دوستی دارم که کارشناس برق است و درباره فناوری‌های نوین در حوزه انرژی در دنیا سخنان جالبی می‌گوید. به گفته وی، در نیروگاه‌های آبی تولید برق، انرژی زیادی برای گرم کردن آب به کار گرفته می‌شود و در نتیجه، آب‌های گرم، حرارت و دمای بالایی پدید می‌آورند. گویا در بسیاری از نیروگاه‌های آبی دنیا، گرما و حرارت به دست آمده هدر نمی‌رود و از آن برای تولید آب گرم بهره گرفته می‌شود. دوستم تعریف می‌کرد که در برخی از کشورهای دنیا در کنار لوله کشی آب سرد، یک مسیر لوله برای انتقال آب گرم به واحدهای مسکونی و تجاری و اداری وجود دارد که از آن طریق، آب گرم مورد نیاز شهروندان در اختیار آنان قرار می‌گیرد. این مسئله نه فقط کار شهروندان را برای بهره‌گیری از آب گرم آسان‌تر می‌کند که موجب صرفه‌جویی بسیاری در مصرف انرژی‌های برق، آب حتی گاز می‌شود. این افراد دیگر نیازی به تهیه وسایلی چون آبگرمکن ندارند و با چنین اقداماتی در مصرف انرژی‌های گوناگون صرفه‌جویی می‌شود.
میزان مصرف انرژی در ایران بسیار بالا است. از گذشته‌های دور انرژی‌های طبیعی و بعدها مصنوعی، آسان و کم دردسر به دست ایرانیان رسیده و در کنار آن، هیچگونه الگویی برای مصرف درست و به اندازه وجود نداشته است، البته آنجا که طبیعت به دلایلی دسترسی به یک انرژی را سخت کرده، الگویی طبیعی برای بهره‌گیری از آن ایجاد شده است. به‌عنوان نمونه هیچکس به اندازه کویرنشینان، قدر آب را نمی‌داند و بهترین بهره را از آن نمی‌گیرد. این مسئله اما در مناطق شهری و روستایی برخوردار متفاوت است.
در این سال‌ها تلاش زیادی شده تا شهروندان ایرانی نسبت به مسئله کمبود انرژی و لزوم درست مصرف کردن آن آگاه شوند اما می‌توان به این مسئله به‌گونه‌ای دیگر هم نگریست البته با طرح یک پرسش. در بخش‌های مدیریتی تولید انرژی چقدر از فناوری‌های نو برای صرفه‌جویی و درست مصرف کردن انرژی بهره گرفته شده است؟
به نظر می‌رسد بخش انرژی کشور در زمینه‌های گوناگون هنوز از فناوری‌های نو به آن اندازه بهره نگرفته یا بدان دست نیافته است که خود بتواند الگویی باشد برای آموختن پایبندی شهروندان به رعایت الگوی مصرف یا اگر هم دست یافته، نتوانسته با معرفی عملکرد در این بخش، مصرف‌کنندگان انرژی را به پیروی از الگوهای بهینه مصرف تشویق کند. نمی‌توان تنها با توصیه‌های کلامی ‌و ارائه آمارهای نگران‌کننده رشد مصرف انرژی‌های گوناگون در کشور، مصرف کننده امروزی را که بیشتر در پی رفاه و آسایش خویش است به این باور رساند که انرژی چقدر گرانبها است و بی‌توجهی به چگونگی مصرف آن چه پیامدهایی می‌تواند برای خود و آیندگانش داشته باشد. همچنین نمی‌توان دیگران را به کاری تشویق کرد و واداشت اما خود خلاقیتی در پیشروی بدون نسبت به دیگران نشان نداد.

در آسـتـانه فصل زمستان، رئیس دولت و بعضی همکاران او سخنانی را آغاز کرده‌اند که نشان می‌دهد از توصیه‌های قبلی خود در مورد صرفه‌جویی، به نتایج مطلوب نرسیده‌اند. در میان این توصیه‌ها برخی اظهارنظرهای عجیب نیز به چشم می‌خورد. مثلاً چند روز پس از فرارسیدن ناگهانی سرما در بسیاری از شهرستانها، بعضی از مسئولان »دستگاه‌های تخصصی« در یک »مقایسه غیر‌تخصصی« تعجب خود را از افزایش غیرمتعارف مصرف گاز نسبت به هفته‌های گذشته - قبل از آغاز سرمای ناگهانی - اعلام کردند. در حالی که کم‌تخصص‌ترین افراد نیز می‌دانند هر نوع مقایسه، بایستی در شرایط مساوی صورت گیرد. البته مواردی از توصیه‌های موجه برای صرفه‌جویی نیز وجود داشته و دارد اما به نظر می‌رسد بسیاری از مسئولان در قانع کردن مردم برای اجرای صرفه‌جویی به موفقیت لازم دست نیافته‌اند.

بر همین اساس مدتی است که دولتمردان روشی جدید در پیش گرفته‌اند و مصرف برخی کالاها از جمله انواع سوخت و گونه‌های مختلف انرژی در ایران را با سایر کشورها مقایسه می‌کنند تا ثابت نمایند در ایران، »اسراف« جای »صرفه‌جویی« را گرفته است. از جمله اخیراً یک مقام عالی‌رتبه ایرانی میزان مصرف انرژی ۷۰ میلیون جمعیت ایران را با انرژی مصرف شده توسط یک میلیارد نفر مساوی دانسته است. این مقام دولتی مشخص نکرده است شرایط آب و هوایی کشورهایی که صرفه‌جویی آنها به رخ ایرانیان کشیده می‌شود - تابستان و زمستان - تا چه حد شبیه ایران است، اما بر فرض که شرایط مقایسه فراهم باشد بهتر است این سوال نیز مطرح گردد که در افزایش مصرف، مردم چقدر تقصیرکار هستند و دولتمردان چه سهمی دارند؟ مثلاً آیا در کشورهای اروپایی هم مردم مجبورند از خودروهایی استفاده کنند که مصرف سوخت آنها گاه تا چند برابر خودروهایی است که بازار شرق و غرب عالم را تسخیر کرده‌است؟ آیا در آن کشورها نیز ‌‌بعضی مدیران نورچشمی صنعت خودروسازی داخلـی، مـی‌تـوانـند مقامات تصمیم‌گیر را برای حمایت بی چون و چرا از تولید برخی خودروهای پرمصرف قانع کنند؟ آیا مدیران آن کشورها نیز به بهانه حمایت از تولید داخلی، تعرفه‌هایی در برابر واردات وضع می‌کنند که ارزان‌ترین خودرو وارداتی نتواند با خودروهای داخلی - که برخی از آنها نسبت به نمونه‌مشابه خارجی، بسیار پرمصرف هستند - رقابت نماید؟ البته جالب است که غیرت حمایت از صنایع داخلی ظاهراً تنها متوجه صنعت خودرو است که با وضع تعرفه‌های سنگین، رقابت خودروهای وارداتی کم مصرف را با بعضی خودرو‌نماهای داخلی، مشکل می‌سازد. اما در همین زمان، انواع محصولات صنعتی و کشاورزی، با تعرفه صفر یا نزدیک به صفر وارد کشور می‌شود و هیچ کس به فکر ورشکستگی و به خاک سیاه نشستن کشاورزان، کارخانجات تولید شکر، تولید کنندگان فولاد و ... نیست.