دلايل رواج اسراف و مصرف گرايي :

  1- حبّ نفس ، حبّ دنيا و تنوّع طلبي :

ما عادت نكرده ايم كه براي نياز ، زندگي كنيم ، عادت كرده ايم كه براي نياز نفس خود زندگي كنيم ، نفسي كه سيري ناپذير است ! ميزان بسيار زياد تنوّع طلبي در جامعه‌ي ما باعث اسراف بسيار زيادي شده : تغيير ماشين ، موبايل ، خانه ، غذا و فرش و لباس و ... باعث شده دچار مصرف گرايي افراطي شويم . در حالي كه كمد ما پر از لباس است ، ما دائم در حال تغيير آن هستيم . لباس هاي قبلي كه در كمد است هزينه‌ي مملكت است كه بايگاني شده ، مثل اين است كه شما پول ها را از بانك بگيري و بگذاري در خانه ات . بعد هم مي گويي من كاري كه نمي كنم ، چه اسرافي ؟!

امّا نگهداري همين هزينه مثل اين است كه پول را بگيري و بگذاري در صندوق . بايد نفست را آدم كني . عُرفا جملاتي مي فرمودند كه امروزه اصلا خريداري ندارد . مي فرمودند : طعام را للقوّه بايد خورد . يعني بايد طوري غذا خورد كه قوّت بگيري نه طوري غذا خورد كه نفست قدرت بگيرد . سفره هاي بسيار رنگيني كه خورده هم نمي شود از بس كه زياد است . و بعد هم دور ريخته مي شود .

اگر در استفاده از وسايل نقليه ، نفس بخواهد استفاده كند ، انسان مصرف گرا مي شود . در هر چيز ديگري هم همين طور هست . در جهان امروز ميزان استفاده از اطعمه و اشربه‌ي غيرمجاز - چيزهايي كه براي بدن لازم نيست و براي انسان ضرر دارند مثل انواع و اقسام نوشابه ها و تنقلات – بسيار زياد است . و ترك استفاده از اين مواد مضر و غير ضروري مي توان هزينه‌ي لازم براي حل بسياري از مشكلات مملكت را فراهم كرد .

در زمان بحران اقتصادي تايلند پادشاه تايلند اعلام كرد كه هر تايلندي يك قاشق برنج كمتر بخورد تا اين بحران اقتصادي برطرف شود . بدين نحو بحران اقتصادي تايلند در طول يك ماه حل شد و به جايي رسيد كه تايلند امروزي از كشورهاي مهم صادر كننده‌ي برنج است .

در بحران كرده جنوبي ، رئيس جمهور كره جنوبي اعلام كرد كه زن ها مقداري از طلا خود را براي حل بحران اقتصادي بدهند . بحران اقتصادي حل شد و بعد با اين پول جمع شده ، صنايعي راه انداختند كه دارد آمريكا را فلج مي كند . مثل صنايع اتومبيل .

مشكل ما بد مصرف كردن است و اگر مصرف را بياوريم تا جايي كه براي ما سود داشته باشد ، خوب است . اگر خواهان رفاه هستيم رفاه نيز حد و مرزي دارد . نبايد به اقتصاد مملكت براي رفاه خود ضربه بزنيم . اگر مي خواهيد سرمايه گذاري كنيد توي بانك و يا بازار بورس سرمايه گذاري كنيد . در غرب اجازه داده نمي شود كه اقتصاد فردي به اقتصاد ملّي ضربه بزند . در غرب اصلا خانه نمي خرند . خانه را با وسايلش اجاره مي كنند .

علّت عقب افتادگي ما از كشور هاي غربي اين است كه فرهنگ ما مشكل دارد . به خاطر حبّ نفس و تنوّع طلبي داريم به اقتصاد مملكت ضربه مي زنيم .

  2- خود خواهي و ديگر نبيني :

از دلايل ديگر مصرف گرايي ، اين است كه خبر از قشر محروم نداريم . مقام معظم رهبري در ديدار با زنان فرمودند : در مملكتي كه محتاج به كمك زياد است ، چرا اين قدر تزئينات مي خريد ؟ در مملكتي كه مي شود به جاي خريدن اين تزئينات مشكلات بسياري از افراد محروم جامعه را حل كرد ، چطور جرأت مي كنيد اين طور خرج كنيد ؟ اين به خاطر حسّ خودخواهي ماست كه نسبت به ديگران بي تفاوت هستيم . راجع به زندگي ديگران و آن چه در دنيا مي گذرد بي خبر هستيم . روزانه در جهان سي هزار نفر از گرسنگي مي ميرند . آن وقت ما هر وقت حوصله مان سر رفت ، چيزي مي خوريم ! اين مصرف گرايي است .

  3- عرف و جامعه :

يعني قوانين عرفي كه دارد بر ما حكومت مي كند يعني به جاي آن كه به جامعه رنگ بدهيم ، جامعه به ما رنگ مي دهد حتّي در بين مذهبي ها . اگر برادري يا خواهري بخواهد بر طبق الگوي اسلامي مصرف كند و بخواهد اسراف را از زندگيش حذف كند بزرگ ترين مشكلش جامعه‌ي ما و اطرافيانش است . اگر دختر يا پسري بخواهد ساده و با مهريه‌ي پايين ازدواج كند ، مورد تمسخر اطرافيان قرار مي گيرد . حتّي در بين مذهبي هاي جامعه نيز اين موضوع رواج دارد . كليد مشكل ازدواج در جامعه در دست پدر و مادر هاي جامعه‌ي ماست كه بسيار مصرف گرا هستند . مي شود انسان شيك و تميز و مرتب باشد با اين كه خوب وسايلش را نگه دارد . مخصوصا در بين خواهران ما كه احساسات قوي دارند ، مصرف گرايي باعث آزار و اذيتشان مي شود . اين موضوعات براي پسر ها زياد حائز اهميت نيست امّا اگر خواهري بخواهد به حرف رهبرش عمل كند ، جامعه به او فشار مي آورد و اگر او متفاوت از ديگران عمل كند تحقير و تمسخر مي شود . ادّعاهاي مذهبي ها كه مدّعي پيروي از حضرت فاطمه (س) هستند گوش فلك را كر كرده است امّا سر سوزني از هواي نفساني ، تجمّل گرايي و رسم و رسومات مسخره‌ي خود پايين نمي آيند . براي حضرت زهرا (س) يك دهه مي گيرد و گريه مي كند امّا وقتي به او گفته مي شود الگوي زندگيت ، زندگي حضرت زهرا (س) باشد ، مي گويد به ما چه ! فاطمه‌ي زهرا براي خودش ما هم براي خودمان ! اين توهين به اهل بيت است . يك دهه براي حضرت زهرا (س) و يا امام حسين (ع) عزاداري مي كنيم و بقيه‌ي سال نيز بايد مانند آن ها زندگي كنيم . 4 تا روايت هم پيدا كرده اند كه « زن خوب ، مركب خوب ، خانه خوب و ... » در مقابل علامه مجلسي روايات بسياري دارند كه بر طبق آن اين جور زندگي كردن نفاق است . « يؤمنون بعض يكون بعض » يعني چيزهايي از دين را كه مطابق دل خود مي بيند قبول دارد و به بقيه‌ي دستورات محل نمي گذارد و مي گويد ما همين تكّه از دين را گرفته ايم . اين از آثار نفاق است . از خصوصيات منافقين در قرآن آمده است كه بخش هايي از دين را جدّي مي گيرند چون آن را دوست دارند و به بخشي ديگر عمل نمي كنند و آن را فراموش مي كنند چون آن را دوست ندارند .

مشكل ما اين است كه عرف و جامعه دارد فشار مي آورد . امّا زمان انقلاب ، اوضاع جامعه برعكس بود . خدا لعنت كند كساني را كه آن فرهنگ را برداشتند و فرهنگ تجمل را به جايش گذاشتند . مصرف گرايي دقيقا چيزي است كه دشمنان ما خواهان آن هستند . يعني كه پول را به سمت دشمنان سوق بدهيم ، اوضاع آن بهبود يابد و اوضاع آن خراب شود . مثلا در يك خيابان كه رد مي شوي 3000 تا پوشاك فروشي و يا 170 تا طلا فروشي هست ! فكر مي كردم كه در يك خيابان كه 170 تا طلا فروشي هست ، يعني همه‌ي آن ها درآمد دارند ؟ مردم كه اين قدر درآمد ندارند . فهميدم كه مردم طلا نمي خرند ولي مدام طلاهايشان را عوض مي كنند . به روز مي كنند . وقتي مي گويند خانه تكاني ، به اين معني نيست كه همه‌ي وسايل خانه را بيرون بريزي و دوباره از نو بخري !

4- خودنمايي :

برادر و يا خواهري كه فكر مي كند محبت دست لباس و زينت است ، برادر و خواهري كه فكر مي كند مي تواند قلب مردم را با زينت و لباس و آرايش فتح كند ، هر روز 5 بار در نمازهايش و در هر نوبت 2 بار به دروغ مي گويد ايّاك نعبد و ايّاك نستعين. اگر مي خواهي خودنمايي بكني ، خدا بايد تو را بنماياند ! با لباس كسي بهت نگاه نمي كند .

در مورد مذهبي هاي ما گفته مي شود كه در مجالس عروسيشان در طول يك شب چندين بار لباس عوض مي كنند . كساني كه با لباس ، با ماشين ، با خانه ، با رنگ هاي مختلف و با جلوه نمايي و خودنمايي افراطي سعي مي كنند در جامعه خودي نشان بدهند ، از نظر روان شناسي مبتلا به عقده هاي رواني هستند . آدم كه نبايد با لباس و ماشين خودش را نشان بدهد . در مورد رسيدگي به خود ، پيامبر (ص) فرمودند تميز و منظم باشيد .

البتّه بعضي برادران و خواهران ما افراطي هستند . از نظر رسيدگي به خود به خصوص بعد از ازدواج بي توجّه هستند . دين نيز اين را قبول ندارد . از زيبايي هاي ذات زنان اين است كه بايد در خود و يا در لباسشان زيبايي هايي داشته باشند ، امّا در اين مورد نبايد افراطي باشيم .

  5- خانواده و محيط خانواده :

رسم و رسومات خانواده اگر با فرامين ديني منافات داشته باشد بايد آن ها را كنار گذاشت . مثلا رسم دارند 3 شبانه روز عروسي مي گيرند . رسم مزخرف و مسخره اي هست . به جاي هزينه براي چنين مراسمي مي توان اين پول را براي حلّ بسياري از مشكلات جامعه به كار برد .

  6- تقليد :

الف) نقش حاكمان و حكومت در تقليد : النّاس علي دين ملوكهم . مردم به دين بزرگ تر هاي خودشان نگاه مي كنند . ملوك در اين جا الزاما به معني حاكمان يك حكومت نيست . ملوك به معناي بزرگ تر هاي ما است .

اين بهانه كه من خانه اي از خودم ندارم ، اين خانه اي در آن نشسته ايم مال دولت است ، بهانه اي است كه هر كسي بهش مي خندد . وقتي كسي در خانه‌ي امرا زندگي مي كند ، اخلاق امرا را پيدا مي كند . اگر امرا و حاكمان يك كشور در بالاترين سطح يك جامعه زندگي كنند ، هر گونه مبارزه با مصرف گرايي در سطح عمومي مردم يقينا بي حاصل و بي نتيجه است . مردم مي گويند برو ببين بالا چه خبر است ! در مملكت ما قانون « از كجا آورده اي » بايد دوباره احيا شود . كساني كه ميلياردي و تيلياردي در مملكت مصرف مي كنند بايد رسوا شوند تا مردم بدانند كه زهد به عنوان يك اصل اخلاقي اسلامي كه در جمهوري اسلامي بايد رعايت شود ، نهادينه شده است . اگر از مقامات بالاي كشور شروع به پرورش زهد كنيم ، مردم نيز از حاكمان و فرمانروايان خود تقليد مي كنند . نه اين كه مثلا اگر رئيس جمهور و يا فلان وزير به شهر يا كشوري دعوت مي شوند و سفره‌ي رنگيني هم انداخته شده ، همه عكس بگيرند كه رئيس جمهور پاي سفره‌ي رنگين نشسته ! نه ، منظور اين نيست . رسم اين است كه از مقامات اين گونه پذيرايي شود . منظور اين است كه روال زندگي بايد صحيح باشد . وگرنه عكس پاي سفره رنگين همه دارند ، عكس پاي سفره نان و پنير و سبزي هم همه دارند . عكس دليل نيست . بايد ببيني عقيده و روش زندگي آن مقام كشوري چيست . اميرالمؤمنين (ع) در نامه اي به عثمان بن حنيف نوشته اند « شنيدم كه در پاي سفره‌ي رنگين بوده اي ، شنيدم كه اغنيا را بر فقرا ترجيح داده اي . » او با برنامه ريزي انتخاب كرده بود كه بر سر اين سفره بنشيند و اغنيا را بر فقرا ترجيح داده بود .

مهم روال زندگي است ، وگرنه هر فردي ممكن است گاهي در پاي سفره هاي رنگين هم باشد . ما اين مدل افراط گري را نيز قبول نداريم كه از حاكمان خود بخواهيم هرگز و هيچ جايي ماشين خوب سوار نشوند و يا پاي سفره هاي رنگين نباشند . بايد ديد روال زندگي آن ها چيست . ما از حاكمان توقع داريم كه روال زندگيشان بر مبناي زهد باشد . نه اين كه در حكومت جمهوري اسلامي يك مسئول به شهري سفر كند ، و براي اين كه كباب درجه يك بخورد از شهر ديگر با هواپيما برايش كباب بياورند ! آن هم در جمهوري اسلامي !

چون آقا فرمودند ، حاكمان بايد روال و شيوه‌ي زندگي خود را مشخص كنند . يا بيايند قانون بدهند بگويند وقتي رهبر صحبت مي كند براي مردم صحبت مي كند ، به دولتي ها كاري ندارد ! اين قانون اوّل . قانون دوم اين كه نخير ! آقا براي دولتي ها صحبت مي كنند و بعد با مردم . اگر قانون دوم درست است ، تمامي حاكمان نظام اعم از مجلس ، قوه قضائيه ، قوه مجريه ، شوراي نگهبان ، مجمع تشخيص مصلحت نظام بايد روال و شيوه‌ي زندگي خود را براي مردم روشن كنند . شفّاف به مردم گزارش بدهند .

اگر اين اتّفاق افتاد ، ما امسال از دام شعاري شدن بيرون رفتيم وگرنه امسال هم مثل سال هاي قبل ! هر چقدر در سال هاي قبل مملكت علوي شد ، امسال هم مصرف گراييش كم مي شود !

بنابراين ما از حاكمان انتظار شفاف سازي در مورد روال زندگيشان و نحوه‌ي مصرفشان داريم .

  ب) نقش رسانه ها در تقليد : وقتي كه رسانه هاي ما دائم در حال ترويج مصرف گرايي هستند ، جمع ترويج مصرف گرايي با سال اصلاح الگوي مصرف چگونه اتّفاق خواهد افتاد ؟

رسانه هاي ما مي توانند همان گونه كه براي كمپاني هايي بهترين تيزر هاي تبليغاتي را با بهترين كيفيت مي سازند ، براي مصرف گرايي هم مي توانند امسال انيميشن ، تيزر و كليپ هاي جذاب و زيبا بسازند براي دادن الگوي زهد به جامعه .

بايد ببينيم كه آيا امسال اين اتّفاق مي افتد و يا اين كه در بين فيلم ها و برنامه هاي تلويزيون تبليغ 200 نوع پفك و يخچال پخش مي شود ، بالايش هم مي نويسند سال اصلاح الگوي مصرف !!!

مثلا در نذورات ما اسراف ميشود؛ در مسير خدا، اهل بيت، امام حسين(ع). اولا بسياري از اين سفره هايي که انداخته ميشود اصلا سنديت نداره؛ يعني بايد دستوري باشد مگر اینکه بگویید نذري برا امام حسين دارم ميکنم. اينکه بگویي سفره ي حضرت عباس انداختي با اين آداب، آدابش رو بايد معصوم تعيين کرده باشد وگرنه بدعت ميشود؛ مثلا ميگوید سفره اي گرفتيم نذر حضرت عباس توسلي هم هست، قرائت قرآن و نوحه هم بخوانيم اين مشکلي ندارد، ولي اگر بگویيم آدابی است  بايد در اين سفره رعايت بشود اين ها اصلا مشکل ايجاد ميکند؛ بدعت ميشود.

ثانيا بيشتر اين سفره ها بيشتر از روی چشم و هم چشمي است ! سفره حضرت عباس ميندازه بعد خانم های همسايه ميان. اين چيزها بيشتر زنانه ست خواهرها بیشتر اهل این مسائل هستند، بعد ميره سفره اينو ميبينه ميگه يه سفره بايد بندازم چشم فلانی در بیاد !!  اين چه دينيه قربونت برم ؟! يا بعضا بعضي از خواهران ما نمايشگاه راه مي اندازن اونجا ! يعني ميروند برای اينکه خودشان را نشان بدهند!!  جوری که اگر کسی از بیرون نگاه کند ، فکر نمي کند اين ها مثلا عزادار  اباعبدلله هستند يا سفره حضرت رقيه است ! در  شيراز يه رسمي دارن 21 ماه رمضان سمت محله سعدي ، سفره حضرت آقا اميرالمومنين مي اندازند؛ مردم می آیند نمي دانند چه خبر است؛ تمام ديوارها گِلي، محل خيلي زيبايي مثل خانه حضرت اميرالمومنين درست کرده اند. مي نشينيد؛  نان می گذارند با نمک و شير؛ یه عده ای  فکر می کنند این قسمتش دیگر یک کار سمبلیک است؛ برای افطار نان و نمک و شیر. طرف یه کم میخوره؛ منتظر افطار می نشیند ! میگه آقا افطار چی شد؟!  میگویند افطار همین بود . حقیقت سفره حضرت رقیه این است. این سفره هایی که الان می اندازند نیست ! حقیقت سفره امیرالمومنین همین است؛ نان و نمک و شیر؛ تازه بین نمک و شیر یکی اش رو آقا امیرالمومنین انتخاب میکردند حالا اینجا دوتایش را می گذارند، برای اینکه خود آقا فرموده اند نمیتوانید مثل من باشید؛ ولی خیلی ها اونجا میان می گویند تبرکی میخوریم اینجا بعد میریم خونه افطار!! سفره اهل بیت این است، وقتی سفره برا حضرت رقیه می اندازی باید یک غذای بسیار ساده باشد و اسراف نشود؛ چشم و هم چشمی نباشد، نمایشگاه مد و لباس هم نباشد. نذورات دیگر؛ مثل نذرهایی که اصلا سودی ندارد برای هیچ کسی؛ مثلا من نذر میکنم که اگر آقا امیرالمومنین، امام حسین، قمر بنی هاشم، حضرت زینب (سلام الله علیهم اجمعین) فلان کار کردند من مثلا 10 میلیون تومان می دهم حسینیه را سرامیک درجه 1 آلمانی بزنند!!! این چه کاریه؟ در مسیری نذر کن که اهل بیت هم بپسندند. در ساخت مساجد و حسینیه ها؛ باز این ها  بحث های دیگری است که مواظب باشید اسراف نشود یعنی پولی که میخواهد اینجا خرج بشود از آن نهایت استفاده بشود.

مسجد، حسینیه - من در استانی یک حسینیه دیدم که اول خیلی غبطه خوردم که چه حسینیه خوبی، کاش ما یک همچین حسینیه ای داشتیم؛ 10000 متر مربع .خیلی قشنگ بود؛ 10000 متر درسه طبقه؛ تقریبا 70، 80 هزار نفر جمعیت توش جا میگیرن؛ هیئتی بنشینند؛ من رو بردن اونجا بازدید مثلا یه اثر خیلی مهم؛ گفتن فقط ظهر عاشورا هیئت ها میان اینجا سینه میزنن در رو قفل میکنن و میرن؛ فقط ظهر عاشورا ! پاتوق همه ی هیئتهاست؛ آقا تو که این همه جمعیت نداری حسینیه رو پر کنه، در طول سال ازش استفاده بهینه بشه، این چه کاریه میکنی؟

مثلا در مسجد موقع نماز جماعت دوتا ردیف می ایستند؛ همه بالای 80 سال ! در هیئت امنا اختلاف میشود 3 تاشون میرن بیرون میگن یه مسجد دیگه بسازیم  !! اون ها هم یک ردیف دیگه نماز جماعت دارند بالای 85 سال!! خب این چه کاریه شما می کنید؟ این ها واقعا خدایی است؟ ؟ اصلا من و شما اجازه داریم پولی که مردم دارند میدهند در راه خدا در این مسیرها خرج کنیم؟ این ها بالاترین نوع دزدی از خود  کیسه اهل بیت است.

در کارهای فرهنگی؛ آقا اگر که در کانون ما (اینکه میگم هست در کانون متاسفانه ، برادرها و خواههارا باید بیشتر دقت کنند) اگر کانون ما امشب مراسم گرفت براش تراکت بیشتر از اون چیزی که لازمه زد و این تراکت ها اسراف شد این گناه کبیره در کیفیت مراسم کانون تاثیر خواهد گذاشت، شک نکنید؛ اگر هر اسراف دیگه ای شد،در غذا همینطور، اگه اسراف شد که ما بحث اسراف و تبذیر رو تو تعریفش باز میکنیم که ممکنه تبذیر هم بشود؛ اگه اسراف شد در کیفیت معنوی تاثیر میذاره؛ چون ما تاریکی را اوردیم در محیطی که نور داره و این تاریکی نور را رد میکند.

8- وسواس؛ نعوذ بالله بعضی از کسانی که مبتلا به وسواس هستند؛ فکر میکنن خیلی مقدسند !! این ها خیلی شیطانی هستند، چون وسواس یعنی وسوسه ای از طرف شیطان؛ دام شیطان، فکر میکند موقع وضو گرفتن به جای 1 لیتر اب 6 لیتر آب مصرف کند خیلی مقدس می شود !  مثلا در طهارت و نجاست فکر میکنه دیگه خیلی مقدسه دائم داره دستش رو آب میکشه، این مقدس نیست این شیطانی است، یعنی افتاده است در دام گناه کبیره اسراف، شوخی گرفته این را . اهل نعوذبالله فحشا نبوده شیطان گفته اشکال نداره؛ (اغلب موارد فحشا گناه صغیره است) می اندازیمش در دام یک گناه کبیره؛ گناه کبیره گناهی است که خداوند تبارک و تعالی در قرآن وعده آتش داده باشد به آن .