نقش روحانیون در ترویج اصلاح الگوی مصرف و عدم اسراف توسط مردم
روحانیوم به عنوان شخصیتهای تاثیر گذار بر مردم در سخنرانیهای خود در مساجد ، هیات ها ، تریبون های مختلف ، کلاس های درس و مدارس و غیره با رویکردی نوین ، مصادیق اسراف و صرفه جویی را با استفاده از آیات ، روایات و احادیث و ... بدون در نظر گرفتن نگرش و فرهنگ رایج مصرف گرایی جامعه، بیان نمایند و مردم را ترغیب کرده تا بخشی از هزینه های بسیار بالای برخی مهمانیهایی که حتی تعداد اندکی از فقرا و نیازمندان واقعی در آن حضور ندارند ، حذف شود .اینکه سالانه هزاران نفر از مردم کشور به مراسم عبادی حج ، عتبات عالیات ، بارگاه معصومین ع مشرف می شوند و بعد از بازگشت از سفر ، رسم است که به تعدادی از فامیلان ، همسایه و همکاران شام یا ناهار داده می شود ( این تعداد از 100 تا 2000 نفر متغیر بوده است)و طبیعی است که اکثر شرکت کنندگان در آن افرادی هستند که در گذران معمولی زندگی مشکلی ندارند ، چه خوب بود که از همین نقطه شروع شود که قسمتی از هزینه شام و ناهار و سوغات (کلیه افراد که طی سال به زیارت مشرف شده اند )را به عنوان پس انداز جهت احداث یک واحد تولیدی در شهر خود ، اختصاص دهند و با توصیه های بزرگان مذهبی شهر برای اقدام مناسب ، تصمیم گیری شود ایضا" هزینه های بسیار بالا و غیر ضرور مراسم ختم که در کشور ایران به طرز عجیبی رایج است و مجال تشریح آن در اینجا نیست . در مورد ولیمه، پیامبر اکرم ص نهی می فرمود از ولیمه ای که مخصوص توانگران باشد و فقرا را در آن نطلبند .ص 499 حلیه المتقین. حال باید سوال کرد در مراسم شام یا ناهار برخی از حجاج گرامی چند نفر از فقرا و نیازمندان واقعی حضور دارند ؟
ولی مجددا " ذکر این نکته ضروری است که این اقدامات نیاز به خط شکنان شجاعی دارد و کسی به خوبی روحانیون گرامی ، اساتید ، فرهنگیان ، روسای سنی و معتمدین محلی از عهده توجیه عموم مردم هر شهر بر نمی آید . بر همگان واضح است که طرح امور نوآورانه در هر گروه و جامعه ای ممکن است در اوایل ، مورد توجه جدی واقع نگردد اما اگر عموم مردم توجیه شده و از اهمیت ، اهداف و برخی نتایج مفید آنها آگاهی یابند به تدریج ، راغب شده ، حمایت و عمل خواهند کرد و در صورت تذکر دادن به دیگران برای عدم اسراف ، با جوابهایی مانند ؛ چهار دیواری اختیاری ، هزینه سوخت ماشین یا آب و گاز منزل از جیب اشخاص پرداخت می شود و توجیهات دیگر ، کمتر روبرو خواهیم شد .
ذکر آیات ، احادیث و روایات توسط روحانیون در مجامع مختلف در باره زندگی ساده و بدور از تجمل معصومین ع نقش مهمی در توجه آحاد مردم به مصرف درست و پرهیز از اسراف و هدر رفتن سرمایه های شخصی و ملی خواهد داشت
.
اسراف چیست ؟
اسراف در لغت به معنی ، از حد در گذشتن ، در گذشتن از حد میانه ، از حد تجاوز کردن، زیاده از حد خرج کردن ، بیهوده خرج کردن و ولخرجی است .
احادیثی در مورد میانه روی ،شکر نعمت ، قناعت ،اسراف
امام صادق ع : من ضامنم برای کسی که میانه روی کند که محتاج نگردد.ص448
امام رضا ع : خرج به اندازه ، نصف معیشت است .ص448
امام صادق ع : هر که بشناسد نعمت را که از خداوند است ، شکر آن کرده و فرمود : هر که بگوید الحمدالله ، شکر نعمت را ادا کرده باشد ، بزرگ و کوچک را بدانکه اصل شکر و نعمت ، صرف نکردن آن نعمت است در مصرفی که برای منعم داده و مقرر فرموده و الا کفران نموده .ص 449
پیامبر اکرم ص : یا اباذر ، مستغنی باش به قضای الهی و قانع شو بداده ی خدا تا غنیترین مردم باشی ، پرسید ، کدام است غنای خدا ؟ فرمود چاشت یک روز و یک شام .ص448
امر به معروف ونهی از منکر
در هنگام اسراف و همچنین توجه دیگران به میانه روی در خرج ، وظیفه عمومی مسلمانان است که مخصوصا" نباید به تاثیر نهی از منکر بی توجه بود؛
پیامبر اکرم ص : امت من همیشه در خیرند تا امر به معروف و نهی از منکر و یاری هم می نمایند بر خیر ، و چون ترک کنند باز گرفته شود از ایشان برکتها و بر هم مسلط می شوند و ناصری نداشته باشند نه در زمین و نه در آسمان . ص 499
پیامبر اکرم ص: چون امت من ترک امر به معروف و نهی از منکر نمایند، منتظر بلا و متوقع عقوبت باشند از حق تعالی ، اشرار مسلط می شوند و دعای اخیار در حق مردم مستجاب نمیشود .ص498
پیامبر اکرم ص : حق است مراکه مواخذه کنم بی گناه شما را به گناهکار ، و حال آنکه شما از شخصی گناهی قبیح می بینید پس انکار و آزارش نمی کنید تا ترک کند . ص498
پیامبر اکرم ص: هرکس که بر آید میان قومی و بر بدیها تادیبش ننماند ، اول عقوبتی که خدا ایشان را دچارمی کند ، کمی روزی ایشان است . ص498
منبع احادیث :
مجلسی،محمد باقر ، 1037-1111 ق . حلیه المتقین . تهران : نشر پیمان ، 1382.