*تعريف وقف
وقف در لغت به معناي ايستادن، ماندن و آرام گرفتن است و در اصطلاح فقهي، نگهداشتن و حبس کردن عين ملک است و مصرف کردن منافع آن در راه خدا. برخي از فقها گويند وقف حبس عين است بر ملک خداي تعالي.
علامه حلي در اين باره مي فرمايد: "وقف، آن است که اصل مال را نگه دارند و تا اصل مال هست، منافع آن را در راه خير مصرف کنند."
گروهي سرچشمه اين تعريف را، حديثي مي دانند که از پيامبر گرامي اسلام (ص) نقل شده است که فرمود: "اصل مال را نگه داريد و منافع آن را جاري سازيد."
مرحوم شيخ طوسي در مبسوط مي گويد تسبيل يعني در راه خدا قرار دادن، و دليلش اين سخن نبي اکرم (ص) است که فرمود: "حبس الاصل و سبل المنفعة " يعني اصل را حبس کن و منافعش را در راه خدا آزاد نما.
عمل وقف، به دين مبين اسلام اختصاص ندارد و در ميان ديگر اديان نيز رواج داشته است، اوقاف حضرت ابراهيم (ع) که تا امروز نيز باقي مانده، خود بهترين دليل بر اين است که وقف، پيش از اسلام نيز وجود داشته است.
امام خميني (ره) در کتاب البيع وقف را يک امر عقلايي دانسته که ميان پيروان تمام اديان و چه بسا غير پيروان اديان نيز مرسوم بوده است.
در کشورهاي غربي و حتي نقاط دور افتاده استراليا و آفريقا و در ميان سرخ پوستان آمريکاي جنوبي نيز، اين سنت وجود داشته که موقوفاتي را براي پرستشگاه ها و کليساها اختصاص مي داده اند.
در مصر باستان، يونان، چين، هند، ژاپن، روم و فلسطين پيش از اسلام، موقوفاتي بوده که از درآمد آن ها، براي جريان کار معبدها، صومعه ها و بازسازي آن ها و گذران زندگي اسقف ها، برهمن ها و کاهن ها و ادامه خدمات لازم به برخي از دانش آموزان مدارس، بهره مي گرفتند.
مذاهب ديگر اسلامي نيز براي وقف تعاريف مختلفي دارند و فقهاي هر مذهب وقف را آن گونه تعريف کرده اند که بيانگر ديدگاه آنان نسبت به مالکيت وقف باشد. گروهي وقف را جايز و گروهي آن را لازم دانسته اند.
علماي مذهب شافعي مي گويند: وقف عبارتست از حبس مال که انتفاع از آن با بقاي عين مال ممکن باشد. وقف در اصل مال ممنوع و مقطوع شده و منافع وقف به قصد قربت هزينه مي شود.
در فقه گفته مي شود وقف عبارتست از حبس عين مال بر ملک واقف و صدقه دادن منافع آن.
ابن عرفه از علماي مذهب مالکي گفته است: وقف عبارتست از اعطاي منفعت (و نه ذات آن)، به خلاف هبه که واهب عين موهوبه را مي بخشد.
در فقه حنبلي وقف چنين تعريف شده است: "الوقف هو تحبيس الاصل و تسبيل الثمرة " يعني وقف حبس اصل و تسبيل منافع است.
ادامه دارد ...
منبع :
__ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) __
---------
