کتل ، عَلم بزرگی است که در دسته های عزاداری حرکت می دهند ، توغ ، علمی که قسمت فوقانی آن را پیراهن بی آستین مانندی بپوشند ، همانند تکیه و متکایی که بر چوب نصب شده باشد و همراه با علامت و بیرق در مراسم عزاداری حرکت دهند ، علم و کتل

صفحه 366

راه انداختن ، کتل بستن ، یعنی دسته های عزاداری با علم و کتل بر پا کنند و بگردانند . به علامت و اسبانی هم که به هئیت و شکل مخصوصی در روزهای عزا حرکت دهند ، علم و کتل می گویند . (1079)« تکیه های مشهور در گذشته ، کتل می بستند . یعنی پسر بچه دو سه ساله ای را در حالی که غرق در جواهرات و طلاجات می کردند ، بر اسب زینت کرده ای می نشاندند و عده ای از جوانان قوی هیکل و بزن بهادر را با شمشیر و قداره به منظور حفاظت در اطراف آن می گماردند و ادعا داشتند که هیچ کس نمی تواند کودکی را با این همه طلا و جواهر از جمع عزاداران ما بیرون ببرد و این را نشانه برتری و قدرتمندی دسته و تکیه محله خود می دانستند . عده ای از مردم برای سلامتی پسر دو سه ساله خود ، نذر می کردند که او را کتل کنند ... » (1080) این نیز تعریف دیگری از کتل است ، متفاوت با معنای نخست ، باز هم دریغ و افسوس ، از پرداختن به شکلها و ظواهر و غفلت از محتوای عاشورا و روح کربلا !

1079 - لغت نامه ، دهخدا .

1080 - تاریخ تکایا و عزاداری قم ، ص 214 .