بررسی وضعیت فعلی غذا و تغذیه در کشور حاکی از آن است که از یک طرف سوءتغذیه پروتئین - انرژی در کودکان زیر ۵ سال و کمبود ریزمغذی ها به ویژه آهن، روی، کلسیم، ویتامین A و D سلامت جامعه را به مخاطره انداخته و از سوی دیگر بیماری های مزمن و متابولیک از جمله چاقی، دیابت، بیماری های قلبی - عروقی و انواع سرطان ها روند رو به گسترشی را طی می کنند. بدون شک الگوی فعلی غذای مردم یکی از علل عمده این بیماری هاست. غذاهای چرب، سرخ شده، سس های چرب، نوشابه های گازدار، روغن های جامد و همچنین گرایش به مصرف غذاهای خارج از خانه همه افزایش دهنده خطر هستند.

نتایج بررسی های مصرف مواد غذایی در کشور حاکی از آن است که مصرف چربی ۳۰ درصد بیش از مقدار توصیه شده است. از سویی مصرف سرانه شیر و لبنیات در کشور کمتر از مقادیر توصیه شده است. شیر و لبنیات مهم ترین منبع کلسیم است. بر اساس مطالعات سبد غذایی، در حال حاضر ۴۰ درصد مردم دچار کمبود شدید کلسیم هستند . بنابراین الگوی فعلی غذای مردم کشور روند نامتعادلی را طی می کند که کاملاً با تغییرات سیمای بیماری ها در کشور مطابقت دارد. بنابراین:

۱) مواد گیاهی اصلی ترین منبع کربوهیدرات ها هستند. کربوهیدرات ها همچنین در شیر و فرآورده های آن یافت می شوند و بیشترین مقدار انرژی مورد نیاز برای فعالیت های روزانه را تامین می کنند. انواع غلات نظیر گندم، برنج، ذرت، جو دوسر، ارزن و جو یا حبوباتی نظیر انواع لوبیا، نخود، عدس و سبزی های ریشه ای نظیر سیب زمینی غنی ترین منابع نشاسته هستند.

تنظیم حرکات دستگاه گوارش، پیشگیری از یبوست و بواسیر و نیز کاهش خطر ابتلا به چاقی، دیابت نوع ۲، برخی از انواع سرطان و بیماری های قلبی - عروقی از مهمترین اثرات مصرف الیاف گیاهی است. بدین لحاظ توصیه می شود در برنامه غذایی روزانه، غلات و به مقدار کافی حبوبات، میوه ها و سبزی ها استفاده شود.

 

  

 ۱/۳ موارد مرگ و میر در دنیا علل قلبی عروقی دارند و این مشکل روز به روز گسترده‌تر می‌شود.
در کشور ما بر طبق بررسی‌های انجام شده ۳۸ % مرگها به دلیل بیماریهای قلبی عروقی رخ میدهد که شایعترین عامل مرگ و میر در کشور است و در واقع ۹/۲۰۶ دریکصد هزارنفر مرگ و ۸/۲۷% عمر از دست رفته در ایران به علت بیماری‌های قلبی هستند.
بیش از ۷/۴۳ ‌درصد ایرانیان افزایش کلسترول خون دارند و این در حالی است که در دنیا ۵۹% بیماریهای عروق قلبی منتسب به سطح کلسترول تام بالا است( بالاتر از ۲/۳ میلی مول در لیتر)، لذا برای پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی باید راهبردهای مؤثر و قابل قبول بکارگرفته شود تا بتوان عوامل خطر اصلی این بیماریها را کنترل نمود.
باید یاد آور شد که با تغییر در شیوه زندگی می توان حداقل ۸۰% بیماریهای قلبی عروقی را کاهش داد.
یکی از مواردی که باعث افزایش کلسترول خون و بروز بیماریهای قلبی عروقی میشود،الگوی غلط مصرف روغنها و چربیها و مصرف زیاد روغنهای جامد است.
روغن های جامد نباتی حاوی اسیدهای چرب ترانس هستند که شانس مرگ ومیر را به شدت افزایش می دهند.مطالعات متابولیک نشان داده است که مصرف چربیهای ترانس تأثیر معکوس روی سطح چربیهای خون داشته بطوری که باعث افزایش کلسترول بدخون و کاهش کلسترول مفید می‌شود و بدین ترتیب ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی را افزایش می‌دهند.
با کاهش ۲ درصد اسیدهای چرب ترانس، ۲۵ درصد خطر بیماریها قلبی عروقی کاهش می یابدو بنابراین اصلاح روغن‌های مصرفی راهبردی است در جهت کاهش بیماریهای قلبی عروقی.
به رغم مصوبه شورای عالی سلامت مبنی بر ضرورت کاهش مصرف روغن های جامد و تلاش در جهت تغییر سبد غذایی مردم و حذف روغن هایی که مصرف آنها در اکثر نقاط جهان منسوخ شده است ، سرانه مصرف سالانه روغن جامد هر ایرانی ۱۵ کیلوگرم و روغن مایع نیز ۳۶ گرم است. ۸۰ درصد روغن مصرفی ایران جامد است و این ۲۵ برابر استانداردهای جهانی است.
بخشی از روغن مصرفی مردم هم که از سهمیه دولتی تأمین می شود همیشه از نوع جامد است و مغازه دارها تنها در قبال دریافت مبلغی پول حاضر به تعویض آن با نوع مایع آن هستند.
از آنجایی که ۲۵ تا ۳۰ درصد انرژی دریافتی روزانه جمعیت ایران از محل چربی ها تأمین می شود توصیه میشود که تا حد امکان از روغن مایع که فاقد اسیدهای چرب اشباع شده و ایزومر ترانس بوده استفاده شود و روغن های جامدی که میزان اسید چرب اشباع آنها حداکثر ۲۵ درصد و اسید چرب ترانس آنها کمتر از ۱۰ درصد باشد برای مصارف خوراکی مناسب تر و از زیان کمتری برخوردارند.
در زمان حاضر ۱۰ درصد از میزان مصرف روغن های جامد که معمولا اسید چرب و ترانس بالایی دارند در کشور کاهش یافته و از ۸۰ درصد در سال گذشته به حدود ۷۰ درصد رسیده است که یک اقدام جهشی بزرگ در ارتقای سطح سلامت مردم و کاهش بیماری های قلبی محسوب می شود.
با ادامه این روند تا پایان امسال این رقم به حدود ۵۰ درصدمیرسد و در یک برنامه مدت دارمیتوان میزان مصرف روغن های جامد را در کشور به کمتر از ۲۰ درصد کل روغن های مصرفی کاهش داد.
آموزش جامعه ، از جمله مواردی است که در تغییر نگرش مردم نسبت به الگوی مصرف روغنها نقش بسیار زیادی دارد .با انجام آموزش صحیح و برنامه ریزی شده میتوان از مقدار مصرف روغن های جامد کاست و مصرف روغنهای مایع را جایگزین آن نمود،لذا لازم است پرسنل بهداشتی و درمانی که با مردم در تماس هستند همواره از هر فرصتی برای آگاهی آنها در جهت اصلاح سبک زندگی استفاده نمایند.

کتابخانه های عمومی درشهرها به مثابه دانشگاه عمومی هستند که عموم مردم برای افزایش معلومات خود و نیز حل بعضی مسائل اجتماعی و فرهنگی به آنها مراجعه می کنند.کتابخانه می تواند زمینه ساز پیشرفت افراد باشد اما با توجه به آمار برگرفته از اینترنت سرانه مطالعه در کشور ۳ دقیقه درسال است و نیز بر اساس تحقیقات انجام گرفته درسال ۱۳۸۷ میزان مطالعه روزانه ایرانیان ۶ دقیقه بوده است این سرانه کم مطالعه، راهکارهای عملی مناسب را می طلبد.
هم اکنون استفاده از کتابخانه های عمومی سطح شهر، بصورت مطالعه درسالن های مطالعه براساس کار دانش آموز یا دانشجو طبق برنامه خاص درسی انجام می گیرد و آن نوع کتابخوانی که مربوط به اطلاع گیری از منابع کتابخانه ها و باز شدن افق دید اجتماعی و علمی است چندان جایگاهی ندارد و اکثر منابع کتابخانه ها همچنان دست نخورده می ماند و این مشکل درشهرهای کوچک بیشتر خود را نمایان می کند زیرا دانش آموزان که قسمت اعظم مراجعین به کتابخانه ها می باشند منابع کتابخانه را در حد انجام تکلیف مدرسه یا تحقیق استاد جستجو می کنند و فرهنگ کتابخوانی درجامعه ما هنوز نهادینه نشده است. می توان از جمله عوامل و موانع رشد کتابخوانی کمبود امکانات مطالعه، نبود برنامه مطالعه درخانواده ها و مدارس و جامعه، عدم مدیریت زمان جهت مطالعه و استفاده از رسانه های دیگر جهت پر کردن اوقات فراغت، گرانی کتاب و تخصیص ندادن بودجه خرید کتاب درخانواده ها و بطور کلی عدم سرمایه گذاری لازم در بحث کتاب را نام برد. با بکارگیری راهکارهای مناسب جهت برطرف نمودن موانع ذکر شده از طرفی و از طرف دیگر خود کتابخانه ها با تهیه منابع و کتب استاندارد و همچنین منابع مرجع روز آمد، حل مشکل نارسایی فضای مناسب کتابخانه ها و بکارگیری پرسنل متخصص و کارآزموده جهت پاسخگویی به نیاز مراجعین و انجام فعالیتهای مرجع، مجهز نمودن کتابخانه ها، انجام فعالیت های جانبی و همچنین تجدید نظر در برخی شیوه های فعالیتی کتابخانه و در دسترس قرار دادن کتابخانه ها به طوری که امکان دسترسی هر فرد به کتاب و کتابخانه فراهم باشد می تواند به نوعی به ترویج فرهنگ مطالعه و کتابخوانی کمک کند.