امروزه با گسترش روزافزون میزان حساسیت در زمینه مسائل زیست‌محیطی و تلاش‌های بسیار در بهینه‌سازی و صرفه‌جویی مصرف انرژی جهت کنترل انتشار گازهای گلخانه‌ای، کاهش مصرف انرژی به عنوان یکی از اولویت‌های اصلی در اکثر جوامع مطرح شده است. در این میان، کاهش میزان مصرف انرژی الکتریکی که برای تولید آن، عمدتاً نیاز به استفاده از سوخت‌های فسیلی و در نتیجه تولید گازهای گلخانه‌ای نظیر مونواکسیدکربن و دی‌اکسیدکربن است، بیش از سایر موارد اهمیت دارد. از جمله مواردی که سهم بالایی در مصرف انرژی الکتریکی دارند، بایستی از موتورهای الکتریکی نام برد. به طور مثال در ایالات متحده در مجموع ۲۵% مصرف انرژی مربوط به موتورهای الکتریکی بوده که این مقدار در بخش تولید تا ۶۰% می‌رسد.

از سوی دیگر، با گسترش شهرها نیاز به استفاده از وسایل جابه‌جایی عمومی روز به روز بیشتر شده و صرفه‌جویی در مصرف انرژی به ‌خصوص در سیستم‌های خدمات‌رسانی عمومی بیش از دیگر موارد خود را مطرح ساخته است. از جمله مهمترین سیستم‌هایی که هر روز در اماکن عمومی نظیر ایستگاه‌های مترو، فروشگاه‌های بزرگ، پایانه‌های مسافربری، فرودگاه‌ها و… با آنها سر و کار داریم، پله‌‌برقی‌ها هستند. از آنجا که بار ترافیکی روی پله‌برقی‌ها همواره متغیر است، مهندسان و متخصصان برای کاهش مصرف انرژی در پله‌برقی‌ها راهکارهایی را به کار بسته‌اند. به تازگی فن‌آوری‌های نوین در این زمینه استفاده شده است.

در سال ۲۰۰۵ میلادی حدود ۰۰۰/۳۵۵ دستگاه پله‌برقی در نقاط مختلف دنیا در حال بهره‌برداری بوده ‌است. به عنوان مثال تنها در ایالات متحده سالانه بیش از ۹۰ میلیارد بار از پله‌برقی استفاده می‌شود. انرژی استفاده شده توسط این پله برقی‌ها معادل تأمین برق مصرفی ۰۰۰/۳۷۵ واحد مسکونی در طول سال می‌باشد. هزینه بهای این میزان انرژی مصرفی در ایالات متحده سالانه در حدود ۰۰۰/۲۶۰ میلیون دلار برآورد می‌شود.

در این مقاله ابتدا راهکارهای مرسوم توضیح داده شده و سپس به شرح تکنولوژی‌های نوین به کار گرفته شده در این زمینه می‌پردازیم.

 

 

شیوه‌های کاهش مصرف انرژی در پله‌برقی

هر چند روش‌های بسیاری برای کاهش مصرف نیروی الکترسیته در پله‌برقی‌ها پیشنهاد شده است؛ اما به طور کلی این راهکارها در سه دسته‌ اصلی طبقه‌بندی می‌شوند که عبارتند از:

خاموش کردن پله‌برقی.
تبدیل سیستم کاربری تمامی پله‌برقی‌ها در حال استفاده به «پله‌برقی‌ها با عملکرد متناوب» (Intermittent-Run-Escalators) با نصب «درایو فرکانس متغیر» و استفاده از حسگرهای متعدد برای کاهش سرعت پله‌برقی، هنگامی که کسی از آن استفاده نمی‌کند.
نصب سیستمی که به طور ویژه برای شروع به حرکت نرم (Soft Start) طراحی شده است. این تکنولوژی سرعت پله‌برقی را ثابت نگه می‌دارد، اما زمانی که مسافران کمتری از آن استفاده می‌کنند، توان (انرژی) مصرف ‌شده را کاهش می‌دهد.

استاندارد مصرف سوخت سازمان بهينه سازي انرژي مبناي علمي ندارد
استاندارد مصرف سوخت اعلام شده از سوي سازمان بهينه سازي مصرف سوخت مبناي علمي ندارد و تركيب دو يا چند استاندارد و خلق استاندارد جديد از جانب هيچ مرجع علمي و كارشناسي پذيرفته نيست.

به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از روابط عمومي، عليرضا فيض بخش با انتقاد از اعلام آمارهاي غير كارشناسي مبني بر بالا بودن ميانگين مصرف سوخت خودروهاي داخلي گفت: در دنيا استانداردهاي مشخصي بر مبناي مصرف سوخت خودرو در چرخه شهري و بين شهري تعريف شده كه ميانگين مصرف سوخت بر اساس همين استاندارها تعريف مي‌شود.
وي در اشاره به اظهارات برخي از كارشناسان سازمان بهينه سازي در رسانه‌ها در مورد اين كه ميانگين مصرف سوخت خودروهاي پژو 405، آردي و پارس از حد نرمال بالاتر است، اظهار داشت: مشخص نيست سازمان بهينه‌سازي بر اساس كدام استاندارد داخلي يا بين‌المللي اين اطلاعات را منتشر مي كند.
فيض بخش با بيانيه اي كه تقسيم ميزان مصرف سوخت در يك دوره زماني معين بر تعداد خودروهاي سواري، با هدف تعيي ميانگين مصرف سوخت در كشور، عملي غير كارشناسي است، تصريح كرد: در ايران مرسوم شده كه مصرف سوخت خودروها را با كشورهاي مقايسه مي‌كنند. در حالي كه بايد معلوم شود، رژيم استفاده از خودروهاي شخصي در كشورهاي پيشرفته چگونه است و چه تفاوت‌هايي با كشور ما دارد.
وي ادامه داد: در كشورهاي پيشرفته مردم بيشتر از اتوبوس، قطار و مترو و سيستم حخمل و نقل عمومي استفاده مي كنند؛ اين در حالي است كه در ايران سرويس حمل و نقل عمومي درستي در اختيار مردم قرار نمي‌گيرد و مردم رغبت بيشتري به استفاده از خودروهاي شخصي و تاكسي دارند كه همين مساله سبب افزايش فوق‌العاده مصرف سوخت در كشور شده است.
فيض بخش ، افزود: علاوه بر خود خودرو و سيستم سوخت رساني آن، براي اندازه‌گيري ميانگين مصرف سوخت در دنيا، شاخص هايي مانند كيفيت سوخت مصرفي، جاده‌ها و ترافيك شهري و كيفيت رانندگي را نيز محاسبه مي‌كنند كه اين امر اساسا در ايران اتفاق نمي افتد و از همين رو اطلاعات نادرست به مردم و مسوولان انتقال مي يابد.
مدير پروژه خودروهاي گاز سوز ايران خودرو اضافه كرد: حتي اگر استانداردهاي مصرف سوخت اعلام شده از جانب سازمان بهينه سازي مبناي علمي داشته و از سوي خودروسازان نيز مورد قبول واقع شده باشد، بايد گفت: اين سازمان هنوز خودرويي را براي نمونه‌گيري و انجام آزمون مصرف سوخت از خطوط توليد ما دريافت نكرده است.
وي افزود: مشخص نيست كه سازمان بهينه سازي چگونه و در كدام آزمايشگاه استاندارد، آزمون مورد نظر را براي تعيين مصرف خودروهاي توليدي ايران خودرو انجام داده است و مشخصا نتايج آزمون و آزمايشها بر روي خودروهايي كه به غير از دريافتي از خطوط توليد ايران خودرو انجام شده باشد، قابل قبول نيست.

بهینه‌سازی یا بهبود بهره‌وری

جهان هستی، سرشار از نعمت‌ها و امکانات بی‌شماری است که خالق هستی، در خدمت بشر قرار داده است. قرآن در این باره می‌فرماید: از هر چه خواستید، به شما بخشید. اگر در صدد شمارش نعمت خدایید، نخواهید توانست آن را به شمار درآورید».4

اگر چه نعمت‌های الهی بی‌شمار است، ولی بی‌حساب نیست. از این رو، باید در راه خیر و صلاح خود و جامعه، از آنها درست استفاده کرد. در حال حاضر، در جامعه ما، نعمت‌ها و منابع فراوانی وجود دارد که دانسته و ندانسته، از آنها استفاده درستی نمی‌کنیم. از این رو لازم است این نعمت‌ها و منابع را بهتر بشناسیم و در مرحله دوم، از اسراف و زیاده‌روی و هر گونه استفاده نادرست از نعمت‌ها (که از موانع اصلی توسعه و رشد مادّی و معنوی جوامع است) بپرهیزیم.

به دست آوردن دانش و تخصّص لازم، یکی از شیوه‌های صحیح بهره‌گیری از منابع و نعمت‌هاست. گاهی ممکن است امکانات و منابع فراوانی در دست باشد، ولی انسان به دلیل ناآگاهی و نداشتن تخصّص لازم، نتواند از آنها بهره کافی ببرد. امام علی(ع) در این باره می‌فرماید: هیچ کاری نیست مگر این که در انجام آن، نیازمند آگاهی هستی».5 همچنین به نقش مدیریت کارآمد در بهره‌گیری بهینه از منابع، امکانات و نعمت‌های الهی، نباید بی‌توجّه بود؛ زیرا به کمک آن می‌توان توانایی‌ها و استعدادهای نهفته در وجود انسان‌ها را کشف کرد و پرورش داد و از کم‌ترین منابع، بیشترین بهره‌برداری را به عمل آورد. بالا بردن سطح فرهنگ جامعه، بهره‌گیری مناسب از مفاهیم و ارزش‌های معنوی و اسلامی، برنامه‌ریزی و مدیریت زمان و مکان، از دیگر اصولی است که می‌توان برای پیشبرد بهره‌وری از آنها استفاده کرد.

پی‌نوشت‌ها: