بسم الله الرحمن الرحیم

حدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْكُوفِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الْبَرْقِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْعَبَّاسِ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَ‏ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ (ع) عَنْ عِلَّةِ الصَّلَاةِ فَإِنَّ فِيهَا مَشْغَلَةً لِلنَّاسِ عَنْ حَوَائِجِهِمْ وَ مَتْعَبَةً لَهُمْ فِي أَبْدَانِهِمْ قَالَ فِيهَا عِلَلٌ وَ ذَلِكَ أَنَّ النَّاسَ لَوْ تُرِكُوا بِغَيْرِ تَنْبِيهٍ وَ لَا تَذَكُّرٍ لِلنَّبِيِّ(ص) بِأَكْثَرَ مِنَ الْخَبَرِ الْأَوَّلِ وَ بَقَاءِ الْكِتَابِ فِي أَيْدِيهِمْ فَقَطْ لَكَانُوا عَلَى مَا كَانَ عَلَيْهِ الْأَوَّلُونَ فَإِنَّهُمْ قَدْ كَانُوا اتَّخَذُوا دِيناً وَ وَضَعُوا كُتُباً وَ دَعَوْا أُنَاساً إِلَى مَا هُمْ عَلَيْهِ وَ قَتَلُوهُمْ عَلَى ذَلِكَ فَدَرَسَ أَمْرُهُمْ وَ ذَهَبَ حِينَ ذَهَبُوا وَ أَرَادَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنْ لَا يُنْسِيَهُمْ أَمْرَ مُحَمَّدٍ(ص) فَفَرَضَ عَلَيْهِمُ الصَّلَاةَ يَذْكُرُونَهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ يُنَادُونَ بِاسْمِهِ وَ تَعَبَّدُوا بِالصَّلَاةِ وَ ذِكْرِ اللَّهِ لِكَيْلَا يَغْفُلُوا عَنْهُ وَ يَنْسَوْهُ فَيَنْدَرِسَ ذِكْرُه. (علل الشرائع، ج‏2 ، ص317)

محمّد بن اسماعيل برقى، از على بن عبّاس، از عمر بن عبد العزيز از هشام بن الحكم، وى مى‏گويد: راجع به علّت وجوب نماز از حضرت امام صادق (ع) سؤال كرده و محضرش عرض كردم: با اين كه اين عبادت مردم را از بر آوردن نيازمنديهايشان مشغول نموده و بدنهايشان را به رنج میاندازد چطور حق تعالى آن را بر ايشان واجب كرده؟

حضرت فرمودند: در آن اسرار و عللى است و توضيح آن اين است كه:

اگر مردم به حال خود واگذارده شده و هيچ تنبيه و تذكيرى از ناحيه نبى اكرم (ص) متوجه ايشان نمی شد و كتاب خدا صرفاً در دستشان باقى می ماند حالشان همچون حال مردمان اوّل می گشت چه آنكه آنها اگر چه دين را اخذ نموده و كتب را وضع و جعل كرده و مردمانى را هم به كيش و آيين خود فرا خوانده و احيانا با آنها به مقاتله نيز پرداختند ولى پس از رفتن از اين دنيا اسمشان از يادها رفته و امرشان مندرس و كهنه گرديد گويا اصلاً ايشان در اين دنيا نبوده ‏اند و خداوند تبارك و تعالى اراده كرد دين و آيين و  محمّد (ص) فراموش نشود و بدين جهت بر امتش نماز را فرض و واجب قرار داد، در اين نماز هر روزه مردم پنج بار با صداى بلند اسم نامى پيامبر را برده و با انجام افعال نماز خدا را عبادت كرده و او را ياد می نمايند و بدين ترتيب از آن حضرت غافل نشده و فراموشش نمی كنند و در نتيجه ذكرش مندرس و كهنه نمی گردد. (علل الشرائع، ترجمه ذهنى تهرانى، ج‏2،‌ ص49)