پدید آورنده : مد یر مسئول ، صفحه 2

* ... فرهنگ به عبارتی مجموعه روید اد ها و یاد بود ها و میراث های اسلامی ایرانی است که بنایی امروزین را بر اساس سنت های د یروز استوار می سازد. همان که گاه به هویت فرهنگی تعبیر می شود. هویت فرهنگی که حفظ آن با برقراری یک گفتگو با خاطره ازلی سنت شکل می گیرد.1

سنت د ر لغت گرچه به معنای سیره و روش است اما از نظر مفهومی به مراسم، آیین ها و رفتارهایی اطلاق می شود که2 بنا به اعتقاد برخی، د ارای منشأ الهی و از طریق شخصیت های مختلفی معروف به رسولان وپیامبران برای بنی آد م د ر د وره های مختلف آشکار شد ه است. لذا می گویند، سنت گاه متضمن حقیقتی باطنی است. سنت ها همان آد اب و رسوم اند که ریشه های خود را از گذشته می گیرند، آد اب و رفتاری که د ر گذر تاریخ همراه با تغییرات د ر باورهای تود ه مرد م و خصلت های اجتماعی رنگ عوض می کنند و شکل می گیرند.

برخی د ر بازشناسی سنت و رفتارهای سنتی به چند نکته توجه د ارند:

1. رفتار سنتی به رفتاری اشاره د ارد که د ر حوزه ای معین تکرار و باز انجام می شود.

2. د ر رفتارهای سنتی، جمعی بود ن آن رفتار شرط است لذا بر حرکت ها و خصلت های فرد ی معنای سنت اطلاق نمی شود.

3. سنت ها هم خود نگهبان اند و میراث د ار و هم د ر د رون خود نگهبانانی د ارند که کارشان تفسیر، تبیین و ترویج سنت هاست.

4. رفتارهای سنتی با احساسات و هیجان همراه است و از آن جا که با هویت اشخاص د رگیر است،از خود حالت های عاطفی احساسی بروز می د هند.3

این گونه رفتارهای سنتی را به معنایی «آیین های سنتی» نیز می نامند.

آیین هایی که به نوعی استمرار یک خاطره اند و د ر حقیقت نوعی سنت برگزید ه. این آیین ها د ر ایران اسلامی با برخورد اری از قالب های فکری، مذهبی، هنری به عنوان یک سنت زایند ه و پیش برند ه از تمامی ظرفیت های لازم جهت اعتلای فکری و فرهنگی جامعه برخورد ار و اسیر کهنگی و پوسید گی برخی مقولات سنتی د یگر نمی گرد ند.4

حفظ، ترویج و اشاعه ی این گونه آیین های سنتی تا جایی که با باورها و اعتقاد ات جامعه، هنجارهای اجتماعی و قانونی، تعلیمات اخلاقی و د ستورات د ینی منافاتی ند اشته باشند، جزو فرهنگ و جلوگیری از تحریف و انحراف آن خود پاسد اشت میراث فرهنگی است.

* ... از مهم ترین نمونه های آیین های سنتی همان رفتارهایی است که هم توسط جامعه (عرف) پذیرفته شد ه و هم با اعتقاد به یک امر قد سی و فراطبیعی وظیفه اجرایی کرد ن تعالیم د ینی که باعث تکامل و تعالی افراد جامعه می شود را عهد ه د ار است. همان که ما از آن با عنوان مناسک آیینی نام می بریم.

د ر این مناسک آیینی، رفتارها هم چون ظرفی است که پیام و شعاری را د ر خود جای می د هد، بیانی که هد ف اصلی آن رفتار سنتی به حساب می آید.

از جمله این آیین ها بلکه فراگیرترین و بارزترین سنت های آیینی، همان عزاد اری اباعبد الله الحسین سید الشهد ا (ع) است.

و د ر این میان ذکر چند نکته ضروری می نماید:

1. د ر مناسک آیینی هرگونه رفتاری که آن مراسم را از اصالت و هویت خویش د ور سازد مذموم و یک نوع انحراف به شمار می آید. همان که د ر استفاد ه از برخی آلات موسیقی و یا قمه زنی د ر معرض عموم، خواند ن سبک های آن چنانی و اشعار کم محتوا و ... می بینیم.

2. د ر سنت های آیینی (یا همان مراسم مذهبی) برخی رفتارهای کهن وریشه د ار به ویژه آن ها که به نوعی با باورهای اعتقاد ی مرد م گره خورد ه است به چشم می خورد که به عنوان یک حرکت نماد ین و نمایش ساد ه به شمار می آید. این گونه رفتارها نه تنها مطرود نیست بلکه حفظ و جهت د هی به آن ها خود نوعی فرهنگ سازی است و البته برخورد د فعی، غیر کارشناسانه و بخشنامه ای با آن ها به نوعی فرصت سوزی و از دست د اد ن موقعیت هااست.

3. در مناسک و سنت های آیینی گاه پیام اصلی تحت الشعاع قرار گرفته و ظواهر سنت ها مانع انتقال و د ریافت بار معنوی آن رفتار می شوند. نذر و وقف گرچه سنتی برخاسته از متن د ین است. عزاد اری و تعزیه گرد انی، گرچه د ارای ثواب و اجر می باشد،راز و نیاز، توسل و زیارت، گرچه ممد وح است و مطلوب، اما آن چنان د رگیر مسائل حاشیه ای و پیرایه ها و خرافات می گرد د که ...

و د ر این میان آن چه مهم است بازشناسی و د رک عمیق و جامع از آن نوع رفتارهایی است که د ر جامعه و د ر انجام مناسک آیینی و پاسد اشت آیین های سنتی رواج د اشته و د ارد، د رکی که متولیان فرهنگی ما را د ر سال جد ید به یک جهت گیری صحیح و کلان د ر عرصه فرهنگ د ینی، ساماند هی نماد های مذهبی مرد می، ساماند هی شئون فرهنگی به ویژه د ر حوزه امام حسین (ع)، عاشورا و مناسک آیینی د ر مناسبت های مذهبی، حمایت از برنامه های فرهنگی و پژوهش های اند یشه د ینی به یک نوآوری رهنمون سازد..5

ان شاء الله
پی نوشت

1. پیشرفت و توسعه بر بنیاد هویت فرهنگی، پرویز ورجاوند

2. غلامرضا اکرمی به نقل از سید حسین نصر، مقاله سنت و هنر اسلامی

3. جهان رها شد ه، آنتونی گید نز

4. آسیا د ر برابر غرب، د اریوش شایگان

5. اشاره به سیاست های کلان سازمان تبلیغات اسلامی و سازمان اوقاف و امور خیریه بر اساس بند سوم سند راهبرد ی