بعضي وقت ها اين سئوال برامون پيش مياد که چرا نتيجه کارهامون رو نمي بينيم؟ مثلاً يکي از بزرگترين چيزهايي که همه مون آرزومونه تا آثراتش رو در خودمون حس کنيم، همين نمازه. همه مون اين احاديث رو فهميديم که:

حضرت علي (ع) فرمودند: « الصلاه قربان کل تقي، نماز خواندن،‌وسيله نزديکي به خدا است براي هر شخصي پرهيزگار». ( نهج البلاغه،‌کلمات قصار136)

 حضرت علي (ع) فرمودند:« الصلاه حصن من سطوات الشيطان، نماز قلعه محکمي است که نمازگزار را از حملات شيطان نگه مي دارد. » ( غرر الحکم، ح3334 ).

 امام موسي بن جعفر (ع) فرمودند: « افضل ما تقرب به العبد الي الله بعد المعرفه به الصلاه، بهترين وسيله تقرب بنده به خدا، پس از معرفت او، نماز است.» (مستدرک الوسائل، ج12،ص20)

.حضرت امام صادق(ع) فرمودند: « احب الاعمال الي الله عزوجل، الصلاه و هي آخر الوصايا الانبياء، نماز گرامي ترين و محبوب ترين اعمال نزد خداوند است و آخرين سفارش پيامبران مي باشد.» ( کافي، ج3، ص265 ).

.حضرت امام رضا(‌ع) نيز فزمودند: « الصلاه صله الله للعبد بالرحمه و طلب الوصال الي الله من العبد ...، نماز وصله و موهبتي از طرف خداوند مهربان و از راه رحمت و عنايت براي بنده است ئ نماز مطالبه وصال و تقرب بنده به سوي خداوند است ...». ( بحارالانوار، ج84، ص264).

 وحديث هاي ديگه که خيلي زيادند. دوست داريم بدونيم که چرا طبق اين احاديث،نزديکي به خدا، دوري از گناه،  و...عايدمون نميشه؟البته هستند خيلي ها که حال مي کنند با نماز. اما هستند بعضي ها هم مثل من که هنوز نتونسته اند روح نمازشون رو درست کنند. شايد اگه ازمون بپرسند که چرا از نماز بهره نمي بريم، شما بگيد: حواسمون به خدا نيست توي نماز، حواسمون به اون چيزي نيست که مي خونيم و ...از اين جور جوابها. اينها هستند. اما همه ماجرا به اينا ختم نميشه. نمازي که ما ميخونيم خيلي بزرگتر از اين حرفهاست. يعني خيلي از چيزايي که حتي فکرش هم نمي کني روي نمازت تاثير مي زاره. يکي از چيزهايي که من با چشم خودم خيلي زياد ديدم، اينه که الان ميخوام بگم: اسراف! ممکنه تاحالا اينقدر جدي بهش نگاه نکرده باشيد. اما تاثيرش خيلي زياده. حالا اين اسراف چطوريه، ميگم. وقتي که آدم ميره پاي شير آب تا وضو بگيره، صورت رو که مي شوره، آب رو ميزاره بـــــــــاز، آب هم که نمي فهمه نبايد بره، شر شر مي ريزه و ميره. همون آبي که خيلي ها ندارند بخورند، ما داريم الکي الکي هدر ميديم. نوبت دست ها که رسيد، بازهم آب باز ميمونه تا آخر وضو که مسح پا است. اونوقت هم باز ميمونه تا مسح کشيده بشه. اين يعني چي؟ تمام وضو که شد گناه!! اسراف چيز الکي نيست که ما بخواهيم راحت از کنارش رد بشيم. شما خودتون قضاوت کنيد نمازي که بايه کار حرام، شروع بشه، ميتونه ما رو بالا ببره؟ اصلاً خودش بالا ميره؟ (ما رو ببره، پيشکش!) ...من بارها گفتم، ما روي جزييات مشکل داريم، وگرنه اصول رو که همه بلديم و درست وانجام ميديم. براي اينکه بفهميم ما هر روز توي وضو، چه گناهي رو مرتکب مي شديم، اسراف رو بيشتر بررسي مي کنيم:إنَّ اللّه لا يَهْدِي مَنْ هُوَ مُسْرِف کَذّاب؛:خداوند تجاوزگر و اسرافکار دروغگو را هدايت نمي کند.(غافر (40) آيه 28).در جاي ديگه هم قرآن مي فرمايد: وَلا تُسْرِفُوا إنَّهُ لايُحِبُّ الْمُسْرِفينَ؛:و اسراف نکنيد، به تحقيق خداوند اسرافگران را دوست ندارد.(انعام (6) آيه 141).امام صادق(عليه السلام) در طي حديثي مي فرمايند:از خدا پروا کن و اسراف مکن....(وسائل الشيعه، ج‏6، ص‏27، حديث 1).درنامه اي که امام حسن عسکري براي يکي از شيعيان فرستاده بودند، فرمودند: ....و بر حذرباش از اسراف؛ زيرا اين عمل از کارهاي شيطان است(سفينة البحار، ج‏1، ص‏616)همچنين حضرت صادق در روايتي فرمودند:.
خداوند ميانه روي را دوست و زياده روي را دشمن مي دارد؛ حتي اگر دور انداختن هسته خرما باشد؛ زيرا مي توان از آن بهره برد و نيز دور ريختن زيادي و باقيمانده آب آشاميدنى.(وسائل الشيعه، ج‏15، باب 25 از ابواب النفقات، حديث 2).توجه کنيم که امام فرمودند حتي مانده آب را هم نريزيد. حالا ماچه مي کنيم؟ ما که اصلاً آب درست و سالم را همين جوري هدر مي دهيم.در حديثي امام رضا ( تحف العقول، ص‏316)و در حديثي ديگر از امام صادق(ع)(وسائل الشيعه، ج‏11، ص‏262) اسراف جز گناهان بزرگ شمرده شده. حضرت سجّاد(ع) در يکي از بخش هاي دعاي شريف مکارم الاخلاق، در راز و نياز خود با خداوند عرض مي کند:.پروردگارا بر محمد و آل او درود فرست و مرا از ارتکاب اسراف بازدار و روزي مرا از تلف شدن حفظ فرما.(صحيفه سجاديه دعاي 20). گفتني ها خيلي زياده. فقط يه خاطره از شهيد سيف الله صبور، يکي از شهداي بزرگ جنگ و افتخار دزفول نمونه، براتون نقل مي کنم و انشاءالله باقي بحث اسراف براي پست بعدي: نقل مي کنند شهيد صبور، وقتي مي واست توي جنگ به دل عراقي ها بره، شب بود. يه کبريت با خودش برد و رفت. وقتي برگشت، به همرزمانش گفت: وقتي که رفتم، توي خيمه عراقي ها تاريک بود و من چيزي نديدم. لذا يه کبريت زدم تا ببينم چند نفر توي خيمه هستند که مبادا نارنجک رو پرتاب کنم و کسي توي خيمه نباشه و اونوقت اسراف کرده باشم. ببينيد شهداي ما چقدر مراقب بودند که حتي نارنجکي هم اسراف نشود. در پست بعدي يه داستان از امام زمان و دوتا که ميخواستند ايشون رو ببينند، نقل مي کنم.انشاءالله...يازهرا...

تهیه طرح کلی الگوی مصرف نیروی انسانی در کشور

وی از تهیه طرح کلی و زیر بنایی برای الگوی مصرف نیروی انسانی در کشور توسط وزارت علوم، تحقیقات و فناوری خبر داد و گفت: تلاش می کنیم در قالب این طرح با شناسایی و سازماندهی استعدادهای کشور زمینه همکاری آنها را در فرایند توسعه کشور مدیریت کنیم یعنی در زمینه نیروی انسانی دچار اسراف نباشیم و الگوی مصرف در نیروی انسانی را رعایت کنیم.

علت ما هستیم که برنامه نداریم!

مشاور وزیر علوم در فناوری اطلاعات و ارتباطات خاطرن نان کرد: توجه کنیم که در حال حاضر دانشگاهها برای نیروهای انسانی تولید مدرک می کنند در حالیکه بخش عظیمی از این نیروی انسانی به هیچ وجه مورد استفاده قرار نمی گیرد علت این مشکل برنامه نداشتن ما است.

آمار رسمی از میزان بهره گیری نیروی انسانی متخصص کشور نداریم

شفازند در پاسخ به اینکه آیا برآوردی از تعداد نیروهای انسانی که در کشور بکار گرفته نمی شوند وجود دارد؟ به مهر گفت: آمار وجود دارد اما نه آمار رسمی. برخی شاید نخواهند این آمار را ارائه دهند. واقعیت امر این است که وزارت علوم خواستار تهیه آمار شده است تا بالاخره مشخص شود چه مقدار از تولید آموزش عالی در زمینه نیروی انسانی مورد بهره برداری قرار می گیرد.

برای اطلاع از اسراف نیروی انسانی در کشور به اقوامتان نگاه کنید!

وی افزود: هر فردی با نگاه به اقوامش متوجه می شود که چند نفر در میان آنها دارای مدرک دانشگاهی هستند اما بیکارند و اصلا از آنها استفاده نمی شود. البته برای تهیه آمار نیروهای انسانی که مورد استفاده قرار نمی گیرند بسیار بحث کرده ایم. اگر بخواهیم حرکت مناسبی در زمینه بهره گیری از نیروی انسانی متخصص داشته باشیم باید ببینیم که دانشگاههایمان چه چیز تولید می کنند و این تولید به کجا می رود.

اسراف در نیروی انسانی در ایران بیش از اسراف نان در کشور است!

مشاور وزیر علوم در فناوری اطلاعات و ارتباطات خاطرنشان کرد: فرض کنیم که در حال حاضر بهترین مدیریت را در دانشگاهها و وزارت علوم داریم (که البته این چنین هم نیست) اما نیروهایی که از آنها بیرون می آیند هنوز مورد استفاده بهینه قرار نگرفته اند. این یعنی اسراف. باید با سازماندهی مناسب نیروی انسانی از این اسراف جلوگیری کنیم. اسراف در زمینه نیروی انسانی بیشتر از اسراف نان در کشور است، حال آن که ایران بزرگترین مصرف کننده نان در جهان نیز است.

برخی درسهای دانشگاهی تنها وقت دانشجویان و اساتید را هدر می دهند

شفازند در توضیح ضعف مدیریت برای مصرف نیروی انسانی در فضای دانشگاهی به مهر گفت: تعدادی پروژه در دانشگاهها انجام می شود که نیاز ملی به آنها وجود ندارد و دولت به هیچ وجه آنها را نمی خواهد اما در دانشگاهها انجام می شوند. همچنین تدریس برخی درسها در دانشگاهها نه تنها نتیجه خوبی برای مملکت ندارد بلکه فقط وقت دانشجو و استاد را گرفته و منجر به اسراف می شود.

اصلاح الگوی مصرف نیروی انسانی در گروی اصلاحات اندیشه ای، رفتاری و مدیریتی   

وی اصلاح الگوی مصرف نیروی انسانی را در گروی اصلاحات اندیشه ای، رفتاری و مدیریتی دانست و گفت: اصلاح رفتارها در کنار اصلاح اندیشه ها اتفاق می افتد. در صورتی که در صدد اصلاح الگوی مصرف به خصوص در زمینه نیروی انسانی هستیم باید مدیریت و مهندسی اندیشه، دانش و فناوری را اجرا کنیم یعنی باید اتفاقاتی که در زمینه ایده ها، اندیشه ها و حوزه های مختلف در مملکت اتفاق می افتد را ساماندهی کنیم.

ز شهریور ماه تا امروز، این سومین باری است که شهرداری تهران اقدام به زیباسازی بدنه دیوار مصلای بزرگ تهران می‌کند
 
به نظر می‌رسد که مسؤولان‌ شهری بدون توجه به زیر ساخت‌های مورد نیاز این کار، اقدام به زیباساختن نمای بنا کرده و به قول عوام با ماست?مالی ظاهر، توانایی خود را در زیبا نشان دادن شهر به رخ کشیده‌اند.
به گزارش روزنامه وطن امروز، این در حالی است که حتی شکاف‌ها و ریختگی‌های این دیوار عریض و طویل بازسازی نشده و هنوز در بعضی از نقاط می‌توان براحتی شاهد ریختگی سیمان دیوار و حتی شکستگی آجرها بود.
در این میان آنچه مشخص و شفاف نیست، علت اهتمام و پافشاری شهرداری برای بهسازی بدنه مصلاست که با صرف هزینه‌های هنگفت و عموما غیرقابل توجیه به ثمر می‌رسد.
بدون هیچ نظر کارشناسی هم می‌توان دریافت که وجود باغچه‌ها و گلدان‌های مسطح در پشت دیوار مصلای تهران باعث نفوذ آب به دیوار و ریختگی در سطح بنا شده اما مسؤولان‌ شهرداری بدون توجه به این مهم و تنها از سر رفع مسؤولیت‌ به بازسازی آن کمر همت می‌بندند و در بازه‌های زمانی چند ماهه به زیباسازی آن می‌پردازند.
شاید در کلیت موضوع، هزینه کردن مبلغی برای رنگ‌آمیزی و احیانا بازسازی دیوارهای مصلا، چندان قابل اعتنا نباشد.
شاید اصلا مهم نباشد که چندین کارگر با چندین سطل رنگ و شاید هم اسپری به جان دیوار چند هزار مترمربعی افتاده باشند و یک روزه نمای آن را بازسازی کرده باشند، اما سوال اینجاست که آیا این هزینه نمی‌توانست در شرایط و محل‌های مناسب‌تری هزینه ‌شود؟
به یاد داشته باشیم که اصلاح الگوی مصرف تنها به معنای برداشتن گام‌های بزرگ برای فعالیت‌های کلان این مملکت و این شهر نیست، گاهی مسیرهای طولانی با اولین و کوچک‌ترین گام‌ها آغاز می‌شود. به گزارش اسراف نیوز شهرداری تهران سال گذشته نیز پس از کاشی کاری پل زیر گذر امام حسین اقدام به تخریب کاشی ها و کاشی کاری مجدد نمود!! چنینی اقداماتی در شهرداری بسیار انجام شده و باعث اسراف و هدر رفتن بیت المال می گردد.

پایگاه اینترنتی اصلاح الگوی مصرف، از سوی مرکز تحقیقات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران راه اندازی شد. همزمان با نامگذاری سال 88 به عنوان سال اصلاح الگوی مصرف از سوی مقام معظم رهبری به همت واحد انتشارات و اطلاع رسانی مرکز تحقیقات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، پایگاه اصلاح الگوی مصرف در صفحه اصلی پایگاه مرکز تحقیقات رسانه ملی راه اندازی شد.

پایگاه اصلاح الگوی مصرف، دارای بخش های مختلفی همچون اخبار، حدیث، پژوهش های علمی،پایان نامه ها، نقد و نظر ، الگوی صحیح مصرف از دیدگاه امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری ، الگوی مصرف از دیدگاه بزرگان و بخش های مختلف دیگر است.
گفتنی است، صاحب نظران و علاقه مندان می توانند جهت درج اخبار مقالات و پژوهش های خود در پایگاه مذکور مطالب خود را به نشانی تهران - خیابان ولیعصر(عج) ـ نرسیده به چهار راه پارک‌وی ـ خیابان هتل استقلال ـ ساختمان اداری جام جم ـ طبقه دوم ـ مرکز تحقیقات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مدیریت انتشارات و اطلاع رسانی مرکز تحقیقات، صندوق پستی 3444 ـ 15875 یا به نشانی الکترونیکی rcirib@irib.ir ارسال کنند.

12 درصد رشد مصرف بنزین در مازندران
 مهر/ مدیر شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه ساری گفت: میزان مصرف بنزین طی یازده روز گذشته نسبت به مدت مشابه پارسال در استان مازندران 12 درصد رشد یافته است. محمدرضا مظلومی اظهار داشت: 26 میلیون لیتر بنزین در این مدت در مازندران توزیع شده است.
وی خاطرنشان کرد: در این مدت 11 میلیون و 100 لیتر نفتگاز در مازندران توزیع شد که نسبت به مدت مشابه در سال قبل پنج درصد کاهش داشته است.
مدیر شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی منطقه ساری با اشاره به اینکه سه هزار تن گاز مایع بین شهروندان و گردشگران استان توزیع شده است، عنوان کرد: میزان مصرف گاز مایع در استان 20 درصد در ایام نوروز رشد داشته است.
مظلومی با بیان اینکه در این مدت دو میلیون و 900 هزار لیتر نفت سفید توزیع شده است، افزود: میزان مصرف این فرآورده در ایام نوروز در مازندران 30 درصد کاهش داشته است.
وی به حضور سه نوع گشتهای بازرسی ماموران این شرکت از جایگاه های عرضه سوخت در استان اشاره کرد و بیان داشت: گشت عمومی بازرسی نحوه خدمات رسانی و سرویس دهی جایگاه های سی ان جی را کنترل را می کند.
به گفته مظلومی، گشتهای کنترلی کمی، آزمایشهای فنی را به عمل آورده و گشتهای کنترلی کیفی با دارا بودن تجهیزات آزمایشگاهی روزانه کیفیت فرآورده های نفتی را در جایگاه ها بررسی می کند.
وی با بیان اینکه 12 گشت بازرسی در استان وجود دارد، یادآور شد: مسافران برای خروج از استان با مشکل کمبود بنزین، گازوئیل و گاز مایع مواجه نخواهند بود.

همایشهای بیهوده پر از اسراف
 ایرنا/حجت الاسلام " حسن ملک محمدی "عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی: 
 اصلاح الگوی مصرف نسخه درمان معضلات و مشکلات جامعه در تمامی بخش ها اعم از سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است.  

نامگذاری امسال به نام اصلاح الگوی مصرف، ‌به معنای محروم کردن مردم از بعضی نعمت ها و فرصت ها نیست، بلکه منظور استفاده بهینه از نعمت های الهی است. فرمایشات مقام معظم رهبری تنها خطاب به یک ارگان، نهاد و دستگاه دولتی نیست بلکه همه نظام، مسوولان و اقشار مختلف جامعه را دربرمی گیرد.
در زندگی فردی و اجتماعی می توان با رعایت الگوی مصرف راه تعالی، تکامل و پیشرفت همه جانبه را دنبال کرد،  با توجه به محدویت منابع آب در کشور یکی از مصادیق این الگو، صرفه جویی در مصرف آب است.
درصد آب کشور به مصرف کشاورزی و 20 تا 30 درصد به مصرف شرب و صنعت می رسد،  در سال الگوی مصرف باید با استفاده از تکنولوژی و بهره برداری بیشتر از سیستم آبیاری قطره ای، در جهت توسعه کشاورزی گام برداشت و با صرفه جویی و مدیریت منابع آب، صنعت را شکوفا کرد.
اصلاح الگوی مصرف باید در تمامی بخش های کشور اعم از سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و نظامی سرلوحه کارها قرار گیرد،  با توجه به برگزاری برخی همایش ها، سمینارها و برنامه هایی که در آن افراط و تفریط می شود،  اجرای برنامه هایی با هزینه های بالا از مصادیق اصلاح الگوی مصرف است و برگزاری این نوع برنامه ها باید در چارچوب مقررات، قوانین و مصالح مبتنی بر عزت و مصلحت باشد.
برای اصلاح الگوی مصرف باید به سیره انبیا الهی، ائمه اطهار (ع) و علمای بزرگ توجه شود، تاکید کرد: ما باید در برگزاری کنگره ها و همایش ها از کارهای تشریفاتی اجتناب کرده و با رعایت تمامی موازین شرعی و قانونی به کارهای تشکیلاتی و سازمانی روی آوریم.

 استاذنت الرضا (علیه السلام) فی النفقة علی العیال؟

فقال (علیه السلام): بین المکروهین .

فقلت: جعلت فداک لا والله ما اعرف المکروهین.

قال: فقال له:

یرحمک الله اما تعرف ان الله عز و جل کره الاسراف و کره الاقتار (1)

فقال (علیه السلام): والذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا و کان بین ذلک قواماً. (2)

از امام رضا علیه السلام درباره چگونگی تامین مخارج خانواده جویا شدم، فرمود: (مخارج خانواده) حد وسط است میان دو روش ناپسند. گفتم فدایت شوم: به خدا سوگند نمی‎دانم این دو روش چیست؟ فرمود: رحمت الهی بر تو باد، آیا نمی‎دانی که خداوند بزرگ اسراف (زیاده‎روی) و اقتار (سخت گیری) را ناخوشایند دارد و در قرآن فرموده است: «آنان که هرگاه چیزی ببخشند نه زیاده‎روی کننده و نه خست ورزند، و میانگین این دو حد را در حد قوامی (مایه پایداری و بقای زندگی) ببخشند.»

از دیدگاه امام رضا علیه السلام، پس از محدودیت‎های گذشته در مسائل مالی و کسب مال، تصرفات در اموال شخصی نیز محدود است، یعنی اموالی که طبق اصل مالکیت فردی، به شخص تعلق دارد و اختیار آنها در دست اوست و به ظاهر انگاشته می‎شود که او می‎تواند در آنها هر گونه که خواست تصرف کند، در واقع این چنین نیست، و تصرفات در اموال شخصی نیز محدود و مشروط است، و هر کس در مال خود نیز مجاز نیست هر گونه بخواهد تصرف کند، بلکه تصرف او باید در حد میانه و دور از اسراف باشد. هر گونه اسراف و مصرف زیاد در اموال شخصی و برای شخص مالک، ممنوع است. انفاق بالاترین و ارزشمندترین نوع تصرف در اموال شخصی است، و شخصی که مال خود را انفاق می‎کند، بهترین نوع تصرف را در آن انجام داده است، به ویژه که برای افراد خانواده خودش باشد، با این وصف، این تصرف نیز محدود و مشروط است. باید انفاق در حد متعادل و وسط (و حد قوامی) باشد، نه زیاده از مقدار لازم و نه کمتر از آن. چنان که در حدیث امام رضا علیه السلام بدان اشاره شد.

«اسراف» و «اقتار» ، دو حد نامتعادل و نامعقول و غیر قوامی و غیر مشروع مصرف است، حد مشروع و معقول، حد میانه و نظام قوامی قصد، اقتصاد و میانه‎روی است، چنان که در حدیث امام رضا علیه‎السلام بدان اشاره رفت. امام در کلامشان فرمودند: پرداخت مخارج خانواده، میان دو مرز قرار دارد: مرز اسراف و زیاده‎روی (و تجمل‎گرایی و پر مصرفی)، و مرز اقتار (تنگ‎گیری و کمتر از حد لازم خرج کردن) و ایجاد کمبود در زندگی.

با بررسی احادیث دیگری که از امام رضا علیه السلام در این زمینه رسیده است، به مرزهای دقیق‎تری از مفهوم اسراف دست می‎یابیم. در کوچک‎ترین چیزها، حتی آنها که در نظر مردم بی ارزش و دور ریختنی جلوه می‎کند، امام اسراف را روا نمی‎داند. لذا فرمودند:

«من الفساد قطع الدرهم و الدینار و طرح النوی (3) ؛ تکه تکه کردن درهم و دینار (یا هر پولی دیگر که آنها را از استفاده بیندازد)، و دور افکندن هسته خرما (که ممکن است بذر نخلی شود، یا به مصرف دیگری آید) از جمله کارهای فاسد و نادرست است.

در آشامیدنی‎ها و خوردنی‎ها نیز در نظر امام رعایت حد میانه لازم است، حد میانه مایه دوام و سلامت مزاج است، و زیاده‎روی و پرخوری بدن را می‎فرساید و عمر را کوتاه می‎کند، و موجب انواع بیماری‎ها می‎گردد. لذا ایشان در این زمینه می‎فرمایند:

«لو ان الناس قصدوا فی المطعم لاستقامت ابدانهم (4) ؛ اگر مردم حد میانه را در خوراک رعایت می‎کردند بدن‎هاشان پایدار (و سالم) می‎ماند.

حد میانه در خوردن، متناسب با رشد تن و روان آدمی است. در پوشیدن نیز، رعایت جانب حد میانه و دوری از تجمل‎گرایی و اسراف لازم شمرده شده است. (5)

پی نوشت ها: 

1ـ سفینة البحار، ج 1، ص 615 / الحیاة، ج 4، ص 205 .

2ـ سوره مبارکه فرقان، آیه 67 .

3ـ مسند الامام الرضا (علیه السلام)، ج 2، ص 314 .

4ـ الحیاة، ج 4، ص 215 .

5ـ این گونه تعالیم در قرن‎ها پیش که موضوع بازیافت زباله و استفاده از زباله‎ها مطرح نبوده، اعجاز است.

منبع:

کتاب امام رضا علیه السلام؛ زندگی و اقتصاد ؛ محمد حکیمی

اعتدال در مصرف یكى از ویژگى‏هاى بندگان ممتاز الهى است، كه در میانه دو چهره قرارگرفته است، نخست جنبه افراطى آن است‏كه از آن به اسراف و تبذیر یاد مى‏شود كه بیان گردید، دوم جنبه‏ تفریطى آن كه چهره تفریط ، اعتدال در مصرف است كه از آن به‏ تقتیر یا سختگیرى و زندگى رنج‏آور تعبیر مى‏گردد . اسلام دین سمحه‏ و سهله است، هرگز حاضر نیست كه مسلمانان در سختى و رنج اقتصادى‏زندگى كنند . باید با كار و كوشش و سرپنجه تدبیر، شكل زندگى رابه شیوه‏اى تبدیل كرد كه موجب وسعت در زندگى و آسایش گردد.

پیامبر اكرم(ص)همان گونه كه از اسراف جلوگیرى مى‏كرد، به‏موازات آن از اقتار وسختگیری در زندگى، نهى مى‏نمود.

رسول ‏اكرم(ص)فرمود: «اِنَّ مِن سَعادَةِ المَرءِ المُسلِمِ اَن یشبهَهُ وَلَدَه....»

" از سعادت و خوشبختى انسان مسلمان،آن است كه داراى فرزندى باشدكه ‏در نیكى، شبیه به خود اوبوده و نیز داراى همسر زیبا و دیندار، ومركب راهوار و خانه وسیع باشد."

در ماجراى ابولبابه( گفتن یك راز نظامى حكومت اسلامى به یهودیان ) به گناه خود پى برد و توبه حقیقى كرد و پس ازمدتى آیه 102 سوره توبه در پذیرش توبه او از جانب خداوند نازل‏شد، پیامبر(ص)با تلاوت آن آیه، به او بشارت داد. ابولبابه به‏پیامبر(ص)عرض كرد: اجازه بده به شكرانه قبول شدن توبه‏ام، نصف‏اموالم را انفاق كنم . پیامبر(ص)اجازه نداد. او عرض كرد: اجازه ‏بده یك سوم آن را انفاق كنم، پیامبر(ص) اجازه داد.

این كه پیامبر(ص)اجازه انفاق نصف اموال او را نداد، براین اساس‏بود كه وی و خانواده‏اش،گرفتار سختى و تنگنا در معیشت نگردند.

این بحث را باذکر روایتی به پایان می بریم  :

یكى از مسلمانان مدینهکهداراى چند كودك ‏بود، و شش غلام داشت، در بستر مرگ قرار گرفت. قبل از مرگ خود به‏خاطر جلب پاداش‏ الهى، شش غلامش را آزاد نمود. پس از آن كه ازدنیا رفت، مسلمانان پس از غسل و تكفین، او را به خاك سپردند.سپس ماجراى او را در مورد آزادسازى غلامان، و فقر فرزندانش به‏آن حضرت خبر دادند. پیامبر(ص) فرمود:

«اگر من اطلاع مى‏یافتم نمى‏گذاشتم‏جنازه او را در قبرستان مسلمانان دفن كنید، زیرا او كودكان خودرا از ثروتش بى‏نصیب نمود، و آنان را فقیر و بى‏پناه گذاشت، تا دست گدایى به سوى مردم دراز كنند.»

این ماجرا در عین آن كه بیانگر نكوهش اسراف در انفاق است ، نیز حاكى از آن است كه نباید موجب سختى و فشار در زندگى اعضاء خانواده شود . بلكه باید اعتدال در مصرف را با توجه به همه‏جوانب رعایت نمود.

1-   یكى ازمسؤولین دفتر امام خمینى قدس سره مى‏نویسد: یك بارمسؤول امور مالى، پشت ‏یك پاكت چیزى نوشت و به امام داد . امام‏در یك كاغذ كوچك جواب آن را داد و در زیر آن چنین نوشت: شما دراین قطعه كوچك نیز مى‏توانستید بنویسید. » 

از این رو آن برادر خورده‏ كاغذها را جمع و جور مى‏كرد و دركیسه‏اى مى‏گذاشت، و هنگامى كه مى‏خواست، براى امام چیزى بنویسد،روى آن كاغذ پاره‏ها مى‏نوشت، امام هم زیرش جواب مى‏نوشتند.

2-  خانم زهرا مصطفوى(دختر امام)از خاطرات دوران كودكى‏خود، چنین مى‏گوید:

درس امام در ساعت ‏یازده و نیم تمام مى‏شد . ایشان در این هنگام‏بیست دقیقه با ما(كه كودك بودیم) بازى مى‏كرد، سپس ده دقیقه به ‏ظهر، براى انجام مقدمات نماز حاضر مى‏شد . امام با خرید اسباب‏بازى خیلى مخالف بودند و مى‏گفتند: این پول باطلى است . باوسایلى مانندگِل، تیله درست مى‏كردیم، بعد مى‏چیدیم و مى‏گفتیم هركس به این تیله‏ها بزند برنده است، بازى بیست دقیقه ما این گونه‏ساده بود...

3-یكى از اعضای دفتر امام خمینى(ره) نقلمی کند: یك روز برطبق وظیفه‏اى كه هر ماه بر عهده داشتیم، در پایان ماه صورت‏مخارج ماهیانه را(در جماران) به خدمت امام فرستادیم، و در ضمن‏آن مخارج خانه امام از مهمانى‏ها، رفت وآمدهاى امام، پول برق‏خانهو ...را نوشته بودیم . هنگامى كه صورت مخارج را نزد امام‏ ‏فرستادیم، پس از نیم ساعت‏ حاج احمدآقا(فرزند امام) تلفن زد وگفت: از وقتى كه صورت حسابراداده‏اید، امام مرتب لب باغچه قدم‏مى‏زند و سخت ناراحت است، زیرا مخارج خانه امام در این ماه ازده هزار تومان(آن عصر) تجاوز كرده است لذا امام مى‏فرماید:

«اگر خرج خانه من از ده هزار تومان تجاوز كند، من اصلا ازاین جا مى‏روم.»

حاج احمد آقا به من گفت: شما ببینید كه خرج اضافى در این ماه‏ چه بوده است،تا به آقا بگوییم و خیال امام راحت‏شود.

ما پس از جستجو در دفاتر، سه قلم خرج اضافه آن ماه را یافتیم كه ابداً مربوط به خانه امام نبود ، است، مثلا:

- گازوئیلى كه از خانه امام زیاد آمده بود ما گفتیم كه آن‏را در انبار حسینیه جماران بریزند.

- ماشینى كه خانواده حضرت امام را مى‏برد، و براثربى‏توجهى راننده خسارتى به آن وارد شده بود ، و هزینه‏اى پیدا نموده بود.

- برزنتى براى خانه حضرت امام  تهیه شده بود تا داخل‏ منزل ایشان از بالاى پشت‏بام دیده نشود، زیرا پاسداران در آنجا پاس مى‏دادند.

صورت این چند قلم اضافه خرج را خدمت امام فرستادیم، درنتیجه ایشان احساس آرامش كرده و آسوده خاطر شدند. از همین یك ‏نمونه مى‏توان شدت پرهیز امام از اسراف و زیاده ‏روى در مخارج‏ خانه را به دست آورد.

اسراف مصادیق مختلف دارد .یكى از شاخه‏هاى آن،كه در آیه موردبحث از آن نهى شده ، اسراف در مصرف است؛ مانند: اسراف در خوردن وآشامیدن، اسراف در دور ریختن غذاهاى اضافى ، اسراف در صرف ‏هزینه‏هاى گزاف در امور تجملى، تزیینى، تشریفات بى ‏محتوا و...

حتى اگر در عبادت زیاده‏روى شود،مثلا در وضو یا غسل، آب بیش ازحدِّ عقلى و طبیعى مصرف گردد، اسراف است . بر همین اساس ،‏پیامبر(ص) فرمود: « فى الوضوء اسراف، و فى كل شى‏ء اسراف‏ » دروضو و در هر چیزى مى‏تواند اسراف راه یابد.

شخصى به نام عباسى به محضر امام رضا(ع)مشرف شد و پیرامون ‏شیوه صحیح مصرف در خانه نسبت‏ به هزینه زندگى،همسر و فرزند وسایر شوون سؤال كرد، حضرت رضا(ع) در پاسخ فرمود: « باید مصرف تو،به گونه‏اى باشد كه بین دو كار ناپسند(اسراف وسختگیری) قرارگیرد. »

عباسى پرسید: منظورتان از این سخن چیست ؟  امام فرمود: آیا سخن خدا در قرآن را نشنیده‏اى كه اسراف و سختگیری را ناپسند مى‏شمرد ومى‏فرماید « والذین اذا انفقوا...»

« بندگان خداى رحمان كسانى هستند كه هرگاه انفاق كنند، نه اسراف‏كنند و نهسختگیری، بلكه میان این دو(حد اعتدال)را مى‏گیرند» بنابراین در مورد معاش و هزینه زندگى اعضاى خانواده، در خرید ومصارف، میانه ‏رو باش.

مطابق روایت دیگر، یك روز امام صادق(ع) در نزد شاگردان، همین‏آیه (67 فرقان) را تلاوت فرمود، آنگاه مشتى سنگریزه از زمین ‏برداشت، محكم در دست گرفت و فرمود: این همان بخل و سختگیرى‏است (كه در آیه از آن نهى شده است) سپس مشت دیگرى برداشت و چنان ‏دست ‏خود را گشود كه همه آن بر روى زمین ریخت و فرمود: این همان‏اسراف است، بار سوم مشت دیگرى برداشت و كمى دست‏خود را گشود،به گونه‏اى كه مقدارى فرو ریخت، و مقدارى در دستش باقى ماند وفرمود: «این همان اعتدال بینسختگیری و اسراف است.»

در قرآن،در آیات متعدد از اسراف در مصرف و انفاق نهى شده است‏.به عنوان نمونه نظر شما را به چند آیه جلب مى‏كنیم :

1.« کُلوُا وَ اشرَبوا وَ لا تُسرفُوا». بخورید و بیاشامید ولى‏اسراف نكنید.( اعراف/31)

2.«وَ آتوا حَقَهُ یوم حَصادِه و لا تُسرفوا»( انعام/ 141)هنگام درو، حق‏ زكات(غلات و...)را بپردازید، ولى (در انفاق)اسراف نكنید.

3.روایت‏شده، فقیرى به محضر پیامبر(ص)آمد و تقاضا كرد كه آن ‏حضرت پیراهنش را به او ببخشد. پیامبر(ص) پیراهن را از تن خود بیرون آورد و به او داد، و چون پوشش دیگر نداشت، در خانه به ‏طورعریان نشست و حتى براى نمازبیرون نرفت، كافران درغیاب، آن حضرت را سرزنش كردند و به او چنین تهمت زدند كه خواب ‏و لهو، آن حضرت را از نماز بازداشته است. در این هنگام این آیه‏ نازل شد: «ولاتجعل یدك مغلوله الى عنقك و لا تبسطها كلى البسط فتقعد ملوما محسورا» (اسراء 29) هرگز دستت را برگردنت زنجیر نكن(بخل‏نورز)و بیش از حد(اعتدال نیز)دست‏خود را مگشاى تا مورد سرزنش‏قرار گیرى و از كار فرو مانى.

براساس همین آیات و دستورهاى الهى، پیامبر(ص) فرمود: «ما مِن نَفَقَةٍ احبُّ الی الله مِن نفقة قصد و یبغض الاسراف» هیچ انفاقى درپیشگاه خدا محبوب ‏تر از انفاق معتدلانه نیست. و خداوند اسراف درانفاق را دشمن دارد.

نیز بر همین اساس پیامبر(ص) و امیرمومنان على(ع) و سایرامامان علیهم السلامبسیار ساده مى‏زیستند، و از هرگونه تجمل ‏گرایى وتشریفات پرهیز جدى مى ‏نمودند.

امیرمومنان على(ع) براى كارگزاران خود چنین نامه مى‏نوشت:

«آدِقوُااَقلامَکُم، وَ قارِبوُابَینَسُطوُرِکُم، وَ احذِفوُاعَن فُضوُلِکُم ،واقصدوُالمَعانی، و ایّاکُم والاكثار، فانَّ اموالُالمُسلمینلا تَحتَمِلُ الضَّرر» سر قلم‏ها را نازك‏ تر كنید، بین سطرها را نزدیك‏ نمایید، ازاستفادهواژه‏هاى زاید بپرهیزید، معانى را هدف ‏قرار دهید و از پرچانگى و زیاده ‏روى دورى نمایید، زیرا نباید به ثروت مسلمانان آسیب برسد.

نیز فرمود: « آگاه باشید ؛بخشیدن مال در جاى ناروا، بریز وبپاش و بیهوده نمودن آن است، این گونه بخشش ، بخشنده را در دنیا بالا مى‏برد، ولى در روز رستاخیز به پایین مى‏كشاند ، و در پیش‏مردم او را محترم مى‏كند، ولى در پیش خدا خوار مى‏گرداند . هركس ‏مال خود را در جاى نادرست و نزد ناشایستگان گذاشت، خداوند شكرآن مال را به او حرام مى‏نماید.»

در ادامه فرمود:«مَن اَنفَقَ شیئاً فىغَیرِطاعَةِ اللهفَهُوَ مُبذِرٌ» كسى كه چیزى ازمال خود را در راه غیر خدا مصرف كند، چنین كسى اسراف كار است.

یاسر خادم مى‏گوید: روزى غلامان امام رضا(ع) میوه مى‏خوردند، ولى‏هنوز آن را به طور كامل نخورده، به گوشه‏اى مى‏انداختند، آن حضرت‏ اینعمل اسراف كارانه آنها را دید و خشمگین شد . به آنها فرمود:

«سبحان الله! اگر شما به این میوه‏ها نیاز ندارید، انسان‏هایى‏هستند كه نیاز دارند، چرا دور مى‏ریزید؟ آنها را نگه دارید و به ‏نیازمندان بدهید.»

و امام صادق(ع) در ضمن نهى از دور افكندن هسته خرما، و نكوهش ‏اسراف كاران فرمود: «حتى ته مانده آب ظرفى را به دور نریزید كه اسراف است.»