نقش «قيمت» در اصلاح الگوي مصرف

نوشته شده توسط گروه راهکار

سه شنبه ، 19 خرداد 1388 ، 08:37

قدس در گفتگو با كارشناسان بررسي مي كند ؛ نقش «قيمت» در اصلاح الگوي مصرف * فرزانه غلامي گروه اقتصادي: براساس گفته هاي مسؤولان حوزه نيرو، ايران بيش از دو و نيم برابر متوسط جهاني انرژي مصرف مي كند، اين در حالي است كه گفته مي شود الگوي مصرف تعريف شده در بخش برق 200 كيلووات به ازاي هر خانوار يا هر مشترك در ماه است كه اين ميزان در مقايسه با بسياري از كشورها كه 100 كيلووات را به عنوان الگوي مصرف تعريف كرده اند، بسيار بالا و غيرقابل دفاع است . از اين رو و به اين دليل كه ما كشوري نفتي و صاحب منابع انرژي هستيم، انرژي را تا حدود زيادي كم ارزش تلقي مي كنيم و يا حتي در بسياري موارد ارزان بودن اين كالا را به بي ارزشي آن تعبير مي كنيم . بيشتر مردم كشور ما در حالي انرژي را فاقد ارزش مي دانند كه براي مثال قيمت تمام شده هر كيلووات ساعت برق در تركيه 10 برابر متوسط قيمت در ايران است كه چنين مسأله اي باعث شده تا مصارف اسراف گونه را در بخشهاي مختلف زندگي جاري مردم شاهد باشيم . چنين رفتارهاي مصرفي نادرستي بي شك نخستين جرقه هاي نامگذاري سال جاري را تحت عنوان سال اصلاح الگوي مصرف باعث شده است و موجب شده تا مقام معظم رهبري، سال 88 را تحت همين عنوان نامگذاري كنند. البته كارشناسان اعتقاد دارند، اسرافهاي مردمي در برابر اسرافهاي سازمانها و ارگانها بسيار ناچيز و در واقع معلول شرايطي است كه مردم به ناچار در آن قرار گرفته اند . قيمت گذاري راهگشا نيست به عقيده يك كارشناس مسايل اقتصادي، طيف متنوع و متفاوتي از مسايل وجود دارد كه چنانچه به خوبي شناسايي نشوند و با آنها برخورد منطقي صورت نگيرد، اين خطر وجود دارد كه پيام منطقي و هوشمندانه مقام معظم رهبري در زمينه اصلاح الگوي مصرف مورد استفاده هاي ابزاري و سياست زده قرار گيرد و يا به شكل شعاري با آن برخورد شود . دكتر فرشاد مؤمني مي گويد: ضرورت اصلاح الگوي مصرف به منظور پيشبرد امر توسعه ملي كاملاً احساس مي شود، اما در اقتصاد ما واقعيتي وجود دارد كه بايد از آن تحت عنوان «دولت بزرگ» ياد كرد، بدان معني كه اين دولت بزرگ در عين حال خود بزرگترين مصرف كننده در اقتصاد كشور هم هست . اين اقتصاددان اضافه مي كند: اگر مي خواهيم با پيام مقام معظم رهبري صادقانه برخورد كنيم، بايد روي اين ايده پافشاري كنيم كه اصلاح الگوي مصرف بايد از اصلاح بزرگترين مصرف كننده، يعني دولت، آغاز شود و عقل سليم هم اين چنين اقتضاء مي كند . به عقيده وي، چنانچه دولت صدق ورزي نسبت به پيام نوروزي مقام معظم رهبري را مد نظر دارد، بايد به جاي افزايش قيمتها و اصلاح آن در زمينه هايي همچون سرمايه هاي انساني، درآمدهاي ناشي از صدور نفت و درآمدهاي ريالي در وهله اول شفاف سازي كند . مؤمني تصريح مي كند: بدون شك در ميان مصارف متنوع و رفتارهاي مصرفي دولت آنچه كه در توسعه ملي مؤثر است، نحوه مصرف درآمدهاي نفتي، درآمدهاي ريالي در اختيارات دولت و چگونگي به كارگيري سرمايه هاي انساني ظرف 3/5 سال گذشته است . او افزايش قيمت حاملهاي انرژي در راستاي اصلاح الگوي مصرف را از جمله محورهايي مي داند كه احتمال فرصت طلبي و برخورد ابزاري با پيام مقام معظم رهبري را افزايش مي دهد . وي مي گويد: دولت بر شوك درماني اقتصاد تأكيد دارد و قصد دارد بخشهايي از كسر بودجه پنهان و آشكار خود را از اين طريق پوشش دهد و اخيراً هم اعلام كرده اصلاح الگوي مصرف را در دفاع از شوك درماني مدنظر خواهد داشت، اما بايد به دولت و نمايندگان مجلس يك تذكر را وارد دانست و آن اينكه راه اصلاح الگوي مصرف حاملهاي انرژي تنبيه مالي مصرف كنندگان بي دفاع و مظلوم نيست . اين اقتصاددان معتقد است: راه واقعي اصلاح الگوي مصرف اصلاح الگوي توليد و فراهم كردن بسترهاي زيربنايي است . او در اين زمينه توضيح بيشتري مي دهد و مي گويد: براي مثال اگر مصرف بنزين در كشور رشد بي ضابطه اي دارد به آن معني نيست كه مردم چنين رفتاري را دارند و مستقيماً در مصرف بنزين اسراف مي كنند، بلكه ما در الگوي توليدي خود، خودرويي را طراحي و توليد مي كنيم كه سه برابر استانداردهاي پيشرفته جهان بنزين مصرف مي كند و در واقع اين گونه خودروها را بر مصرف كننده تحميل مي كنيم . مؤمني اضافه مي كند: دولت نبايد به گونه اي عمل كند كه چوب بي كفايتي برخي مديران را مردم بخورند، بلكه اصلاح در الگوي توليد بايد مدنظر باشد . اين اقتصاددان به مصرف پر اتلاف سوخت در نيروگاه هاي كشور هم اشاره مي كند كه بايد مورد بازنگري جدي قرار گيرد . وي اظهار مي دارد: از منظر امكانات زيربنايي، مهمترين مسأله دسترسي بيشتر مردم به حمل و نقل عمومي است كه دولت بايد صادقانه توضيح دهد كه در راستاي توسعه ناوگان حمل و نقل عمومي و مترو، چرا اين همه اهمال به خرج داده است و اكنون از افزايش قيمت حاملها به عنوان راه حلي براي كنترل مصرف ياد مي كند؟ ! مؤمني مي گويد: با دستكاري قيمتها به هيچ وجه اصلاح الگوي مصرف محقق نمي شود، بنابراين ضروري است رفتارها و رويه هاي تصميم گيري از هر منظر اصلاح شود . به نظر اين اقتصاددان، از هر زاويه اي كه بحث اصلاح الگوي مصرف را مورد بررسي قرار دهيم به ضرورت تغيير در رويه هاي تصميم گيري مي رسيم و از اين طريق به هدف اصلي، يعني اصلاح الگوي مصرف، دست مي يابيم . قيمت گذاري بهينه دولت عضو هيأت علمي دانشگاه علامه طباطبايي هم در اين خصوص به خبرنگار ما مي گويد: آنچه كه سالهاي زيادي براي دستيابي به آن تلاش شد اصلاح نظام قيمتها بوده است و اكنون بحث اصلاح الگوي مصرف صرفاً اصلاح نظام قيمتها را مدنظر دارد و حتي بخشي از اين مسأله در طرح تحول اقتصادي هم آمده است . دكتر جمشيد پژويان روح لايحه هدفمند يارانه ها را اصلاح قيمت حاملهاي انرژي مي داند و اضافه مي كند: اصلاح الگوي مصرف مربوط به قيمتهايي است كه دولت آن را برقرار مي كند، بنابراين قيمت گذاري دولت بايد بهينه باشد تا الگوي مصرف هم در پي آن بهينه شود.به عقيده اين اقتصاددان، يكي از محوري ترين مسايلي كه بايد لحاظ شود حذف اختلالهاي بازار و مداخله هاي دولت است . او خاطرنشان مي سازد: اصلاح الگوي مصرف چيزي فراتر از رفتن بازار به سمت رقابتي شدن نيست و قطعاً دولت بايد اين امر را با جوانب كامل آن به واقعيت تبديل كند تا الگويي اصلاح شده در مصرف داشته باشد . منبع خبر: قدس

رعایت اصول میانه روی در مصرف

www.Tebyan.net

زهرا رضاييان

در اين مقاله نويسنده کوشیده نگاهي گذرا به لزوم رعايت اعتدال و دوري از اسراف و بخل داشته باشد و الگوی مصرف را از منظر آموزه های اسلامی بررسی کند .

دين اسلام، دين اعتدال، ميانه روي و دوري از افراط و تفريط است. اسلام سعي مي كند با برنامه هاي متعدد پيروان خويش را در راه راست و خط اعتدال نگه دارد و با افراط و تفريط در هر امري مخالف است و آن را براي زندگي دنيوي و اخروي و فردي و اجتماعي مسلمانان مضر مي داند .

جايگاه و اهميت كسب و كار حلال

در آيين اسلام، درآمدهاي مشروع و كسب و كار و اموال حلال، جايگاه ويژه اي داشته و قرآن مجيد آن را مايه قوام و هستي شخص و جامعه و مايه زينت و آرامش در زندگي اين دنيا مي خواند؛ آنجا كه مي فرمايد: «ولاتوتواالسفهاء اموالكم التي جعل الله لكم قياما ...».

در جاي ديگري مي فرمايد: «المال و البنون زينه الحياه الدنيا...». قرآن افراد متمكن را كه از طريق مشروع اموالي به دست آورده اند، افراد خوب معرفي مي كند و اساسا داشتن مال و تمكن مادي را نوعي امداد الهي به حساب آورده و عنايت و تفضل معبود را در حق بندگان خدا بيان مي كند .

رسول خدا (ص) مردانگي را در اين دانسته اند كه فرد مسائل و امور مادي اش را بهبود ببخشد و امام صادق (ع) فرموده اند: «شايسته نيست كسي از تلاش مالي و مادي باز ايستد كه در سايه آن مي تواند آبرويش را حفظ كند و قرض هايش را بپردازد و به بستگانش كمك كند .»

با توجه به آيات و رواياتي كه در زمينه كسب و درآمد حلال و مشروع آمده است، مي توان چنين بيان نمود كه مال و ثروت نه تنها خوب است، بلكه هر مسلمان آگاه وظيفه دارد در كسب و تحصيل آن تلاش كند و خود و جامعه اش را در رشد اقتصادي ياري رساند .

 

نظام اقتصادي اسلام هم كه توجه به سعادت انسان را هدف اصلي خود مي داند، استفاده عاقلانه از منابع طبيعي و امكانات خدادادي را در راه نيل به هدف مقدس خويش، مورد تاكيد قرار داده است .

الگوي مصرف در اسلام علاوه بر مخالفت با «اسراف» با پديده ناشايست «تجمل گرايي» نيز به عنوان يك بيماري اقتصادي مقابله كرده است .

انسان نيازهايي دارد كه با توجه به امكانات موجود به رفع آنها مي پردازد و براي رسيدن به مقصود خود، در سايه فكر و تدبير، روش هاي متعددي را به كار مي گيرد. از ديدگاه قرآن، انسان موجود نيازمندي است كه خداوند براي رفع نيازهايش زمين را براي او رام كرده و امكانات و منابع آن را در اختيار وي قرار داده تا مصرف كند .

قرآن با مطرح كردن مسئله اسراف و بيان مضرات آن و دعوت به اعتدال و ميانه روي در تمام امور زندگي، در حقيقت بهترين الگوي مصرف را براي زندگي سعادتمندانه به آدميان ارائه مي دهد .

قرآن در آيات متعددي به بحث اسراف پرداخته و جنبه هاي مختلف اين امر مذموم را بررسي كرده است .

آياتي كه اعلام مي دارد خداوند اسراف و مسرفين را دوست ندارد، نشان دهنده اين حقيقت است كه اسراف موجب مي شود تا شخص مسرف، با وجود دارا بودن همه فضايل اخلاقي و اعمال صالح، نتواند به مقام محبت و قرب الهي برسد .

امام صادق (ع) در اين باره فرمودند: «دعاي چهار گروه مستجاب نمي شود، يكي از آنها كسي است كه مالي داشته باشد و آن را ضايع كند و سپس از خداوند درخواست كند تا به او روزي عنايت كند. خداوند نيز در جواب مي فرمايد: آيا به تو دستور ميانه روي و اعتدال در مصرف نداده بودم؟ »

امام عسکري (ع) نيز در نامه اي كه براي يكي از شيعيان فرستادند، او را به توانگري بشارت داده و توصيه فرمودند: «بر تو باد به ميانه روي و اعتدال و برحذر باش از اسراف؛ زيرا اين عمل از كارهاي شيطان است .»

اسراف نكردن تنها در خوردن و آشاميدن نيست، بلكه موارد آن بسيار گسترده و همه جانبه است و طبق دستور قرآن اسراف نكردن و اعتدال و ميانه روي در همه امورات زندگي، امري لازم و ضروري است .

روزي پيامبر اسلام (ص) از راهي مي گذشت، ناگاه چشم حضرت به يكي از يارانش به نام «سعد» افتاد كه در حال وضو گرفتن بود، ولي آب زيادي مي ريخت. حضرت خطاب به او فرمود: اي سعد! چرا اسراف مي كني؟ سعد عرض كرد: يا رسول الله! در آب وضو نيز اسراف است؟ حضرت فرمود: بله اگر چه از آب جاري استفاده كني !

اين آيه بخشش نامتعادل را مجاز نشمرده و آن را باعث حسرت و گرفتاري بخشنده مي داند و در آيه ديگري پس از بيان نشانه هاي بندگان صالح و شايسته خدا، در مورد حدود احسان و بخشش مي فرمايد: «والذين اذا انفقوا لم يسرفوا و لم يقتروا و كان بين ذلك قواما». در اين آيه نيز زياده روي در احسان را روشي ناپسند بر شمرده است .

نه اسراف، نه خست

قرآن اسراف را نمي پذيرد و در نقطه مقابل آن سختگيري در مخارج زندگي را نيز قبيح و ناپسند مي شمارد و اجازه نمي دهد كه افراد حريص و مال اندوز و تنگ نظر، به بهانه پرهيز از اسراف در دامن خساست و سخت گيري در مصرف بيفتند .

امام علي (ع) فرموده است: «هر كه ثروتي دارد، مبادا آن را تباه كند؛ زيرا صرف كردن بي مورد آن ريخت و پاش و اسراف است. اين كار او را در ميان مردم كوته بين بلند آوازه مي كند اما در نزد خدا بي مقدار است. (15) رسول خدا (ص) نيز فرموده است: «نشانه مسرف چهار چيز است: به كارهاي باطل مي نازد، آنچه را فراخور حالش نيست مي خورد، در كارهاي خير بي رغبت است و هر كس را كه به او سودي نرساند، قبول ندارد .»

برخي به غلط گمان كرده اند كه حرام كردن زينت ها و پرهيز از غذاها در روزهاي پاك و حلال نشانه زهد و پارسايي و قرب به خداوند است. قرآن خطاب به آنان مي فرمايد؛ «قل من حرم زينه الله التي اخرج لعباده و الطيبات من الرزق قل هي للذين امنوا في الحياه الدنيا خالصه يوم القيامه؛ اي پيامبر! بگو زيورهايي را كه خدا براي بندگانش پديد آورده و روزهاي پاكيزه را چه كسي حرام گردانيده؟ بگو: اين نعمت ها در زندگي دنيا براي كساني است كه ايمان آورده اند و روز قيامت نيز خاص آنان مي باشد .»

نقش رعايت اعتدال در زندگي

در اسلام همان طور كه تجمل گرايي افراطي كه از آن به تجمل پرستي تعبير شده، مردود است؛ محروم كردن خود از زيبايي هاي پاك و حلال مانند لباس زيبا و مناسب و زيبايي هاي طبيعت و... پسنديده نيست؛ زيرا انسان زيبايي پسند است. امام مجتبي(ع) هنگامي كه به نماز برمي خاست، بهترين لباس خود را مي پوشيد. پرسيدند: چرا بهترين لباس خود را مي پوشيد؟ فرمودند: «خداوند زيباست و زيبايي را دوست دارد. از اين رو من لباس زيبا را براي راز و نياز با پروردگارم مي پوشم، همو كه دستور داده زينت خود را به هنگام بيرون رفتن به مساجد برگيريد .»

زندگي اسراف گرانه علاوه بر اينكه روح عاطفي و انساني را از بين مي برد و انسان را از درد و سوز ديگران بي خبر مي سازد، از نظر اقتصادي نيز به شخص مسرف و بلكه به اجتماع آسيب مي رساند؛ چرا كه سرمايه ها را پايان مي بخشد و فرد و جامعه را به نابودي مي كشاند. امام علي(ع) مي فرمايد: «هركس اعتدال و ميانه روي را خوب رعايت نكند، بر اثر اسراف گري به نابودي كشيده مي شود .»

بنابراين راه نجات و موفقيت در اعتدال است و اين روش باعث ثبات و پيشرفت مي شود. كسي كه آن را ترك كند، بي ترديد گرفتار آفت ها مي شود و سرانجام به هلاكت معنوي از يك سو و تهي دستي از سوي ديگر دچار خواهد شد .

امام علي(ع) در اين باره فرموده اند: «ناديده گرفتن برنامه اعتدال در زندگي باعث فقر و بدبختي مي گردد .»

دوري از خداوند و هدايت او، جزو ياران شيطان قرار گرفتن و هلاكت دنيوي و اخروي از جمله كيفرهايي است كه خداوند براي اسرافكاران درنظر گرفته است .

قرآن ميانه روي را الگوي مصرف و عامل پايداري خانواده و جامعه معرفي مي كند. «والذين اذا انفقوا لم يسرفوا و لم يقتروا و كان بين ذلك قواما ».

« قوام» به معناي حد وسط و اعتدال است. اقتصاد اسلامي براي افراد و جوامع دو ارمغان مهم دارد: بشر را از بزرگ ترين رنج تاريخي او كه مسئله معيشت و غصه تأمين نیازمندی های زندگي است، نجات مي دهد. هم چنين جامعه و فرد را از عوارض شوم فقر كه سوءاخلاق و فساد و فحشا و حتي كفر و بي ديني است، محفوظ نگه مي دارد .

يكي از تدابير مهم اسلام براي تأمين زندگي و جلوگيري از فقر ارائه الگوي صحيح است. امام صادق(ع) فرموده است: «ضمانت مي كنم كسي كه ميانه روي كند، فقير نشود .»

رعايت اعتدال در هزينه هاي زندگي به قدري مهم است كه امام علي(ع) درك لذت ايمان واقعي را منوط به آن دانسته و فرموده اند: «انساني كه اين سه خصلت را نداشته باشد، حقيقت ايمان را نخواهد چشيد: ژرف انديشي در علم دين، شكيبايي در حوادث، اندازه گيري نيكو در امر معيشت .»

امام كاظم(ع) نيز فرموده اند: «هيچ انساني با ميانه روي نيازمند نمي شود .»

لزوم صرفه جويي و قناعت

صرفه جويي و قناعت در زندگي و هزينه هاي مختلف، مايه آرامش روحي و رواني است و كسي كه آن را سرلوحه زندگي خود قرار مي دهد، از فقر و بدبختي نجات مي يابد و شرافت و عزت اجتماعي و رضايت و خشنودي الهي را به دست مي آورد. اگر قرآن به مومنين صالح وعده خوشبختي وحيات طيبه داده است. طبق فرمايش امام علي(ع) مراد از آن قناعت در زندگي است .

رسول خدا(ص) بهترين فرد از امت اسلامي را كسي مي داند كه صرفه جويي پيشه كرده و به روزي حلال قانع باشد و بدترين فرد از امت اسلامي را كسي دانسته كه حريص دنيا باشد .

طبيعت انسان بر آمال و آرزوها سرشته شده است، اگر انسان بدون تربيت نفس پيش رود و دسترسي به مربي آگاه پيدا نكند، در چنين حالتي در آرزوهاي مادي و شهوي باقي مي ماند و هرگز به كمالات انساني نمي رسد، اما اگر از تعاليم آسماني بهره برده و بر نفس خود چيره شود و رسيدن به دنيا و اهل آن را هدف قرار ندهد، به سعادت دنيوي و اخروي خواهد رسيد. راه عملي قناعت و اجتناب از اسراف، باور كردن حساب و بازدهي اعمال در روز رستاخيز و همسويي با نيكان و دوري از اهل دنياست .

امام باقر(ع) فرمودند: «با دوري از حرص و طمع به ميدان قناعت وارد شو.» امام علي(ع) نيز فرموده اند: «هيچ گاه قناعت پيش نيايد جز آنكه حرص و طمع از ميان برود .»

الگوهاي فكري و حركتي نبايد اهل دنيا باشند وگرنه انسان را به دنبال خود مي كشانند كه در آن صورت هر چه فرد تلاش كند، به جايي نمي رسد. فرهنگ صحيح مصرف را علاوه بر اينكه از آياتي كه در مورد اسراف و زيان هاي آن صحبت مي كند، مي توان به دست آورد، از مكتب اهل بيت(ع) نيز مي توان دريافت. امام سجاد(ع) در اين خصوص فرموده اند: پروردگارا! بر محمد و آلش درود فرست و پرده اي بين من و اسراف حايل كن و با درپيش گرفتن انفاق و ميانه روي به زندگي من قوام بخش و راه هاي صحيح مصرف و اندازه گيري در معيشت را به من تعليم فرما و به لطف خود مرا از ارتكاب تبذير بركنار دار !»

با توجه به اين فرمايش امام سجاد(ع) تمتع و انتفاع از مواهب الهي، قناعت و پرهيز از اسراف و تبذير سه اصل اساسي است كه اسلام به عنوان الگوي صحيح مصرف ارائه مي دهد .

توجه به اعتدال و صرفه جويي در هزينه هاي زندگي مايه بقا و توانايي مالي در زندگي و حافظ مناعت و شخصيت انساني آدمي است. درآمد زندگي همچون چشمه آبي است كه در بستر رود به جريان مي افتد كه اگر مهار نشود، هر اندازه كه متراكم و انبوه هم باشد، يا به هدر مي رود يا به دريا مي ريزد؛ اما اگر در جاي مناسبي سد شود و با دقت و محاسبه مقدار ورودي آن معين و بر همين اساس راه هاي خروجي آن اندازه گيري شود، نه تنها از هدر رفتن آن جلوگيري مي شود بلكه با برنامه ريزي صحيح مي توان از آن در جهات مختلف به صورت بهينه استفاده كرد .

اندازه گيري در مخارج نسبت به درآمد براساس ضرورت ها و پس انداز مقداري از مازاد مصرف، بنيان خانواده را تا حد زيادي در مقابله با خطرات محافظت خواهد نمود. اسراف بر هم زننده تعادل و موازنه بين دخل و خرج و نيز نابودكننده توانايي مالي زندگي و ضايع سازي ثروت و امكانات حيات است و حال آنكه قناعت عامل عزت، بي نيازي، خودكفايي، آرامش روحي و رضايت ابدي است .»

خوشا به حال كسي كه به ياد رستاخيز بوده و با عمل نيك، خود را براي محاسبه آماده مي سازد، و به آنچه خداوند روزي مي دهد قناعت نموده، از خدا راضي مي باشد .»

از همين روست كه رسول خدا(ص) فرمودند: «بر شما باد به صرفه جويي زيرا آن گنجي است تمام نشدني !»

نقش زن ايراني در تغيير الگوي مصرف

  خسرو سلجوقي

امروزه بسياري از زنان مي‌دانند كه محيط زيست در همه جا مورد بهره‌برداي بيش از حد قرار مي‌گيرد و تخريب و آلوده مي‌شود، زنان مي‌دانند كه تخريب لايه ازن تهديدي زيست‌محيطي براي همه موجودات زنده دنياست. زنان از آثار زيان‌آور پرتو خورشيد اطّلاع دارند و متوجه تغيير آب و هوا، گرم شدن زمين و شيوع بيمار‌ي‌ها هستند. در بهار، شاهد برف زمستان و در زمستان، شاهد گرماي تابستان نتايج اين رفتار انساني است .

آنان مي‌دانند بدون امنيت زيست محيطي جهاني، امنيت ملي وجود نخواهد داشت. براي بقا در طبيعت بايد از قوانين آن پيروي كرد و براي هماهنگي با طبيعت بايد در شيوه‌هاي زندگي تغييراتي به وجود آورد، بايد ارزش‌هاي طبيعت را درك كرد و به آن احترام گذاشت. در واقع تغيير الگوي مصرف و روي آوردن به درست مصرف كردن كالاها، انرژي و منابع، بنيادي‌ترين رويكرد براي مقابله با موج مصرف، تخريب محيط‌زيست و آلودگي به‌شمار مي‌آيد. امسال كه توسط رهبر فرزانه انقلاب، سال پيگيري نوآوري و شكوفايي و اصلاح الگوي مصرف نام نهاده شد، نقش زنان ايراني در فرهنگ ما با توجه به شرايط ‌زير بسيار قابل تامل و اثربخش مي‌باشد :

اگر آگاهي ما انسان‌هايي كه بي‌دريغ مصرف مي‌كنيم و بي‌رويه مواد زايد و آلوده توليد مي‌كنيم در حدي باشد كه هر بار از خود بپرسيم مصرف اين مواد و انرژي تا چه حد ضروري است؟ و هر مقدار مواد زايد كه توليد مي‌كنيم، يا هر مقدار انرژي كه مصرف مي‌كنيم چه اثري بر محيط‌زيست مي‌گذارد و چه هزينه‌اي را براي رفع آلودگي ناشي از آن بر ما تحميل مي‌كند و همچنين اگر الگوي مصرف را درست بشناسيم و اين الگو را در زندگي خود تعميم دهيم، شايد بسياري از مسايل ناشي از ورود آلاينده‌ها به محيط‌زيست حل شود، زيرا فزوني مصرف به معناي فزوني ضايعات و آلودگي محيط‌زيست است. اگر تصميم داريم در اين زمينه نقش آلوده كننده كمتري داشته باشيم بايد الگوي مصرف صحيحي براي خانواده ايراني تهيه كنيم كه در اينجا زن به عنوان همسر، مادر، مدير برنامه‌ريز خانواده و كسي كه نقش اصلي در تنظيم خريد و چگونگي مصرف را به عهده دارد و همچنين به عنوان مربي، فرهنگ ساز نسل آينده و سرانجام به عنوان پيوند دهنده كودكان به خانه و جامعه مي‌تواند نقش بسيار مهمي در تغيير الگوي مصرف و در نتيجه كاهش آلودگي داشته باشد .

راهكارهاي كاهش مصرف :

1. ارتقاي سطح آگاهي زنان در زمينه مصرف صحيح :

در درجه اول ابزار زنان آگاهي و خودباوري آنهاست. زنان بايد به نقش آموزش دهنده خود در مورد درست مصرف كردن و در نتيجه كاهش ضايعات واقف باشند و بچه‌ها را از كودكي در خانه طوري تربيت كنند كه افراد مصرف‌گرا نباشند و اين در صورتي ممكن است كه زن در زندگي روزمره الگوي صحيحي از مصرف داشته باشد. براي مثال دانستن ميزان گالري مورد نياز بدن در سنين مختلف كمك به خريد مواد به اندازه نياز مي‌شود. در موقع رفتن به فروشگاه، داشتن فهرست كالاهاي مورد نياز از خريد بي‌مورد ممانعت به‌عمل مي‌آورد. خريد در يك روز در هفته هم مي‌تواند هم از الودگي هوا و هم از خريد زايد ممانعت نمايد .

2. كاهش استفاده از كالاهاي يك بار مصرف :

در سال 1990 در اتريش، خانواده‌هاي داوطلب با تغيير الگوي مصرف و كاهش استفاده از كالاهاي يك‌بار مصرف موفق شدند زباله‌هاي توليدي خود را تا حد 19 درصد نسبت به خانواده‌هاي معمولي كه وارد مطالعه نشده بودند، كاهش دهند و اين كاهش پس از يك سال به 34 درصد رسيد .

3. افزايش دوام اجناس توليدي :

اگر محصولات توليدي با دوام‌تر باشند و زنان در برنامه‌ريزي روزمره از محصولات بادوام‌تر استفاده كنند، مدت استفاده از آنها طولاني‌تر خواهد شد .

4. كاهش ميزان سمي بودن زباله‌هاي خانگي :

خانم‌ها با تفكيك مواد زايد سمي خانگي در محل توليد، مي‌توانند خيلي از آلودگي محيط‌زيست جلوگيري كنند .

5. كاهش حجم زباله از طريق بازيافت و استفاده مجدد :

امروزه در كشورهاي مختلف جهان بازيافت زباله بسيار معمول است و به علت اهميتي كه مواد اوليه در فعاليت‌هاي صنايع دارند و نيز محدوديت منابع و افزايش قيمت مواد اوليه مواد خام و سرانجام به دلايل ملاحظات زيست‌محيطي، سي درصد اجزاي تركيبي زباله نظير كاغذ، مقوا، شيشه، پلاستيك، فلزات از طريق بازيافت مورد استفاده مجدد قرار مي‌گيرند و بار ديگر به عنوان مواد اوليه به كارخانه ها تحويل مي‌شوند. هفتاد درصد مابقي اجزاي تركيبي زباله نيز توسط كرم خاكي با نام علمي آيزينيافوتيدا1 به كود آلي بيولوژي ورمي كمپوست تبديل و كودش به افزايش محصولات آنهم از نوع ارگانيك مي‌انجامد و خود كرم هم در توسعه صنايع داروسازي، صنايع غذايي، صنايع آرايشي و بهداشتي استفاده مي‌شود .