نتیجه گیری و ارئه چند پیشنهاد

آنچه بر اصلاح الگوی مصرف و دست‌یابی به فرهنگ بهینه‌ی مصرف در كشور دارای اهمیت می‌باشد این است كه اصلاح الگوی مصرف نیازمند تبیین استراتژی و تعیین خط‌مشی است كه طی آن، این اصل به یك شعار تغییر ماهیت ندهد. در واقع لازمه‌ی دست‌یابی به این مهم در كشور، خیزش و حركتی عمیق از سوی مسؤولان و همه‌ی آحاد جامعه می‌باشد. لذا می‌بایست همگی این اصل را یك ضرورت دانسته و فعالیت‌های خود را در راستای رسیدن به این اصل مهم برنامه‌ریزی نمایند و برای دست‌یابی به این امر فرهنگ‌ساز اقدام نمایند.

آنچه كه رهبر فرزانه‌ی انقلاب بر آن تأكید می‌ورزند، این است كه "همه‌ی ما به‌خصوص مسؤولان قوای سه‌گانه، شخصیت‌های اجتماعی و آحاد مردم باید در سال جدید در مسیر تحقق این شعار مهم، حیاتی و اساسی یعنی اصلاح الگوی مصرف در همه‌ی زمینه‌ها، برنامه‌ریزی و حركت كنیم تا با استفاده‌ی صحیح و مدبرانه از منابع كشور، مصداق برجسته‌ای از تبدیل احوال ملت به نیكوترین حال‌ها، ظهور و بروز یابد."

بنابراین تأكید رهبر معظم انقلاب بر اصلاح الگوی مصرف نشان‌گر این موضوع به‌عنوان بستری مناسب برای شكوفایی و دست‌یابی به اقتدار ملی است. لذا پرهیز از شعارزدگی و حفظ صیانت اصل موضوع به‌عنوان مهم‌ترین عامل در مسیر اصلاح الگوهای مصرفی و همچنین تبیین و تحقق آن، وظیفه‌ی اصلی همه‌ی مردم و مسؤولین به‌شمار می‌رود.

برای تحقق اصلاح الگوی مصرف و شناخت بستر و راه و روش‌های آن، نیازمند شناسایی عوامل و زمینه‌های وضع موجود هستیم كه به برخی از آن‌ها اشاره شد. در پایان این مقاله و به منظور ارائه‌ی‌ رهیافت‌های مفید برای دست‌یابی به مدل ایده‌آل برای نیل به جامعه‌ای كه در آن الگوهای مصرف به شكل عالمانه و صحیح، اصلاح شده است، چند راه‌كار پیشنهاد می‌گردد. بررسی این راه كارها و هرگونه پیشنهاد اصلاحی درباره‌ی آن‌ها نیز نیازمند تلاش صاحبان خرد و اندیشمندان جامعه است.

1. فرهنگ‌سازی؛ فرهنگ‌سازی پایدار، بستر اصلی نهضت اصلاح الگوی مصرف می‌باشد. یكی دیگر از ابعاد فرهنگ‌سازی كه به نوعی مهم‌ترین بخش آن است و می‌بایست به‌عنوان پیش‌نیاز هر كاری همچون اصلاح مصرف انجام شود، توجه به مسأله‌ی تغییر نگرش‌هاست.

2. تغییر نظام مصرف؛ نظام مصرف هر جامعه باید متناسب با فرهنگ بومی ‌و محلی باشد و همانند گرانیگاه تعادل میان منابع تولید و نیازهای جامعه را ایفای نقش بكند.

3. ایجاد ساختارهای جدید و مبتنی بر نظام الگوی مصرف با هدف صرفه‌جویی؛ تغییر و اصلاح الگوی مصرف بدون تحول در مراحل تولید و بسترهای اقتصاد كلان، اصولاً امكان‌پذیر نخواهد بود. بسیاری از كارخانه‌ها و صنایع تولیدی ما یا دچار فرسودگی و فقر فن‌آوری شده یا محصولات و كیفیت آن‌ها متناسب با نیاز جامعه و دانش‌آمروزی در حوزه‌ی صنعت نیست. لذا باید ضمن توجه به مقوله‌ی استاندارد (نظام ایزو) در فرآیند تولید، می‌توان از فن‌آوری‌های جایگزین و نسل جدید خطوط تولید استفاده كرد.

4. جهت‌گیری صحیح نظام اجرایی و سیاست‌گذاری؛ رسیدن به نظام الگوی مصرف كارآمد، بدون قوانین و نظام حقوقی شفاف و نشاط‌آفرین ممكن نیست. دستورالعمل‌ها و مقررات باید در دو حوزه‌ی سیاست‌گذاری كلان و نیز قوانین و مقررات عینی برای تهیه‌ی نظام الگوی مصرف كشور تدوین و تصویب گردد.

5. نقش خانواده در اصلاح الگوی مصرف؛ خانواده مدرسه اصلی آموزشی و پرورشی رفتار مصرفی است به لحاظ تجربی و با آزمون‌های علمی‌ اثر خانواده بر رفتار مصرفی اشخاص كاملاً محرز شده است.

6. نقش جوان مسلمان در اصلاح الگوی مصرف؛ بدون تردید، جوانان از مهم‌ترین سرمایه‌های بشری در هر جامعه‌ای هستند و آثار مادی و معنوی فراوانی برجای گذاشته‌اند. امروز برخی تلاش می‌كنند تا ذهن جوانان را به امور واهی و پوچ مشغول سازند تا به فكر سازندگی و آبادانی كشور خود نباشند. در همین راستاست كه قشر عظیمی ‌از كشور یعنی جوانان می‌توانند با بكارگیری راهبردهای ارائه‌شده در بالا كشور را در دست‌یابی و عمل به این نظام یاری كنند.

7. نقش رسانه ملی در ترویج نگاه عیب‌جویانه به اسراف؛ صدا و سیما به‌عنوان دانشگاه عمومی می‌تواند با تهیه‌ی برنامه‌های جذاب و قابل استفاده، اقشار مختلف مردم را كماكان به صرفه‌جویی ترغیب و با دیدی تازه از زوایای مختلف مسایلی كه هنوز مطرح نشده را تشریح نماید. مثلاً به‌تدریج برنامه‌هایی را تهیه و پخش نماید كه فقط شامل صرفه‌جویی در آب، برق، گاز و بنزین نباشد، بلكه اموری مانند توجه جدی به بیكاری و نیازمندان جامعه، گسترش امكانات رفاهی عمومی  و نحوه‌ی سرمایه‌گذاری عمومی جامعه در آن‌ها لحاظ گردد.

  نويسنده: مهدی قمصریان

پایگاه اطلاع‌رسانی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای  khamenei.ir

پایگاه اطلاع‌رسانی دولت

مقالات پایگاه اطلاع‌رسانی نمایه با موضوع اصلاح الگوی مصرف

مقالات پایگاه اطلاع‌رسانی مركز تحقیقات صدا و سیما

پایگاه اطلاع‌رسانی اصلاح الگوی مصرف؛ پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی قم

(مربوط به محور همت مضاعف و کار مضاعف در استفاده ی بهینه از منابع و امکانات موجود)