كه آن جناب فرمودند: هر گاه قائم علیهالسلام خروج كند به مسجد الحرام داخل میگردد، سپس روی به قبله (كعبه) نموده و پشت به مقام میكند سپس دو ركعت نماز میگذارد، آنگاه به پا میخیزد و میگوید: ای مردم؛ من نزدیكترین مردمان به آدم علیهالسلام هستم، ای مردم من نزدیكترین مردمان به ابراهیم علیهالسلام هستم، ای مردم؛من نزدیكترین مردمان به اسماعیل علیهالسلام هستم، ای مردمان؛ من نزدیكترین مردمان به محمدصلیاللهعلیهوآله میباشم، سپس دستهایش را به سوی آسمان بر میدارد و دعا و تضرع میكند تا اینكه بر روی خود میافتد، و این است معنی فرمودهی خدای عزّوجلّ ‹آیا چه كسی (جز خداوند) است كه دعای بیچارهی مضطر را به اجابت میرساند و رنج و غم را بر طرف سازد و شما را جانشینان زمین قرار میدهد آیا خدایی جز خدای یكتا هست (هرگز نیست) ولی اندكی از شما متذكر این حقیقت شدند›علی بن ابراهیم گوید: پدرم مرا حدیث داد از حسن بن علی بن فضال، از صالح بن عقبه، از حضرت ابی عبد الله امام صادق علیهالسلام كه فرمود: این آیه دربارهی قائم از آل محمد علیهالسلام نازل شد، اوست به خدا سوگند آن مضطر هنگامی كه در مقام ابراهیم دو ركعت نماز گذارد و به سوی خداوند دعا كند، پس او را اجابت نماید و ناراحتی را بر طرف میسازد، و او را خلیفهی در زمین قرار میدهد.و در فرازی از دعای شریف ندبه چنین میخوانیم:‹ اَیْنَ الْمُضْطَرُّ الَّذی یُجابُ اِذا دَعا›كجاست آن مضطری كه هر گاه دعا كند دعایش مستجاب گردد.و مسلم است كسی كه دارای مقام و رتبه باشد. به طور قطع، وظائف و مأموریتی به عهدهی او گذاشته میشود و او زمانی میتواند مأموریت مُحوله را انجام دهد كه مانع و رادعی در میان نباشد. كه اگر دیگران مقام او را غصب نموده باشند و او را از انجام وظائف مربوطهاش باز دارند. و قدرت بر اخذ حق خود و انجام مأموریت را نداشته باشد و از بسیاری دشمن و جهات دیگر نتواند خود را و مأموریت خود را معرفی نماید. البته چنین كسی مضطر خواهد بود. « وَالسَّماءِ ذَاتِ الْبُرُوج»سوگند به آسمان كه دارای برجهای بسیار است.سوره بروج/1 نام گذاری این سوره به سورهی بروج به تناسب همین سوگندیست كه در آیهی اول این سوره آمده.شیخ مفید در كتاب اختصاص به سند متعدد از ابن عباس نقل میكند كه گفت رسول خداصلیاللهعلیهوآله پیرامون این آیه چنین فرمود:ذكر خداوند عزّوجلّ عبادت است. یاد من عبادت است و یاد علی علیهالسلامعبادت است و یاد فرزندان علی علیهالسلامعبادت است. سوگند به آن كه مرا به نبوت مبعوث كرد و بهترین مخلوقات قرارم داد. وصّی من برترین اوصیاست. و همانا او حجت خداوند بر بندگانش و خلیفه او بر مخلوقات او میباشد و فرزندانش بعد از من امامان هدایتگر میباشند.بخاطر آنان خداوند عذاب را از اهل زمین جلو میگیرد و به سبب آنان آسمان را نگاه میدارد كه جز به اذن او بر زمین افتد و به خاطر وجود آنان كوهها را نگاه میدارد كه به حركت در آیند و به واسطهی آنان بر بندگان خویش باران میبارد و به خاطر آنان گیاه میرویاند.ایشان به حق اولیای خداوند و خلفای راستین او میباشند شماره ایشان همان تعداد ماههاست كه دوازده ماه است و به شماره نُقبای موسی بن عمران است.و سپس رسول خداصلیاللهعلیهوآله همین آیه را تلاوت نمود آنگاه فرمود:ای ابن عباس! آیا چنین میپنداری كه خداوند به آسمان دارای برجهای آن باشد.عرض كردم یا رسول الله صلیاللهعلیهوآله: پس معنای آیه چیست؟رسول خداصلیاللهعلیهوآله فرمود: اما منظور از آسمان من هستم، و منظور از برجها، امامان بعد از من میباشند كه نخستین آنها علی علیهالسلام است و آخرین آنها مهدی موعود علیهالسلام است. « وَ اسْتَمِعْ یَومَ یُنادِالْمُنادِِِ مِِِنْ مَكانٍ قَریبٍ یَومَ یَسْمَعُونَ الصَّیْحَةَ بِالْحَقِّ. ذلِكَ یُومُ الْخُروجِ»- گوش فرا ده و منتظر روزی باش كه منادی از مكان نزدیك ندا میدهد روزی كه همگان صیحهی رستاخیز را به حق میشنوند. آن روز روز خروج است.سوره ق/41 و 42 علی بن ابراهیم در تفسیرش كه منسوب به امام صادق علیهالسلام است. گوید:امام فرمود: منادی صیحه حضرت قائم علیهالسلام و نام پدرش ندا میكند و اینكه خداوند فرمود
روزیكه آن صیحه را به حق بشنوند آن هنگام روز خروج است)منظور صیحه از سوی آسمان به نام قائم علیهالسلام است و آن روز خروج و ظهور است. « اِنْ نَشَأ نُنَزِّلْ عَلَیْهِمْ مِنَ السَّماءِ آیَةٌ فَظَلَتْ اَعْناقُهُمْ لَها خاضِِعین»- اگر ما اراده كنیم از آسمان بر آنها آیهای نازل میكنیم كه گردنهایشان در برابر آن خاضع گردد.سوره شعراء/4 در كتب معروفی مانند (ارشاد مفید) و روضهی كافی و كمال الدین شیخ صدوق و تفسیر قمی آمده است كه امام صادق علیهالسلام در تفسیر این آیه فرمود: منظور طغیانگران بنی امیه هستند كه به هنگام قیام مهدی(عج)آیهی آسمانی را میبینند و در برابر آن ناچار به تسلیم می شوند. روشن است كه منظور از این روایت بیان مصداقی از مفهوم وسیع آیه است كه سرانجام به هنگام ظهور حضرت مهدی علیهالسلام رهبر حكومت جهانی، تمام حكومتهای ظلم و جور كه خطّ بنی امیه را ادامه میدهند به حكم اجبار در برابر قدرت مهدی علیهالسلام و حمایتهای الهی او سر تسلیم فرود میآورند.ابو بصیر میگوید: از امام باقر علیهالسلام راجع به همین آیه پرسیدم، امام علیهالسلام فرمود: این آیه دربارهی قائم آل محمدصلیاللهعلیهوآله نازل شده است. اسم او از سوی آسمان اعلام خواهد شد.ابن عباس در تفسیر آیه شریفه میفرماید:این آیه دربارهی ما و راجع به بنی امیه نازل شده، برای ما دولتی خواهد بود كه گردنهایشان را خوار میسازد، پس از سختی و گردنكشی آنها و پس از عزت آن را به پستی میكشاند. « وَ یُومَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُون َبِِنَصْرِ اللهِ»- و در آن روز مؤمنان خوشحال خواهند شد.سوره روم/4 امام صادق علیهالسلام دربارهی این آیهی شریفه میفرماید: منظور از خوشحالی مؤمنان در آن روز خوشحالی وسرور آنان در قبرهایشان نسبت به قیام و ظهور حضرت قائم علیهالسلام است. « قُلْ یَومَ الْفَتْحِ لایَنْفَعُ الَّذینَ كَفَرُوا اِیمانُهُمْ وِلا هُمْ یَُنْظَرُون»- بگو روز پیروزی ایمان آوردن سودی به حال كافران نخواهد داشت و به آنها هیچ مهلت داده نمیشود.سوره سجده/29ابن دُرّاج میگوید شنیدم حضرت صادق علیهالسلام دربارهی قول خداوند عزّوجلّ كه میفرماید: ‹ای رسول ما بگو، در روز پیروزی ایمان كسانی كه كفر ورزیدند سودی به حالشان نخواهد داشت و مهلت داده نخواهد شد› فرمود:روز فتح و پیروزی روزیست كه دنیا بر روی حضرت قائم علیهالسلام گشوده میشود كسی كه پیش از آن هنگام مؤمن نبوده و بعد از این فتح، یقین كند ایمانش نفعی به حالش نخواهد داشت ولی هر كه پیش از آن ایمان داشته و منتظر ظهورش بود، ایمانش برایش سودمند خواهد بود و خداوند مقام و شأنش را نزد امام قائم علیهالسلام بزرگ خواهد ساخت در روز قیامت و رستاخیز بهشتش را از ولی محبوب خواهد، فرمود و این است پاداش دوستان و اهل ولایت امیرالمؤمنین علیهالسلام و ذریهی طاهرین آن حضرت علیهالسلام. « وَ الشَّمْسٍ وَ ضُحاها. وَ الْقَمَرِ اِذا تَلاها. وَالنَّهارِ اِذا جَلّاها. وَ الَّیْلِ اِذا یَغْشاها»- سوگند به خورشید و هنگام اوج درخشندگیش. سوگند به ماه كه در پی آن تابان است. و سوگند به روز كه تاریكی را میزداید و جهان را روشن میسازد و به شب گاهی كه عالم را در پردهی سیاهی بركشد.سوره شمس/1 و2 از امام صادق علیهالسلام راجع به این آیه سؤال شد فرمودند: منظور از خورشید رسول خداصلیاللهعلیهوآله میباشد كه برای مردم دینشان را واضح و روشن ساخت و منظور از ماه كه در پی آن تابان است، امیرالمؤمنین علیهالسلام است كه در پی رسول خداصلیاللهعلیهوآله است و منظور از روز كه تاریكی را میزداید و جهان را روشن میكند امام از ذریّهی فاطمه نسل رسول الله صلی الله علیه و آله است كه تاریكی ظلم و جور را میزداید پس خداوند سبحان از او حكایت آورده كه فرموده: سوگند به روز كه تاریكی را میزداید و جهان را روشن میسازد منظور از آن قائم علیهالسلام میباشد. و منظور از شب گاهی كه عالم را در پردهی سیاهی بر كشد آن امامان جور و ستم هستند كه به استبداد خود جدای از خاندان رسول صلیاللهعلیهوآله زمام امور را بدست گرفتند و به مسندی تكیه زدند كه آل رسول از آنها نسبت به آن شایستهتر بودند پس دین خدا با ظلم و ستم پوشاندند كه خدای سبحان كار آنان را حكایت كرد و فرمود:سوگند به شب گاهی كه عالم را در پردهی سیاهی بر كشد. « اِنَّ عِدَّةَ الشُهُورِ عِنْدَ اللهِِ اِثْنا عَشَرَ شَهْراً فی كِتابِ اللهِ یَوْمَ خَلَقََ السََّمواتِ وَ الْاَرْضَ مِِنْها اَرْبَعَةٌ حُرًمٌ ذلِكَ الدّّینُ الْقَیِّمُ فَلا تُظْلِِمُوا فِیهِنَّ اَنْفُسَكُمْ»- همانا شمارهی ماهها نزد خداوند در كتاب خدا دوازده ماه است از آن روز كه آسمانها و زمین را آفرید چهار ماه از آنها حرام است. این است آیین استوار پس در آنها بر خودتان ستم مكنید.سوره توبه/36 امام باقر علیهالسلام فرمودند:از امور حتمی كه نزد خداوند تبدیل ناپذیر است قیام قائم علیهالسلام است پس هر كس در آنچه میگویم شك كند در حالی خداوند را ملاقات خواهد نمود كه او كافر و منكر خدا باشد. سپس فرمود: پدر و مادرم فدای تو باد ای كسی كه هم نام من و هم كنیهی من است، هفتمین امام بعد از من، پدرم فدای كسی كه زمین را پر از قسط و عدل خواهد ساخت همچنانكه از ظلم و جور پر شده است.............. و اینكه خداوند میفرماید:‹ شماره ماهها نزد خداوند در كتاب خدا دوازده ماه است›همان امامان علیهالسلام و بر پا دارندگان دین خدای عزّوجلّ میباشند........
