حکایت پنجم- سلیقه و روزمرگی یا اتکا به علم و تجربه

امروز برای همه روشن شده است که پیچیدگی مسائل اجتماعی هزاران برابر بیشتر از مباحث فنی و مهندسی است. از آنجا که رفتارهای انسانی در مقیاس فردی، تاثیر پذیر از فهم و درک آحاد مردمند، پذیرفتن قاعده پذیری جهان شمول برداشت های ذهنی فردی و به تبع آن رفتارهای فردی، برای غیرمتخصصین خارج از حوزه علوم انسانی کار دشواری است.

به طریق اولی، رفتارهای اجتماعی که حاصل اندرکنش رفتارهای فردی هستند، فرا پیچیده خواهند بود. این موضوع، باعث شکل گیری نوعی پارادوکس می شود. جوامع بشری برای آنکه پیشرفت کنند نیازمند آنند که قواعد «عام» حاکم بر رفتارهای اجتماعی را شناسایی کنند و این خود نیازمند حدی از بلوغ اجتماعی است که جایگاهی ویژه برای علم در حل مسائل اجتماعی قائل باشند. در مقابل، رسیدن به این حد از بلوغ خود نیازمند رسیدن به سطحی از پیشرفت در حوزه های مختلف اجتماعی است.

توجه به این نکته بسیار مهم است که پذیرش علم به عنوان مهم ترین عاملی که می تواند در حل مسائل اجتماعی به ما کمک کند به هیچ وجه به معنی آن نیست که «نسخه هایی» عمدتا پیچیده شده در کشورهای دیگر قرار است مبنای حل مسائل بومی ما باشند. اولا علم بسیار بیش از آنکه «حل مساله» را به ما بدهد «چگونگی» پیدا کردن راه حل را به ما می آموزد. ثانیا علم در حوزه اجتماعی، بر ویژگی هایی دست می گذارد که به دلیل اتکا بر فروض بسیار ساده، از قدرت شمول بسیار برخوردارند. بنابراین، علم «چارچوبی» فراهم می کند که در محدوده آن، راه حل های «بومی» برای مسائل پیدا می شود. این به معنی آن است که علم در حوزه اجتماعی، رقیبی برای راه حل های بومی نیست. پرداختن به این موضوع مجال جداگانه ای می خواهد که جای آن اینجا نیست. در این قسمت تنها به اندازه ای که به مسائل آینده اقتصادی کشور مربوط می شود به آن می پردازیم.

جهاد اقتصادي در سال جديد موفق خواهد بود اگر[...]