صرفه‌ جویی یعنی ...

 

بعضی‌ها فکر می‌کنند، صرفه‌جویی یعنی؛ توی تاریکی بنشینیم و لامپ را روشن نکنیم!

یا دو هفته یک‌بار حمام برویم، تا آب کمتری مصرف شود.

یا مثلا در زمستان‌ها، از سرما قندیل ببندیم و مثل بید بلرزیم ولی بخاری را روشن نکنیم!

بعضی‌ها هم اصلاً باورشان نمی‌شود که بشود صرفه‌جویی کرد.

و می‌گویند: «یعنی اگر شیر آب چکه نکند، یا یک لامپ اضافه خاموش شود، دیگر برق نمی‌رود؟ دیگر کمبود آب نداریم؟»

ولی راستش «بله اگر حتی 1 لامپ اضافه  خاموش شود و انرژی برق هدر نرود، باعث صرفه‌جویی در برق می‌شود و خاموشی و قطع برق کمتر اتفاق می‌افتد.»

صرفه‌جویی کار سخت و عجیبی نیست. اگر ما به اندازه‌ی نیاز و درست از منابع انرژی مثل آب و برق و گاز و... استفاده کنیم، صرفه‌جویی کرده‌ایم.

گفته، استفاده نکردن از نعمت‌های ارزشمندی که خدا در اختیارمان قرار داده، یعنی صرفه‌جویی؟

اتفاقاً صرفه‌جویی یعنی «از نعمت‌های خدادادی خوب و درست و به جا و به اندازه استفاده کنیم و مواظب باشیم حتی ذره‌ای از آن هدر نرود».

به نظر من صرفه‌جویی یعنی: «خدایا شکرت که به ما این‌همه نعمت دادی.»

شانا_ گروه گاز: مشترکان بخش های خانگی،‌تجاری و صنعتی غیر عمده در بهمن امسال، بیش از 10 میلیارد متر مکعب گاز مصرف کردند.

به گزارش شانا، مدیر دیسپچینگ شرکت ملی گاز ایران با بیان این که در ماه گذشته (بهمن) 10 میلیارد و 600 میلیون مترمکعب گاز در بخش‌های خانگی و تجاری و صنایع غیرعمده مصرف شده است، افزود: این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال پیش 500 میلیون متر مکعب افزایش یافته است.

حسن منتظر تربتی تولید میانگین گاز در ماه گذشته (بهمن) را 536 میلیون متر مکعب در روز اعلام و تصریح کرد: این مقدار تولید گاز در مقایسه با دروه زمانی مشابه سال پیش، از رشد 8 درصدی برخوردار شده است.

وی تصریح کرد: با وجود رشد 10درصدی شمار مشترکان خانگی، مصرف گاز این بخش در بهمن ماه امسال فقط حدود پنج درصد افزایش داشته است و مصرف کنندگان بخش های خانگی – تجاری و صنایع غیرعمده در ماه گذشته حدود پنج درصد در مصرف گاز صرفه جویی داشته اند.

مدیر دیسپچینگ شرکت ملی گاز ایران در باره تحویل گاز به صنایع عمده نیز گفت: این بخش از مصرف کنندگان نیز بهمن ماه امسال به طور میانگین روزانه 70 میلیون مترمکعب گاز دریافت کرده اند.

تربتی با بیان این که تحویل گاز به صنایع عمده کشور در بهمن ماه امسال در قیاس با مدت مشابه سال از رشد 20 درصدی برخوردار شده است، افزود: رشد تحویل گاز به صنایع عمده نشانگر توسعه گازرسانی در این بخش و نویدبخش افزایش بهره وری مصرف گاز در آن، همچنین هدایت این حامل انرژی به بخش های تولید ارزش افزوده است.

وی از همه مشترکان گاز طبیعی خواست تا با تداوم در رعایت الگوی مصرف و صرفه جویی، در توسعه کشور و رشد اقتصادی کشور سهیم باشند.

شانا_ گروه گاز: با نصب پنج آبگرمکن خورشیدی در شرکت گاز استان یزد، سالانه 10میلیون ریال در مصرف گاز صرفه جویی خواهد شد.

به گزارش روابط عمومی شرکت گاز استان یزد، با نصب این آبگرمکن های خورشیدی آب گرم ساختمان مرکزی این شرکت تامین خواهد شد.

آبگرمکن های خورشیدی نصب شده در شرکت گاز استان یزد در فضایی به مساحت 20 متر مربع و با صرف هزینه ای افزون بر 30 میلیون ریال به بهره برداری رسیده است.

نصب و راه اندازی شمار دیگری از آبگرمکن های خورشیدی در برخی نواحی شرکت گاز استان یزد به زودی آغاز خواهد شد.

ایجاد تنوع در سبد سوخت انرژی کشور با توجه به اقلیم و جغرافیای منطقه، از جمله راهکارهای مهمی است که به استفاده بهتر از انرژی منجر خواهد شد.

یزد نیز از استان هایی به شمار می رود که جغرافیای آن امکان استفاده از انرژی هایی همچون باد و خورشید را فراهم کرده و از آبگرمکن خورشیدی نیز با هدف تنوع بخشیدن به سبد انرژی کشور استفاده شده است.

اهميت اموال عمومي (بيت  المال)

حراست و نگهداري از بيت المال كه مربوط به همه جامعه است از لازمترين امور و خيانت در آن از بدترين اقسام خيانت است،‌ اين كار يك عمل ضد اخلاقي، ضد اسلامي و خلاف وجدان است. علي(ع) در اهميت بيت المال و اموال عمومي جامعه در دوراني كه كرسي خلافت جامعه را بر عهده داشتند مطالبي دارند كه شايسته توجه است در اين قسمت برخي از آن مطالب ذكر مي‌گردد.

1- آن حضرت در پاسخ عبدالله بن زمعه از اصحابش كه تقاضاي سهم بيشتري از بيت المال داشت فرمودند:

«انّ هذا المال ليس لي و لا لك و انّما هو في المسلمين و جلب اسيافهم فان شركتهم في حربهم كان لك مثل حَظّهم و الاّ فجناه ايديهم لا تكون لغير افواههم». [1]

«اين مال نه از آن توست نه از آن من بلكه غنيمت مسلمين و اندوختة شمشيرهاي ايشان است پس اگر با آنها در كارزارشان شريك بودي تو هم مانند آنها نصيب و بهره برده‌اي وگرنه ترا بهره‌اي نيست زيرا چيده دست آنها براي دهان ديگران نيست».

2- آن حضرت به بعضي از كارگزارنشان نوشتند:

«ادقوّا اقلامكم و قاربوا بين سطوركم واحذفوا عنّي فضولكم و اقصِد و اقصد المعاني و ايّاكم و الاكثار فانّ اموال المسلمين لا تحتمل الاضرار». [2]

«نوك قلم‌هايتان را ريز كنيد، سطور را به هم نزديك كنيد، كلمات زيادي را نسبت به من‌ (در نوشتن گزارش) حذف كنيد محتوي و مفهوم اصلي را بيان كنيد. از زياد نوشتن بپرهيزيد، به درستي كه اموال مسلمين قبول ضرر نمي‌كند».

3- قال علي (ع): «الا من اعظم الخيانه خيانه الامّه».[3] « همانا بالاترين خيانت، خيانت به مردم است».

ذكر اين نكته ضروري است كه خيانت به اموال عمومي و بيت المال در چند شكل متصور است.

1- زی اده‌روي در مصرف و استفاده از اموال عمومي، بي‌توجهي و بي‌دقتي نسبت به آن.

2- ا ستفاده از اموال عمومي و بيت‌المال مسلمين در راه گناه، تفرقه، شايعه سازي، افشاگري اسرار و سودجوئي شخصي، از فاحش‌ترين اقسام اسراف در اموال عمومي است. اين كه انسان از اموال عمومي و دولتي براي كوبيدن شخصيت ديگران، جوسازي و اشاعه گناه استفاده نمايد بدترين خيانت است.

3- اس تفاده شخصي از اموال عمومي و بيت المال مسلمين. اين علاوه بر عنوان اسراف، تحت عنوان خيانت نيز حرام است . سيرة عملي علي(ع) در استفاده از بيت المال بهترين دليل بر اين مطلب است . آن حضرت در هر جمعه بعد از جارو كردن كف خزانه دو ركعت نماز مي‌خواند و خدا را شكر مي‌گفت و خطاب به آن نماز مي‌فرمود:

«اي نماز شهادت بده كه از اموال مسلمين چيزي براي خود نگه نداشتم». [4]

وقتي طلحه و زيبر براي كار شخصي در مركز بيت المال بر آن حضرت وارد مي‌شوند چراغي كه در مقابلش بود خاموش نموده و دستور داد چراغي را از منزل بياورند وقتي علت را سئوال كردند فرمود:

«كان زيته من بيت المال المسلمين لا ينبغي ان نصاحبكم في ضوئه». [5]

«روغن اين چراغ از بيت المال بود سزاوار نبود در نورش با شما صحبت كنم».

دائره اموال عمومي و بيت المال بسيار وسيع است به عنوان نمونه مواردي را ذكر مي‌نمائيم.

الف ) منابع آبي:

آب ماده حياتي است كه در طول حيات انسانها هميشه فكر و نيروهاي بشر را جلب كرده است نه تنها بشر بلكه حيوانات نيز سرگردان و به دنبال آن هستند. كمتر نعمتي با آن برابري مي‌كند زيرا همه موجودات وابسته به آن هستند. تمدنها، شهرها، آباداني‌ها و كارخانه‌ها در كنار مناطق آب‌خيز ايجاد شده است. اين نعمت مهمّ به صورت وافر در دل خاك به وديعه گذاشته شده است قرآن مجيد و روايات نيز به اهميت اين ماده حياتي اشاره كرده است. آب نقش حيات بخشي، طهارت و شرب را دارد قرآن مجيد مي‌‌فرمايد:

1- «و انزلنا من السّماء ماءاً فانبتنا فيها من كلّ زوجٍ كريم»[6] از آسمان آب فرو فرستاديم پس در زمين از هر موجودي زوج رويانديم . اين آيه مي‌رساند اساس خلقت و هستي همة موجودات روي آب مي‌چرخد.

2- «اللّه الّذي من السماء ماءً فاحيابه الارض بعد موتها»[7] اوست خدايي كه از آسمان‌ها آب فرو فرستاد پس زمين را بعد از مرگش زنده كرد.

اين آيه حيات روي زمين را به آب و نزول آن نسبت مي‌دهد . آيات متعددي در قرآن مسئله حيات را از آب مطرح كرده است. طبق فرضيه‌هاي علمي جديد نخستين جوانه‌هاي حيات در درياها ظاهر شده است.[8]

3- «و انزلنا من السّماء ماءاً طهوراً»[9] از آسمان آب پاكيزه، فرو فرستاديم.

طهور صيغه مبالغه از طهارت و پاكيزگي است يعني ذاتاً پاك است و پاك كننده نيز مي‌باشد. علاوه بر حيات‌بخشي.

در قرآن مجيد سه واژه آمده كه بيانگر سه خصلت زشت و مبغوض نزد خداوند است. 1- اتراف        2- اسراف 3- تبذير

اتراف به معناي زندگي بر مبناي اصل التذاذ و خوش گذراني و غفلت از هدف داري دستگاه آفرينش و جايگاه انسان در جهان است و اسراف به معناي مصرف بي رويه و يا به تعبير ديگر مصرف غير منطقي از منابع طبيعي است و تبذير به معناي تلف كردن و تضيع منابع است. قرآن معاندين مترفين را رسولان الهي معرفي مي‌كند، [1] و در مورد مسرفين مي‌فرمايد : انّالله لا يحب المسرفين [2] و نسبت به اهل تبذير مي‌فرمايد : اِنّ المبذرين كانوا اخوان الشياطين [3] ، يعني آنان برادران شياطين‌اند.

واژه اسراف كاربرد فراواني در بين مردم دارد و همه مصارف بيش از حدّ را شامل مي‌شود. دائره‌اي وسيع دارد كه از دور ريختن اضافي يك غذا تا هدردادن منابع عظيم را شامل مي‌شود. استقصاء همة موارد نيز غيرممكن است در اين فصل تنها پاره‌اي موارد ذكر مي‌گردد اين يك اصل كلي است كه هر زياده‌روي در مصرف اسراف است چنانچه علي(ع) مي‌فرمايد:

«كلّما زاد علي الاقتصاد اسراف» [4] «هر چه از حدّ ميانه روي بگذرد اسراف است».

اسراف در همة قسمت‌هاي زندگي متصور است. غالباً اذهان مردم از اسراف به مصرف گرائي و زياده‌روي در مصرف منتقل مي‌شود امّا اسراف در توليد نيز واقع مي‌شود. اصولاً اسراف در توليد و مصرف مانند دو حلقة تحت تأثير هم است. كنترل توليد نقش مهم و بسزايي در شكل دادن به مصرف دارد. توليد كالاهاي لوكس، پرخرج و تشريفاتي ، هدر دادن سرمايه‌ها، وقت و نيروي انساني است. بودجه‌اي كه صرف توليد برخي كالاهاي لوكس و تجمّلي مي‌شود اگر صرف سرمايه‌گذاري در قسمت صنعت، كشاورزي و خدمات گردد مي‌تواند موجبات رشد و توسعه كشور را فراهم آورد.

توليد كالاهاي كم مصرف و تجملي موجب ايجاد بازار كاذب، مصرف نادرست و در نتيجه هدر رفتن سرمايه‌ها مي‌شود . توليد كنندگان كالاها،‌ در اين قسمت نقش مهمّي را بر عهده دارند، قوام يك ملت به قوام در بخش توليد وابسته است بخش توليد و مصرف جدا از يكديگر نيستند. بي توجهي به كيفيّت و مرغوبيت كالا در مرحلة توليد موجب اسراف در مرحلة مصرف و تضييع و تلف مي‌شود.     توليد كنندگان كالاهاي صنعتي اگر دقت لازم را در توليد يك قطعة صنعتي به كار نبرند علاوه بر هدر دادن سرماية وقت و نيروي انساني و سلب اعتماد عمومي باعث اسراف در مصرف مي‌گردند. به عنوان مثال نانوايان كه توليد كنندة بهترين و با ارزش‌ترين مادة غذائي مردم هستند ، اگر در تهية نان بي‌توجهي نمايند باعث اسراف و هدر رفتن در اين ماده غذائي مي‌گردند. اسراف دائره وسيعي دارد كه از بخش كشاورزي گرفته تا بخش صنعت و خدمات همه را شامل مي‌شود، اسراف را به دو بخش مي‌توان دسته‌بندي كرد اسراف در اموال شخصي و اسراف در اموال عمومي.

در اين گفتار موضوع بحث اسراف در اموال عمومي است كه ذيلاً به نحو اختصار به آن مي‌پردازيم.

از زيانبارترين اقسام اسراف، اسراف در اموال عمومي و بيت المال مسلمين است. حفاظت از اموال عمومي و بيت المال نشانة رشد شخصيت، ادب و حس مسئوليت يك ملت است. اموال عمومي شامل تمامي امكانات و سرمايه‌هائي مي‌شود كه خداوند آنها را مايه حيات و قوام جامعه قرار داده است اينها سرمايه‌هاي اصلي يك ملّت و ضامن بقاي آن مي‌باشند. حفاظت و استفادة صحيح از آ ن جامعه را به سوي رفاه پيش مي‌برد . در صورتي كه حيف و ميل آن، كاهش و فرسايش آن، ‌مصرف بيش از حدّ و اتلاف آن ، بنية اقتصادي اجتماع را نابود مي‌كند . اموال عمومي ويژگي‌هائي دارند كه برخي از آنها عبارتند از:

1-  متعلق به عموم است نه فرد خاص .

2-  هر فردي تنها به عنوان جزئي و عضوي از كل جامعه در آن حقوقي دارد .

3- ولي امر و حاكم قانوني مسلمين مسئول نگهداري از اين اموال است و اجازه تصرف مي‌دهد.

4-  درآمد آنها متعلق به عموم مردم است.

5-  نقل و انتقال و تصرف از قبيل بيع و هبه در آن جايز نيست.

مرحوم علاّمه طباطبايي (ره) ذيل آية شريفة «و لا تؤتؤا السفهاء اموالكم التي جعل اللّه لكم قياماً» [5] مي‌نويسد.

«مقصود از اموالكم در آيه شريفه، اموال يتيمان است امّا اينكه خطاب به اولياي آنها مي‌فرمايد مالهاي شما،‌ با عنايت به اين است كه مجموع ثروت موجود در جهان متعلق به مجموعة اهل دنياست و مصلحت عمومي اجتماع كه بر پايه مالكيت شخصي استوار است ، اقتضا مي‌كند هر فردي از جامعه مالك جزئي از كلّ مال باشد پس بر همگان لازم است توجه داشته باشند كه آنها يك مجتمع واحدند و مجموعة ثروت روي زمين براي تمامي آنهاست و بر هر يك وظيفه است تا از آن حفاظت و پاسداري نمايند و از اينكه انسانهاي غيرعاقل و بي‌كفايت مانند كودك يا ديوانه بر آن مسلّط شوند و ان را به تباهي بكشند ممانعت به عمل آورند».[6]

1- سبا /34