انسان وقتى با دقّت و تأمّل به بررسى بدن خود مى پردازد اين مطلب را به وضوح درمى يابد كه راز استفاده مفيد از بدن و عمر، حتّى يكى از رموز بسيار مؤثر در طولانى شدن عمر انسان، تعادل در قواست. بدين جهت، اگر از بدن به طور متعادل استفاده شود، اثر حياتى در بقا و استمرار آن به جاى خواهد گذاشت و بالطبع در فكر و عقل انسان نيز اثر مثبت خواهد داشت، كما اين كه گفته شده است: عقل سالم در بدن سالم است. در نتيجه، قواى فكرى مى تواند نقش بسيار مهم و مؤثرى در سرنوشت انسان داشته باشد.

بحث وسيع و همه جانبه در باره بُعد جسمانى و مادى انسان از حوصله اين بحث خارج است، امّا در حدّ ضرورت و براى روشن شدن گوشه هايى از مطلبِ مورد بحث، قطره اى از درياى بيكران شگفتى هاى پيكره انسانى آورده مى شود:

بدن انسان مجموعاً به ده دستگاه كلّى تقسيم مى شود كه عبارتند از: دستگاه اسكلتى، عضلانى، گردش خون، گوارشى، ادرارى، تنفّسى، لنفاوى، تناسلى، عصبى و هورمونى.

از مجموع اين دستگاه ها، دستگاه هورمونى از ويژگى خاصّى برخوردار است، اين دستگاه مجموعه اى از غدّه ها را در بر مى گيرد كه در اين جا به چند غدّه معروف اشاره مى شود:

غدّه هيپوتالاموس و غدّه هيپوفيز: اين دو غدّه در سمت پايين مغز قرار دارند. غدّه هيپوفيز تقريباً به اندازه يك نخود است كه به وسيله ساقه اى به زير مغز متصل است و مواد شيميايى مهم و متعددى را به نام هورمون به جريان خون مى ريزد. از جمله كار اين هورمون ها اين است كه بر سرعت رشد بدن اثر مى گذارند و يكى از وظايف حياتى اين دو غدّه، كنترل و آزاد شدن هورمون ها از غدد ديگر است.

غدّه تيروئيد: اين غدّه عضوى است كه در گردن قرار دارد و مادّه اى شيميايى را به نام تيروكسين ترشح مى كند كه بر بيش تر قسمت هاى بدن اثر مى گذارد؛ تيروكسين به تنظيم واكنش هاى شيميايى بدن كمك مى كند و براى رشد و تكامل كلّى نيز بسيار مهم است.

غدّه هاى فوق كليوى: اين دو غدّه حدود پنج سانتيمتر طول و 2/5 سانتيمتر عرض دارند و هر يك از آنها در بالاى كليه قرار دارند. اين غُدَد نيز مواد شيميايى متعددى را به نام هورمون توليد مى كنند؛ بعضى از اين هورمون ها در تنظيم مواد معدنى و انرژى در بدن و اعمال تناسلى دخالت دارند؛ بعضى از آنها نيز در جوابِ اضطراب و هيجان توليد مى شوند و موجب افزايش تپش قلب و تنفّس مى شوند كه به اين ترتيب انرژى و هوشيارى كلّى ما را تحريك مى كنند.

لوز المعده: طول اين غدّه پانزده سانتيمتر است و در پشت معده قرار دارد و با يك لوله يا مجرا به روده كوچك متصل است. بخشى از لوز المعده موادى به نام آنزيم توليد مى كند، اين آنزيم ها از طريق مجراى مذكور ترشح مى شود تا به تجزيه غذا در روده كوچك كمك كند. بخش ديگرى از لوز المعده دو ماده شيميايى يا هورمون (گلوكاگون و انسولين) ترشّح مى كند كه به حفظ تعادل قند خون كمك مى كند.

تخمدان ها (در افراد مؤنث) و بيضه ها (در افراد مذكر): اين غدّه ها علاوه بر توليدمثل، هورمون ها را نيز وارد خون مى كنند كه در رشد و بلوغ و مانند آن مؤثرند.

سلامت بدن انسان به متعادل كار كردن اين دستگاه ها بستگى دارد مخصوصاً دستگاه و غُدَد هورمونى. بنابر اين، ترشّح اين غدّه ها يك حدّ مشخّص و معيّنى دارد كه اگر كم يا زياد شود عوارض ناگوارى دربرخواهد داشت، حتى ممكن است به مرگ افراد نيز منجر شود.

امروزه با پيشرفت علم و تكنولوژى به ارزش كم و زياد شدن هورمون ها براى تحريك و ترشّح غدّه ها و يا براى بازداشتن و جلوگيرى از تحريك غدّه هاى مورد نظر، آگاه شده اند، لذا روان شناسان، ضمن تأثير بر ترشّح غدّه ها به شگردهاى گوناگون، از قبيل هيپنوتيزم (22) و نيز امورى از اين قبيل، در پى درمان بيمار خود هستند. چنين شيوه هايى نه تنها در انسان، بلكه در ساير موجودات نيز مؤثر بوده است؛ در برخى حيوانات و مركّبات، با كم و زيادكردن هورمون ها و سلّول هاى ژنتيكى، در كمّيت و كيفيّت آنها تأثير گذاشته اند و به نتايج چشمگيرى نيز رسيده اند.

البته اين گونه اعمال، بنابر اظهار كارشناسان فن، در عين حالى كه بسيار مفيد بوده، در بعضى موارد، بر اثر استفاده نادرست و نامتعادل و سودجويانه اى كه از آن شده است، اثرات مخرّبى را نيز از خود به جا گذاشته است.

1. براى نمونه يكى از مشخّصه هاى بيمارى سرطان، اسيدى شدن محيط ادرار است، امّا بايد دانست اين اسيد، مخصوص و منحصر به ادرار نيست؛ بلكه در تمام بدن وجود دارد و تغييرات آن نيز عكس العمل تمام بدن است كه بايد هميشه تعادلى در اسيد و قلياى آن برقرار باشد. هر عضو و هر مايعى در بدن، به نسبت معيّنى، اسيدى و قليايى است كه اين نسبت را «PH» مى گويند و از روى آن، درجه و مقدار اسيد و قلياى آن را معيّن مى كنند.

«PH» را به وسيله مقياس خاصّى كه با اعداد يك تا چهارده تعيين مى شود مى سنجند، بدين ترتيب كه عدد يك، حداكثر اسيدى بودن محيط مادّه و عدد چهارده، حداكثر قليايى بودن آن است و ميزان و حدّ اعتدال بين اسيد و قلياى بدن، «PH7» است كه در واقع، خُنثى است. اين نسبت، تنها منحصر به مايعات بدن نيست، بلكه اعضاى بدن و حتّى پوست هم داراى «PH» خاصّى مى باشد.

خلاصه اگر قواى بدن، درست در نقطه اعتدال باشند، در وضعيّت سلامت و آرامش و زندگى است و به همان مقدار كه اعتدال، كامل تر باشد، به همان اندازه نيز سلامت بيش تر خواهد بود و از هر طرف كم و زياد شود، باعث بيمارى و زحمت است. سعدى در مورد طبايع انسان مى گويد:

چار طبع مخالف سركش چند روزى شوند با هم خوش گر يكى زين چهار شد غالب جانِ شيرين برآيد از قالب (23)

 

تعادل در لغت

ابن منظور در لسان العرب مى گويد: اعتدال، رعايت حدّ متوسط و ميانه در بين دو حال است از جهت كميّت و مقدار و از جهت كيفيّت و چگونگى (دو حالى كه عبارت است از: افراط و تفريط) مانند قول آنها كه مى گويند: جسمى است متوسط، بين بلند و كوتاه (كه از لحاظ مقدار نه بلند است و نه كوتاه، بلكه يك چيزى است بين اين دو) و يا مثل اين كه بگويند: اين آبى است از لحاظ كيفيّت بين سرد و گرم ... (و تعريف ديگر از تعادل اين كه) هر چه كه تناسب در آن رعايت شده باشد به آن اعتدال گفته مى شود. (1)

دكتر خليل جُر در فرهنگ لاروس در اين باره مى گويد: تعادل، يعنى توازن در مقدار، هم وزنى، برابر بودنِ دلايل، تناسب ادله، برابرى و يكسانى در كمّ و كيف. (2)

آلوسى مى نويسد: واژه وسط استعاره است براى خصلت هاى پسنديده بشر، زيرا آنها ميانه خصلت هاى نكوهيده هستند كه در دو طرف فضايل قرار دارند؛ مانند جُود كه ميانه اسراف و بخل است و شجاعت كه ميانه تهوّر و بى باكى و جبن و ترس است. (3)

و همين طور معانى مختلف ديگرى در اين زمينه ذكر شده است كه در اين جا به همين مقدار اكتفا مى شود. پس به طور خلاصه مى توان گفت: تعادل، يعنى رعايت كردن تناسبات و هماهنگى ها و هنجارها در كلّيّه امور.

 

تعادل در اصطلاح

تعادل از نظر بعضى روايات به اين معناست كه از سويى انسان به كارهاى خير اشتغال و اهتمام داشته باشد و از سويى ديگر، از امورى كه شرّ است اجتناب و احتراز نمايد و در همين زمينه اميرالمؤمنين(ع) مى فرمايد:

«إنَّ اللَّه سُبْحانَه أنزل كتاباً هادياً بيَّن فيه الخير و الشرّ، فخذُوا نهج الخير تَهتدوا، و اصدفوا عن سَمْتِ الشرّ تَقصِدوا؛ (4)

به درستى كه خداوند كتابى را فرستاد كه هدايت كننده و راهنماست (براى انسان ها) كه در آن نيكى و بدى را آشكار كرد. بنابراين، راه خير را در پيش گيريد كه هدايت مى شويد و از شرّ و بدى دورى كنيد تا اين كه ميانه رو بوده باشيد».

در روايت ديگر چنين مى فرمايد:

«فإذا رأيتمُ خيراً فأعينوا عليه، و إذا رأيتم شرّاً فاذهبوا عنه؛ فإنَّ رسول اللَّه(ص) كان يقول: يابن آدم، اعمل الخير و دَعِ الشرّ؛ فإذا أنت جوادٌ قاصد؛ (5)

هر كجا كار نيكى بود به آن كمك كنيد و هر جا شرّى مشاهده كرديد از او دورى كنيد؛ زيرا پيامبراكرم(ص) همواره مى فرمودند: اى فرزند آدم، عمل نيك انجام ده و شرّ و بدى را كنار بگذار، اگر چنين عملى را انجام دهى در جادّه مستقيم و راه وسط قرار خواهى داشت - و به اين واسطه به قرب الهى دست پيدا خواهى كرد».

البته روشن است كه حتّى نسبت به كارهاى خير نيز بايد ميانه روى و اعتدال رعايت شود و به تعبير ديگر مى شود گفت كه زياده روى و يا سستى كردن در امور خير، در واقع خود يك نوع شرّ است، شرّى است كه از ابتدا خير بوده، امّا به سبب استفاده نادرست و غلط به شرّ تبديل شده است و به طور كلّى مى شود گفت: افراط و تفريط در كنار هر چيزى كه قراربگيرد، اگرچه خير محض هم باشد، رنگ شرّ به خود مى گيرد و متّصف به شرّ مى شود و به همين دليل انسان بايد از آن پرهيز نمايد.

اگر تمام راه ها را در سه راه منحصر كنيم تنها يك جادّه وجود دارد كه انسان را به صلاح و رستگارى هدايت خواهد نمود و مابقى، جز ضلالت و گمراهى، چيز ديگرى به همراه نخواهد داشت. اميرمؤمنان على(ع) در اين باره مى فرمايد:

«اليمينُ و الشمال مَضَلَّةٌ. والطريق الوسطى هي الجادّة. عليها باقي الكتاب و آثارُ النبوَّة. و منها مَنْفَذُ السُنّة و إليها مصيرُ العاقبة» (6) انحراف به چپ و راست گمراهى و ضلالت است. راه مستقيم و ميانه، جادّه حقّ است، ازاين رو، قرآن و آثار نبوّت و سنّت پيامبر همين روش را توصيه مى كنند و در نهايت، همين جادّه مقياس و ملاك اعمال و كردار همگان است.

و اساساً در نهايت مى شود گفت كه شأن عقل، تعادل است و شأن جهل، بى تعادلى است، به اين معنا كه عاقل كسى است كه در تمام امورزندگى خود متعادل باشد و جاهل كسى است كه غير متعادل باشد. اميرمؤمنان على(ع) درباره انسان جاهل مى فرمايد: «لا ترى الجاهل إلاّ مفرِطاًأو مفرّطاً؛ انسان جاهل را نمى بينى، مگر اينكه افراط مى كنديا تفريط».

 

---

1. لسان العرب، ج 11، ص 433.

2. فرهنگ لاروس، ج 1، ص 593.

3. روح المعانى، ج 2، ص 4.

4. نهج البلاغه، خطبه 167.

5. همان، خطبه 176.

6. همان، خطبه 16.

 

1. اصلاحِ نَفس

اميرالمؤمنين (ع) ميانه روى و اقتصاد در زندگى را يكى از راهكارهاى اصلاح انسان ها مى داند و در اين باره مى فرمايد:

«إذا رغبتَ في صلاحِ نفسِكَ فعليكَ بالإقتصادِ و القنوعِ والتقلُّلِ؛ (1)

هرگاه دراصلاحِ حال خود ميل و رغبت پيدا كردى (و خواستى يك انسان واقعى شوى)، پس ميانه رو و قانع (خشنود به قسمت) و كم آرزو (كم گوى) باش».

 

2. در امان ماندن از هلاكت

آنانى كه روش و مسلكشان ميانه روى و اعتدال در تمام امور زندگى است، از هلاكت و نابودى در امانند در اين مورد حضرت امير(ع) چنين مى فرمايد:

«لنْ يهلكَ مَن اقتصَدَ؛ (2)

كسى كه ميانه روى كند هلاك نمى شود».

 

3. آسان شدن مشكلات زندگى

از آثار اعتدال اين است كه افراد معتدل، زندگى سهل و آسانى خواهند داشت. اميرالمؤمنين(ع) در اين باره چنين مى فرمايد:

«خُذِ القصْدَ في الأُمور، فمَنْ أخذَ القَصْدَ، خفّتْ عليهِ المُؤَنُ؛ (3)

ميانه روىِ در كارها را فراگير كه در نتيجه، كسى كه ميانه روى را فرا گيرد (و آن را پيشه خود كند) امور زندگى بر او آسان خواهد شد».

 

4. كسب سلامتى

از بزرگ ترين نعمت ها سلامتى است و حاصل شدن آن مرهون رعايت كردن تعادل در زندگى است. اميرالمؤمنين(ع) در اين زمينه مى فرمايد:

«مَنْ أرادَ السلامةَ فعليهِ بالقَصْدِ؛ (4) هر كس كه سلامتى را مى خواهد پس بايد ميانه رو باشد».

 

5. ستايش شدن

كسى كه داراى صفت اعتدال است، مورد ستايش و مدح قرار خواهد گرفت و در نهايت به او بشارت نجات و فلاح داده مى شود؛ امام المتّقين، حضرت على(ع) مى فرمايد:

«مَن أخَذ القَصْدَ حَمَدوا إليه طريقَهُ، و بشَّرُوهُ بالنَجاةِ، و مَن أخذ يميناً و شمالاً ذَمُّوا إليه الطريقَ، و حَذَّروه من الهلكةِ؛ (5)

هر كه ميانه روى را پيشه خود كند از راه او ستايش مى كنند و به او مژده نجات مى دهند و هر كه چپ و راست را انتخاب كند، راهش را سرزنش مى كنند و او را از هلاك شدن (به جهت انتخاب اين راه نادرست) مى ترسانند».

 

6. الفت دل ها

انسان ها در خيلى از موارد با هم تفاهم دارند و به دنبال يك مطلب هستند و يا به تعبير ديگر، انسان ها فطرتاً به دنبال يك حقيقت و واقعيّت مى گردند، همان طور كه خداوند حكيم مى فرمايند:

«فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفًا فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِى فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَاتَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَايَعْلَمُونَ؛ (6)

پس تو اى رسول (با همه پيروانت)، مستقيم به جانب آيين پاك اسلام روى آور و پيوسته از طريق دين خدا كه فطرت خلق را بر آن آفريده است پيروى كن كه هيچ تغييرى در خلقت خدا نيست. اين است آيين حق، و ليكن اكثر مردم از حقيقت آگاه نيستند».

از راه هاى ألفت دل ها رعايت كردن اصل تعادل است، چرا كه راه راست در گرو متعادل فكر كردن و متعادل زندگى كردن است و فطرت و طبيعت انسان ها نيز بر همين سرشته شده است. از اين روست كه رسول اكرم(ص) مى فرمايد:

«إستوُوا تستوِ قلوبُكم؛ (7)

معتدل باشيد تا دل هاى شما به هم نزديك بشود».

 

7. كسب روزى

رسول گرامى اسلام(ص) مى فرمايد:

«مَنِ اقتصدَ في مَعيشَتِهِ رَزَقَهُ اللَّهُ؛ (8)

كسى كه در زندگى خود ميانه روى را رعايت كند، خداوند به او روزى عنايت مى فرمايد».

و در حديث ديگر اميرالمؤمنين(ع) مى فرمايد:

«مَن صَحِبَ الاقتصادَ دامتْ صُحْبَةُ الغنى له، و جَبَر الاقتصادُ فَقْرَهُ و خَلَلَه؛ (9)

كسى كه (زندگى اش) با ميانه روى همراه باشد، هميشه بى نيازى مصاحبِ اوست و فقر و كمبودِ او را ميانه روى جبران مى كند».

و در روايت ديگر، امام صادق(ع) مى فرمايد:

«اِنَّ القَصْدَ يُورِثُ الغِنى؛ (10) به درستى كه ميانه روى و اعتدال، سبب بى نيازى و ثروت مى شود».

 

8. اتحاد

پيامبر گرامى اسلام(ص) مى فرمايد:

«عَلَيكُم بِالإِقْتِصادِ فَمَا افْتَرَقَ قَوْمٌ قَطُّ اقْتَصَدُوا؛ (11)

بر شما باد به ميانه روى و اعتدال (زيرا) ملّتى كه ميانه روى مسلك آنها باشد، هرگز تفرقه و جدايى در ميان آنها راه ندارد».

 

9. سبب نجات

حضرت محمّد بن عبداللَّه(ص) مى فرمايد:

«ثَلاثٌ مُنْجِياتٌ: خَشْيَةُ اللَّهِ في السِّرِّ والعَلانِيَةِ و الإقْتِصادُ فِي الغِنى وَ الفَقْرِ وَالعَدلُ فِي الرِّضا وَ الغَضَبِ؛ (12)

سه چيز، سبب نجات انسان مى شود: اوّلى از آنها) ترس از خداوند در نهان و آشكارا؛ (مورد دوم) رعايت كردن اعتدال در هنگام دارايى و ندارى و (مورد سوم) رعايت كردن عدل در هنگام خشنودى و خشم».

 

امسال "سال اصلاح الگوي مصرف"نامگذاري شده است بي شک اين نامگذاري که توسط عالي ترين مقام کشورمان انجام شده ناظر به مصالح ملي است که آينده ي کشور به آن وابستگي حياتي خواهد داشت.نامگذاري اين سال و سالهاي گذشته همگي عاملي اساسي براي جهتگيري و اقدامات شخصي،اجتماعي وسيستمي است که متناسب با تهديدها و فرصت ها يي است که متوجه منافع ملي و نيازمندي هاي اساسي برا ي سعادت ملت انتخاب شده است پر واضح است که اصلاح رفتارمثل توليد يک يا چند کالا نيست که بتوان با تغيير پارامتر هاي افزايش يا کاهش داد.سليقه و عادات مردم را نمي توان يک روزه عوض کرد ولي جهت گيري حکومت در تغيير سبک زندگي مردم،نقش تعيين کننده اي دارد.اهميت نامگذاري امسال را زماني در ميابيم که ميزان مصرف در ايران را با کشورهاي ديگر مطالعه و مورد مقايسه قرار دهيم.کشور ايران به لحاظ منابع يکي از غني ترين کشورها بحساب مي آيد وبا اينکه از نظر منابع طبيعي و نيروي انساني،معادن،مواد اوليه و انرژي داراي ظرفيت و پتانسيل هاي بسيار بالايي است و از بسياري جهات نسبت به ديگر کشورها داراي امکانات و امتيازهاي بالقوه فراواني هستيم اما آمارها و ارقام مايوس کننده بوده و از وضعيت مطلوبي برخوردار نيست اين در حاليست که در هيچ ديني مانند اسلام سفارش به درست مصرف کردن و صرفه جويي همراه بازدهي و کيفيت بهتر نشده است مطا بق آيه قرآن اسراف کاران برادران شيطانهايند و شيطان کفران نعمت پروردگار کرد،اما به دليل داشتن الگوهاي مصرف غلط آمارو ارقام فعلي به هيچ وجه در شان و منزلت يک کشور اسلامي و انقلابي نيست.انرژي در هر کشور شاه کليد توسعه بحساب مي آيداما مصرف آن در ايران ما 10 برابر ميزان واقعي مي باشد،به عبارت ديگر ما به اندازه يک کشور 800ميليون نفري انرژي مصرف مي کنيم.مطابق گفته کارشناسان حدود 30 تا 40 درصد انرژي در ايران به هدر مي رود.بالاترين سرانه مصرف بنزين را در جهان داريم بطوريکه متوسط مصرف روزانه بنزين در دنيا حدود 3 ليتر ميباشد در حاليکه در ايران بالاتر از 10 ليتر مي باشد.مصرف سرانه فولاد بالاتر از چين مي باشد متوسط سرانه جهاني فولاد 130 کيلو است اين نسبت در ايران 200 کيلو گرم مي باشد.مطابق آمار جهاني بهداشت ايران به لحاظ مصرف دارو در ميان 20 کشور نخست دنياست و در آسيا مقام دوم را دارد.در هر خانه محلي به نام انبار دار و يا داروخانه خانگي وجود دارد و در آن انواع قرص و آمپولهاي ناياب و کمياب وجود دارد و شرکتهاي توليد دارو با تبليغات روانشناسانه بازارهاي مصرف کاذب به وجود مي آورند منافعشان ايجاب ميکند که در هر خانه ايراني،حداقل تعدادي قرص و آمپول وجود داشته باشد و دولت نيز با پرداخت سوبسيد داروهاي ارزان در دسترس همگان قرار مي دهد و سود حاصل از فروش داروها از طريق صدور نفت خام به جيب شرکت ها سرازير مي شود.ايرانيان سالانه بيش از 2ميلياردو 900 ميليون ليتر نوشابه استفاده مي کنند بنابراين مصرف سرانه نوشابه گاز دار در ايران رتبه اول جهان را دارد.در مصرف لوازم آرايش هم رکورددار مي باشيم و مطابق آمار ها بعد ار عربستان مقان دوم را داريم.ايران ازنظر ضايعات مواد غذايي در جهان مقام اول را دارد.طبق آمار رسمي منتشر شده ساعات کار مفيد در ژاپن 49تا 60ساعت در هفته و در کره جنوبي 54 تا 72 ساعت مي باشد اما در صنايع کشور ما کار مفيد هفتگي 6تا 9 ساعت مي باشد.تو خود حديث مفصل بخوان از اين مجمل.شايد بتوان ادعا کرد مسئله اساسي ما در کشور،فقدان فرهنگ بهره وري و درست مصرف کردن است.صرفه جويي از دور ريختن يک ورق کاغذ سفيد تا يک ماشين مستعمل را شامل مي شود آموزش صرفه جويي ابتدا بايد از محيط خانواده شروع،و به محيط مدرسه منتقل و سپس کل جامعه را منتفع بسازد."اصلاح الگوي مصرف"به يک نهضت نيازمند استاين مهم را جنبش ملي همي آيد به کارو از باب اينکه الناس علي دين ملوکهم همواره نگاه مردم به رفتار حاکمان است و در کشوري چون ايران که تفکر دولتي بر همه چيز سايه افکنده است بدون خواست و پيشقدمي دولت رفتاري نهادينه نخواهد شد"اصلاح الگوي مصرف"ابتدا مي بايست در مجموعه تحت امر دولت و حاکميت صورت پذيرد.بخش مهم مصرف انرژي در نتيجه محصولات غير استاندارد دولت ساخته صورت مي گيرد در ديگر موارد وضع اينچنين است،بنابراين انتظار مي رود با تدوين برنامه جامع و تشکيل ستاد اصلاح الگوي مصرف و تنظيم جدول زمانبندي براي اصلاح کمپانيهاي مهم شاهد به ثمر نشستن اين خواست مبارک باشيم.

الگوی مصرفی یا ترکیب سبد کالاهای مصرفی جامعه ما تحت تاثیر عوامل مختلفی هستند که از جمله می‌توان به بحث نفوذ فرهنگ مصرفی بیگانه در فرهنگ مصرفی ایرانیان اشاره کرد.

"عبد‌المجید شیخی" استاد اقتصاد دانشگاه در گفت‌و‌گو با شبکه ایران، درباره اصلاح الگوی مصرف در کشور گفت: فرهنگ مصرفی ما ذاتا تحت تاثیر آموزه‌های اسلامی است که توجه به این آموزه‌ها کمک بزرگی به اصلاح الگوی مصرف خانوار‌های ایرانی خواهد بود. اما اکنون پیروی از الگوی مصرفی غربی بجای الگوی اسلامی، مصرف را در کشور افزایش داده است.

شیخی، با تاکید بر اینکه باید الگوی مصرفی متناسب با جامعه و مردم ایران تهیه شود، افزود: در هیچ یک از فعالیت‌های اقتصادی نمی‌توان از الگوی دیگر کشورها استفاده کرد زیرا اقتضائات و شرایط ملت‌ها و کشورها با هم متفاوت است.

این استاد دانشگاه با اشاره به موضوع تغییرکردن "مُد" یادآور شد: مُد عوض کردن پدیده‌ای ضد ارزشی است که اگر خود ما طراح و نوآور باشیم و در زمینه مصرف کالاها بتوانیم نمونه‌های جدید، مدل‌های جدید و الگوهای جدید داشته باشیم، رسیدن به اهداف مصرفی‌ متناسب با فرهنگ کشور امکان‌پذیر است.

وی، عدم‌بهره‌وری را از جمله عوارض تغییر زود به زود کالا بیان و خاطرنشان کرد: این نوع مصرف کردن چیزی جز تاثیرات سوء تغییر الگوی فرهنگی نیست و این تغییر الگو، جنبه‌ای از تزریق الگوی غربی است. در واقع بیانگر تزریق فرهنگ بیگانه در فرهنگ بومی ما است.

شیخی، تزریق الگو به جوامع مصرفی، معرفی کالاهای جدید به شکل مسلسل‌وار یا راه انداختن شبیخون فرهنگی مصرفی را از دیگر عوامل نفوذ فرهنگ مصرفی بیگانه در کشور خواند.

وی در ادامه به فرهنگ‌سازی پایدار برای اصلاح الگوی مصرف در کشور اشاره کرد و گفت: در سطح "مصرف کالا" باید  فرهنگ‌سازی نحوه مصرف بهینه بویژه آب، برق و گاز را آموزش از طریق مدارس، رسانه‌ها وتولیدکنندگان شروع کرد.

 این کارشناس اقتصادی، فرهنگ‌سازی را نیازمند عزم ملی جدی دانست که با مشارکت تمام مردم مسئولان و رسانه‌ها، به عنوان ابزار این فرهنگ‌سازی، امکان‌پذیر است.

وی همچنین با اشاره به راهکارهای اجرایی اصلاح الگوی مصرف، گفت: به طور نمونه برای کاهش مصرف آب برای خانوارهای پر مصرف جریمه و برای کم مصرف‌ها جایزه  تعیین کنیم که جایزه آن می‌تواند از همان جریمه تهیه شود.

شیخی، تعیین مالیات مضاعف بر کالاهای مصرفی غیرضروری، و دادن یارانه مضاعف از محل همین مالیات‌ها به کالاهای اساسی را راهکار دیگری برای مقابله با افزایش مصرف‌گرایی در کشور دانست و  تاکید کرد که هدفمند کردن یارانه‌ها می‌تواند الگوی مصرف تا حد بسیار زیادی اصلاح ‌کند.
در واقع تلاش برای پایین نگه‌داشتن قیمت‌ها توسط دولت سبب شده تا در چنین شرایطی میزان مصرف کالا در کشور افزایش یابد و مردم عملا به زیاد مصرف کردن عادت کنند که این امر با هدفمند کردن یارانه‌ها می‌تواند مرتفع شود زیرا بیشترین حجم یارانه به اقشار ثروتمند جامعه تعلق می‌گیرید.

وی تصریح کرد:‌ پرداخت مستقیم یارانه‌های دولتی به افرادی که شامل حال آنها می‌شود، تاثیر زیادی در اصلاح الگوی مصرف دارد. چرا که این کار به منزله دعوت از تمام خانوارها برای مشارکت در طرح اصلاح الگوی مصرف است.

شیخی افزود: دادن یارانه مستقیم در واقع دخالت دولت را در مدیریت مصرف کالاها در خانواده افزایش می‌دهد در حالی که معتقدیم دولت باید کوچک شود تا هزینه‌ها پایین آید. در واقع دادن یارانه مستقیم هزینه‌ توزیع یارانه را نیز بر دولت افزایش می‌دهد.

این استاد دانشگاه در عین حال تاکید کرد که ، هرچند برنامه‌ها و مطالب زیادی درباره اصلاح الگوی مصرف مطرح می‌شود اما نکته اصلی آن است که باید مدیریت تولید و مدیریت مصرف کشور اصلاح شود تا بتوان دراین زمینه شاهد رویکرد مثبتی باشیم.

شهيد رجايي، صرفه جويي و هزينه و مصرف کمتر را به ويژه در آن شرايط زماني         براي تداوم انقلاب ضروري مي دانست. در همين زمينه، بخش نامه اي به کليه         کارکنان دولت صادر کرده بود        :
براي تداوم انقلاب، احتياج به کار و         توليد بيشتر از يک سو و هزينه و مصرف کمتر از سوي ديگر مي باشد. انقلاب،         فقط با شعار و تظاهر، قوام و تداوم نمي يابد. لذا هرچه بيشتر کار و توليد         و هر چه کمتر خرج و مصرف براي بيت المال ايجاد بکنيم. اميد است با اجراي         مورد فوق، خواست امام عزيزمان را که رسيدن به خودکفايي است، جداً تعقيب         کنيم        .
در ادامه نيز اعلام کرد        :
از آنجا که موضوع صرفه جويي در         هزينه هاي جاري و رعايت مصرف از بيت المال، در شرايط کنوني مملکت و با         توجه به دستور شرع مقدس اسلام، جزو وظايف کليه مردم مي باشد، لذا مقتضي         است کميته اي به منظور صرفه جويي در هزينه ها در هر دستگاه اجرايي تشکيل و         با توجه به نحوه کار واحد، تدابير لازم اتخاذ گردد        .
ضمناً نکاتي را در جهت امر صرفه جويي، به شرح زير يادآور مي شود        :
1- از خريد روزنامه ها و مجله هاي عمومي براي استفاده شخصي در ادارات خودداري گردد        .
2- در         نگه داري و مراقبت و تعميرات از ابزار، لوازم کار و اثاثيه و ماشين آلات         موجود در ادارات، کارگاه ها و کارخانه هاي دولتي، دقت کافي به عمل آيد        .
3- حتي         المقدور سعي شود که از ماشين هاي زيراکس و فتوکپي کمتر استفاده شود و در         مواقع لزوم، تکثير بين 1 تا 10 برگ از طريق ماشين تحرير انجام شود        .
4- جهت بايگاني، نسخ کافي تهيه گردد تا نيازي به استفاده از ماشين زيراکس و فتوکپي نباشد        .
5- قطع کاغذ همواره متناسب با مطالب انتخاب و همچنين از صفحات پشت و روي کاغذ استفاده شود        .
6- به منظور جلوگيري از دوباره کاري نامه هايي که جهت تايپ ارسال مي شود، حتماً قبلاً پيش نويس آن، به امضاي رئيس مربوطه برسد        .
7- نشريات         و اخبار عادي روزانه، هفتگي و غيره که حاوي خبرنامه بوده و همچنين نامه و         گزارش ها که مضامين آن، عادي و غير محرمانه مي باشد و احتياجي به پاکت         ندارد، بدون پاکت ارسال شود        .
8- اصل سادگي و بي پيرايگي و حذف تشريفات زائد، در تمام امور اداري رعايت گردد        .
9- کاغذهاي باطله و زائد، در محل جداگانه اي جمع و به شهرداري تحويل گردد        .
10- صرفه جويي در مورد روشنايي هاي غير ضروري و لوازم برقي و دستگاه هاي حرارتي و ساير خدمات مشابه        .
11- در مورد يادداشت هاي غير رسمي و تهيه پيش نويس، از کاغذهاي بدون آرام و ارزان تر استفاده شود        .
12- پرداخت         اضافه کار منوط به انجام دادن کار اضافي در ساعات غير اداري، بر طبق ضوابط         اجرايي بودجه سال 1359 مصوب اجلاس فوق العاده مشترک هيئت وزيران و شوراي         انقلاب جمهوري اسلامي ايران، از اول آبان بلامانع است.(1        )
محمد علي رجايي        
1359/8/29

پي نوشت  

1- حسن عسگري زاده، خاطراتي از شهيد رجائي، تهران، نشر علمي و فرهنگي، 1374، ج2، صص98 و 114        .

منبع:نشريه اشارات،شماره 124  

 

ك خانواده متوسط شهري در يك سال معادل 5/15 بشكه نفت خام انرژي مصرف مي‌كند و در همين مدت باعث توليد و پراكنش 67/4 تن گازهاي گلخانه‌اي مي‌شود. با مصرف هوشمندانه انرژي همان خانواده قادر خواهند بود مصرف انرژي خود را حدود يك سوم آن هم از راه‌هاي ساده‌اي نظير استفاده از وسايل برقي خانگي كم‌مصرف و يا ساير شيوه‌هاي علمي صرفه جويي كاهش دهند.
همه مي‌توانند در اين صرفه جويي سهيم باشند. حتي يك صرفه جويي كوچك در محل سكونت مي‌تواند اثرات وسيعي در حفظ محيط زيست داشته باشد.
بر اساس استانداردهاي سازمان بهينه سازي مصرف سوخت در مورد ساختمان‌هاي بزرگ و عمدتاً ادارات سهم انرژي مصرفي به شرح زير تعيين شده است.
درصد تقريبي روشنايي انواع لامپ‌هاي رشته‌اي، فلورسنت، نئون = 40 درصد
وسايل گرمايشي و سرمايشي شوفاژ، تهويه مرکزي، چيلر، بخاري برقي، کولر آبي و کولرگازي = 45 درصد
مصارف ثابت و ساير مصارف انواع لامپ‌هاي دائم روشن يخچال، آسانسور و بالابر = 15 درصد
رعايت موارد زير مصرف برق اداره‌ها و ساختمان‌هاي بزرگ را به حداقل ممکن کاهش خواهد داد:
• لامپ‌هاي معمولي را با لامپ‌هاي کم مصرف و فلورسنت تعويض کنند، روشنايي راهروها و محل عبور و مرور اتاق ملاقات را به حد ممکن که مي‌تواند 25درصد اتاق مطالعه و کار اداري باشد کاهش دهند.
• ميزها در جاي مناسب طوري قرار داده شوند که در روز از حداکثر نور طبيعي استفاده شود و نور مصنوعي تنها در نقاطي که امکان استفاده از نور طبيعي وجود ندارد به کار برده شود.
• با توجه به فصل، شرايط محل و ساختمان ترموستات وسايل سرمايشي و گرمايشي در حد نياز طبيعي، ثابت و غيرقابل تغيير شوند.
• درجه حرارت آب گرم مورد استفاده در ساختمان در حد نياز کاهش يابد.
• برج خنک‌کننده و... به موقع به طور مرتب تعمير و تميز شود.
• برنامه‌اي تنظيم شود که تاسيسات گرمايشي و سرمايشي مرکزي در ساعات اوليه بامداد روشن و حداقل دو ساعت قبل از خروج کارکنان و تعطيل اداره خاموش شود.
• پنجره‌ها دو جداره شوند.
• آسانسورها چنان تنظيم شوند که در طبقات اول و دوم توقف نداشته باشد و در بقيه طبقات نيز يک در ميان متوقف شوند.
• به منظور بهبود ضريب قدرت وسايل موتوري از تجهيزات مناسب چون خازن استفاده شود.
• شبکه‌هاي برقي داخلي ساختمان‌ها به منظور تجهيز به سيستمهاي فرمان خودکار تحت بررسي قرار گيرد.
منبع:روزنامه اطلاعات  
 

اشاره

حضرت آيت‌الله خامنه‌اى، رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال 1388 فرمود: « با توجه به اهمیت حیاتی و اساسی مصرفِ مدبّرانه و عاقلانه منابع كشور، سال جدید را در همه زمینه‌ها و امور، «سال اصلاح الگوی مصرف» مي‌دانم. »
ایشان در تشریح زمینه‌هایی كه نیازمند تغییر و تحول جدی است، به موضوع اسراف‌های شخصی و عمومی و مصرف بی‌رویه كشور اشاره كرد و افزود: اسلام عزیز و همه عقلای عالم بر این نكته تأكید می‌كنند كه مصرف باید مدبّرانه و عاقلانه مدیریت شود.
با توجه به اینكه جامعه ما، جامعه‌ای به شدت مصرف‌گراست و در بسیاری از امور، اسراف، مایه تفاخر و تعالی جایگاه اجتماعی مردم شده است، در این نوشته قصد داريم مقايسه‌اي اندك ميان الگوی مصرف ميان جوانان ايراني و جوانان ديگر مناطق دنيا انجام دهيم.

مقدمه

در دنیای فن‌آوری و پیشرفت‌های علمی دوران معاصر، جمهوری اسلامی ایران دارای جایگاهی ارزشمند و مهم در سطح جهانی است؛ به‌گونه‌ای كه با سیری كوتاه در اخبار علم و فن‌آوری در ایرانِ پس از انقلاب، خواهیم دید كه متخصصان جوان ایرانی در این سال‌ها، بارها پدیده‌های نوین علمی ارائه داده و چشم جهانیان را خیره ساخته، آنان را شگفت‌زده كرده‌اند.
بسیاری از دانشمندان خارجی و غربی پس از بازدید از اختراعات جوانان ایرانی و دیدار با نخبگان جوان، موفقیت‌های علمیِ فرزندان این سرزمین را ستوده و انگشت تحیّر به دندان گرفته‌اند. برای نمونه، «امروز ایران به عنوان دهمین كشور جهان به پیشرفت‌های بسیار مهمی در علم پزشكی و درمان بیماری‌های مختلف دست یافته كه از آن با عنوان انقلاب پزشكی نام می‌برند».[1]
متأسفانه با وجود تمامی پیشرفت‌هایی كه جوانان عزیز ما داشته‌اند، در سال‌های اخیر پیشرفت فن‌آوری و ساخت لوازم رفاهی پیشرفته و عواملی دیگر، سبب شده كه خرید كالاهای لوكس و همچنین تهیه كالاهای غیرضرور، به هدف و آرزوی افراد بسیاری به‌ویژه در میان قشر جوان تبدیل شود. این در حالی است كه در هیچ دینی مانند اسلام به درست مصرف كردن و صرفه‌جویی سفارش نشده است.
برگزيدن این الگوی مصرف نادرست، در برخی موارد، مشكلاتي چون زندگي قسطى، وام‌هاي دايمى، مشكلات اجتماعی و خانوادگی و حتی بزهكاری و دزدی را به همراه آورده است.
در بسیاری از موارد، نبود این كالاها نیز تأثیر چندانی بر زندگی نمی‌گذارد. برخی از این كالاها پس از خرید حتی یك بار هم به صورت جدی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. از كفش، لباس و لوازم خانگی گرفته تا گوشی تلفن همراه كه بیشتر مردم در سال‌های اخیر همواره درصدد تعویض و خرید آخرین مدل‌های آن هستند.
بدون هرگونه حب و بغض و تنها به تكیه با آمار و ارقام، مصداق‌هایی را از هزینه‌های غیرضروری كه برخی جوانان كشورمان انجام می‌دهند، با دیگر كشورها مقایسه می‌كنیم.

1. خريد لوازم آرايشى

تلاش و تمنای نوجوانان و جوانان برای كسب زیبایی بیشتر، سبب رونق بازار فروش لوازم آرایشی و بهداشتی گردیده است.
«ایراني‌ها از نظر رشد مصرف لوازم آرايشى، رتبه سوم را در دنیا دارند. این در حالی است كه بازار قاچاق لوازم‌آرایشی بسیار وسیع است و فرآورده‌های قاچاق معمولاً تقلبی هستند. تقلب در حوزه لوازم آرايشي و بهداشتى، بسیار بیشتر از حوزه غذا و داروست».[2]
«در كشور ما تنها 10 درصد لوازم آرایشیِ موجود در بازار از مجاری قانونی وارد كشور شده‌اند و 90 درصد آن به صورت غیرقانونی وارد كشور می‌شود. ایران پس از عربستان، دومین مصرف‌كننده لوازم‌آرایشی در خاورمیانه است. طبق بررسی‌هایی كه زنان جهان را در برمی‌گیرد، مقوله زيبايى، سالانه 160 ميليارد دلار براي زنان جهان خرج دارد و البته در این میان، زنان ایرانی سالانه چیزی حدود یك میلیارد دلار برای زیبایی خود هزینه می‌كنند».[3]
«سرانه مصرف لوازم آرایشی هر فرد در خاورمیانه، سالانه 334 دلار است. امارات متحده عربى، پررونق‌ترین بازار خرده‌‌فروشی محصولات آ‌رایشی و بهداشتی را به خود اختصاص داده است».[4]
«ایران، هفتمین واردكننده لوازم آرایشی در جهان است. سن مصرف لوازم آرایشی نیز به 15 سال رسیده است و این در حالی است كه در كشورهای توسعه‌یافته، تمایل به آرایش، بیشتر در بین زنان مسن دیده می‌شود كه طراوت و شادابی پوست خود را از دست داده‌اند».[5]
استفاده بيش از حد از لوازم آرايشى، پدیده‌ای روانی و اجتماعی است و متأسفانه در طی سال‌های اخیر، مردان نیز به سمت مصرف لوازم آرایشی روی آورده‌اند. گرایش به مصرف افراطی لوازم ‌آرایشی در جامعه، و گسترش تبلیغات در مورد این‌گونه كالاها، از نشانه‌های بارز مصرف‌گرایی است و مصرف برخی از این اقلام، نه تنها دارای هزینه‌های هنگفت مالی است، بلكه گاه زیان‌های روحی و جسمی را نیز در پی دارد و مهم‌تر از آن اینكه، افزايش ناگهاني استفاده از لوازم آرايشى، قطعاً نسبتی با آرایش خانم‌ها در منزل ندارد و بیشتر مرتبط با آرایش كردن خارج از خانه است. آیا بِهْ از این نمی‌توان بود؟!

2. هزينه براي جراحي زيبايى

«ایران از نظر تعداد جراحي زيبايي بيني، در دنیا اول است. بعد از ایران، كشورهای امریكا، انگلستان و تا حدی فرانسه در ردیف‌های بعدی قرار دارند. عمل جراحی زیبایی بینی در كشورها به صورت یك كار تقلیدی و ناشی از چشم و هم‌چشمی درآمده است».[6]
پرستیژ عمل جراحی بینی آن‌قدر زیاد است كه داروخانه‌ها نیز باند و چسب‌هایی برای باندپیچیِ بینی كسانی كه عمل نكرده‌اند، می‌فروشند تا آنها به عمل بینی تظاهر كنند.
«75 درصد متقاضیان زیبایی مشكل روانی دارند. 80 درصد از زنان و 60 درصد از مردان، تمایل به انجام‌دادن عمل جراحی زیبایی دارند كه تنها حدود 10 درصد آنها از چهره جدید خود راضی هستند و كار 50 درصد آنها نیز به عمل دوباره می‌كشد».[7]
«رئیس انجمن جراحان پلاستیك و زیبایی ایران می‌گوید: 60 تا 70 درصد از تقاضاهاي جراحي‌هاي زيبايى، به‌ویژه جراحی بینی غیرضروری است. در كشورمان زنانی را داریم كه بیش از 9 بار بینی خود را به تیغ جراحی سپرده‌اند و در واقع از بینی‌شان چیزی نمانده است».[8]
«در حال حاضر، جراحي بينى، شایع‌ترین و درآمدزاترین جراحی زیبایی در ایران است. بيشتر متقاضيان جراحي بينى، جوانان 17 تا 30 ساله هستند. حدود90 درصد از بیمارانی كه بینی خود را جراحی می‌كنند، دچار مشكلات تنفسی می‌شوند. هزينه جراحي بينى، بین 300 هزار تا 5 میلیون تومان است».[9]
در كشور ما جراحي بينى پديده‌اي آشناست، ولی آنچه تازه و غریب است، سرایت‌آن به تمام گروه‌های جامعه و حتی آقایان است. نوجوانان 14 15 ساله نیز برای این‌گونه جراحی‌ها به پزشكان مراجعه می‌كنند؛ در حالی‌كه طبق نظر پزشكان، سن مناسب جراحي بينى، 18 سال است.
«در سال 2006 حدود 35000 عمل زیبایی بینی فقط در تهران انجام شد؛ در حالی‌كه در انگلستان، 6000 عمل صورت گرفت. ایران در سال 1386، پايتخت عمل جراحي بينى جهان نام گرفته است».[10]
این است حكایت صنعت زیباسازی چهره‌هایی كه در كشورمان در پی نارضایتی از مشكل ظاهرشان، دل به تیغ می‌سپارند و زیبایی را به شرط چاقو می‌خرند! آیا ما در جهان كاری جز كوچك كردن بینی‌مان نداریم؟ آیا این‌گونه هزینه‌كردن‌ها، مصداقی از اسراف نیست؟
به قول مقام معظم رهبرى:
آیا جز این است كه بیماری اسراف، از لحاظ اقتصادى، اجتماعي و فرهنگى، آسیب‌ها و مشكلات گوناگونی به وجود آورده و آینده كشور را تهدید می‌كند.[11]

3. مدگرايى

«مد» واژه‌ای است كه بیشتر و به‌ویژه هنگام خرید پوشاك، وردِ زبان بعضی از خانم‌هاست.
یكی از ابزارهایی كه از سوی كشورهای تولیدكننده، برای افزایش مصرف استفاده می‌شود، بحثِ از مد افتاده اعلام كردن كالاهای خودشان است. آنها درباره كالاهایی كه عمر طولانی دارند، به گونه‌ای تبلیغ می‌كنند كه مصرف‌كننده هرچند وقت یك‌بار كالای جدیدی را بخرد كه نمونه روشن این مسئله، لباس و پوشاك زنانه است.
امروزه مد، همانند ویروسی در میان بسیاری از ما ایرانیان پخش شده است. اما باید توجه داشت كه لباس و مد، نباید به وسیله‌ای برای اسراف در سرمایه تبدیل شود و باید از هرگونه احتمال تجمل‌پرستی و فخرفروشی به دور باشد و به تقلید كوركورانه از دیگران نینجامد. گاه شخص برای فرار از بی‌هویتی و كامل كردن ضعف شخصیت خود، به ایجاد تغییر در شكل لباس و نوع آرایش سر و صورت می‌پردازد، آن هم با تقلید از مدهایی كه بسیاری از آنها از كشورهای بیگانه سرچشمه می‌گیرد و با فرهنگ اسلامی ما سازگاری ندارد. در واقع، شایسته پوشیدن است كه جوان با هویت ایرانی را زیباتر نشان می‌دهد، نه مدگرايى و پيروي از سليقه ديگران.
بسیاری از اقسام لباس و كفش‌های پاشنه‌‌بلند و نوك‌تیز، مخالف ظرافت و سلامت انسان است. با این حال به سرعت همه‌گير مي‌شود و مورد استقبال مدپرستان قرار مي‌گيرد، به طوری‌كه دیر یا زود جمع زیادی از آن تقلید می‌كنند. امام علی(ع) می‌فرماید:
بدان كه اگر برای چیزهایی كه دوست می‌داری یا آنچه خوشایند تو نیست، خود را باز ندارى، هوس‌ها تو را به زیان‌های فراوانی خواهند كشید. پس نَفْس خود را باز دار و از آن نگهبانی كن.[12]
گردانندگان مد برای تبلیغات خود، به‌سبب ویژگی‌های خاص زنان و جوانان، از آنان بهره می‌گیرند. رهبر معظم انقلاب در یكی از سخنان خود در این مورد می‌فرماید:
به اعتقاد من، گرايش به سمت مدگرايى و تجمل‌گرایی و تازه‌طلبي و افراط در كار آرايش و خودنمايي در مقابل مردان، یكی از بزرگ‌ترین عوامل انحراف جامعه و انحراف زنان ماست. در مقابل اینها، خانم‌ها بایستی مقاومت كنند.[13]
چه بسیارند افرادی كه ابزار و لوازم و لباس نو و قابل استفاده خود را تنها به دلیل از مد افتادنِ رنگ یا شكل آن، دور می‌اندازند و لباس و مدِ روز را می‌خرند و در همراهی با مد، هزینه‌های گزافی را متحمل می‌شوند و اسراف می‌كنند. به یقین مدپرستي، آدمی را از اهداف بلند اجتماعی بازمی‌دارد و توان مالی و انسانی جامعه را نابود می‌كند.
مؤثرترین و گسترده‌ترین ایده‌های مد، در فرانسه خلق و به جهان صادر می‌شود. در شرق نیز توكیو، بزرگ‌ترین كانون تولید مد شرق و یكی از مراكز مهم طراحی دنیاست. با نفوذ انكارنشدنی فرهنگ غرب در ژاپن، هنوز هم پارچه‌های نقش‌دار، رنگ‌های شاد و دیگر نمادهای پوشش شرقی را می‌توان در الگوهای ژاپنی دید، ولی ما... ؛ حكایت ما و مد، حكایت خیاطان حقّه‌باز و پادشاه فریب‌خورده است.
«دو خیاط به شهری وارد شدند و پادشاه را فریفتند كه ما در فنّ خیاطی استادیم و از آن مهم‌تر اینكه، می‌توانیم لباسی برای پادشاه بدوزیم كه فقط حلال‌زاده‌ها قادر به دیدن آن باشند. اگر اجازه فرمایید، چنین لباسی برای شما نیز بدوزیم. پادشاه موافقت كرد و مقدار زیادی طلا و نقره در اختیار آنها گذاشت. خیاط‌ها كارگاهی عریض و طویل دایر كردند و دوك و چرخ و قیچی و سوزن را به راه انداختند و بدون آنكه پارچه و نخ و طلا و نقره‌ای صرف كنند، دستِ خود را چنان استادانه در هوا تكان می‌دادند كه گویی مشغول دوختن لباس هستند. روزی پادشاه، صدراعظم و مأموران عالی‌رتبه حكومتی را به دیدن لباس فرستاد و آنها پس از آنكه با ندیدن لباس به حرام‌زادگی خود پی بردند، این حقیقت تلخ را پنهان نمودند و به تمجید از لباس پرداختند. سرانجام نوبت به خودِ پادشاه رسید و به خیاط‌خانه رفت و پس از آنكه او نیز لباس را ندید، پیش خود گفت معلوم می‌شود فقط من یكی در میان این همه حلال‌زاده نیستم. پس در كمال دیرباوری زبان به تمجید از لباس گشود. خیاطان او را لخت و لباس فرضی را بر تن او كردند و آن بیچاره لخت ایستاده بود. سرانجام قرار شد جشن عظیمی در شهر به‌پا شود و مردم نیز لباس تازه پادشاه را ببینند.
مردم در دو سمت خیابان ایستادند و پادشاه لخت با آداب از برابر تمام آنها عبور می‌كرد. مردم نیز كه هیچ‌كدام لباسی بر تن پادشاه نمی‌دیدند، از ترس تهمت حرام‌زادگى، فریاد شادی سر می‌دادند. ناگاه كودكی از میان جمعیت فریاد زد: اینكه لباس بر تن ندارد. این چرا لخت است؟ و یكی دو بچه دیگر نیز این حرف را تكرار كردند. دیری نگذشت كه جمعیت یك‌پارچه فریاد زدند كه: چرا پادشاه لخت است و چرا و چرا؟
اینك تمدن غرب چنین وانمود می‌كند كه می‌خواهد برای انسان لباس بدوزد، ولی در واقع او را برهنه ساخته است و هیچ‌كس جرئت نمی‌كند فریاد برآورد كه لباسی در كار نیست و حاصل این همه پارچه و مد و چه و چه، برهنگی انسان است. آیا مردمی پیدا می‌شوند كه صداقتی كودكانه داشته باشند و جرئت كنند فریاد برآورند؟ چرا آن مردم ما نباشیم؟[14]

4. مصرف آدامس

«ایراني‌ها با مصرف 45 هزار تن، سالانه بیش از 500 میلیارد تومان آدامس می‌جوند. بیش از 80 درصد آدامس‌های تولید داخلی نیز به كشورهایی چون افغانستان، عراق و تاجیكستان صادر می‌شود و حدود نیمی از آدامس‌های وارداتی از طریق مبادی غیرقانونی و قاچاق به بازارهای كشور تزریق می‌گردد. بیش از 80 درصد آدامس‌های قاچاق را نیز آدامس‌های تقلبی و تاریخ مصرف گذشته تشكیل می‌دهد».[15]
در حالی نوجوانان و جوانان كشور ما برای خرید آدامس مبالغ قابل توجهی هزینه می‌كنند كه در برخی از كشورها مصرف آدامس به طور كلی ممنوع شده است. «دولت و پلیس سنگاپور با فروش آدامس در این كشور به شدت مقابله می‌كند و جریمه‌های سنگینی برای فروش و مصرف آدامس به كار برده و از ورود آدامس به این كشور جلوگیری می‌كند. جريمه انداختن آدامس در سطح شهر و مكان‌هاي عمومى، برای بار اول بین 500 تا 1000 دلار امریكاست و اگر شخص مجدداً این عمل را تكرار كند، مبلغ جریمه به 2000 دلار نیز خواهد رسید. تنها داروخانه‌های این كشور حق فروش آدامس، آن هم از نوع درمانی را دارند».[16]

5. خرید وسایل مارك‌دار

آیا این جمله را از زبان فروشندگان شنیده‌اید: «خاطرتون جمع باشه، شما پول مارك این جنس را می‌دهید!»
برخی جوانان، عاشق مارك‌های مشهور هستند؛ لباس‌های مارك‌دار، كفش‌مارك‌دار و ساعت مارك‌دار. چنین افرادی حتی برای خرید چیزهای كوچك هم تنها به سراغ مارك‌های بزرگ و معروف می‌روند و حاضرند با صرف وقت زیاد، برای پیدا كردن چنین كالاهایی با سخاوت تمام دست به جیب شوند و مبالغ كلانی را بابت محصولی با مارك مشهور بپردازند.
به همین دلیل، شركت‌های مشهور، هرچند وقت یك‌بار برای به دست آوردن دلِ این‌گونه مشتریان وفادار، محصول جدیدی را تولید و روانه بازار می‌كنند. اگر دو جنس یكسان، یكی با كیفیت بهتر و دیگری با كیفیت پایین‌تر و مارك معروف‌تر عرضه شود، قطعاً دومی مورد توجه جامعه جوان قرار می‌گیرد. گران‌پوشي و خريد لباس‌های مارك‌دار، تبدِل به امری عادی شده و همه و همه، حتي طبقه متوسط به فكر خرید وسایل مارك‌دار هستند.
نوعي باور غلط فرهنگى موجب شده تا اجناس خارجى، با كیفیت‌تر پنداشته شود و حتی اجناس داخلی با كیفیت، گاه با مارك كشورهای دیگر به نام جنس خارجی فروخته شود. گویا استفاده از كالاهای خارجی و مارك‌دار، به فرهنگی فراگیر تبدیل شده است. در حالي‌كه ايران در ميان كشورهاي اسلامى، بزرگ‌ترین تولیدكننده مانتو به شمار می‌رود، بازار مانتو در چند سال گذشته با پدیده‌ای به نام مانتوهای مارك‌دار خارجی مواجه شده است. به راستى، مانتوهای تُرك و ایتالیایی در كجا تولید می‌شود؟ آیا لباسی كه «نشان آدمیت» نیست، نیازمند ماركی مشهور در بالای جیب آن است. ظاهراً این روزها ملاك شهرتِ بعضی از انسان‌ها مارك‌ها هستند؛ در حالي‌كه به قول سعدى:
تن آدمی شریف است به جان آدمیت
نه همین لباس زیباست نشان آدمیت

6. مصرف نوشابه

«ایرانيان سالانه بيش از 2 ميليارد و 900 ميليون تومان نوشابه استفاده مي‌كنند. بنابراین، از نظر سرانه مصرف نوشابه گازدار در ایران، رتبه اول جهان را داریم.»[17] «سرانه مصرف نوشابه در ایران، 42 لیتر است، در حالی‌كه این سرانه مصرف،‌4 برابر سرانه مصرف دنیاست. كارشناسانِ سلامت معتقدند مصرف نوشابه با توجه به قند مصنوعى، رنگ و گاز موجود در آن، زیان‌های جبران‌ناپذیری برای دستگاه گوارش، كلیه‌ها و دیگر اعضای بدن دارد؛ به‌ویژه در مورد كودكان و نوجوانان كه متأسفانه به خاطر شیرین بودن، علاقه زیادی به مصرف آن دارند».[18]

7. ارسال پیامك

آیا این خبرها را شنیده‌اید؟
«مشتركان همراه اول در شب و روز عید غدیر، بیش از 194 میلیون پیامك ارسال كردند كه حدود 94 میلیون آن به مناسبت عید غدیر بود و در عید سعید قربان در طول 36 ساعت، حدود 187 میلیون پیامك رد و بدل كردند».[19]
«در روز نیمه شعبان، 103 میلیون پیامك بین مشتركان اول رد و بدل شد. این در حالی است كه در سال گذشته در همین زمان، 63 میلیون پیامك ارسال شده است».[20]
امروزه تلفن همراه، به یكی از بایدهای زندگی ما تبدیل شده است. «در كشور ما طبق آمار رسمى، هر روز به‌طور متوسط 60 میلیون پیامك بین كاربران تلفن همراه اول رد و بدل می‌شود، در حالی‌كه در انگلستان كه زادگاه پیامك است، روزانه حدود شش میلیون پیامك فرستاده می‌شود. بعید نیست در آینده‌ای نزدیك، رتبه اول استفاده از سرویس پیام كوتاه را در جهان به خود اختصاص دهیم. اعضای هر خانواده ایرانی به‌طور متوسط دو تلفن همراه دارند. براساس آمار شركت مخابرات ایران، هر مشترك تلفن همراه اپراتور اول، ماهانه بیش از 120 پیام كوتاه رد و بدل می‌كند. استفاده ایرانیان از این سرویس، در مقایسه با دیگر كشورها، رشد بسیار سریع‌تری داشته است».[21]
«به گفته یك پژوهشگر ارتباطات، مشتركان تلفن همراه در ایران، جزو بالاترین آمار استفاده از سرویس پیامك هستند. كاربرد پیامك در ایران با اغلب كشورهای توسعه‌یافته متفاوت است و عوارض اجتماعی آن هم شاید فقط مختص كشور ما باشد.
آمار استفاده از پیامك در ایران و مقایسه آن با دیگر نقاط جهان، نشان از استفاده بیش از حد یا حتی افراطی از این رسانه دارد. آمار 60 میلیون ارسال پیام كوتاه در یك روز، كشور ما را در بین كشورهایی كه بیشترین آمار استفاده از پیامك را دارند، قرار می‌دهد. سرویس پیامك، ماهیانه حدود 30 میلیارد تومان برای شركت مخابرات درآمد دارد».[22]
آيا به راستى ارسال این حجم انبوه پيامك در كشور الزامي است؟

هشدار!

ز دریای الطاف پروردگار خورید و بنوشید در روزگار
نورزید اسراف اما در آن كه نَبْوَد خدا دوست با مسرفان
آمارهایی كه به آن افتخار نمی‌كنیم:
• ایرانی‌ها70 درصد سفرهای خود را با خودروهای شخصی انجام می‌دهند، در حالی‌كه این شاخص در كشورهای توسعه‌یافته، برعكس است.[23]
• براساس گزارشی كه انجمن جهانی انرژی در سال 2008 با عنوان سیاست‌های بهره‌وری انرژی در كشورهای جهان منتشر كرده است، در سال 1990 تا 2006، كشور ايران بيشترين افزايش شدت مصرف انرژي را در بين كشورهاي دنيا داراست و ادامه این روند در آينده مي‌تواند ايران را از يك كشور صادركننده، به یك كشور واردكننده منابع انرژی تبدیل كند.[24]
• نگاهی به مصرف سرانه كالاهای اساسی در كشور و مقایسه آن با دنیا، نشان می‌دهد در مصرف سرانه شكر و روغن، بالاتر از میانگین جهانی هستیم. مصرف سرانه برنج در كشور ما كمتر از متوسط دنیاست و ما چهاردهمین مصرف‌كننده بزرگ جهان هستیم، ولی عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌كننده نان را در جهان به خود اختصاص داده‌ایم. سرانه مصرف شكر در ایران حدود 30 كیلوگرم است كه 3 كیلوگرم بالاتر از میانگین مصرف جهانی است و ایران بعد از روسیه، دومين واردكننده بزرگ شكر در جهان است و اندونزى، امریكا و امارات در رده‌های بعدی هستند.
• مصرف سرانه روغن در ایران، حدود 17 كیلوگرم و 5/4 كیلوگرم بالاتر از میانگین جهانی است و بیش از 80 درصد نیاز داخلی از راه واردات تأمین می‌شود. همچنین سالانه سه میلیون تن گندم در كشور اتلاف می‌گردد.
سرانه مصرف نان در ایران 160 كیلو است، در حالی‌كه در كشور فرانسه، سرانه مصرف نان 56 كیلو و در آلمان 70 كیلوگرم در سال است.[25]
• ایران در حال حاضر به لحاظ عرضه بنزین ارزان در جهان، بعد از ونزوئلا در رتبه دوم است و عربستان بعد از ایران در رتبه سوم قرار دارد. میزان مصرف انرژی در ایران، به ازاي هر واحد توليد ناخالص داخلى، معادل 5/2 تا 3 برابر مقداری است كه در كشورهای صنعتی و در حال توسعه مصرف می‌شود.
• «92 درصد آب مصرفی كشور، در بخش كشاورزی به دلیل استفاده از روش منسوخ غرق آبی هدر می‌رود. ضایعات مصرف نان در كشور 30 درصد است. در سالی كه گذشت، یك میلیون و 200 هزار تن روغن نامرغوب خام خوراكی وارد كشور شده است».[26]
• «هنگام سوخت‌گيرى، در هر روز 200 هزار لیتر سوخت اتلاف می‌شود. بنابراین، سالانه 73 ميليون ليتر سوخت هنگام سوخت‌گيري به هدر مي‌رود كه این مقدار در زمينه مصرف انرژى، 10 برابر اتحادیه اروپا و 15 برابر ژاپن است».[27]
• «سرانه مطالعه در ایران، روزانه 18 دقیقه است».[28] «در سبد هر خانوار ايرانى، كمتر از نیم درصد به خرید كتاب اختصاص دارد. در كشورهای توسعه‌یافته، سرانه كتاب‌های امانتی از كتابخانه‌ها، 70 برابر كشور ماست».[29]
• «یك سوم نان تولیدی و حداقل یك پنجم آب مصرفی به هدر می‌رود».[30]
• «متوسط مجموع انرژی مصرفی در ایران، بیش از 2 برابر متوسط جهانی است».[31]
• «نسبت انرژی مصرف‌شده به كالای تولیدشده، هشت برابر كشورهای پیشرفته است».[32]
• «متوسط مصرف جهاني برق در دنيا براي مشتركان خانگى، 900 كیلووات ساعت در سال است؛ در حالی‌كه مشتركان ایرانی سالانه 2900 كیلووات ساعت برق مصرف می‌كنند. در متوسط سالانه مصرف انرژی در رتبه سیزدهم قرار داریم؛ در حالی‌كه امریكا در رتبه اول است و چین در رتبه دوم. 9 درصد سوخت جهان در ایران و از سوی تنها یك درصد جمعیت جهان مصرف می‌شود. هر ساله 38 درصد بودجه سالانه دولت به یارانه بنزین اختصاص می‌یابد. مصرف آب در كشور، 70 درصد بیشتر از الگوی جهانی است. در مصرف گاز نیز بعد از امریكا و روسیه سوم هستیم».[33]
• «متوسط مصرف بنزین در دنیا 3 لیتر است؛ در حالی‌كه در ایران 10 لیتر می‌باشد. مصرف سرانه فولاد در كشور ما بالاتر از چین است. به لحاظ مصرف دارو، در میان 20 كشور نخست جهان هستیم و در آسیا مقام دوم را داریم. ایران از نظر ضایعات موادغذایی در جهان مقام اول را دارد. كار مفید در هفته در ژاپن 49 تا 60 ساعت، در كره جنوبی 54 تا 72 ساعت و در صنایع كشور ما 6 تا 9 ساعت است».[34]
• «میزان استاندارد مصرف نمك بین 4 تا 5 گرم در روز است؛ در حالی‌كه ایرانیان به‌طور متوسط روزانه 13 تا 15 گرم نمك مصرف می‌كنند».[35]
تو خود حدیث مفصّل بخوان از این مجمل...

پى نوشت ها :

[1]. روزنامه كیهان، ش 19286، ص 5.
[2]. خبرگزاری پانا، 29/1/1388.
[3]. روزنامه دنیای اقتصاد، ش 1495، 25/1/1387.
[4]. سایت آفتاب، 21/10/1387.
[5]. سایت خبر آنلاین، 18/9/1387.
[6]. همشهری onLINE، 11/11/1386.
[7]. همان، 2/11/1387.
[8]. روزنامه سرمایه، ش 385، 14/11/1385.
[9]. سایت خبری ایران iran newsssite، 7/2/1388.
[10]. سایت Farda news، 20/12/1386.
[11]. سخنرانی رهبر معظم انقلاب در مشهد، 1/1/1388.
[12]. نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتى، نامه 56، ص 423.
[13] سخنان مقام معظم رهبری در تاریخ 22/8/1370.
[14]. نك: غلامعلی حداد عادل، ‌فرهنگ برهنگي و برهنگي فرهنگى، تهران، سروش.
[15]. روزنامه سرمایه، ش 444، 11/2/1386، ص 14.
[16]. سایت خبرخوان، 7/2/1388.
[17]. روزنامه ابتكار، ش 1437، 15/1/1388.
[18]. پایگاه اطلاع‌رسانی دولت www.dolat.ir، 30/1/1388.
[19]. سایت شركت ارتباطات سیار ایران، همراه اول، 30/9/1387.
[20]. خبرگزاری فارس، 2/6/1387.
[21]. سایت تابناك، 7/8/1387.
[22]. گروه علمی تحلیلی طیف، Teyf group، 15/11/1387.
[23]. خبرگزاری فارس، 3/2/1388.
[24]. سایت رجانیوز www.rajanews.com، 30/1/1388.
[25]. خبرگزاری فارس، 21/1/1388.
[26]. خبرگزاری فارس، 2/2/88؛ سایت ایران پترو، شبكه خبري نفت و انرژى، 8/2/1388.
[27]. پایگاه اطلاع‌رسانی دولت www. dolat.ir، 30/1/1388.
[28]. خبرگزاری ایسكا نیوز (باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران).
[29]. سایت آفتاب، 9/10/1386.
[30]. سخنان رهبر معظم انقلاب در مشهد در تاریخ 1/1/1388.
[31]. همان.
[32]. همان.
[33]. سایت خبری توانیر، 7/2/1388.
[34]. روزنامه ابتكار، ش 1437، 15/1/1388.
[35]. پایگاه اطلاع‌رسانی نوآوری ایران و جهان، 23/1/1388.

برگرفته از : ماهنامه گلبرگ - شماره 111
منبع : http://www.hawzah.net

1. مصرف و توليد دو كنش هستند كه داراي چارچوب معنايي خاص به خود مي باشند كه دو چارچوب معنايي رقيب را تشكيل مي دهند به گونه اي كه با آمدن يكي، ديگري محدود مي شود، پس كشورهايي كه داراي چارچوب معنايي توليدي هستند چارچوب معنايي مصرفي ندارند و يا ضعيف مي باشد.
2. عقلانيت توليدي و مصرفي از نظامهاي معنايي ديني نشات ميگيرند چرا كه اديان چارچوب هاي معنايي يك جامعه را مي سازند و چارچوبهاي معنايي، چار چوبهاي كنشي يك جامعه را شكل مي دهند بدون اين چارچوب معنايي، چارچوب كنشي نيز وجود نخواهد داشت كه ما از آن به عقلانيت ياد ميكنيم. پس هويت و ماهيت عقلانيت موجود در يك جامعه، دين و مذهب آن تشكيل مي دهد.
3. شناخت نوع مذاهب و ارتباط آنها با نوع عقلانيت موجود در يك جامعه ميتواند مطالعه تطبيقي جهاني مذهب را شكل دهد. به عبارت ديگر چهره پنهان عقلانيت مصرفي يا عقلانيت توليدي را مذهب تشكيل مي دهد. و تحول مذهب را ميتوان در جهت عقلانيت مصرفي يا عقلانيت توليدي دانست ؛ به گونه مثالي اگر مذهب به طرف اشرافيت حركت كند عقلانيت مصرفي را در جامعه رواج خواهد داد و اگر به طرف يك مذهب مردمي حركت كند عقلانيت توليدي را ايجاد خواهد كرد.
4. تاريخ مذاهب مسيحيت شاهد بر نكته مذكور ميباشد كاتوليسم يك مذهب اشرافي است كه عقلانيت مصرفي را رواج مي دهد چرا كه سازمان مذهبي آن يك سازمان مصرفي است و ساختار معرفتي آن يك ساختار انفعالي است، چرا كه بر اساس ايمان شكل مي گيرد و غير عقلاني است و از نظر ساختار سازماني يك نوع مصرف گرايي از خود دارد (مصرف اعانه مردمي و ماليات).
5. پروتستانتيزيسم كه ضد سازمان كاتوليسيسم بود و سعي كرد به فرد در مقابل سازمان اصالت دهد و يك فرد توليدي را توليد كند، مبناي مذهبي خود را بر اساس سازندگي بنا كرد و چون مذهب خود را فردي ضد سازماني ترسيم كرد پس به يك عرفان مولد روي آورد. عرفاني كه بر اساس توليد تجليات خداوند در روي زمين، خود را بنا كرد كه بر اساس توليد ثروت بر اساس ربا بنا شد (فتواي كالون).
6. پروتستانتيزيسم معرفت توليدي خود را بر اساس هرمنوتيك بنا كرد كه ميتوان به آن نام فرد گرايي توليدي معرفتي داد و از اينجاست كه مذهب عقلانيت توليدي شكل داده ميشود. پس عقل انديشنده و خود بنياد، ميدان دار ميشود و سپس به توليد ساختار بر اساس آن ميپردازد ساختار توليد علم تجربي و فناوري كه با اقتصاد ربوي تركيب ميشود و تمدن توليدي غربي را شكل مي دهد (پروتستانتيزيسم از تفسير يهودي مسيحيت به وجود آمد).
7. كاتوليسم ساختار مصرفي خود را بر اساس خانواده بنا ميكند. يكي خانواده بسته (بدون طلاق و بدون جلوگيري از بارداري...) كه يك خانواده با ثبات را تشكيل مي دهد؛ يعني يك خانواده مصرفي كه بر اساس عقلانيت مصرفي ايماني خود را شكل مي دهد. و توليد نسل را در حرفه خود دارد و بنياد خود را بر خانواده و نه فرد ميگذارد. پس پيشرفت مبتني بر فرد و رقابتهاي فردي كه اساس نظريه تكامل و تمدن غربي را تشكيل مي دهد، كنار ميگذارد. بر عكس پروتستانتيزيسم كه خانواده در آن به ضعف كشانده شده است؛ به گونه اي كه در كشورهاي پروتستاني در ميان پروتستانها جمعيت رشد منفي دارد و بر عكس كشورهاي كاتوليك كه در كاتوليك جمعيت رشد طبيعي خود را دارد و خانواده بر جمعيت يك واحد مصرفي است، تا توليدي در خود پرورش مي دهد (مثل فرانسه).
8. در كشورهاي اسلامي در دوران جديد به دنبال پروتستان سازي اسلام بودند تا عقلانيت توليدي غربي را در اين كشورها به وجود آورند و اين در برخورد با استمرار سنت در اين كشورها واقع ميشد و استمرار سنت با وجود خانواده اسلامي ممكن نبود. پس عقلانيت توليدي غربي بدون برخورد با خانواده ممكن نميشد كشف حجاب در دوران رضا خاني و ترويج روابط جنسي قبل از ازدواج و فرا ازدواجي در جوامع اسلامي، هدف اصلي واقع شد. (مثلا رواج ازدواج موقت در بين جوانان مجرد و متاهل) پس عقلانيت فردگراي توليدي در بين كشورهاي اسلامي با سنت و خانواده برخورد مستقيم دارد.
9. از طرف ديگر كشورهاي اسلامي بر اساس اقتصاد مصرفي نفتي خود را بنا كرده اند (مستقيم و غير مستقيم) زماني پول نفت، بنيادي ترين فرآيند اقتصادي كشورهاي اسلامي را تشكيل مي دهد كه فقط مصرف مي زايد و ضديت با توليد دارد و عقلانيت مصرفي را رواج و حاكم ميكند دولت كه پول نفت را در اختيار دارد سعي در شكستن ساختارهاي خانواده براي رسيدن به مدرنيسم و مدرنيته مصرفي دارد كه از دوران مشروطه تا حال در ايران ادامه دارد. پس جنگ دولت نفتي با خانواده سنتي، تضاد و بحران كشورهاي اسلامي را تشكيل مي دهد.
10. ترسيم عقلانيت توليدي كه حريم خانواده را مورد هجوم قرار ندهد و ترسيم عقلانيت مصرفي كه اشرافيت معرفتي ساختاري را تقويت نكند راه سوم تشكيل مي دهد به عبارت ديگر تركيب عقلانيت مصرفي با عقلانيت توليدي به گونه اي تئوريك و ساختاري، اساس سياستگذاري و برنامه ريزي كشورهاي اسلامي و ايران را تشكيل مي دهد.
11. كشورهاي اسلامي و ايران داراي زير نظام هاي فرهنگي هستند كه عقلانيت توليدي و مصرفي را با هم تركيب كرده اند و توانسته اند هم خانواده را حفظ كنند و هم توليد و پيشرفت را در پيشينه خود داشته باشند مثل حوزه فرهنگي اصفهان كه عقلانيت توليدي صنعتي ايران را شكل مي دهد و عقل نظري ايراني را در درون خود توليد كرده است و مركز توليد فلاسفه و فلسفه ايراني است و حوزه فرهنگي يزد كه مركز توليد عقل عملي ايراني است و معرفت فقهي ايراني را شكل داده است و بيشترين تاجر را در سطح جهاني ايران را شكل داده است.
12. باز توليد اين زير نظامهاي فرهنگي ميتواند راه را براي آينده هموار كند، ولي اشرافيت معرفتي ايراني كه در قالب روشنفكري و دولتهاي غرب گرا تجلي پيدا ميكند به گونه ساختاري با اين نوع فرهنگها برخورد پيدا ميكند سعي در نابودي اين فرهنگها دارد (مثل ساختن طنز و رواج آن درباره فرهنگ توليدي يزد و اصفهاني ها) اشرافيت معرفتي ساختاري مبناي عقلانيت مصرفي ويرانگر فرهنگي سياسي و اقتصادي و اجتماعي كشورهاي اسلامي تشكيل مي دهد و ضديت با سنت ايراني و خانواده ايراني در درون خود دارد. و به نام توليد گرايي به مصرف گرايي ميپردازد.
منبع :پگاه حوزه / شماره 253   

چکیده

بهره‏وری را می‏توان به استفاده مطلوب از امکانات، سرمایه‏ها، نیروها، منابع و فرصت‏ها در تولید کالا و عرصه خدمات تعریف کرد. در این مقاله، به مناسبت روز بهره‏وری، به تلخیص کتاب بهره‏روی در پرتو اسلام* می‏پردازیم:

ضرورت بحث بهره‏وری

بهره‏وری می‏تواند بیشترین استفاده از کمترین امکانات و منابع در راه رسیدن به رشد و شکوفایی همه‏جانبه زندگی انسان باشد. اگر می‏خواهیم در دنیای پر رقابت امروزی، رونق اقتصادی، اجتماعی و زندگی بهتری داشته باشیم، لازم است به بهره‏وری بالایی برسیم؛ زیرا ایستادگی و تداوم حیات در صحنه جهانی، سرعت و دقت افزون‏تری می‏طلبد. با توجه به آنکه در سه دهه اخیر، شاهد تحول‏های بزرگ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی از جمله انقلاب، جنگ، توطئه‏های استکبار جهانی و همچنین بلایای طبیعی متعدد بوده و فرصت‏های بسیاری را از دست داده‏ایم، باید برای جبران ویرانی‏ها، گرفتاری‏ها و رفع تنگناهای موجود، زمان را به همراه حفظ کیفیت و کمیت به بند کشیم. البته این مسئله جز با توجه به اصل بهره‏وری، شدنی نیست، وگرنه رقابت‏های آینده، طومار هر کشوری را در هم خواهد پیچید.
در حال حاضر، در برخی کشورهای توسعه‏یافته با وجود محدودیت منابع، سرمایه‏گذاری‏های فراوانی در راه بهبود بهره‏وری در سطح ملی، منطقه‏ای، بخشی، سازمان‏ها، مؤسسه‏ها و حتی افراد انجام می‏گیرد. آنان پیشرفت روزافزون خود را مرهون توجه به اصل بهره‏وری می‏دانند.

اهداف بهره‏وری

از اهداف مهم بهره‏وری می‏توان به کاهش هزینه، افزایش تولید و خدمات، افزایش کیفیت و استفاده بهینه از زمان اشاره کرد. بهره‏وری بدون ارتقای کیفیت، امری بیهوده است. افزایش کیفیت می‏تواند شامل بهبود امور مادی نظیر تولید کالا و خدمات و بهبود شرایط کار، و امور معنوی مانند بهبود شیوه زیستن، عبادت و اجرای احکام الهی باشد. در اسلام به افزایش کیفیت توجه ویژه‏ای شده است، به گونه‏ای که خداوند در آیات نورانی قرآن کریم، بارها انسان را به انجام بهترین‏ها دعوت می‏کند.
از دیگر اهداف مهم بهره‏وری، کاهش هزینه است. دین مبین اسلام در موارد فراوانی به مؤمنان سفارش می‏کند از منابع در اختیارشان درست استفاده کنند تا با پیش‏گیری از خسارت‏های احتمالی، هزینه‏ها را کاهش دهند. اسلام با سفارش به استفاده معتدل از منابع، می‏خواهد از اسراف که هزینه فراوانی به افراد تحمیل می‏کند، جلوگیری کند تا هزینه‏های اضافی، در موارد ضروری‏تر و مهم‏تر به کار گرفته شود.

بهره‏گیری مناسب از زمان

در فرهنگ غنی اسلام، بهره‏وری تنها معیاری اقتصادی و مالی نیست، بلکه برنامه‏ریزی دقیق و درست برای بهره‏گیری مناسب از لحظه لحظه عمر است. بی‏شک، برای به بند کشیدن این لحظه‏های ارزشمند و بهره‏برداری بهینه از آنها، نیازمند راه‏کارهای مناسبی هستیم. نخستین عامل برای استفاده بهینه از نعمت وقت، شناخت ارزش آن است. با توجه به آنکه وقت، نعمتی برگشت‏ناپذیر است، باید با انتخاب هدف‏های روشن و مطلوب در مسیر زندگی، از اتلاف آن پیش‏گیری کرد. یکی از اساسی‏ترین رمزهای موفقیت بزرگان دین، برنامه‏ریزی مناسب برای زمان و فرصت‏ها بوده است. همچنین باید کوشید کارهای مهم‏تر و باارزش‏تر در اولویت قرار گیرد؛ زیرا در غیر این صورت، به فرموده امام علی علیه‏السلام ، فرصت انجام کارهای مهم از دست می‏رود.

معیارهای اسلامی بهره‏وری

ایمان، در کمیت و کیفیت نیروهای انسانی و در نهایت بهره‏وری و پیشرفت امور نقش بسزایی دارد. از آنجا که انسان مسلمان به شدت از هرگونه تنبلی نهی شده است، مسلمان واقعی از هر سستی که مانع بهره‏وری است، پرهیز می‏کند.
تقسیم کار، یکی دیگر از عوامل اساسی پیشرفت و بهره‏وری است که در فرهنگ اسلامی بر آن تأکید شده است. تقسیم کار موجب صرفه‏جویی در وقت و پیشرفت امور می‏شود. بی‏شک، اگر تقسیم کار با در نظر گرفتن انگیزه، استعداد، لیاقت و توانایی افراد انجام پذیرد، موجب افزایش رضایت کاری آنها و بهره‏وری بیشتر خواهد بود. امیرمؤمنان علی علیه‏السلام در نامه‏ای به فرزند بزرگوارش، امام حسن علیه‏السلام ، این مهم را چنین یادآور می‏شود: «کار هر کدام از خدمت‏کارانت را معیّن کن که او را در برابر آن مسئول بدانی. تقسیم کار موجب می‏شود کارها را به یکدیگر وانگذارند و در خدمت سستی نکند.» انضباط نیز از جمله عوامل بهره‏وری است که در اسلام بر آن تأکید شده است. در اهمیت نظم همین بس که حضرت علی علیه‏السلام در آخرین لحظه‏های عمر بدان سفارش می‏کند.

آسیب‏شناسی بهره‏وری در منابع انسانی

از جمله مشکلات بهره‏وری در بخش نیروی انسانی، کیفیت اشتغال است؛ یعنی بیشتر جمعیت، مصرف کننده صرف هستند و در تولید نقشی ندارند. حدود 37 میلیون نفر از جمعیت کشور زیر 24 سال دارند. از نظر جوانی، جمعیت ایران، سومین کشور جوان جهان است. از این جمعیت جوان، تعداد اندکی در فعالیت‏های اقتصادی و اجتماعی نقش دارند و بقیه به دلیل اشتغال به تحصیل، مصرف‏کننده هستند. حال اگر بی‏کاران، سالمندان و از کارافتادگان را نیز به این آمار اضافه کنیم، خواهیم دید فقط تعداد کمی از جمعیت، در بهره‏وری جامعه فعال هستند که برخی از آنان نیز شغل کاذب دارند. برخی هم مانند معلمان، کارگران و کشاورزان به اقتضای شغل در فصل‏هایی از سال فعال نیستند و بهره‏وری لازم را ندارند که باید برای آن راه‏کاری اندیشید.

آسیب‏شناسی بهره‏وری در بخش مصرف

مصرف درست و به‏اندازه، پشتوانه بزرگی برای اقتصاد هر کشور به‏شمار می‏آید. یکی از معضل‏های بخش مصرف کشور، عادت نکردن مردم به تهیه به‏اندازه نیازهای زندگی است. آنها ترجیح می‏دهند نیازمندی‏های خود، به ویژه نیازهای خوراکی را به صورت فله‏ای تهیه کنند. شاید این مسئله از عرضه مواد به شکل فله‏ای سرچشمه گیرد. نتیجه این نوع عرضه، افزایش میزان ضایعات مواد غذایی خواهد بود.
خریدهای انبوه و فله‏ای مواد غذایی، افزون بر آنکه موجب راکد ماندن سرمایه خانواده و اشتغال فضای خانه می‏شود، به مرور زمان، کیفیت اولیه خود را از دست می‏دهد و حتی گاه فاسد می‏شود و موجب تولید زباله می‏گردد که نیازمند هزینه اضافی در جمع‏آوری است.

خانواده و بهره‏وری

خانواده، ابتدایی‏ترین نهاد اجتماعی است که انسان در آن چگونه زیستن را در دامان پدر و مادر می‏آموزد. به یقین، اگر همه افراد خانواده با مفهوم بهره‏وری و شیوه زندگی بهتر و متعالی‏تر آشنا شوند، در آن مسیر گام برمی‏دارند و در بهبود فعالیت‏های فردی و اجتماعی نقش خواهند داشت. برای بهبود بهره‏وری در خانواده، بیش از هر چیز باید پدر و مادر با اصول بهره‏وری آشنا شوند و سپس با استفاده از داشته‏های خود، به تربیت فرزندان بپردازند. بی‏شک، فرزندانی که این‏گونه تربیت شوند، به بهره‏وری در جامعه کمک خواهند کرد.

نهادهای اجتماعی و بهبود بهره‏وری

موفقیت در دست‏یابی به اهداف بهره‏وری در هر جامعه، تا حدود زیادی به همکاری سازمان‏ها و نهادهای اجتماعی و همکاری کارکنان آنها بستگی دارد؛ زیرا بخش بزرگی از امکانات، منابع، سرمایه‏ها و نیروی انسانی در اختیار آنهاست. در این میان، نقش مدیران آگاه و شجاع، اساسی است. آنان باید به آموزش هدفمند، به‏هنگام و متناسب با نیازهای شغلی و تخصصی نیروی انسانی بپردازند تا افزون بر کاهش حجم مشکلات سازمان، به بهره‏وری مطلوب برسند؛ زیرا از راه آموزش می‏توان بسیاری از روش‏های کاری را در راه بهره‏وری اصلاح کرد. حقوق و پاداش مناسب، همواره از عوامل انگیزه‏آفرین در محیط‏های کاری بوده است. اگر کارکنان احساس کنند حقوقشان بر پایه ارزش کار است و در صورت فعالیت بیشتر و بهینه‏تر می‏توانند درآمد بیشتری به‏دست آورند، انگیزه‏شان فزونی می‏یابد و در راه ارتقای بهره‏وری سازمان تلاش می‏کنند.

دولت و بهره‏وری

از آنجا که بهبود بهره‏وری در تشکیلات دولتی بر افراد جامعه اثر می‏گذارد و عزم ملی را برای بهره‏ور ساختن جامعه تقویت می‏کند، وظیفه دولت است که فرهنگ بهره‏وری را در قالب طرح ملی «جنبش بهره‏وری» در جامعه مطرح کند. همچنین تمام دستگاه‏های دولتی و غیر دولتی به گسترش آن در سطح سازمان‏های تحت نظارت خود ملزم شوند و به همکاری با سازمان ملی بهره‏وری بپردازند که وظیفه سازمان‏دهی، آموزش و ارتقای بهره‏وری را در همه ابعاد به عهده دارد. در این راستا، باید همه‏ساله از دستگاه‏ها و سازمان‏های موفق در امر بهره‏وری قدردانی شود. دولت نیز باید به بازنگری و اصلاح قوانین و مقررات اضافی و دست وپاگیر بپردازد تا از ویژگی انعطاف‏پذیری برخوردار شود و با گزینش مدیران کارآمد و تقویت نظام‏های نظارتی، به بهبود سطح بهره‏وری کمک کند. بازرسی و نظارت، اصل مهمی در فرهنگ بهره‏وری است؛ آن‏گونه که امام‏علی علیه‏السلام ، بررسی و نظارت در امور کارکنان را موجب خدمت‏رسانی بهتر و در نتیجه، بهره‏ور شدن بیشتر ایشان می‏داند.

کوتاه و خواندنی

الف) احادیث نبوی

1. کار اندک آگاهانه سودمند افتد و عمل بسیار جاهلانه سودی نبخشد.
2. محبوب‏ترین کارها نزد خدا کاری است که دوام آن بیشتر باشد.
3. خدا دوست دارد وقتی کسی کاری می‏کند، آن را محکم و کامل انجام دهد.
4. هرگاه قصد کاری داشتی، آن را با دانش، درایت و تخصص انجام بده.

ب) پیام اندیشمندان

1. بهره‏وری؛ یعنی انجام کارهایی که تاکنون قادر به انجام آن نبوده‏ایم. (مانزی)
2. زمانی کارکنان، بهره‏وری خود را افزایش می‏دهند که احساس کنند با آنها منصفانه رفتار می‏شود.(میس‏چکنه)
3. یک راه برای افزایش بهره‏وری، انجام سریع‏تر کاری است که به آن مشغولیم. (گروو)
4. مشکلات بهره‏وری ناشی از عملکرد بد کارکنان نیست، بلکه از عملکرد بد مدیریت سرچشمه می‏گیرد.(منیگ)
* حسین بافکار، بهره‏وری در پرتو اسلام، قم، مرکز پژوهش‏های اسلامی صدا و سیما، چاپ اول، 1384، 159صفحه.
برگرفته از : مجله گلبرگ - خرداد 1386، شماره 87
منبع : http://www.hawzah.net

از جمله مسائل مهم اسلامی و پابندی به اخلاق اسلامی مسئله ازدواج است. ازدواج به عنوان مهمترین عامل گسترش اجتماع و پیوند و تحکیم
دوستی و محبت ها همواره در اسلام عزیز مورد توجه ویژه قرار گرفته است.  

فلسفه ازدواج :
آنچه رهبر انقلاب را بر سفارش ائمه جمعه، مبنی بر ترویج فرهنگ ازدواج ساده و آسان بعنوان یک ضرورت اجتماعی اسلامی ترغیب می کند
گرش بلند رهبران شایسته جوامع اسلامی است که همواره بعنوان یک وظیفه در نزد علماء و اندیشمندان مطرح بوده است.

ابن سینا دانشمند بزرگ اسلامی اولین وظیفه رهبر جامعه را تشریع قانون مربوط به تنظیم امور زناشویی دانسته و می نویسد :1
« ثُمّ اوّل ما یجب ان یثرع فیه هوا مرالتزویج المؤدی الی التناسل وأن یدعو الیه و یحرص علیه »
« اولین چیزی که بر حاکم و زمامدار جامعه، واجب و لازم است، تدوین قوانین مربوط به «ازدواج» است که باعث تکثیر نسل است و باید همگان را به ازدواج تشویق و تحریص نماید».
ازدواج برترین رکن آبادانی جامعه بشمار می آید همچنین راز اصلی ازدواج را در «تشکیل خانواده» و « سامان دادن به زندگی جمعی» و تنظیم جامعه و پیشرفت باید دانست که باعث طهارت دامن و سبب حصول اخلاقی جمعی و آرامش در طرفین خواهد بود.
ابن سینا در گفتاری دیگر و در بیان آثار ارزشمند ازدواج می نویسد ؛2
در صورت تجویز رفتار ناپسند و ضد اخلاقی در جامعه انسان ها را به ضد مصالح جامعه مانند زنا و لواط، سوق خواهند داد بنابر این این اخلاق ناپسند همان است که آدمی را از پرداختن و روی آوردن به بهترین و برترین ارکان آبادانی جامعه یعنی «ازدواج» باز می دارند و بر این اساس  است که مجرد زیستن (تک زیستی) و «پرهیز از ازدواج» مورد نکوهش اکید و در برابر، ازدواج و تشکیل زندگی خانوادگی، مورد تحریص و تشویق مؤکد اسلام است. تجربه نشان داده است که منطق کسانی که قوانین ازدواج را نادیده انگاشته اند بی پایه و بی اساس است.

پی نوشت ها : 

1و2 شفا ج2 با تعلیقه دکتر مذکور ص448

فضائل ازدواج آسان :

1- سالم ترین راه تأمین نشاط روحی :
تأمین نشاط روحی انسان نیز یکی از رازهای اساسی ازدواج از دیدگاه اسلام است.
امیر المؤ منین (ع) فرمود :1
« روّحوا قلوبُکُم فانّها اذا اکرهت عجیبت »
« دلهای خود را با نشاط و شاداب نگه دارید، زیرا هنگامی که دل ملول و خسته شود بصیرت خود را از دست  می دهد» و کامل ترین راه تأمین آن روی آوردن به لذّات مشروع است.

امام صادق (ع) در این باره می فرماید :2
« ما تلذّا النّاسُ فی الدنیا و لا فی الجنّه بشیء أشهی عندهم من النساء لا طعام و لا شراب »
« کامجویی در دنیا و آخرت، برتر از لذتی که آدمی از طریق کام گیری از همسر خود احساس می کند. وجود ندارد، لذتی که از غذا و شراب نیز حاصل نمی آید».
در حقیقت نشاط روحی محصول استغنای نفسانی و پاکدامنی آدمی می باشد.

پیامبر اکرم (ص) می فرماید :3
« من تزوج فقد احرز نصف دینه فلیتق الله فی النصف الباقی»
« کسی که ازدواج کند نیمی از ایمان خود را حفظ می نماید.........».

امام سجاد (ع) فرمود :4

« من زوّج لله و وصل الرحم توجه الله بتاج الملک  یوم القیامه »
« کسی که به خاطر خدا و انجام «صله رحم» به ازدواج روی می آورد خدا،تاج شخصیّت و بزرگی را در قیامت برای او منظور می دارد».

  پی نوشت ها :

1- عوالی اللئالی : ان ابی       ج3 ص 296
2- عوالی اللئالی : ابن ابی     ج3 ص 295
3- عوالی اللئالی : ابن ابی     ج3 ص 289
4- مشکاه الانوار : ص 166

3- پیشگیری ارضاع و اشباع غرائز جنسی از طریق نامشروع :
در اخلاق اسلامی ، خود ارضاعی حرام است.

حضرت صادق (ع) فرمود :1
« ثلاثه لا یکلمهم الله تعالی و لا ینظر الیهم و لا یزکیهم ولهم عذاب الیم : الناتف شیبه و الناکح نفسه و المنکوح فی دبره »
« سه دسته اند که خداوند با ایشان سخن نمی گویند و بنظر رحمت به ایشان نمی نگرد و پاکشان نفرموده و برایشان عذاب دردناکی است. کسی که موی سفیدش را بکند( تا نمکایش دهد که جوان است) و کسی که به وسیله عضو خودش شهوتش را خارج کند و کسی که با او لواط کرده شود».

پیامبر اکرم (ص) فرمود :2
« ناکح الکف ملعون» « کسی که بادست شهوتش را بیرون کند ملعون است».

4- سنت پیامبر (ص) :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :3
« من احب فطرتی فلیتسنّن سنّتی و من سنّتی النکاح ».
« کسی که دین مرا دوست می دارد باید به سنّت من پایبند باشد و یکی از سنّت های من ازدواج است.

5- ازدواج مقدم بر حج :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :4
« لا یتم نسک الناسک حتّی تیزّوج» « حج انسان حاجی کامل نیست تا آنکه ازدواج کند».
در حدیث آمده که : مردی که می خواست به «حج واجب» بپردازد از طرف امام (ع) به او گفته شد : اول ازدواج کن سپس به حج بپرداز.

6- بهترین متاع :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :5
« الدنیا متاع و خیر متاعها المرأه الصالحه» « دنیا وسیله استفاده و کامجویی است و بهترین و (حلال ترین) وسیله کامجویی،زن شایسته و پاکدامن است».

  پی نوشت ها :

1-نکاح مستدرک ص 570
2-همان
3- مکارم الاخلاق ص 196
4- عوالی اللئالی ج3 ص 290
5- وسایل ج16 ص 191

فوائد و آثار ازدواج :

1- گشوده شدن درب رحمت الهی :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :
« تفتح ابواب السّماء بالرّحمه فی اربع مواضع؛ عند نزول المطر و عند نظر الولد فی وجه الوالدین و عند فتع باب الکعبه و عند النکاح و من احبّ ان یلقی الله طاهراً مطهراً فلیلقه بزوجهٍ».
« درهای آسمان رحمت الهی در چهار مورد گشوده می شود، هنگام آمدن باران، و آنگاه که فرزند با عشق و محبّت به صورت پدر و مادر خود نگاه کند، و هنگام باز گشایی در خانه خدا، و هنگام ازدواج و      به کسی که دوست دارد تا خدا را پاک و مطهّر ملاقات کند، باید به زناشویی بپردازد»1

2- یاری و نصرت خدا :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :
« ثلاله حق علی الله تعالی عونهم : المجاهد فی سبیل الله و المکاتب الذی یرید الا داء و الناکح الذی یرید العفاف»
« خداوند سه گروه را یاری می کند؛ انسان رزمنده مجاهد، کسی که سعی می کند قرض (دین) خود را ادا کند، و آن کس که می خواهد با ازدواج دامن خویش را پاک نگه دارد»2

3- افزایش رزق و ثروت :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :
« التمسوا الرزق بالنکاح- تزوّجوا النساء فا   یأتین بالمال»
« رزق و روزی خود را از راه ازدواج بجوئید و بازنان ازدواج کنید تا مال و ثروت به شما روی آورد»3

4- حفظ ایمان :
امیر المؤ منین (ع) فرمود :
« لم یکن احد من اصحاب الرسول الله (ص) تزوج الا قال رسول الله (ص) کمل دینه »
« هیچ یک از اصحاب رسول خدا ازدواج نکرد جز آنکه پس از ازدواج پیامبر در حق او فرمود: دین او کامل شد»4

5- تقویت روحیه عرفانی و اخلاقی جمعی :
شهید مطهّری (ره) در کتاب معروف خود (تعلیم و تربیت در اسلام) می نویسد: ازدواج عامل پیدایش اخلاق ویژه ای در انسان است که از طریق غیر آن بدست نمی آید. و در باب اخلاق از     مورد ارزیابی است. اول در زمینه انتقال اخلاق برای نسل ها و دوم در زمینه ریشه اخلاق.............

  پی نوشت ها :
1- سفینه البحار، ماده زوج  ج1 ص 561
2- نهج البلاغه حدیث 1219
3- مکارم الاخلاق ص 196
4- نور الثقلین، ج3 ص 596
نشانه های همسر خوب :

وجود یک همسر همدم و مونس با وفا بهترین نعمت خداوند و ارزشمند ترین گوهر روشنایی بخش در خانواده است. بدست آوردن همسری ایده آل در گرو بکار گیری دستورات اسلامی و پایبندی به آنهاست. از جمله خصوصیات همسر شایسته :

1- دین دار و با اخلاق :
پیامبر اکرم (ص) فرمود :
« اذا جائکم من ترضون دینه و خلقه فزوّجوه»
« کسی را که دین داری و اخلاق او را پسندیدید با او ازدواج کنید»1
در این حدیث مسئله دین داری قبل از اخلاق نیک به عنوان شرط اساسی قرار گرفته است.

امیرالمؤ منین (ع) فرمود :
« خیرُ نسائکم حسنٌ؛ قیل :یاامیرالمؤ منین و هاالخمس؟ قال: الهینه، الِینهٌ، الهوأتیه اللّتی اذا غضب زوجها لم تکتحل بغمص حتی یرضی و اذا غاب عنها زوجها حفظته فی غیبته، فتلک عامل من عمال الله و عامل الله لا غیب»2
« بهترین زنان شما پنج دسته اند؛ پرسیده شد آن پنج گروه کیانند؟ امام (ع) پاسخ داد : زنان سازگار، زنان نرم خو، زنانی که در مقابل (خواسته های مشروع) شوهر تسلیم باشند، زنانی که هنگام خشم شوهر آرایش نمی کنند تا آن که رضایت او را جلب کنند، و زنانی که آبروی شوهر را در غیاب او حفظ کند، این چنین زنان خدمتکار خدایند و خدمتکار الهی خوار و ذلیل نخواهد شد».

پیامبر اکرم (ص) فرمود :
« من زوّج کریمتهُ من فاسقٍ فقد قطع رحمها»
« آنکس که دختر خود را به ازدواج مرد فاسقی در آورد با این عمل از وی قطع رحم نموده است»3

امام باقر علیه السلام در پاسخ به ابراهیم همدانی که در باره ازدواج از امام سؤال کرده بود با خط مبارک خویش نوشت ؛
پیامبر اکرم (ص) فرمود :
« اذا جائکم من ترضون خلقه و دینه فزوجوه« الا تفعلوه تکن فتنته فی الارض و فساد کبیر»
« با کسی که از اخلاق و دینش رضایت دارید ازدواج کنید و خود داری شما از وصلت با او باعث فساد و فتنه بزرگ در جامعه خواهد بود»4

پی نوشت ها :

1- عوالی اللئالی ابن ابی جمهور ج3 ص 340
2- الزراج، عمر رضا کحاله ص 276
3- وسائل، کتاب نکاح
4- کافی، ج5 ص 347

موانع ازدواج :

در فرازی از سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار ائمه جمعه با ایشان در ضمن سفارش بر ترویج فرهنگ ازدواج تأکید فراوانی را به فرهنگ سازی در ازدواج آسان داشتند.
واقعیت این است که ازدواج از جمله مسائلی است که هر کسی در هر مقام و موقعیتی  ومذهب و مسلکی خواسته یا نا خواسته به ناچار با او سر و کار دارد خواه به صورت رسمی باشد یا غیر رسمی، چرا که حس بقا طلبی، حس تملک، حس نصرت خواهی و یار گزینی و حس اطفاء غرایز جنسی چیزی نیست که به آسانی بتوان از آن صرف نظر کرد و آن را نادیده انگاشت اما تاخیر و عدم پرداختن به ازدواج معلول عواملی است از جمله :
1- فاقد و از دست دادن روحیه همسر داری.
2- ترس از چگونه زیستن با دیگران.
3- سنگین بودن هزینه های ازدواج.
4- ترس از سنگین شدن بار مسئولیت و پرورش فرزندان.
5- وسواس در انتخاب همسر.
6- ترس از فقر و تداوم زندگی.
7- مانع تراشی های قبل از ازدواج ( سختگیری در تهیه اسباب وسائل زندگی، تعیین مهریه های سنگین و .....................)
در واقع از جمله مسائلی که                             دینی در آسان سازی ازدواج باید مورد توجه خویش قرار دهند امور مذکور است که امروزه بیش از هر زمانی در جامعه وجود دارد. این در حالی است که توکل به خدا و توجه به وعده های الهی در این باره می تواند راه گشا باشد..

قرآن در باب تحریض به ازدواج می فرماید :
« ان یکونوا فقراء یغنیهم الله من فضله»
« و نیز هنگامی که جوانی در پیش پیامبر از تنگدستی شکایت کرد پیامبر فرمود : برو ازدواج کن»1
در خاطرات و زندگی نامه امیرالمؤ منین(ع) :
کانت        علی (ع) اربعین الف دینار فجعلها صدقه و انه باع سیفه و قال لو کان عندی عشاء ما بعته.
سالی از سالها محصول کشاورزی امیرالمؤ منین (ع)  چهل هزار دینار بود که همه آنها را در راه خدا انفاق کرد و در پایان روز، شمشیر خود را فروخت و(در بیابان راز فروش) آن فرمود. اگر به قدر شام امشب چیزی داشتم شمشیر خود را نمی فروختم.ایشان همچنین در ضمن بیان خاطرات و تحولات زندگی خود فرمود :
(تزوجت فاطمه(سلام الله علیها) و ما کان لی فراش – و صدقتی الیوم لو قسمت علی بنی هاشم لو ستهم »
« با فاطمه ازدواج کردم در حالی که حتی فرش منزل را نداشتم و حال آنکه امروز انفاق (مالی) من بقدری است می تواند همه افراد بنی هاشم را مستغنی کند»1

  پی نوشت ها :

1- سفینه البحار ماده   

تهيه كننده:كارشناس آموزش و پژوهش 

 

مصرف‌گرایی و اسراف و این چیزها... این جزو میراث‌های ما از گذشته است و متأسفانه این میراث را نگه‌داشتیم. ما ملت ایران باید این جامه ناسازِ بی‌اندامِ زشت را از تنمان بیرون بیاوریم. ما خیلی مصرف‌زده هستیم؛ باید این را حلش كنیم.[1]
• امروزه متأسفانه... مصرف‌گرایی و مسابقه تجمل‌پرستی و مسابقه پول درآوردن و تلاش برای پول جمع كردن، یك طبقه جدیدی درست كرده.[2]
• نظام اسلامی با تولید ثروت مخالف نیست، با ایجاد ثروت مخالف نیست، بلكه مشوق اوست. اگر تولید نباشد، اگر ایجاد ثروت نباشد، حیات و بقای جامعه به خطر خواهد افتاد، اقتدار لازم را جامعه به دست نخواهد آورد؛ این یك اصل اسلامی است. اما ایني كه آحاد مردم دلشان لك بزند براي مسابقه اشرافي‌گرى، براي تجمل‌پرستى، این یك چیز بسیار نامطلوب است؛ این چیزی است كه متأسفانه در درون ما هست؛ همان‌طور كه قبلاً هم گفته‌ام: اسراف و مصرف‌گرايي افراطى.[3]
• امروز دشمن چشمش به نقطه حساس اقتصادي است تا بلكه بتوانند این كشور را از لحاظ اقتصادى دچار اختلال كنند. هرچه می‌توانند اختلال ایجاد كنند و هرچه هم نمی‌توانند، در تبلیغاتشان وانمود كنند كه اختلال هست! این كاری است كه امروز در تبلیغاتِ دشمنان ما، با قدرت و به شكل‌های مختلف انجام می‌گیرد. راه مقابله هم انضباط مالی و صرفه‌جویی و نگاه پرهیزگرانه به مصرف‌گرایی است.[4]
• مصرف‌گرایی به صورت اسراف، یكی از بیماری‌های خطرناك هر ملتی است.[5]
• ما یك خرده به مصرف‌گرایی افراطی دچار هستیم.[6]
• یكی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ نه فقط آبی كه مصرف شُرب در خانه‌ها می‌شود، نوع آبیاری كشاورزی ما هم یك نوع مسرفانه است و آب را هدر می‌دهیم.[7]
• ما در زمینه مصرف، در زمینه هزینه كردن منابع مالی كشور به‌وسیله خود ما و به‌وسیله همه برادران هم‌میهن ما و به‌وسیله مسئولین كشور با زحمت زیاد به وجود می‌آید، دچار نوعی بی‌توجهی هستیم، كه بایستی این را تبدیل كنیم به یك توجه و اهتمام خاص. ما دچار اسراف هستیم، ما دچار ولخرجی و ولنگاری در مصرف هستیم.[8]
• شايد بشود گفت بخش مهمي از منابع كشور در همه زمينه‌ها چه در زمينه مسائل شخصى، و چه تا حدودی در زمینه‌های عمومی صرف اسراف‌ها و زیاده‌روی‌های ما در مصرف می‌شود. [9]
• ما بایستی مصرف كردن را مدبرانه و عاقلانه مدیریت كنیم. مصرف نه فقط از نظر اسلام، بلكه از نظر همه عقلای عالم، چیزی است كه باید تحت كنترل عقل قرار بگیرد. با هوا و هوس، با خواهش دل و آنچه نفس انسان از انسان مطالبه می‌كند، نمی‌شود مصرف را مدیریت كرد. كار به جایی می‌رسد كه منابع كشور به هدر می‌رود، شكاف بین فقرا و اغنیا زیاد می‌شود، عده‌ای در حسرت اوّلیات زندگی می‌مانند و عده‌ای با ولخرجی و ولنگاری در مصرف، منابع را هرز و هدر می‌دهند. [10]
• ما بايستي الگوی مصرف را اصلاح كنيم. [11]
• ما بايستي به سمت الگوی مصرف حركت كنيم. [12]
• مسئولین كشور در درجه اول‌ چه قوه مقننه، چه قوه مجریه، و چه سایر مسئولین كشور؛ قوه‌ي قضائيه و غير آنها و اشخاص و شخصيت‌ها در رتبه‌هاي مختلف اجتماعي و آحاد مردم ما از فقير و غنى، بايستي به این اصل توجه كنند كه بايد الگوی مصرف را اصلاح كنند. [13]
• این‌جور مصرف كردن در همه زمينه‌ها در امور ضروري زندگى، در زيادي‌هاي زندگي مصرف كردن بي‌رويّه و بدون منطق و بدون تدبير عقلانى، به ضرر كشور و به ضرر آحاد و اشخاص ماست. [14]
• من از عموم مردم و به‌خصوص از مسئولین درخواست می‌كنم، خواهش می‌كنم كه در این زمینه فعالیت خودشان را در این سال زیاد كنند، افزايش بدهند و براي اصلاح الگوی مصرف برنامه‌ريزي كنند.[15]
• امروز خوشبختانه همان موج ضدارزش كردن اشرافي‌گرى، بحمدالله وجود دارد؛ یعنی دولت، مسئولین دولتی ساده زیستند، مردمی هستند و این خیلی فرصت خوبی است؛ نعمت بزرگی است.[16]
• اسلام به ما می‌گوید ثروت تولید كنید، اما اسراف نكنید.[17]
• مصرف‌گرايي افراطى، مورد قبول نیست.[18]
• اشرافي‌گرى، مثل یك بیماری است. بر هر كجا كه وارد شد، بسياري از خوي‌هاي مستحسن و پسنديده را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، كم‌كم آنها را ضعیف می‌كند و شاید از بین می‌برد. اسیر اشرافی‌گری نباید بشویم ما مردم ایران.[19]
• ما مردم مسرفی هستیم؛ ما اسراف می‌كنیم؛ اسراف در آب، اسراف در نان، اسراف در وسایل گوناگون و تنقلات، اسراف در بنزین.[20]
• كشوری كه تولیدكننده نفت است، واردكننده فرآورده نفت؛ بنزین است! این تعجب‌آور نیست؟! هر سال میلیاردها بدهیم بنزین وارد كنیم یا چیزهای دیگری وارد كنیم برای اینكه بخشی از جمعیت و ملت ما دلشان می‌خواهد ریخت‌وپاش كنند! این درست است؟!
• اسراف بد است؛ حتی در انفاق راه خدا هم می‌گویند... افراط و تفریط نكنید.
• ميانه‌روى؛ ميانه‌روى در خرج كردن. این را باید ما به صورت یك فرهنگ ملی دربیاوریم.
• قرآن می‌فرماید: «والّذین اذا انفقوا»؛ كسانی‌كه وقتی می‌خواهند خرج كنند، «لم یسرفوا و لم یقتروا»؛ نه اسراف و زیاده‌روی می‌كنند، نه تنگ می‌گیرند و با فشار بر خودشان، زندگی می‌كنند؛ نه، اسلام این را هم توصیه نمی‌كند.
• اسلام نمی‌گوید كه مردم بایستی با ریاضت و زهد آن‌چنانی زندگی كنند؛ نه، معمولی زندگی كنند، متوسط زندگی كنند.[21]
• ما اگر آدم‌های اهل اسراف و ولنگاری در خرج باشیم، ممكن است تحریم برای آدم مسرف و ولنگار سخت تمام بشود؛ اما ملتی كه نه، حساب كار خودش را دارد، حساب دخل و خرج خود را دارد، حساب مصلحت خود را دارد، زیاده‌روی نمی‌كند، اسراف نمی‌كند. خوب، تحریم كنند. بر یك چنین ملتی از تحریم ضرری وارد نمی‌شود.[22]
• اسراف، یك بیماری اجتماعی است.[23]
• یك اقدام اساسی در زمینه همین پیشرفت و عدالت، آن مسئله‌ای است كه من در پیام نوروزی خطاب به ملت عزیز ایران عرض كردم؛ و آن مسئله مبارزه با اسراف، حركت در سمت اصلاح الگوی مصرف، جلوگیری از ولخرجی‌ها و تضییع اموال جامعه است؛ این بسیار مسئله مهمی است.[24]
• لازم است به عنوان یك سیاست، ما مسئله صرفه‌جویی را در خطوط اساسی برنامه‌هایمان در سطوح مختلف اعمال كنیم. [25]
• مردم عزیزمان توجه داشته باشند كه صرفه‌جویی به معنای مصرف نكردن نیست؛ صرفه‌جویی به معنای درست مصرف كردن، بجا مصرف كردن، ضایع نكردن مال، مصرف را كارآمد و ثمربخش كردن است. [26]
• اسراف در اموال و در اقتصاد این است كه انسان مال را مصرف كند، بدون اینكه این مصرف اثر و كارایی داشته باشد. مصرف بیهوده و مصرف هرز، در حقیقت هدر دادن مال است. [27]
• عادت‌های ما، سنت‌های ما، روش‌های غلطی كه از این و آن یاد گرفته‌ایم، ما را سوق داده است به زیاده‌روی در مصرف به نحو اسراف. [28]
• مصرف ما به نسبت، از تولیدمان بیشتر است؛ این، كشور را به عقب می‌رساند؛ این، ضررهای مهم اقتصادی بر ما وارد می‌كند؛ جامعه دچار مشكلات اقتصادی می شود. [29]
• در آیات شریفه قرآن بارها راجع به پرهیز از اسراف در امور اقتصادی تأكید شده. [30]
• اسراف، هم لطمه اقتصادی می‌زند، هم لطمه فرهنگى. [31]
• وقتی جامعه‌ای دچار بیماری اسراف شد، از لحاظ فرهنگى هم بر روي او تأثيرهاي منفي می‌گذارد.[32]
• مسئله صرفه‌جویی و اجتناب از اسراف، فقط یك مسئله اقتصادی نیست؛ هم اقتصادی است، هم اجتماعی است، هم فرهنگی است؛ آینده كشور را تهدید می‌كند.[33]
• ما مجموعاً بیش از دو برابر مصرف متوسط جهان در انرژی چه برق، چه حامل‌های انرژی مصرف می‌كنیم؛ یعنی نفت، گاز، گازوئیل، بنزین. مصرف این چيزها در كشور ما از دو برابر متوسط جهان بيشتر است. خوب، این اسراف است. اسراف نیست؟[34]
• شاخصی به نام شاخص شدت انرژی وجود دارد؛ یعنی نسبت بین انرژی‌ای كه مصرف می‌شود، با كالایی كه تولید می‌شود؛ كه هرچه انرژی‌ای كه مصرف می‌شود، كمتر باشد، برای كشور سودمندتر است. در این زمينه گاهي نسبت به بعضي از كشورهاي پيشرفته، مصرف شدت انرژی ما هشت برابر بیشتر است! اینها اسراف‌هايي است كه در جامعه دارد انجام مي‌گيرد. [35]
• در مصارف گوناگون شخصي و خانوادگى، اسرافِ فردی صورت می‌گیرد.[36]
• تجمل‌گرایی‌ها، چشم و هم‌چشمی‌ها، هوس‌رانی افراد خانواده، مرد خانواده، زن خانواده، جوان خانواده، چیزهای غیرلازم خریدن؛ اینها از موارد اسراف است. [37]
• وسایل تجملات، وسایل آرایش، مبلمان خانه، تزئینات داخل خانه؛ اینها چيزهايي است كه ما براي آنها پول صرف مي‌كنيم. پولی كه می‌تواند در تولید مصرف شود، سرمایه‌گذاری شود، كشور را پیش ببرد، به فقرا كمك كند، ثروت عمومی كشور را زیاد كند، این را ما صرف مي‌كنيم به این چيزهاي ناشي‌شده از هوس، چشم و هم‌چشمى، آبروداري‌هاي خيالى.[38]
• اینها حرف دين است و روايات فراواني در این زمينه وجود دارد. در روایت دارد كه كسی میوه‌ای خورد و نیمی از میوه ماند، آن را دور انداخت. امام(ع) به او نهيب زد كه اسراف كردى؛ چرا انداختى؟ در روایات ما هست كه از دانه خرما استفاده كنید. تا این حد! خرده‌های نان را استفاده كنید. آن وقت در هتل‌ها میهمانی درست كنند و به یك عده‌ای میهمانی بدهند؛ بعد هر چه غذا ماند، به بهانه اینكه بهداشتي نيست، توی سطل آشغال بریزند! این مناسب يك جامعه اسلامي است؟ این‌جوري مي‌شود به عدالت رسيد؟[39]
• باید خودمان را اصلاح كنیم. بايد الگوی مصرف جامعه و كشور اصلاح شود. ما الگوی مصرفمان غلط است. [40]
• اسراف فقط در زمینه فردی نیست؛ در سطح ملی هم اسراف می‌شود.[41]
• بخش مهمي از این اسراف در اختيار مردم نيست؛ در اختیار مسئولین كشور است. [42]
• این شبكه‌هاي ارتباطاتي، شبكه‌های انتقال برق، سیم‌های برق، اینها وقتي فرسوده بشود، برق هدر می‌رود. برق را تولید كنیم، بعد با این شبكه فرسوده آن را هدر بدهيم، كه بخش مهمی هدر می‌رود. یا شبكه‌های انتقال آب اگر فرسوده باشد، آب هدر می‌رود. اینها اسراف‌هاي ملي است؛ در سطح ملی است؛ مسئولین آن، مسئولین كشورند. [43]
• اسراف در سطح سازمان هم اتفاق می‌افتد. رؤسای سازمان‌های گوناگون مصرف شخصی نمی‌كنند، اما مصرف بی‌رویه در مورد سازمان خودشان اتفاق می‌افتد؛ تجملات اداره، اتاق كار، تزئیناتش، سفرهای بیهوده، مبلمان‌های گوناگون؛ بايد با مراقبت و نظارت از این كارها جلوگيري كرد.[44]
• هم در سطح دولت، هم در سطح آحاد مردم، هم در سطح سازمان‌ها بایستی نگاه عیب‌جویانه‌ی به اسراف وجود داشته باشد.[45]
• آب را صرفه‌جویی كنیم؛ یعنی از سدهایمان صیانت كنیم، شبكه آب‌رسانی را اصلاح كنیم، آبیاری‌های با صرفه در كشاورزی را آموزش بدهیم كه چه جوری آبیاری بشود.[46]

پي نوشت :

[1]. سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار عمومی مردم ابركوه، 15/10/86.
[2][3]. سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه‌های شیراز، 14/2/1387.
[4][5]. سخنان رهبر معظم انقلاب در دیدار با مردم شیراز، 14/2/1387.
[6][7]. همان، 11/2/1387.
[8] الی [14]. پیام نوروزی رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 30/12/1387.
[15]. پیام نوروزی رهبر انقلاب به مناسبت آغاز سال 30/12/1387.
[16]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اساتید و دانشجویان در دانشگاه علم و صنعت، 24/9/1387.
[17] [18]. اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حرم مطهر رضوى، 1/1/1386.
[19] الی [22]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در اجتماع بزرگ مردم یزد، 12/10/1386.
[23]. سخنان رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اساتید و دانشجویان در دانشگا‌ه‌های استان سمنان، 18/8/1385.
[24] الی [31]. بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، 1/1/1388.
[32] الی [46]. بیانات در اجتماع بزرگ زائران و مجاوران حضرت علی بن موسی الرضا(ع)، 1/1/1388.
برگرفته از : ماهنامه گلبرگ - شماره 111

منبع:http://www.hawzah.net  

 

.:ترسيم نقشه راه اصلاح الگوي مصرف/ بررسي نقش خانواده در اصلاح الگوي مصرف
رئيس مرکز مطالعات زنان و خانواده دانشگاه امام حسين (ع) از برگزاري همايش "نقش خانواده در اصلاح الگوي مصرف" در هفته اول اسفند ماه خبر داد و گفت: از يافته هاي علمي اين همابش در ترسيم نقشه راه اصلاح الگوي مصرف استفاده خواهد شد.
مهرشاد شباني در گفتگو با خبرنگار مهر، خانواده را محلي براي تربيت و آموزش و همچنين انتقال ارزش ها و نهادينه کردن هنجارها دانست و افزود: خانوده در بحث اصلاح الگوي مصرف هم تاثيرگذار است و هم تاثيرپذير از اين رو خانواده مي تواند در رفع ناهنجاريها در جامعه نقش مهمي را ايفا کند.
وي با اشاره به نامگذاري سال جاري به نام "سال اصلاح الگوي مصرف" افزود: اجرايي کردن اين امر نياز به نگاه مديريتي کلان، اقتصادي، جامعه شناسي، روان شناسي و فرهنگي دارد تا بتوان اصلاح الگوي مصرف را در کشور نهادينه شود.
شباني با تاکيد بر اينکه نهادينه کردن اصلاح الگوي مصرف به عزم ملي نياز دارد، اظهار داشت: تغيير الگوي مصرف و ايجاد اعتدال نياز به دو رويکرد ساختاري و کارکردي دارد. در رويکرد ساختاري قوانين و مسايل کلان مربوط به حوزه هايي چون توليد، توزيع و استانداردسازي مي شود که در حيطه وظايف نهادهاي حکومتي و دولتي است. در رويکرد کارکردي خانواده وقتي مي تواند تاثيرگذار باشد که فرهنگ درست مصرف کردن نهادينه شده باشد تا بتواند در زمينه درست مصرف کردن، هنجارسازي کند.
وي با اشاره به اقدامات انجام شده در اين زمينه خاطرنشان کرد: در اين زمينه نهادهاي مختلف در راستاي ماموريتها و کارکرهايي که دارند اقدام به فرهنگ سازي در حوزه هاي مربوط کردند که در اين راستا فرهنگ سازي در زمينه نحوه استفاده از انرژي اقداماتي در رسانه ها شده است. ولي در کنار نهادهاي تخصصي نياز به نهادهاي فرهنگي نيز هست تا در جهت شاخص سازي فرهنگي تلاش شود.
دبير همايش با اشاره به برنامه هايي در زمينه فرهنگ سازي اعتدال مصرف در کشور خاطرنشان کرد: از آنجايي که اکنون کار تحقيقاتي منسجم و ويژه اي بر روي خانواده نشده است، اقدام به برگزاري همايش" نقش خانواده در الگوي مصرف" از سوي دانشگاه امام حسين و با همکاري مراکزي چون دانشگاههاي الزهرا، تربيت مدرس، تربيت معلم، کميسيون شوراي عالي انقلاب فرهنگي، پژوهشکده وزارت اقتصاد و وزارت دفاع کرديم تا نظرات محققان و پژوهشگران در اين حوزه را جمع آوري کنيم.
شباني بررسي و ارزيابي وضعيت موجود، کاستي ها و نقطه قوتها را از مهمترين اهداف اين همايش ذکر کرد و يادآور شد: در طي اين همايش قرار است با حضور کارشناسان و پژوهشگران، بررسي علمي بر روي اين مسئله انجام مي شود تا با نهايي کردن اين نظرات علمي، نقشه راه را براي اصلاح الگوي مصرف ترسيم کنيم.
عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين(ع)، زمان برگزاري اين همايش را هفته اول اسفند ماه ذکر کرد و ادامه داد: تاکنون حدود 40 مقاله در ابعاد مديريتي، اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، تربيتي و آموزشي اصلاح الگوي مصرف مقاله ارسال شده است و قرار است يافته هاي اين مقالات علاوه بر اينکه در قالب کتاب در اختيار عموم قرار خواهد گرفت در ترسيم نقشه راه کاربردي شود.
http://www.newsiran.com