سال 88،سال اصلاح الگوی مصرف

استفاده بهینه از خانه‌های نقلی

اگر منزل شما کوچک است، هرگز ناراحت نباشید چون هر قدر که ابعاد محل زندگیتان نقلی باشد باز هم راه‌هایی برای استفاده بهتر از فضاهای موجود وجود دارد.

لباس‌ها همیشه بخش قابل توجهی از اسباب و اثاثیه منزل را تشکیل می‌دهند پس خوب است با توجه به فصل و شرایط آب و هوایی، آنها را از هم جدا کرده و لباس‌های فصل حاضر را نگه دارید و مابقی را در کارتنی جاسازی کرده و پس از گذاشتن در پلاستیکی بزرگ در انبار نگه دارید، مطمئن باشید هرگز آسیب نخواهند دید. گفتیم انباری! بسیاری از منازل کوچک دارای انباری‌های کوچک هم هستند. استفاده از قفسه در تمامی طول دیوار می‌تواند تا

۵۰ درصد از فضای اشغال شده شما را که به واسطه چیده شدن اشیا بر روی یکدیگر منظره بدی پیدا کرده آزاد کند.

نکته جالب و البته بیشتر روانشاختی بعدی، استفاده از رنگ‌های روشن در دیوارها و لوازم منزل است. استفاده از این نوع رنگ‌ها موجب بازتر به‌نظر رسیدن محیط کوچک خانه و دلپذیرتر شدن آن می‌شود.

همچون انباری و البته در سطحی زیباتر، می‌توانید در اتاق‌ها هم برای چیدن اشیای کوچک و تزئینی از قفسه‌های چوبی یا طبقات چوبی که خود هم می‌توانید آنها را بسازید، استفاده کنید. مطمئن باشید با خلوت شدن اطراف، ذهنتان هم آرامش بیشتری پیدا می‌کند. به‌جای استفاده از جالباسی‌های پایه‌دار که جاگیر هم هستند حتماً از جارختی‌های پشت‌ دری استفاده کنید. تجربه کنید، ضرر نخواهید کرد!

منبع: گودهوس

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

جمعه 7 اسفند 1388

نظرات0

راهکارهای اصلاح الگوی مصرف در بخش ساخت وساز

راهکارهای اصلاح الگوی مصرف در بخش ساخت وساز
بخش ساختمان در کشور ما بزرگترین بخش اقتصادی است و اگرچه ما با اقتصاد نفت و انرژی تعریف میشویم، اما گردش بخش ساختمان بسیار وسیعتر است. به گفته کارشناسان این بخش بطور مستقیم و غیرمستقیم در ایجاد اشتغال مؤثر است و فعال بودن و رونق آن میتواند به شکوفائی صنایع کشور بینجامد.
بخش ساختمان در کشور ما بزرگترین بخش اقتصادی است و اگرچه ما با اقتصاد نفت و انرژی تعریف میشویم، اما گردش بخش ساختمان بسیار وسیعتر است. به گفته کارشناسان این بخش بطور مستقیم و غیرمستقیم در ایجاد اشتغال مؤثر است و فعال بودن و رونق آن میتواند به شکوفائی صنایع کشور بینجامد. بدیهی است که ساخت و ساز اصولی به معنای استفاده درست و بهینه از مصالح ساختمانی، منابع مالی، زمان و انرژی سبب میشود سرمایهگذاریهای عظیم انجام شده در احداث ساختمانها به هدر نرود و در واقع بتوانیم بر منابع و زمان مدیریت داشته باشیم.
امسال که از سوی مقام معظم رهبری به نام اصلاح الگوی مصرف صورت گرفته، اصلاح این الگو در حوزه ساختمان میتواند در اقتصاد کلان کشور بسیار مؤثر باشد. از این رو مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در راستای وظایف خود توصیهها و پیشنهاداتی را برای استفاده صحیح از مصالح پرمصرف ساختمانی و بهینهسازی مصرف انرژی ارائه داده است.
با استفاده از روشهای صحیح تولید، حمل و استفاده از اتلاف و دورریز مصالح جلوگیری شود. از مصالح ساختمانی با کیفیت مناسب، استاندارد و بادوام استفاده شود تا از تخریب زودرس جلوگیری به عمل آید. در این صورت مقدار مصالح مورد نیاز برای بازسازی و یا عملیات تعمیر کاهش یافته و در نتیجه در مصرف مصالح و در مصرف سوخت برای تولید آن صرفهجویی شود.
از قطعات بنایی استاندارد و با کیفیت مطلوب (مانند آجر، بلوکهای سیمانی و گچی) استفاده شود تا هنگام تخلیه و حمل و نقل از خردشدن آنها جلوگیری به عمل آید و در نتیجه از هدر رفتن منابع طبیعی و نهایتاً مصرف انرژی برای تولید بیشتر جلوگیری شود.
مصالحی ماند سیمان، گچ، آهک و سنگدانه در بستهبندیهای کوچک برای تعمیرات و کارهای بنایی عرضه شود.
از قطعات بنایی مانند بلوکها و پنل های مدولار در ساخت و ساز استفاده شود. با استفاده از واحدهای مدولار، بدون شکستن و بریدن مصالح ساختمانی و ایجاد ضایعات دیوار، سقف و کف اجرا شود.
نظارت جدی و دقیق بر اجرای عایقکاری حرارتی ساختمان مطابق با مبحث ۱۹ مقررات ملی صورت گیرد. برای اجراکنندگان اصولی عایقکاری حرارتی تشویقهای لازم در نظر گرفته شود.
از ضایعات و آوارهای ساختمانی در ساخت و ساز به ویژه در راهسازی استفاده شود.
استفاده از سیستمهای پیش ساخته در ساخت و ساز رایج شود تا از مصرف انرژی و مصرف مصالح جلوگیری به عمل آید.
● سیمان
ـ از سیمان بنایی استاندارد در بخشهایی از ساختمان که نیاز به مقاومت زیاد ندارند، مانند تهیه ملات برای چسباندن قطعات بنایی به یکدیگر، درزبندی، بندکشی و اندودکاری استفاده شود.
ـ از مواد معدنی مانند سنگ آهک و پوزولان به منظور جایگزین کردن بخشی از سیمان برای تولید سیمانهای آمیخته و سیمان بنایی استفاده شود. با استفاده از این مواد در مصرف سوخت صرفهجویی زیادی به عمل میآید، چون سیمان در دمای بسیار زیاد ۱۴۰۰ درجه سلسیوس و با صرف مقادیر زیادی سوخت فسیلی تولید میشود.
ـ از سیمانهای پوزولائی در کارهای ساختمانی و عمرانی استفاده شود. پوزولانهای طبیعی مانند خاکسترهای آتشفشانی و پوزولانهای مصنوعی مانند سرباره کوره ذوبآهن در کشور فراوان و در دسترس است.
ـ انبار کردن سیمان باید به گونهای صورت گیرد که نم و هوای نمناک به آن نرسد.
ـ نگهداری سیمان فلهای، فقط در سیلو مجاز است.
ـ در مناطقی که رطوبت نسبی هوا از ۹۰ درصد بیشتر است، سیمان نباید بیش از شش هفته در کیسه و بیش از ۳ ماه در سیلوهای مناسب نگهداری و ذخیره شود، در غیر این صورت، سیمان باید قبل از مصرف آزمایش شود.
● شن و ماسه
ـ هنگام حمل لازم است شن و ماسه پوشانده شود یا داخل مخزنی قرار گیرد تا از اتلاف آن جلوگیری به عمل آید.
ـ چنانچه مشخصات سنگدانه شکسته بازیافتی از نخالههای ساختمانی با ویژگیهای استاندارد سنگدانه بتن مطابقت داشته باشد، میتوان در ساخت بتن غیرسازهای از آن استفاده کرد. به این وسیله به کاهش مصرف سوخت و مواد اولیه و همچنین حفظ محیطزیست کمک میشود.
ـ با استفاده از شن و ماسه با دانهبندی استاندارد میتوان در مصرف سیمان صرفهجویی قابل ملاحظهای به عمل آورد.
● ملات بنایی
ـ در مورد ملات خشک آماده و روش کار و مزایای استفاده از آن فرهنگسازی شود. به این وسیله از هدررفتن مصالح ساختمانی به میزان زیادی جلوگیری میشود.
ـ برای جلوگیری از ایجاد ضایعات هنگام تهیه و حمل ملات (و همچنین بتن) باید دقت شود که این مصالح از آسیب ناشی از یخبندان، باران، آفتاب و سایر عوامل جوی محافظت گردد.
ـ از سیمان بنایی(با میزان کمتر سوخت مورد نیاز هنگام تولید) برای ساخت ملات بنایی استفاده شود.
ـ برای جلوگیری از خوردگی فلزات به ویژه سرب، روی و آلومینیم در تماس با ملاتهای آهکی، آنها را باید پیش از اجرا با مواد مناسب مانند قیر اندود کرد.
ـ از شستن آجرکاری(که با ملات سیمانی چیده شده است) با آبهای شور خودداری شود.
ـ از پاشیده شدن گچ بر روی ملات سیمانی، به خصوص در مناطق مرطوب، اجتناب شود. در نقاط مرطوب ملات و بتن نباید مستقیماً در مجاورت گچ و فرآوردههای گچی قرار گیرند.
● بلوک بتنی
ـ تهیه و کاربرد بلوکهای بتنی بیشتر در مناطقی رایج است که خاک مناسب برای تهیه آجر وجود نداشته باشد. از فواید دیگر مصرف بلوک بتنی، صرفهجویی در مصرف مصالح، حمل آسان و عایق بودن نسبی حرارتی است.
ـ نباید در داخل بلوک بتنی سوراخدار نخاله، بتن و مصالح سنگین دیگر قرار داد. چون باعث میشود که انتقال حرارت به راحتی انجام شده و مصرف انرژی برای سرمایش و گرمایش بسیار زیاد باشد، داخل سوراخهای بلوک را باید از موار سبک عایق حرارت چه به صورت قطعهای و چه به صورت فلهای پرکرد. قطعات پلی استایرن منبسط و دانههای ورمیکولیت، پرلیت، رس منبسط(لیکا) و پلی استایرن برای این کار مناسباند.
ـ بلوکهای بتنی هوادار اتوکلاوی و بلوکهای بتنی سبکدانه خواص عایقکاری خوبی دارند.
● آهک
ـ آهک زنده را باید در جای خشک و در ظروف مخصوص یا کیسههای آببندی شده نگهداری کرد تا از نفوذ هوا، رطوبت و یا آب در آن جلوگیری شود.
ـ آهک هیدراته باید در محل مناسبی نگهداری شده و از نفوذ دیاکسیدکربن هوا و تابش آفتاب مصوب باشد.
● آجر
ـ در آجرکاری باید عملیات کارگاهی مانند اندازهکردن، برش و ساب به حداقل برسد تا دورریز کاهش یابد، توصیه میشود جهت کاهش دورریز از آجرهای ربعی، نیمه و سه چهارم که باید در کارخانه تولید شود، استفاده گردد.
ـ ضایعاتی به نام آجرجوش را که عمدتاً در حین تولید ایجاد میشود، میتوان در شیببندی بام استفاده کرد. همچنین آجرجوش را میتوان آسیاب کرد و به عنوان پوزولان در بتن و ملات به کار برد.
ـ بارگیری، حمل و باراندازی انواع آجر باید با دقت انجام شود. به نحوی که ضایعات به حداقل ممکن برسد. آجرهای مهندسی و نما باید بر روی پالتهای چوبی و با پوشش نایلونی بستهبندی شوند. به طور کلی باید ترتیبی اتخاذ کرد که با بستهبندی صحیح و یا چیدن درست آجرها در هنگام حملونقل از ایجاد ضایعات ممانعت به عمل آید.
ـ آجرها باید در محل تمیز و سرپوشیده به طور جدا از هم دستهبندی شده و از تماس آنها با خاک، مواد مضر، رطوبت، یخ و برف جلوگیری شود.
ـ با اضافه کردن خاک اره، فوم پلی استایرن و باطله زغالسنگ به خاک رس آجرپزی میتوان آجر سبک تولید کرد. استفاده از آجر سبک میتواند باعث صرفهجویی قابل ملاحظهای در مصرف انرژی و مواد اولیه شامل موارد زیر شود:
- صرفهجویی در مصرف سوخت هنگام پخت (بدلیل سوختن مواد افزودنی آلی)
- کاهش مصرف سوخت وسایل نقلیه هنگام حملونقل آجر (به دلیل کاهش وزن آن)
- صرفهجویی در مصرف خاک رس (که مادهای تجذیدناپذیر است)
- کاهش ضریب انتقال حرارت ساختمان و در نتیجه صرفهجویی در مصرف انرژی هنگام بهرهبرداری (به دلیل خواص عایقکاری مناسب آجرهای سبک)
● بلوکهای سفالی
ـ برای جلوگیری از شکستن و اتلاف بلوکهای سفالی باید از طبق (پالت) برای بستهبندی و حمل استفاده شود. هنگام حمل باید تمهیدات لازم به عمل آید تا شکستن بلوکها و ضایع شدن آنها به حداقل برسد.
ـ با تولید بلوکهای سفالی با کیفیت مناسب از مصرف بیرویه ذخایر خاک رس جلوگیری شود.
ـ با تولید بلوکهای نیمه و چارک میتوان اتلاف مصالح هنگام اجرا را کاهش داد.
ـ استفاده از بلوکهای سفالی با خواص مناسب عایقکاری حرارتی میتواند نقش مهمی در صرفهجویی در مصرف سوختهای فسیلی داشته باشد، نوعی از این بلوکها با قرار دادن قطعات پلی استایرن یا پشم معدنی در داخل سوراخهای آن استفاده میشود.
قرار دادن قطعات عایق را میتوان در کارخانه یا در کارگاه ساختمانی انجام داد، ولی جاسازی در کارخانه ارجحیت دارد. تغییرات در اندازه و تعداد سوراخهای بلوک نیز میتواند صرفهجویی قابل ملاحظهای در انرژی گرمایشی و سرمایشی ساختمان باعث شود.
● نمای ساختمان
ـ در مناطق با تابستانهای گرم از مصالحی با رنگ روشن در نمای خارجی ساختمان استفاده شود، زیرا نور خورشید بازتابش زیادی داشته و از اتلاف انرژی سرمایشی جلوگیری میشود.
ـ از نماهای پیش ساخته عایق در ساختمانها استفاده شود. این نماها سبک بوده و علاوه بر زیبایی ظاهری، عایقکاری حرارتی ساختمان را نیز تأمین میکند.
ـ نماهای بتنی باید در مقابل بارانهای اسیدی با استفاده از پوشش مناسب حفاظت شوند.
● سنگ ساختمانی
ـ در کارخانههای سنگبری سنگ ساختمانی را باید بستهبندی کنند. بستهبندی باید بادوام و مناسب باشد، به گونهای که سنگ در حین حملونقل و انبار کردن آسیب نبیند. بستهبندی باید به شکلی باشد که از تکان خوردن و حرکت کردن سنگ در داخل بستهها جلوگیری شود. بستهها باید از وزن و ابعاد مناسب برای حمل برخوردار باشند. همچنین امکان جابجایی آنها به وسیله لیفتراک، بالابرها و سایر وسایل رایج به نحو مناسب وجود داشته باشد.
ـ با توجه به نوع آب و هوای منطقه، سنگی مناسب با شرایط اقلیمی انتخاب شود.
مثلاً در مناطق سرد و مرطوب، سنگ باید دارای تخلخل و جذب آب بسیار کم باشد، تا امکان متلاشی شدن در اثر یخبندان کاهش یابد، یا در محلهایی که امکان وزش طوفانهای شدید وجود دارد، سنگ با مقاومت سایشی مناسب به کار رود.
● گچ
ـ در مکانهایی که رطوبت نسبی هوا در بیشتر اوقات بیش از ۶۰ درصد باشد، باید از گچهای اصلاح شده (پایدار در برابر رطوبت) استفاده شود.
ـ چنانچه گچ یا فرآوردههای گچی به خصوص در مناطق مرطوب در مجاورت قطعات فولادی قرار گیرند، باید پیش از گچکاری، قطعات فولادی با رنگهای ضدزنگ پوشانیده شوند.
ـ در نقاط مرطوب، گچ و فرآوردههای گچی نباید مستقیماً در مجاورت بتن و سایر فرآوردههای سیمانی مورد استفاده قرار گیرند.
ـ گچ را باید از اثر آب و رطوبت حفظ و همانند سیمان در ظروف مخصوص یا کیسههای آببندی شده نگهداری کرد.
● عایق رطوبتی
ـ برای جلوگیری از ضایعات و تخریب عایق رطوبتی رولها باید در هوای خشک و در انبار سرپوشیده دارای کف تخت با دمای ۵+ تا ۳۵+ درجه سلسیوس به طور عمودی نگهداری شوند. مدت نگهداری عایق رطوبتی از تاریخ تولید تا نصب نباید بیشتر از شش ماه باشد.
ـ چنانچه محموله در فضای باز انبار میشود باید روی پالت نگهداری شده و روکش پلیایتلن رنگی روی آن کشیده شود. اما نمیتوان آن را بیشتر از یک هفته در فضای باز انبار کرد، رولها باید به شکلی کنار هم قرار گیرند که جریان هوا بتواند از بین آنها عبور کند. هیچگاه دو رول را نباید روی هم قرار داد.
ـ رولها همیشه باید بطور عمودی حمل شوند و هنگام حمل باید دقت شود که لبه عایق پاره نگردد. هنگام تخلیه باید از پرتاب کردن رولها خودداری شود.
ـ عایق رطوبتی پیش ساخته باید مطابق استاندارد و ضوابط فنی مورد تایید نصب شود. برای افزایش دوام عایقهای رطوبتی بام توصیه میشود که این عایقها با یک لایه سنگدانه معدنی، موزاییک یا سایر مصالح پوشانده شوند.
● عایق حرارتی
ـ رطوبت جذب شده توسط عایق اثر قابل ملاحظهای بر میزان ضریب هدایت حرارتی آن دارد. بنابراین هنگام حمل و انبارداری عایقهای حرارتی باید تمهیدات لازم در نظر گرفته شود، توصیه میشود مواد و فرآوردههای عایق حرارتی در محلی سرپوشیده، دور از رطوبت و خطر آتشسوزی به روش مناسب نگهداری شوند.
ـ عایقهای حرارتی به ویژه آنهایی که جذب آب زیاد دارند باید در بستهبندیهای مناسب پلاستیکی حمل شوند. هنگام حمل و انبار کردن، نباید بار وارده بر لایههای زیرین باعث تخریب آنها شود.
ـ عایق حرارتی پلی استایرن منبسط و هر لایه همراه نباید با هیچ مصالحی در ساختمان که با پلی استایرن واکنش نشان میدهد و سبب انحلال یا متورم شدن آن میگردد تماس داشته باشد. این مواد ممکن است برای مثال بعضی چسبانندههای بر پایه حلال، محافظ چوب و غیره باشند.
● شیشه
ـ جامهای شیشه باید با پوشال محکم بستهبندی و در جعبههای چوبی مقاوم گذارده شوند. بین هر دو جام برگهای کاغذی یا نظیر آن گذاشته شود تا از تماس دو سطح شیشه جلوگیری گردد.
● پلیمر
ـ در هنگام بستهبندی پلیمرها باید به مایع یا جامدبودن آن توجه نمود. پلیمرهای مایع در ظروف فلزی مقاوم در برابر خوردگی حمل شوند. ظروف مخصوص بستهبندی و حمل پلیمرهای مایع باید کاملاً آببند بوده و از نفوذ هر ماده خارجی و یا خروج مواد محتوای آن جلوگیری نماید. همچنین این ظروف باید تحمل بارهای اضافی را داشته باشند تا در صورت وارد آمدن صدمات ناخواسته دچار نشت و ریزش مواد محتوی آن نگردند.
ـ پلاستیکها و پلیمرهای جامد در بستههای کارتنی و یا پلاستیکی حمل شوند. در مورد پلاستیکها باید دقت شود که فشار زیاد به قطعات وارد نشده و یا از شکل اولیه خارج نشوند.
ـ در صورتی که ماده پلیمری یا پلاستیک به نور، رطوبت و یا حرارت حساس باشد، در هنگام بستهبندی و حمل باید از ورقههای پلاستیکی مات و یا ظروف مات و یا بستهبندی کامل استفاده شود.
ـ از آنجا که شرایط محیطی میتواند روی ترکیب درصد، شیمی و خصوصیات پلاستیکها و حتی شکلپذیری آنها اثرگذار باشند، بنابراین در هنگام نگهداری این مواد باید به عواملی همچون رطوبت محیط، دمای محیط و حضور نور و صدمات مکانیکی توجه نمود. حلالها باید در دمایی زیر نقطه اشتعال نگهداری شده و رزینها باید در دمایی حفظ شوند که ژل نشوند. بنابراین نگهداری مواد پلیمری و پلاستیکی و حلالها در یک انبار، کاری حساس بوده و نیاز به برنامهریزی و اجرای تدابیر خاص دارد.
● رنگ و پوشش
ـ جنس سطح از نظر خاصیت ذاتی قلیایی (مثل سطوح بتنی) یا اسیدی بودن، اثر بزرگی روی انتخاب نوع رنگ یا پوشش دارد. در این شرایط استفاده از رنگها یا پوششهای سازگار و مقاوم توصیه میگردد.
ـ شرایط مناسب اعمال رنگ باتوجه به شرایط محیطی محل (شامل دما، رطوبت و باد) باید فراهم باشد. معمولاً دمای کار در محدوده ۷ تا ۴۰ درجه سیلیسوس است و محیط اعمال بایستی عاری از جریان هوای شدید باشد.
ـ منطقه اعمال رنگ و پوشش از نظر شرایط اقلیمی (همچون میزان بارش، حداقل و حداکثر دما، متوسط رطوبت نسبی سالیانه و جریان باد و شرایط سایش محیطی) باید موردتوجه قرار گیرد.
ـ رعایت اصول ایمنی برای خودداری از ایجاد و یا نزدیک کردن شعله به رنگها و پوششهای حلالی و یا حلالها ضروری است. در مناطقی که دمای محیط بالاست استفاده از رنگها و پوششهایی که نقطه اشتعال بالاتر از دمای محیط دارند الزامی است.
ـ ظروف مخصوص بستهبندی رنگ و پوشش میبایست از استحکام مناسبی برخوردار باشند تا در حین حمل صدمه ندیده و از ورود هوا بداخل ظرف و یا ریزش آن به بیرون جلوگیری شود. مواد مصرفی برای ظروف بستهبندی (ظروف پلاستیکی و فلزی) باید نسبت به حلال و دیگر مواد مصرفی در رنگ یا پوشش مقاوم باشند.
ـ نگهداری رنگ و پوشش باید باتوجه به زمان انبارداری مجاز در انبارهای دارای تهویه مناسب، با کنترل دما و رطوبت محیط صورت گیرد.
روزنامه اطلاعات

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

جمعه 7 اسفند 1388

نظرات0

◄ بازگشت به عرصه اقتصاد

● نويسنده: علي - صباغيان

● منبع: ماهنامه - همشهري ديپلماتيك - 1388 - شماره 35، ارديبهشت - تاريخ شمسی نشر 00/02/1388

در هنگامه‌اي كه اقتصاد در برزخ دولت، بازار و نهادهاي بين المللي گرفتار شده، بحران جديد اقتصاد جهاني بار ديگر پرسش قديمي نقش و جايگاه دولت در اقتصاد را مطرح كرده است

بيانيه نهايي سران گروه20 كه روز دوم آوريل 2009 (13 فروردين 1388) در لندن منتشر شد با اشاره به اينكه"با بزرگترين چالش براي اقتصاد جهاني در عصر نوين روبرو شده ايم" تاكيد دارد كه"تنها بنياد وشالوده مطمئن براي تداوم جهاني شدن و ارتقاي رفاه براي همه را يك اقتصاد جهاني آزاد و مبتني بر اصول بازار، مقررات و نظارت موثر و نهادهاي جهاني قوي تشكيل مي دهد".دقت در اين دو فراز كه از بندهاي دوم و سوم بيانيه نشست لندن سران گروه 20 ذكر شده نشان دهنده آن است كه اكنون فشارهاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي بحران اخير به نوعي پرسش هايي در خصوص كارآمدي آموزه هاي اقتصاد بازار در نيل به رفا و پيشگيري از بحران ها فرا روي تصميمگيران نظام سرمايه داري جهان قرار داده وآنها را برآن داشته تا برای فائق آمدن برای این بحران يك رويكرد تلفيقي از آموزه‌هاي اقتصاد دولتي، اقتصاد بازار و نهادهاي بين‌المللي پيشه كنند.

اگر چه ممكن است چنين تصور شود كه گنجاندن عباراتي همچون "مبتني بر اصول بازار آزاد"، "مقررات ونظارت موثر" و"نهادهاي جهاني قوي "كه در واقع بيانگر آموزه هاي سه رويكرد اقتصاد بازار آزاد بدون دخالت دولت، اقتصاد دولتي با برنامه ريزي متمركز دولتي و نقش نهادهاي بين المللي درتنظيم مناسبات اقتصادي جوامع است، نوع واژه‌پردازي معمول بيانيه هاي نشست هاي بين المللي است كه در واقع قصد راضي كردن همه شركت كنندگان در اين نشست ها را دارد اما دقت در متن بيانيه و نيز موقعيت زماني برگزاري نشست خلاف اين تصور را نشان خواهد داد.

نشست سران گروه 20 در لندن كه در واقع بعد از نشست اواخر 2008 اين گروه در واشنگتن دومين نشست آنها پس از آغاز بحراني كنوني اقتصاد جهان تلقي مي شود، بيانگر اين واقعيت است كه سران گروه 20 به عنوان مهم ترين مجمع غير رسمي كشورها‌ي صنعتي و درحال‌توسعه براي بحث و گفتگو درباره مسائل اصلي اقتصاد جهاني در حالي در لندن برگزار شده كه حدود 6 ماه از آغاز بحران گذشته و آثار شديد آن در عرصه هاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي جوامع آشكارتر و به قول بيانيه نشست سران 20 "از آخرين نشست ما عميق تر شده و بر زندگي زنان،مردان و كودكان هر كشوري تاثير گذاشته ...". اين امر نشان دهنده آن است كه تصميمات نشست سران گروه 20 كه در بيانيه نهايي آن متجلي شده با دقت و در پرتو شرايط واقعي و عيني اقتصاد جهان اتخاذ شده است.

بيانيه نشست سران گروه 20 اگر چه سعي دارد تا حد امكان در ظاهر همچنان پايبندي آنان بر آموزه هاي اقتصاد بازار آزاد را براي مقابله با بحران جديد نشان دهد، اما از آنجا كه يكي از عوامل اين بحران آموزهاي اقتصاد بازار اعلام شده آنها براي رفع اين نقيصه نگاهي نيز به ساير آموزهايي كه در گذشته يا دوران اخير در كنار يا در مقابل آموزهاي اقتصاد بازار آزاد راهكاري هايي براي اقتصاد جوامع ارائه كرده نيز داشته باشد. براين اساس بند دوم بيانيه نشست سران گروه 20 بلافاصله پس از عبارت" مبتني بر اصول بازار" كه نشان دهنده پايندي آنها به آموز هاي اقتصاد بازار آزاد است عبارت"مقررات و نظارت مؤثر" را كه بيانگر در نظر گرفتن نقش پر رنگتر براي دولت در اقتصاد است و نيز عبارت"و نهادها‌ي جهاني قو‌ي" را كه نشان از نقش موثر اين نهاد ها در تنظيم سياست‌هاي اقتصاد ملي كشورها دار ذكر مي‌كنند.

بحران کنونی اقتصاد جهانی بار دیگر مسئله نقش دولت و نيز نهادهاي بين المللي در اقتصاد را به یکی ازموضوعات مطرح عرصه سياستگذاری و علمی تبدیل کرده است.در طول‌ تاريخ‌، جوامع‌ مختلف‌ با اين‌ مشكل‌ اساسي‌ درتصميم‌گيري‌ اقتصادي‌ روبه‌رو بوده‌اند كه‌ با منابع‌ محدود چه‌ كالايي‌ و براي‌ چه‌ كساني‌ توليد كنند. در قرن‌ بيستم‌ دو نظام‌ اقتصادي‌ رقيب رايج‌ در اين‌ قرن‌ پاسخ هاي‌ متفاوتي‌ براي‌اين‌ مسئله‌ ارائه‌ كردند . اين‌ پاسخ ها عبارت‌ بودند: از اقتصادهاي‌ دستوري‌ كه‌ توسط يك‌ دولت‌ متمركز اداره‌ مي‌شود و اقتصادهاي‌ آزاد متكي‌ بر فعاليت هاي‌ بخش‌ خصوصي‌ . با اين‌ حال همواره‌ اين‌ پرسش‌ مطرح‌ بوده‌كه‌ دراقتصاد بازار" آزادي‌ اقتصادي"‌ كه به تعبير آدام اسميت ساز و كار آن به دست نامرئي اقتصاد سپرده شده چگونه‌ با "عدالت‌"سازش‌ مي‌كند. در اينجاست‌ كه‌ نقش‌ دولت‌ به‌ عنوان‌ عامل‌ موءثربر توزيع‌ عادلانه‌ درآمد و ثروت‌ در اين‌ نوع‌ اقتصادها نمودمي‌يابد.

طي‌ قرن‌ بيستم‌ و به ويژه پس از بحران اقتصادي دهه 1930 و در پرتو آموزه هاي جان مينارد كينز از يك سو و تحت تاثير آموزه‌هاي سوسياليستي كه در آن زمان در شكل دولت هاي كمونيستي در شوروي و كشورهاي اقماري آن تحقق يافته بود، اين‌ اجماع‌ اجتماعي‌ شكل‌ گرفت‌ كه‌ دولت ها حتي در بسياري‌ از اقتصادهاي‌ بازار سواي‌ از دلسوزي‌ و عدالتشان ‌بايد نقشي‌ در فراهم‌ نمودن‌ امكانات‌ زندگي‌ براي ‌خانواده‌هاي‌ نيازمند در كشور ايفا كنند و به‌ آنها براي‌ نجات‌ از فقر كمك‌ كنند. طی این مدت دولت‌ها در تمامي‌ اقتصادهاي‌ بازار حمایت از بيكاران‌، فراهم نمودن مراقبت هاي‌ بهداشتي‌ براي‌ اقشار فقير و منافع‌ بازنشستگي‌ براي‌ افراد بازنشسته‌ عرضه‌ مي‌کردند. این وضعیت چیزی است که از آن به عنوان دولت رفاه یاد شده است.

در ربع آخر قرن بیستم در پرتو تحولاتي از جمله ناكارمدي اقتصاد هاي متمركز دولتي در اتحاد شوروي و ساير كشورهاي بلوك شرق در نيل به رفاه شهروندان كه در نهايت نيز به سقوط كمونيسم انجاميد از يك سو و با روي كار آمدن دولت هاي راستگراي رونالد ريگان در آمريكا و خانم تاچر در انگليس نوعي حركت به سمت خلاص نمودن عرصه اقتصاد از بندهاي دولتي در شكل خصوصي سازي و مقررات زدايي در بسياري از كشوره آغاز شد که نتیجه آن باعث ظهور وضعیت موسوم به " اجماع واشنگتن" شد كه در نهایت محدوديت هاي برای نقش دولت در اقتصاد در پی داشت.

در ادامه این روندگسترش سريع بازارهاي مالي جهاني و مقررات‌زدايي از آنها و پيشرفت‌هاي تكنولوژي و ارتباطات كه باعث افزايش مبادلات مالي از حدود 200 ميليون دلار در روز در اواسط دهه 1980 به 5/1 تريليون دلار در روز در اواخر دهه 1990 شد، اين تصور را ایجاد کرد كه قدرت بازار كاملاً از حاكميت دولت رها شده است. البته بحرانی اقتصادی اواخر دهه نود بار دیگر این نطریه را به چالش کشید. پس از بروز بحران هاي مالي سال 1997 سياستگذاران با نفوذ كم‌كم پذيرفتند كه واگذاری کامل وظیفه تنظیم مناسبات اقتصادی در جوامع به قدرت بازار و کنار زدند دولت از این عرصه از نظر كاركردي ممكن است ايراد داشته باشد و رویارویی با بحران ها يك اقدام سياسي جدي – و نه يك اقدام اقتصادي محض - را مي‌طلبد.

البته در این دوران اگرچه دولت ها بار دیگر حضور خود را در عرصه اقتصاد نشان دادند اما تجلی این حضور بیشتر در شکل اقدامات بین المللی ظهور کرد.تلاش هايي كه بعد از سال 1997 براي اصلاح اين هنجارها و قواعد در حوزه‌هاي تجارت، سرمايه‌‌گذاري ، استانداردهاي كار ، محيط زيست، شفافيت، ظرفيت‌سازي و «مديريت» انجام گرفت، در واقع نوعی فاصله گرفتن از آموزه های اجماع واشنگتن بود به طوری از این تلاش ها به مي‌توان تلاش هايي براي ايجاد يك " اجماع فرا واشنگتني" كه طبق آن به نهاد هاي بين المللي همچون صندوق بين المللي پول، بانك جهاني، سازمان جهاني تجارت و ...نقش پر رنگتري در مديريت اقتصاد جهان و به تبع آن اقتصادهاي ملي داده، یاد شده است.

اکنون بحران اقتصادی جهان که بر خلاف بحران 1997 از قلب نظام سرمایه داری نشات گرفته، بار دیگر موضوع نقش دولت در اقتصاد و حدود آن را مطرح کرده است.نگاهی ساده به واکنش های چند ماهه دولت های به ویژه دولت های غربی به بحرانی کنونی اقتصاد جهان نشان دهنده سیر آنها در برزخ آموزه های دولت رفاه،اجماع واشنگتن و اجماع فرا واشنگتنی است. در این چارچوب از یک سوی دولت ها در اقدامات شوک درمانی اولیه در برابر این بحران نه تنها به آموزه های دولت رفاهی بلکه فراتر از آن به آموزه های اقتصاد دولتي پناه برده‌اند.

تجلي ساده این اقدامات آنها را می‌توان در اقدامات حمایتگرایانه ای مشاهده کرد که از سوی سردمداران نظام سرمایه داری لیبرال صورت گرفته است. این اقدامات حمایتگرایانه -که به ویژه پس از بحران دهه 1930 همه رهبران جهان بر اجتناب از آن تاکید می ورزیدند و سپس در طول 60 سال پس از جنگ جهانی دوم از طریق مذاکرات گات و بعدا سازمان جهانی تجارت بر جلوگیری از آن اصرا می وزریدند -اکنون علاوه بر اشکال قدیم همچون افزایش تعرفه ها و اعمال عوارض ضد دامپینگ اشکال دیگری همچون کمک مالی به شرکت های درحال ورشکستگی(به عنوان نمونه کمک آمریکا به صنایع خودرو سازی یا کمک فرانسه به صنایع هوانوردی)، اعطای یارانه به صنایع ورشکسته برای تقویت قدرت رقابتی آنها، ایجاد تبعیض بین شرکت های داخلی و خارجی که شعبات آنان بیشتر بیانگر افتخار ملی کشورهای متبوع است، (به عنوان نمونه کمک دولت آمریکا به شرکت‌های جنرال موتورز و فورد و کرایسلر و نه شرکت های تویوتا و بی ام و برغم آنکه این دو شرکت اخر نیز دارای مشکلات بزرگ، سرمایه گذاران بزرگ و کارکنان زیادی در آمریکا هستند) می‌توان اشاره کرد.

همچنین نوع دیگری از این حمایتگرایی در شکل تدوین قوانین و مقرراتی برای خرید کالاهای ملی نمود یافته است. به عنوان نمونه در طرح نجات و تحرک اقتصادی دولت آمریکا الزام شده تا هزینه های جدید برای خرید فولاد،سیمان و سایر محصولات به سمت تولید کنندگانداخلی سوق داد شود حتی اگر شرکت های خارجی تولید کننده این محصولات رقابتی تر باشد.

همچون نمونه های از حمایتگرایی در بخش مالی نیز آشکار شده است.طی مدتی که از آغاز بحران کنونی گذشته است فشار شدید بر بانک‌های که سرمایه‌گذاری دولتی را برای کاهش فعالیت های خارجی دریافت کرده اند و به منظور هدایت وجوه و منابع مالی اشان به سمت سرمایه گذاری درکشور خودشان وجود داشته است. نمونه آشکار این مورد انگلیس است البته تمایل شدیدی برای سرایت آن به بانک‌های آمریکا و سایر کشورهای نیز مشاهده می‌شود.

شکل دیگری نیز از دخالت دولت در اقتصاد متعاقب بحران کنونی اقتصاد جهان را می توان در تمایل شدید دولت ها برای کاهش ارزش پول های ملی به منظور کاهش قیمت کالاهای صادراتی آنها و از این طیق افزایش صادرات و تولید بروز کرده است.چین که همیشه از سوی کشورهای غربی برای این امر سرزنش می شده اکنون با انتقادات شدیدتری در این زمینه مواجه شده است.به عنوان مثال وزیر خزانه داری آمریکا اخیر در این مورد به چین هشدار داده که استمرا کاهش ارزش پول ملی چین می تواند به اقدامات تلافی جویانه از سوی آمریکا منجر شود.

همچنین تصمیم نشست گروه 20 در لندن در خصوص یک بسته یک تریلیون دلاری برای مقابله با بحران مالی جهان و اختصاص 750 میلیون دلار آن برای افزایش تقدینگی صندوق بین‌المللی پول نشانه از توجه اقتصاد‌های مهم جهان به رویکرد اجماع فرا واشنگتنی و نقش نهادهای بین‌المللی اقتصادی است.

به طور خلاصه می‌توان گفت آنچه از تصمیمات و اقدامات عملی کشورهای جهان و به ویژه اقتصادهای بزرگ بر می‌آید این است که در شرایط جدید جهانی، مقابله با بحرانی مالی و اقتصادی بزرگی که امروز جهان را فرا گرفته راهکارهای جدیدی مدنظر قرار گرفته که رویکرد تلفیقی به آموزه های اقتصاد دولتی،اقتصاد بازار آزاد، و سیاست های نهادهای بین المللی از درون آن ظهور کرده است. این امر نیز به نوبه خود بیانگر این واقعیت است که بر خلاف آنچه از گذشته های دور از سوی ایدئولوژی های رقیب سیوسیالیسم و لیبرالیسم در شکل نسخه‌های شفا بخش برای اداره امور زندگی اقتصادی مردم و جوامع ارائه شده، واقعیت‌های زندگی اجتماعی و اقتصادی جوامع پیچیده تر از آن است که نسخه‌های کلی صادر شده از سوی این ایدئولوژی‌ها به راحتی بتواند شفابخش آنها باشد.

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 6 اسفند 1388

نظرات0

◄ تعديل غرايز پيش نياز اصلاح الگوى مصرف

الگوی مصرف از زوایا و ابعاد گوناگونی قابل طرح و بررسی است و تحقق آن نیازمند سازو کارها و بسترهای لازم خود می باشد. تعدیل غرایز انسان که تمامی حرکات، سکنات و فعالیتهای درونی و برونی او را دربرمی گیرد یکی از مهم ترین مباحث مبنایی و اساسی اصلاح الگوی مصرف است که برای تحقق این امر حیاتی، باید به خوبی تبیین و مورد کنکاش و واکاوی قرار گیرد. مطلب حاضر در مقام تشریح بعد مثبت و منفی کاربرد غرایز است که در اصلاح الگوی مصرف باید مورد توجه و اهتمام لازم قرار گیرد. اینک با هم آن را ازنظر می گذرانیم.

● نويسنده: محمد رضا - مهدوی کنی

● منبع: روزنامه - کیهان - تاريخ شمسی نشر 27/02/1388

اهمیت وجود غرایز

بی شک، در وجود همه انسانها غریزه هایی وجود دارد که تمام حرکت ها و فعالیت های درونی و برونی وی از آن برخاسته و متاثر می گردد. مهم ترین این غرایز عبارتند از: حس کنجکاوی- حس حق جویی- حس عرفان و خداخواهی، حس ماورایی و کمال طلبی، حس زیبایی، حس عدالت خواهی، حس فداکاری و ایثار، حس سودجویی، حس خودخواهی، حب نفس، حب بقا، حب شخصیت، حب مال و ثروت، حب جاه و مقام و شهوت و غضب و... به عنوان مثال، یکی از غرایز انسان که مطرح شد حب نفس است، این غریزه منشا بسیاری از فعالیت های انسانی است که چون علاقه به زندگی دارد و می خواهد بماند، برای رسیدن به این هدف هرچه می تواند کوشش می کند. غریزه حب نفس است که هنگام مواجه شدن با خطری از ناحیه دشمن، انسان را وامی دارد که با تمام نیرو و توان به دفاع از خود برخیزد. بنابراین وجود غرایز در انسان منشا عمل و محرک او است.

کارکرد مثبت یا منفی غرایز

این غرایز دارای دو بعد مثبت و منفی هستند که در جهت ایجاد انگیزه ها و تنوع آن به خوبی و بدی نقش اساسی دارد. شناخت این غرایز و گستره اثرگذاری و اثرپذیری آن در جهت هدایت و کنترل، ضروری و لازم است. تمیز انگیزه های بد از خوب و شناخت هدف های عالی از پست، بستگی به خودشناسی دارد. چگونه ممکن است انسان در مسیر تکامل گام بردارد در حالی که ابزار کار را نشناخته و آن را در مسیر صحیح راهنمایی نکرده است؟

علم اخلاق در این زمینه راهنمای خوبی برای سالکان و طالبان راه حق است و ارزش ها و وسایل تحصیل آن را معرفی می کند و موانع و عوامل بازدارنده را باز می نماید.

باید دانست که کیفیت عمل و ارزش حقیقی آن در اخلاق اسلامی بستگی به نوع انگیزه و اهداف عمل کننده دارد و شکل ظاهری کار و رفتار به تنهایی معیار ارزشها (خوبیها و بدیها) به حساب نمی آید. نیت و رفتار اخلاقی انسان به اندازه ای مهم است که سرنوشت انسان را با آن می توان پیش بینی کرد. اصولا قرآن کریم سرنوشت افراد و اقوام و ملل را به تغییر در نیات و مقاصد آنها مرتبط می داند (رعد -11)

تاثیرگذاری غرایز درونی

هر چند عوامل بیرونی در ساختار انگیزه های انسان بی تاثیر نیست ولی باید دانست که عوامل اصلی در شکل گیری اهداف انسان همانا عوامل درونی است و چنانکه معلوم است عوامل درونی بر دو گونه است: 1- طبیعی 2- اکتسابی

عوامل طبیعی عبارت است از غرایز و احساسات خداداده که به طور طبیعی در وجود انسان آفریده شده است. عوامل اکتسابی صفات و ملکات نفسانی انسان است که به مرور زمان در اثر اعمال و رفتار اختیاری در انسان بوجود می آید. فعالیتهای انسان در تمام حالات از این عوامل متاثر است و این عوامل زمینه ساز تصمیم گیری ها و حرکات انسان است و استعدادهای انسان در این چارچوب به فعلیت می رسد.

این همه اصرار بر شناخت نفس و کنترل و هدایت غرایز و نیز تاکید بر تهذیب و تزکیه نفس به خاطر نقشی است که این عوامل در اعمال و رفتار و کیفیت آن دارد. چنانکه اعمال و رفتار انسان نیز متقابلا در شاکله و ساختار روحی وی اثر می گذارد. انسان شکمباره و شهوت پرست، انسان خود ساخته و خداپرست، انسان ترسو و بزدل و انسان شجاع و دلیر هر کدام رفتارهای متضادی را از خود بروز می دهند و این نیست جز به خاطر عوامل نفسانی و غرایز طبیعی انسان تا کدام چیره گردد و زمام امور را به دست گیرد. پس باید انسان را ساخت یعنی او را مالک خویشتن خویش قرار داد تا او بر جهان حاکم باشد نه جهان حاکم بر او.

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 6 اسفند 1388

نظرات0

بعد مثبت یا منفی مال و ثروت

الف) بعد مثبت

قرآن کریم درچند مورد از مال و ثروت تعبیر به خیر می کند که چند نمونه را یادآور می شویم:

«بر شما نوشته شده هنگامی که یکی از شما را مرگ فرا رسد اگر خیری (مالی) را از خود به جای گذارده است وصیت برای پدر ومادر و نزدیکان به طور شایسته کند. این حقی است بر پرهیزکاران» (بقره- 179)

مرحوم طباطبایی(ره) می گوید: «والمراد بالخیر المال» «مقصود از خیر مال است» (المیزان، ج1، ص449) و در ذیل آیه «و انه لحب الخیر لشدید» (او علاقه شدیدی به خیر دارد) می نویسد: «الخیر مال» «مقصود از خیر همان مال است»

در مورد دیگر، خداوند متعال از مال به عنوان زینت دنیا نام می برد، «المال والبنون زینه الحیوه الدنیا» مال و فرزندان زینت حیات دنیا هستند (کهف، 64)

همچنین در آیه دیگر خداوند متعال مال را قوام و پایه زندگی قرار داده است و می فرماید: «ولاتوتوالسفهاء اموالکم التی جعل الله لکم قیاما...» اموال خود را که خداوند وسیله قوام زندگی شما قرار داده است به دست سفیهان ندهید...

خلاصه، اگر مال و ثروت از راههای مشروع کسب شود و در راه حلال ودر جهت خدمت به مردم به مصرف برسد از نظر اسلام ارزشمند و دارای بار مثبت و ایجابی است.

ب) بعد منفی

از سوی دیگر قرآن کریم مال و ثروت را باعث غفلت از یاد خدا شمرده و می فرماید: «ای اهل ایمان! مال و فرزندانتان شما را از یاد خدا غافل نسازد...» (منافقون-9)

در جای دیگر ثروت اندوزان را (کسانی که مال و ثروت را گردمی آورند و آن را در راه خدا انقاق نمی کنند) برحذر می دارد و اموالی را که ذخیره کرده اند، وسیله عذاب آنها در قیامت می داند، (توبه -43). همچنین می فرماید: «اموال و فرزندان شما نمی تواند وسیله تقرب شما به خدا باشد» (سبا-73)

ازسوی دیگر در روایات و مال ثروت مذمت شده و به عنوان ماده شهوت و آمال و آرزوهای انسان (نهج البلاغه، حکمت85) و موجبات رنج و سختی و مرکبی برای ناراحتیها (فهرست، غررالحکم، ص573) توصیف شده است. بنابراین در یک جمع بندی خلاصه می توان گفت هریک از غرایز انسان اگر درمسیر افراط و تفریط قرارگرفته و از مسیر تعادل و میانه روی خارج گردد، آثار زیانبار، مخرب و جبران ناپذیری برای انسان به دنبال خواهد داشت و درنهایت او را درمسیر انحطاط و قهقرا سوق خواهد داد.

ادامه مطلب

نويسنده:وحید صباغی

پنج شنبه 6 اسفند 1388

نظرات0

:: سال 88،سال اصلاح الگوي مصرف ::