روشنفکران اين کشور در بيداري و آگاهي مردم و رهبري تحولات اقتصادي و اجتماعي دوران ميجي،نقش درجه اول ايفا کردند. آنان دريافتند که با تکيه بر فرهنگ کهن خود مي‌توان جنبش کار راه انداخت.

تجربه کشور موفق ژاپن، نشان مي‌دهد که رشد توسعه اقتصادي آنها در درجه اول در تاثير بالا بودن فوق العاده مردم عملي شده است.

گزارش يک موسسه تحقيقاتي در آمريکا نشان مي‌دهد،نگراني کمپانيهاي آمريکايي فقدان مغزهاي متفکر نيست، بلکه کمبود مديراني است که بتواند اين قوه خلاق را به گونه‌اي موثر به کار گيرد.

در سنگاپور گزارش شده است که در فاصله سالهاي 1983 تا 1986 نيمي از افزايش توليد ناخالص ملي اين کشور به دليل بهره وري کار بوده است.

در کشور ما ايران هم حجم کار پايين است و هم مقدار سرانه کار مفيد بسيار پايين مي‌باشد و اکنون کشورها با شاخص کار مفيد سنجش مي‌شوند و بر اين اساس در مدل توسعه يافته و عقب مانده تعريف مي‌شوند.

ژاپني‌ها که اوايل دهه 1950 تصميم به رشد گرفتند، کار و تلاش روزانه خود را بيش از پيش افزايش دادند به طوري که ساعات کار در صنايع و شرکت‌هاي مختلف به طور متوسط در هفته حدود 50تا60 ساعت گزارش شده است اکنون بيشتر ژاپن شناسان بر اين باورند که معجزه اقتصادي اين کشور در طول دهه‌هاي 60و 1950 در درجه اول در سايه ساعات کار طولاني،صرفه جويي و کم مصرفي مردم آن حاصل شده است.

کره جنوبي و تايوان هم که حدود سي سال پيش از الگو قرار دادن ژاپن، تصميم به رشد اقتصادي خود گرفته و خواهان رقابت با توليدات ژاپن در بازارهاي بين المللي شدند؛ به خوبي واقف بودند که براي موفقيت خود لازم است بيش از ژاپنيها کارکنند و کمتر از آنها مصرف کنند .

کارگران کره‌اي که بزرگترين آرزوي شان رقابت با توليدات ژاپن بوده است در هفته 5تا 10 ساعت بيش از کارگران ژاپن کار مي‌کنند و دستمزدي معادل کمتر از نصف کارگران ژاپن دريافت مي‌دارند.

به همين جهت اکنون موفق شده اند در بسياري از بازارهاي صادراتي ژاپن نفوذ کنند و با آن کشور به رقابت بپردازند.

در سفري که چندي پيش به چين داشتيم وقتي از يک مسئول چيني در خصوص علت ساعات کار طولاني خانم‌ها در آن کشور پرسيديم با کمال تعجب گفتند که ما طبق برنامه مي‌بايست در پايان برنامه پنج ساله، مقام اول اقتصادي دنيا باشيم بر همين اساس هم آحاد مردم چين براي اين هدف عالي متحد مي‌باشند .درژاپن براي گزينش مديران سطح بالا اداري افزون بر ملاک‌هاي تحصيلات،ارشديت و تجربه طولاني نظر موافق و تائيد همکاران نيز از شروط اصلي براي تصدي مشاغل مهم محسوب مي‌شود و چون اين دسته از مديران اختيارات خود را ناشي از مردم مي‌دانند،ارتباطشان با ارباب رجوع برپايه اصل مسئوليت اداري، قرار دارد و خود را موظف و ملزم مي‌دانند که با تمام توان خويش در خدمت مراجعين باشند.

 

اصلاح الگوي مصرف به مصرف نکردن و يا کم مصرف کردن تعبير مي­شود؛ همت برتر به تحمل فشار بيشتر و کار مضاعف هم به فعاليت فيزيکي طاقت­فرسا. حال آنکه چنين برداشت­هايي ناشي از تصورات نادرست و ناآشنايي نسبت به اوضاع کنوني جهان و سابقة تاريخي ايران و ايرانيان است و مقرون به صحت نيست.

واقعيت اين است که در جهان امروز بيش از هفت ميليارد انسان زندگي مي­کنند و پيش­بيني شده که اين تعداد به نه ميليارد نفر هم در سال­هاي آينده برسد. اين در حالي است که منابع و ذخاير طبيعي به سرعت در حال کاهش است و بخصوص منابعي که امکان تجديد آنها در کوتاه­مدت وجود ندارد، مانند منابع فسيلي، از دسترس انسان خارج مي­شوند.

در چنين شرايطي اگر ملتي و مردمي از امکانات و منابع و ذخاير خود استفادة صحيح و مناسبي نداشته باشند در آيندة نزديک دچار بحران­هاي مهلکي خواهند شد. در چنين چشم­اندازي، مفهوم اصلاح الگوي مصرف به معناي آينده­نگري و تداوم حيات بهينه براي نسل­هاي کنوني و بعدي است، و نه عدم استفاده و نابرخورداري از نعمات و بخشش­هاي خداوند.

کار بيشتر در اين عرصه، چنان که در سطور بالا اشاره شد، به معني استفادة آگاهانه از امکانات و ظرفيت­هاي مختلف است. گاهي اين امر با فعاليت فيزيکي بيشتر محقق مي­شود و گاهي با دقت نظر و ابتکار. اما در هر حال، تکليف ما لايطاق مد نظر نيست. يعني هدف از کار بيشتر، انجام کار بيش از حد توان نيست.

ملاحظه مي­شود که اين سه موضوع نه فقط حامل مفهوم مشقت و تنگي و تعب نيستند بلکه مفاهيم والايي هستند که در فرهنگ ديني و ملي ما بسيار مورد تأکيد بوده­اند. گفته­هاي مشهوري همچون «قناعت توانگر کند مرد را»، «آهسته رو، پيوسته رو»، «برو کار مي­کن مگو کار چيست، که سرمايه جاوداني است کار»، «کار نيکو کردن از پر کردن است» و ده­ها گفتة ديگر که شايد هر يک از ما بارها آنها را براي بيان منظور و مقصود خود مورد استفاده قرار داده­ايم، همه و همه مؤيد اين سه مقولة زندگي­ساز و سرافرازکننده هستند: مصرف درست، همت والا، کارِ تمام.

 

بي­ترديد منظور از کار مضاعف، اين نيست که ساعات کاري افزايش پيدا کند بلکه در وهلة اول بايد بهره­وري در تمام جنبه­هاي فعاليت­ها افزايش يابد؛ چه بهره­وري نيروي انساني و چه بهره­وري امکانات و منابع مالي. اين همان کار و تلاش آگاهانه است که بر بستر عزم و ارادة قوي و خلل ناپذير مي­تواند ما در دستيابي به اهدافمان ياري کند. کار بيشتر به مفهوم استفاده از امکانات و استعدادهاي بالقوه است؛ يعني «کار آگاهانه».

رهبر معظم انقلاب در بيانات خود در جمع مردم در مشهد در روز اول سال جاري فرمودند: «كشور آمادگى‌هاى زيادى دارد. در اين سى سال، ملت و كشور در همة زمينه‌ها پيشرفت كرده است. زمينه براى يك حركت عظيم و بنيانى، يك حركت محسوس كه اثر آن را در زندگى مردم بشود ملاحظه كرد، فراهم است. ما هم در زمينة زيرساخت­هاى اقتصادى پيشرفت­هاى زيادى كرده‌ايم. در زمينة زيرساخت­هاى ارتباطى و مواصلاتى كارهاى بزرگى انجام گرفته است. در زمينة پيشرفت علمى و فناورى، يك روند پرشتابى از چندى قبل تاكنون آغاز شده است. ملاحظه مي­كنيد؛ در زمينه‌هاى علمى، جوانان ما، دانشگاهيان ما، برجستگان و نخبگان ما به يك مراحلى دست پيدا مي­كنند كه براى يك كشورى كه از مرحلة دانش و تحقيق و فناورى و ابتكار علمى بسيار دور بوده است و فاصله داشته است، بسيار چيزهاى عجيبى است.»

از اين زيرساخت­ها و زمينه­هاي مهيا بايد استفاده بشود و اين مستلزم فعاليت بيشتر است. معنا و مفهوم کار مضاعف اين است که بسترها و ظرفيت­هاي موجود بلااستفاده نماند. از مهمترين سرفصل­هايي که مي­توان در چهارچوب «کار مضاعف» به آنها اجمالاً اشاره نمود اينها هستند:

- استفادة بهينه از موقعيت­ها و امکانات

- ابتکار در انجام فعاليت­هاي مختلف

- ايجاد ظرفيت­هاي جديد براي فعال کردن نيروهاي بيشتر و استفاده از تخصص و توانايي آنها

- تنظيم برنامه­هاي کاري و مقطع­گذاري براي دستيابي به اهداف و نتايج

- ترويج فرهنگ کار و پرهيز از بطالت و اتلاف وقت و امکانات

- کارآفريني

 

اسلام به ما مسلمانان راه و روش­هاي زندگي صحيح و پويا را نشان داده است. آموزه­هاي ديني ما بر تقويت اراده و تسلط بر نفس تمرکز و تأکيد دارند. شيوه­هاي تقويت ذهن و جسم و روحيه، که در بسياري از آموزه­ها و دستورات ديني ما مستتر است، همان چيزهايي است که غرب در سال­هاي اخير تلاش کرده به مدد دستاوردهاي علمي و فني به مردمش ارائه نمايد و جالب و شگفت آنکه آنها نهايتاً نه با کمک دستاوردهاي علمي بلکه با استفاده از آموزه­هاي ديني شرق و بخصوص اسلام آن اهداف را دنبال مي­کنند و البته بدون آنکه منابع و مراجع مورد استفادة خود را معرفي کنند! چرا ما با داشتن چنين منابع معنوي جاودانه­اي نبايد عزم و ارادة خود را تقويت نماييم؟    

 همت و کار مضاعف در حوزه تلاش  کارحلال

1-به دست آوردن مال حلال برای تأمین زندگی و  گذران معاش، بر هر مرد و زن مسلمانی واجب است.[1]

2- خداوند بنده مؤمن پیشه‌ور را دوست دارد.[2]

همت و کار مضاعف در حوزه تلاش  کارحلال