به بهانه سال اصلاح الگوی مصرفی كه رو به پایان است؛

جرقه نه، جریان!

چه بخواهیم چه نخواهیم ،ما ایرانی ها ملتی پر مصرف و-با عرض پوزش- مردمان اسراف كاری هستیم .این را هم آمار وارقام می گوید هم زندگی روزمره مان.

اسراف، تبذیر، ریخت و پاش بی‌مورد، خرج کردن‌های بی‌برنامه، چشم‌و هم‌چشمی‌ها، تجمل‌گرایی و بالاخره بی‌توجهی به قناعت، اگر نگوییم یک بیماری روحی و روانی به طور قطع یک بیماری اجتماعی است که از یک سو معنویّت را در افراد می‌خشکاند و از سوی دیگر، می‌تواند به یک معضل برای جامعه تبدیل شود، خصوصاً زمانی که به عنوان یک فرهنگ معقول و یک هنجار اجتماعی مورد پذیرش همگان قرار بگیرد.

 یادم هست كه مقام معظم رهبری در خطبه های عید فطر سال 86 به همین موضوع اشاره داشتندو با حالتی گلایه آمیز فرمودند:«ما مردم مسرفی ‏هستیم؛ ما اسراف می‌كنیم؛ اسراف در آب، اسراف در نان، اسراف در وسایل گوناگون و تنقلات، اسراف در ‏بنزین.‏ كشوری كه تولید كننده نفت است، وارد كننده فرآورده نفت ـ بنزین است! این تعجب آور نیست؟! هر سال ‏میلیارد‌ها بدهیم بنزین وارد كنیم یا چیز‌های دیگر وارد كنیم برای این كه بخشی از جمعیت و ملت ما دلشان ‏می‌خواهد ریخت و پاش كنند! این درست است؟!‏ ما ملت به عنوان یك عیب ملی به این نگاه كنیم. اسراف بد است حتی در انفاق راه خدا هم می‌گویند... افراط و ‏تفریط نكنید، میانه روی؛ میانه روی در خرج كردن. این را باید ما به صورت یك فرهنگ ملی در بیاوریم.»‏

 شاید بگویید در جامعه‌ای که درصد بالایی از افراد، زیر شاخص‌ فقر زندگی می‌کنند، چه جای سخن گفتن از اسراف و بریز و بپاش است؟ در چنین اجتماعی بایستی از فقر و نداری سخن گفت، نه از اسراف و تبذیر!

 جواب اما این است که اولاً اسراف و ریخت و پاش‌ خارج از ضابطه که گناه کبیره است، خاص ثروتمندان نیست و می‌تواند همة افراد را شامل گردد. ثانیاً سخن، مخاطب خود را پیدا می‌کند؛ چنان که آب، چاله را. طرح یک معضل و فرهنگ غلط اجتماعی، مخاطب خاص خود را نشانه می‌گیرد؛ همان‌طور که شاید تلنگر و تنبهی باشد بر کسانی كه آگاهانه یا ناآگاهانه در آن معضل گرفتارند.

 مخلص كلام اینكه ما به دلیل شرایط خاص داخلی و خارجی، چاره ای نداریم جز آنكه برای رسیدن به اهدافمان -كه در سند چشم انداز بیست ساله به بخش مهمی از آنها اشاره شده-هر چه سریع تر وبا جدیت الگوی مصرفمان را اصلاح كنیم. برای این منظور هم لزوما نیاز به آپولو هوا كردن (!) نداریم بلكه اگر هر كدام از ما به نوبه خود ودر زندگی فردی واجتماعی مان ،راه ورسم درست مصرف كردن را یاد گرفته ، راه ورسم قناعت پیشه كردن را بیاموزیم و جدای از شعار دادن به آنچه كه می گوییم عمل كنیم و از همه مهم تر ، به فرهنگ غلط «به من چه و به تو چه »‏پشت پا بزنیم، بی برو برگرد نتیجه اش كه همانا شكوفایی وپیشرفت است رابه چشم می بینیم. امیدوارم كه نام گذاری امسال شروع خوبی برای این مهم باشد واین كه، این شروع تنها یك جرقه نباشد وبه یك جریان پایدار وفرهنگی ملی در سال های آتی تبدیل شود انشاالله

منبع: سایت خبر دانشجو

نان خشك صنعتی

 راه‌ حلی برای كاهش ضایعات نان

میزان ضایعات نان در كشور ما بسیار زیاد است که به ماهیت آنها بر می‌ گردد.

نان‌های مصرفی ما از نوع گرم هستند كه باید به صورت تازه مصرف شوند. متأسفانه این نوع نان‌های تازه ضایعات زیادی دارند. در این راستا استفاده از نان‌های خشك صنعتی كه محدودیت تازه‌خوری ندارند و قابلیت ماندگاری بالایی نیز دارند، به جای استفاده از نان‌های تازه، برای به حداقل رساندن ضایعات نان الزامی به ‌نظر می ‌رسد.

در راستای فرهنگ ‌سازی،‌ استفاده از نان‌های صنعتی كه كیفیت بالایی دارند و از قدرت ماندگاری بیشتری نیز بهره مند هستند، آشنایی با نان مسطح خشك كه نوعی نان صنعتی است، می ‌تواند در اصلاح الگوی مصرف مفید باشد.

نان مسطح خشك، به نانی گفته می‌ شود كه از آرد ، آب ، نمك ، خمیرمایه (مخمر) ساكاروماسید سردیسیه، روغن و شكر طی فرآیند پخت تهیه می ‌شود. طول این نان‌ها 36 سانتی متر و عرض آن 22 سانتی متر و ضخامت آن 2تا 5/2 سانتی‌متر است.

این نان در فر تونلی شکل تحت تاثیر حرارت غیرمستقیم و با حداقل سوخت تولید می ‌شود؛ یعنی شعله با خمیر در حال پخت تماس ندارد كه از مزایای آن، حذف مضرات ناشی از نشست مواد حاصل از احتراق ناقص سوخت‌های فسیلی در نان تولیدی است. همچنین پخت نان در مدت طولانی باعث می شود فعل و انفعالات لازم به ‌طور كامل در خمیر انجام شده و بافت نان مناسب گردد.

نان خشك صنعتی در دمای زیاد تولید شده و طی فرایند پخت درون فر، آب زیادی از سطح نان تبخیر  و در واقع نان خشك تولید می ‌شود.

طریقه مصرف

طریقه مصرف هم بسیار ساده است: با زدن کمی آب به نان و قرار دادن آن در سفره پارچه‌ای، ظرف مدت 10دقیقه نان نرم شده و آماده مصرف می ‌شود.

البته ذائقه‌ها متفاوت است و بعضی ها این نان را به‌ همان صورت خشك مصرف می ‌كنند.

مزایای نان‌های خشك صنعتی

پس از خروج نان خشك از فر، زمانی را برای خنك كردن تدریجی آن توسط فن‌های روی نوار متحرك در نظر می ‌گیرند تا نان بیات نشود و قدرت ماندگاری بیشتری به‌ دست آورد. روی خمیر این نان‌ها تخمیر اولیه و ثانویه صورت می ‌گیرد كه باعث می ‌شود كلیه گازهای مفید، ویتامین‌ها و مواد اصلی گندم را تا پخت نهایی نان، در خود محفوظ نگه دارد.

این نوع نان صنعتی به علت پخت غیرمستقیم و عمل آوری صحیح آن، با دستگاه گوارش انسان همخوانی دارد.

نان‌های خشك درصد رطوبت بسیار پایینی دارند و در نتیجه دچار آلودگی میكروبی نمی‌ شوند. مهم ترین عامل فساد نان‌ها، كپك‌ها هستند. ضایعات تولید نان از هنگام برداشت غلات تا تولید و پخش در ایران، 30 درصد تخمین زده می ‌شوند و نصف این ضایعات مربوط به آلودگی كپك‌هاست. نان كپك زده موجب بیمار شدن دام و طیور و آلوده شدن شیر و گوشت و نهایتاً بیمار شدن انسان‌ها می ‌شود.

نكته دیگر این كه با یك درصد جلوگیری از ضایعات آرد و نان، بالغ بر 10میلیارد تومان صرفه‌جویی صورت می‌ گیرد و با توجه به اینكه امروزه ضایعات نان یكی از معضلات صنعت نان است، این نوع نان‌های خشك به علت قابلیت ماندگاری بالا اصلاً ضایعات ندارند، حتی خرده‌های این نوع نان را می ‌توان در غذاهایی نظیر كتلت مورد استفاده قرار داد.

یكی دیگر از مزایای نان‌های خشك استفاده از خمیرمایه (مخمر) به‌ عنوان عامل تخمیر است كه ضررهای مربوط به جوش‌ شیرین را ندارد، بلكه دارای فواید خمیر مایه نیز هست.

انواع نان‌های خشك رژیمی

نان خشك رژیمی شوید: در تهیه این نوع نان‌ها می‌ توان از سبزیجات استفاده كرد و از خواص درمانی آنها بهره جست. یکی از این سبزیجات، شوید است.

شوید دارای ویتامین C و نیز تقویت‌كننده معده است، سنگ كلیه و مثانه را خرد می ‌كند و مسكن دل درد است و مانع فساد غذا در معده است و عامل كاهش‌دهنده چربی خون بوده و در نتیجه مصرف آن به بیماران مبتلا به چربی خون توصیه می ‌شود.

نان خشك رژیمی زیره ای: در ساختار این نوع نان‌های خشك از زیره استفاده شده است. زیره خاصیت ضدعفونی‌كنندگی دارد، ورم طحال و اسهال را معالجه می‌ كند، ضد نفخ و مقوی معده ، روده و كبد است. استفاده از این نان عمل هضم غذا را تسهیل می‌ كند و برای تقویت معده بسیار مناسب است و در نتیجه مصرف آن به بیماران گوارشی توصیه می ‌شود.

مصرف 100 گرم از این نان حدود 300كیلو كالری انرژی، 7 تا 8 گرم پروتئین و 1 تا 3 گرم لیپید، 50 گرم كربوهیدرات و 2 گرم فیبر مورد نیاز بدن انسان را تأمین می‌ کند.

مصرف آب در تهران ؛ 7 برابر استاندارد جهانی

پژوهشگر حوزه آب و توسعه پایدار گفت: تهرانی ها 7 برابر استانداردهای جهانی آب مصرف می کنند.

بنا بر فرموده مقام معظم رهبری در نامگذاری سال اصلاح الگوی مصرف و تاکید ایشان در خطبه های نماز عید فطر بر این مسئله جا دارد تا بیش از پیش بر این مسئله توجه و دقت شود. در گزارشی  که در ذیل آمده مصرف آب در تهران ؛ 7 برابر استاندارد جهانی بیان شده است. که این خود مسئله ای قابل توجه است که البته نباید در کنار مصرف بی رویه جامعه، مشکلاتی که که به سبب اشکال در خطوط آب رسانی از جمله نشت لوله ها به وجود می آید نادیده گرفته شود.

به گزارش واحد مرکزی خبر ،ظفر نژاد در نشست مطبوعاتی "اقلیم،آسایش و سکونت" افزود: بر اساس استانداردهای جهانی، سرانه مصرف روزانه آب 150 لیتر است در حالیکه این رقم برای تهرانی ها 1100 لیتر است.

وی با بیان این که تهران نمونه ای از کلانشهر ناپایدار است و بیش از دهها برابر توان اکولوژیکی اش جمعیت دارد گفت: انحراف 2 میلیارد متر مکعب حقابه کشاورزان شهرهای حاشیه ای تهران و ساخت بیش از 5 سد بزرگ کرج، لار، لتیان، ماملو و انتقال پرهزینه آب آن به تهران سبب توسعه ناپایدار این کلانشهر شده است.

ظفرنژاد افزود:اگر تهرانی ها در مصرف آب صرفه جویی کنند و آن را به سه و نیم برابر استاندارد جهان برسانند، آب های زیرزمینی و قنات ها برای تهرانی ها کافی است و نیازی به هزینه های کلان سد سازی،انتقال آب و گرفتن حقابه کشاورزان نیست.

این پژوهشگر با انتقاد از معماری، شهرسازی و راهسازی کلانشهر تهران گفت:معماری کنونی شهر تهران،تقلیدی از الگوهای غیر بومی و ناسازگار با اقلیم و فرهنگ بومی است که جایگزین معماری ساده ،خودکفا و با هویت گذشته شهر تهران شده است.

وی راهسازی و شهرسازی غیر اصولی بر پایه الگوی ناپایدار و به دور از هویت ملی و تامین آب و نیرو با سد سازی و سامانه های پرهزینه انتقال آب و برق را از جمله پیامدهای توسعه ناپایدار الگوهای غیر بومی بیان کرد.

وی گفت: تضییع حق صدها هزار خانواده کشاورز و دامدار ساکن حاشیه سدها و راندن آنها از موطنشان، خشکیدن بیش از 180 هزار هکتار از دریاچه ارومیه بدلیل ساخت بیش از40 سد روی رودهای آبریز این دریاچه و تجاوز به عرصه کوهستان ها و آبخیزها برای ساخت گورستان زباله از جمله مصادیق پیامدهای توسعه بی رویه شهرهاست.

وی افزود:تدوین راهبردهای توسعه پایدار کشاورزی،روستایی و عشایری با کمک جوامع بومی،نخبگان و پژوهشگران و سپردن تصمیم گیری به جوامع محلی و بومی توانمند شده از جمله راهکارهای ضروری در توسعه پایدار کشور است.

- تعاریف و کلیات (مباحث علم اقتصاد)

- صرفه جویی در آیات قرآن مجید

- صرفه جویی در احادیث

- صرفه جویی و متفکرین مسلمان

- صرفه جویی در شعر و ادب

- پیشنهاد های اجرایی در زمینه صرفه جویی

برای خرید کتاب صرفه جویی همراه با پیشنهادهای کاربردی کلیک کنید.

رکن اساسی توسعه غرب

«مصرف یكی از اركان نظام اقتصادی غرب است، چرا كه اصولاً عرضه و تولید بیشتر هنگامی ضرورت پیدا می‌كند كه تقاضا و مصرف بیشتر در جامعه موجود باشد و تقاضا و مصرف بیشتر نیز مستقیماً بر تبلیغات مبتنی است. نیازهای حقیقی بشر محدود است، بنابراین تنها راهی كه برای تشویق و ترغیب جامعه به مصرف بیشتر باقی می‌ماند از یك‌سو جلا و تزیین و تنوع دادن كالاهای مصرفی است و از سوی دیگر ایجاد گرایش‌هایی انحرافی مثل مدگرایی و تجددطلبی و... تا در او تقاضای بیشتری برای مصرف ایجاد شود.»   

آنچه به آن خواهیم پرداخت دیدگاه شهید آوینی است در باب «اصلاح الگوی مصرف». وجه تسمیه آن هم سالگرد شهادت آن آموزگار عملی و نظری مرگ‏آگاهی است.  در تقریرات آن شهید بزرگوار درباره اصلاح الگوی مصرف مستقیما"چیزی یافت نمی‏شود. لیکن نسبت مصرف و تمدن مغرب زمین كه امروز كمتر جایی در جهان یافت می‏شود كه تحت تأثیر آن نباشد،در مکتوبات او به خوبی بررسی شده است. آنچه آوینی درباره مصرف بیان می‏كند در نسبت با مفهوم توسعه و توسعه‏یافتگی و پیرامون بحث اقتصاد و جایگاه آن در تمدن غرب است.

او معتقد است:«مصرف یكی از اركان نظام اقتصادی غرب است، چرا كه اصولاً عرضه و تولید بیشتر هنگامی ضرورت پیدا می‌كند كه تقاضا و مصرف بیشتر در جامعه موجود باشد و تقاضا و مصرف بیشتر نیز مستقیماً بر تبلیغات مبتنی است. نیازهای حقیقی بشر محدود است و وقتی از حد طبیعی اشباع (سیر شدن) گذشت، دیگر در وجود او میل و گرایشی برای مصرف باقی نمی‌ماند. بنابراین، تنها راه‌هایی كه برای تشویق و ترغیب جامعه به مصرف بیشتر باقی می‌ماند این است كه از یك‌سو كالاهای مصرفی جلا و تزیین و تنوع بیشتری پیدا كنند و از سوی دیگر با ایجاد گرایش‌هایی انحرافی مثل مدگرایی و تجددطلبی و... در او تقاضای بیشتری برای مصرف ایجاد كنیم. البته راه سومی نیز وجود دارد: توسعه‌ی بازار و جست و جوی بازارهای جدید؛ یعنی همان انگیزه‌ای كه به استعمار نو منتهی شده است.»

از دیدگاه شهید آوینی توسعه اقتصادی با معیارهای غربی در سایه مصرف هرچه بیشتر تحقق می‏یابد. و آنچه غرب را امروز دچار بحران اقتصادی كرده‏است همین خلل در الگوی مصرف بشر غربی است. در نظر او جامعه‌ی توسعه یافته جامعه‌ای است كه در آن همه چیز حول محور مادی و تمتع هر چه بیشتر از لذایذی كه در كره‌ی زمین موجود است معنا شده و البته برای اینكه در این چمنزارِ بزرگ همه بتوانند به راحتی بچرند یك قانون عمومی و دموكراتیك لازم است تا انسان‌ها را در عین برخورداری از حداكثر آزادی(ولنگاری) از تجاوز به حقوق یكدیگر باز دارد. این توسعه كه نتیجه‌ی حاكمیت سرمایه یا سرمایه‌داری و اصالت بخشیدن به اقتصاد نسبت به سایر وجوه حیات بشری است محصول مادی‌گرایی و تبیین مادی جهان و طبیعت است. لیكن در نظام اعتقادی ما آن توسعه‌ای معتبر است كه بر تعالی روحی بشر تكیه دارد و تعالی روحی بشر نیز به پرهیز از فزون‌طلبی و تكاثر، و منع اسراف و تبذیر، و پیروی از یك الگوی متعادل مصرف منتهی می‌شود، نه به رشد اقتصادی محض.

شهید آوینی در مقاله‏ای به نقل از كتاب «هشدار به زندگان» روژه گارودی آورده‏است: «اقتصاد آزاد «به شیوه‌ی غربی» برای رفع احتیاج بازار نیست بلكه برای ایجاد بازار احتیاج است!»

مصرف بیشتر برای تولید بیشتر، ضرورت حتمی اقتصاد امروز است، چرا كه اگر كالاهای تولید شده مصرف نشود امكان توسعه‌ی تولید، یعنی امكان توسعه‌ی اقتصادی، وجود نخواهد داشت. بنابراین، برای تولید بیشتر كه ضرورت توسعه‌ی اقتصادی است باید مردم را به مصرف هر چه بیشتر ترغیب كرد و بدین علت است كه تبلیغات ـ یا بهتر بگویم پروپاگاندـ یكی از اركان اساسی توسعه به شیوه‌ی غربی است.

تبلیغات تجاری در سراسر دنیا بر وجود حیوانی بشر و كثیف‌ترین امیال و آمال او بنا شده است و هیچ چاره‌ای جز این نیست: برای حفظ سیستم كنونی اقتصاد آزاد و دست‌آوردهای آن كه فرآورده‌های تمدن كنونی مغرب زمین باشد، باید از یك سو دوام و ماندگاری تولیدات كارخانه‌ها را تقلیل داد و از سوی دیگر مردم را به مصرف هر چه بیشتر و اسراف و تبذیر وادار كرد. تصور اینكه مردم دنیا حتی برای لحظه‌ای به نیازهای حقیقی خویش و الگویی متناسب با حوائج واقعی انسان بازگردند، برای یك اقتصاددان وحشتناك‌ترین چیزی است كه ممكن است اتفاق بیفتد. اگر حتی برای یك لحظه چنین اتفاقی در دنیا بیفتد و مردم فقط برای یك لحظه، درست به اندازه‌ی نیاز واقعی خویش مصرف كنند، ادامه‌ی روند كنونی توسعه‌ی صنعتی دچار مخاطرات و بحران‌هایی آن همه عظیم خواهد شد كه تصور آن بسیار دشوار است.

پیروزی انقلاب اسلامی ایران تنها تجربه‌ای است كه حقیقت را آنچنان كه هست به مردم جهان نشان داد. انقلاب اسلامی ایران نشان داد كه برای مبارزه با قدرت جهنمی استكبار هرگز نمی‌توان از همان طرقی اقدام كرد كه او خود بنیان آن را نهاده است. شعار «مشت و درفش» و «خون و شمشیر» به‌خوبی می‌تواند از عهده‌ی بیان حقیقت برآید و همین‌طور، قیام عاشورا اسوه‌ای است كه تنها راه پیروزی بر باطل را بر ما نمایان می‌سازد. اگر جبهه‌های جنگ ما امروز بر همان سلاح‌هایی متكی بود كه خود ابرقدرت‌ها می‌سازند و اگر ادامه‌ی جنگ ما موكول به تهیه‌ی سلاح‌های مدرن می‌شد، مطمئناً امروز هیچ اثری از انقلاب اسلامی در جهان باقی نمانده بود و حتی یادگار آن نیز از كتاب‌های تاریخ پاك شده بود.اتكای ما به ایمان خود و امدادهای غیبیی است كه ایمان ما مجاری نزول آنهاست و اگر اینچنین نبود و پیروزی ما موكول به همپایی با قافله‌ی نظام اقتصادی و صنعتی غرب می‌شد.

ولایت یافتن بر شرایط و مقتضیات و رها شدن از نیازهای كاذب تمدن حاضر، خرمن‌كوفتنی است كه مرد كهن می‌خواهد؛ پیری همچون پیرجماران می‌خواهد كه آن همه با معدن عظمت ذات ذوالجلال اتصال دارد كه اگر همه‌ی دنیا هم در جبهه‌ای مخالف او اجتماع كنند تردیدی در حقیقت راه خویش پیدا نكند و ابراهیم‌وار، با رضا و تسلیم و توكل، آتش را به گلستان مبدل سازد.

و امروز كه ما در میان خود داریم مرد كهنی همچون پیرجماران. شاید بنده و شما اصلاح الگوی مصرف را صرف اصلاح یك عادت غلط اجتماعی بدانیم و لی به راستی چنین نیست! در اینكه جامعه ما از اسراف در همه چیز رنج می‏برد شكی نیست، لیكن كوته‏نظری و ساده اندیشی است كه این اصلاح را به این قاعده كوچك تصور كنیم. این اصلاح - اگر بتوانیم آن را به صورت تام و تمام عملی كنیم- منشاء قدرت روزافزونی برای ما خواهد شد. كه اگر در میان تمامی مردمان جهان تسری پیدا كند پایه تمدن غرب رو به ویرانی خواهد رفت-چنان كه چنین شده‏است.?

* اغلب جملات متن برگرفته از مقالات تمدن اسراف و تبذیر، توسعه یافتگی اتوپیای قرن حاضر، دیكتاتوری اقتصاد، نظام آموزشی و آرمان توسعه‏یافتگی، از دیكتاتوری پول تا اقتصاد صلواتی نوشته سیدمرتضی آوینی است كه در كتاب توسعه و مبانی تمدن غرب جمع‏آوری شده است.

مصرف می کنم ،پس هستم

آیا انسان برای مصرف کردن به دنیا آمده است ؟ آیا انسان برای استفاده از این جهان پا به هستی گذاشته است؟ در ابتدای امر سوال ساده ای به نظر می رسد ، اما با کمی تأمل می توان فهمید که این پرسش ما را بسوی حقایق عمیق تری رهنمون می کند پیش از این زیاد درباره آنها به تفکر و تعمق نپرداخته ایم و از تأثیراتشان بر هستیمان زیاد آگاه نبوده ایم.

تعریف «مصرف » و «مصرف گرایی»

پیش از هر بحثی باید مصرف کردن را تعریف کنیم . مصرف کردن در معنای عادی و هنجار آن یعنی استفاده درست و به اندازه از منابع طبیعی برای زنده ماندن و زندگی کردن. اگر کمی خط سیر تاریخی تمدن بشری را دنبال کنیم در می یابیم که قسمت عمده ستیز و جنگ های بشر نیز از زمانی شروع شد که انسان توانایی ذخیره منابع طبیعی و چیزهای با ارزش را پیدا کرد. تا اینجا کمتر کسی فکر منفی درباره مصرف کردن به ذهن راه می دهد و تقریبا همه موافق این نوع مصرف هستند.

اما زمانی که درباره واژه مصرف گرایی صحبت می کنیم معنای کلمه از ظاهر آن به ما رخ می نماید. این واژه بر رسم و آیین و راه و روشی در زندگی دلالت می کند که وجود انسان را فرا گرفته است و تأثیر عمیقی بر تفکرات و رفتار و در نهایت خوشبختی انسان می گذارد. در اینجا مصرف کردن با آنچه در پاراگراف قبل مطرح کردیم تفاوتی ماهوی دارد و نماینده فرهنگی جدید و قدرتمند در زندگی انسان است که نخستین رگه های آن را می توان از انقلاب صنعتی در جهان غرب پیگیری کرد.

پس تا اینجا باید دریافته باشید که بنده دو نوع مصرف خوب و بد را در نظر دارم و وجه تمایزی بین معانی مختلف این کلمه قایلم. اما ادعای این تفاوت رااز کجا آورده ام ؟ باید بگویم که این تمایز را می توان با یررسی دو عامل مهم به صورت دو سوال اساسی استنباط کرد :

1- چه چیزی مصرف می کنیم ؟

2- در کل به چه علتی مصرف می کنیم ؟

چه چیزی مصرف می کنیم

واقعیت این است که جامعه صنعتی امروز و غول های اقتصادی و شرکت های بزرگ برای رسیدن به مقاصد خود از انسان این عصر یک مصرف کننده تمام عیار می سازند و با قدرت عظیم تبلیغات مسخ کننده خود در انسان نیازهای غیرواقعی و زاید بوجود می آورند و به موازات آن با عرضه محصولات به ظاهر متفاوت و در اصل یکسان که قسمت اعظم آنها واقعا به درد انسان نمی خورد ، مردم را به خرید این محصولات وا می دارند. در جامعه امروز اگر فلان یا بهمان محصول استفاده نکنی و بدتر اینکه آنرا زاید بدانی با انتقادات تندی مواجه می شوی که بی کلاس ! و متحجر و عقب افتاده خطابت می کنند.

 آنچه امروز در سراسر دنیا تبلیغ می شود این است که انسان باید مصرف کند ، چه چیز را ؟ آنچه ما تولید می کنیم. صرف نظر از اینکه آیا واقعا انسان امروز به آن احتیاج دارد یا خیر. در حقیقت انسان در این کارزار به مصرف کننده بی اراده ای تبدیل شده که به خیال خام خود در انتخاب آزاد است. البته آزاد است که در انتخاب یک محصول بجای فلان کارخانه از بهمان کارخانه خرید کند اما معمولا آگاه نیست که در خرید آن محصول مختار نیست و صرف نظر از مارکی که خرید می کند آن محصول را حتما باید بخرد. اوج این بایدها را در خریدهای جهیزیه می توانید به عینه ببینید.

چرا مصرف می کنیم ؟

انسانی که در یک ماشین قوی اجتماعی -که لازمه زندگی صنعتی امروز است- به یک مهره تبدیل شده باشد هویت و اصالت فردی خود را از دست می دهد.

تاکید ما بیشتر بر عکس العملی است که انسان تنهای امروز با پناه بردن به مصرف از خود نشان می دهد. این زیاده خواهی در مصرف که در واقع چراغ سبزی است به زیاده خواهان و طماعان برای سوءاستفاده از انسان ، ناشی از این احساس در انسان است که آن آزادی و هویت از دست رفته را می تواند با مصرف کردن به دست بیاورد و با مصرف کردن اطمینان بیابد که هنوز به معنای روحی و روانی کلمه هست و می زید.

ما خانواده های ایرانی باید برنامه و هدف مشخصی داشته باشیم و فرزندانمان در محیطی رشد کنند که زندگی هدفمند را بیاموزند. شما خانواده ای را تصور کنید که مادر آن خانواده مشتری پرو پا قرص وسایلی است که هر روز تبلیغ می شود از لوازم آشپزخانه ای که بعد از چند بار استفاده به آرشیو لوازم غیر قابل استفاده می پیوندد تا لوازم آرایشی و بهداشتی که بر خلاف بروشور های پر طمطراقشان بی تاثیرند .

فرندان ما از ما می آموزند مصرف کننده ای بی چون و چرا باشند یابا استفاده از قدرت انتخابشان، به قدر ضرورت و نیاز مصرف کنند.امسال سال اصلاح الگوی مصرف نامگذاری شده است و شایسته است که الگوی مصرف خود و خانواده مان

را از مصرف زدگی به سمت انتخاب واقع بینانه بر اساس نیازمان سوق دهیم.

تاثیر زنان درنحوه مصرف خانواده

زنان نقش اصلی را در مدیریت اقتصاد خانواده دارند

زنان در مدیریت و برنامه‌ریزی الگوهای مصرفی در خانواده نقش اصلی را دارند و در جوامع سنتی این نقش در مسیر قناعت در خانواده پر رنگ تر بود.

محمدرضا زیبایی‌نژاد(مسئول دفتر مطالعات و تحقیقات زنان)، در نشست تخصصی زن،‌ اقتصاد و خانواده بابیان اینكه مهمترین بخش در مقوله اقتصاد و خانواده،‌ پرداختن به مقوله مصرف و اصلاح الگوی مصرف در خانواده است،‌ گفت: برخی از كارشناسان مصرف را كلید تحلیل خانواده بیان می‌كنند چرا كه هرگونه تغییر در اصلاح الگوی مصرف می‌تواند بر رفتارهای افراد در خانواده تأثیر بگذارد.

برخی از كارشناسان مصرف را كلید فهم تحولات اجتماعی بیان می‌كنند چرا كه بر این اساس واقعیت خانواده را بهتر می‌توان شناخت. با توجه به اینكه سطح زندگی افراد در جامعه دچار تغییرات اساسی است نگاه امروز به اقتصاد در جامعه نگاهی وسیع و گسترده‌ای است.

وی به تفاوت ویژگی‌های مصرف در عصر جدید با جوامع سنتی اشاره كرد و گفت: در قدیم مصرف صرفاً یك رفتار اقتصادی بیان می‌شد به طوری كه افراد غنی به لحاظ درآمد بالا،‌ از كالاهای بیشتری هم مصرف می‌كردند حال آنكه امروزه مصرف وسیله‌ای شده كه افراد شخصیت خود را با آن به دیگران نشان دهند در واقع مصرف به یك رفتار اجتماعی تبدیل شده است.

در دنیای امروز افراد به دنبال این هستند كه با مصرف بیشتر خود را در سطح افراد غنی و ثروتمند نشان دهند نه اینكه بر اساس میزان درآمد یا دارایی شان به مصرف رو آورند.

در جوامع كنونی با وجود شبكه‌های تبلیغاتی، شبكه‌های عظیم بانكی همچنین فروشگاه‌های زنجیره‌ای مصرف به یك مقوله ساده تبدیل شده است.

 تكثر و تنوع،‌ ویژگی مصرف در عصر جدید است همچنین روی آوردن به كالاهای كم دوام و ارزان یكی دیگر از ویژگی‌های كالاهای مصرفی در عصر جدید است.

 امروزه مصرف دارای بعد سیاسی هم شده است چراكه برخی نظام‌های سرمایه‌داری برای وابسته كردن اقتصاد كشورهای دیگر به خودشان با واردات بیشتر كالاهای مصرفی به كشورهای پرجمعیت به دنبال وابسته كردن این كشورها به خود هستند.

وی به جایگاه زن در مصرف و مصرف‌گرایی اشاره كرد و گفت: باتوجه به جایگاهی كه زن در خانواده به عنوان مادر و فردی كه در انتقال ارزشهای اخلاقی به نسل بعد مؤثر است می‌تواند در اصلاح الگوی مصرف نقش بسیار مهم داشته باشد.

اگر در خانواده‌ای مصرف و استفاده از كالاهای مصرفی توسط مادر خانواده مدیریت نشود اقتصاد خانواده دچار مشكل می‌شود.

 زن با استفاده از جایگاه ویژه‌ای كه از لحاظ احساسات و عواطف در خانواده دارد نیز می‌تواند بر روی الگوی مصرف و نظام اقتصادی خانواده تأثیر مستقیم داشته باشد.

وی یكی از دلایل عمده جوامع كنونی به مصرف‌گرایی را وقت و ارزش‌دادن افراد برای خرید در زندگی بیان كرد و گفت: وقت و انرژی كه امروزه افراد برای خرید صرف می‌كنند از نكات مهمی در گرایش به مصرف‌گرایی است.

اگر مصرف كردن به عنوان یك الگوی رفتاری برای انسان به امری عادی تبدیل شود ممكن است در اخلاق جنسی وی هم تأثیر بگذارد.  همان طور كه فرد برای ارضای احساسات مصرف گرایانه خود دائم به دنبال خرید است برای ارضای تمایلات نفسانی خود بر همین اساس عمل می‌كند.

وی ابراز داشت: مقوله مصرف امروزه تحت سیطره نظام سرمایه داری شكل گرفته است و هر قدر انتظارات افراد از زندگی بیشتر باشد،‌ رضایتمندی افراد از زندگی كمتر می‌شود.

منبع : فارس

شبي رويايي در کمال سادگي

اين روزها سبقت جستن در تجملات و چشم و هم چشمي هاي تشريفاتي ، به زحمت انداختن خانواده ها و تکلف هاي طاقت فرسا در افزودن هزينه هاي مراسم قبل، حين و بعد از ازدواج و… از جمله عوامل دور ساختن جوانان از ازدواج به هنگام و تأخير در زناشوئي است. اين مساله همچنين افزايش توقعات و غلبه مشکل و زرق و برق ماديات بر معنويت ها و کاهش بهره وري در ازدواج مي شود به طوري که ديگر کمتر کسي را مي توان يافت که با کمترين هزينه و ساده ترين مراسم تن به آغاز زندگي زناشويي و ازدواج دهد.

در همين راستا و با توجه به اينکه امسال به نام سال اصلاح الگوي مصرف نامگذاري شده است مي تواند فرصت را غنيمت شمرد و باتوجه به رهنمودهاي رهبرمعظم انقلاب مبني بر اينکه «سادگي را از مراسم ازدواج آغاز کنيد» بناي بسياري از ازدواج ها را مبني بر سادگي و با هزينه هاي کم گذاشت.

«سادگي را از مراسم ازدواج آغاز کنيد.»

آنچه مي خوانيد نکات کليدي از مجموعه ي سخنان مقام معظم رهبري در جلسات عقد يک دهه گذشته است: «در همه امور زندگي تان سادگي را رعايت کنيد . اولش هم از همين مراسم ازدواج است ، از اين جا شروع مي شود. اگر ساده برگزار کرديد ، قدم بعدي اش هم مي شود ساده و الّا شما که رفتيد آن مجلس کذايي ِ مثل اعيان و اشراف هاي زمان طاغوت را درست کرديد ، بعد ديگر نمي توانيد برويد توي خانه کوچکي مثلاً با وسايل مختصري زندگي کنيد . اين جور نمي شود ديگر. از اول، زندگي را پايه اش را بر اساس سادگي و ساده زيستي بگذاريد تا زندگي بر خودتان ، بر کسانتان و بر مردم جامعه ان شاءا... آسان شود».

«اينکه حتماً بايستي بروند در يک معبد و زانو بزنند جلوي کسي و چه بکنند ، و مراسمي که در جاهاي ديگر وجود دارد، در اسلام نيست. در اسلام يک صيغه است شرعي که بايد خوانده شود . البته در اسلام براي معاملات گوناگون،معاملاتي که اهميتش کمتر از ازدواج است شاهد مي گيرند... حالا هم که مقررات ثبت و درج در محاکم. مراکز ثبت رسمي است و هيچ تشريفاتي ندارد؛ مي توانند خيلي راحت و بدون تشريفات اين ازدواج را انجام دهند».

مراسم عروسي، عرصه اي براي خودنمايي

بسياري از کارشناسان و متخصصان ازدواج و مسائل خانواده نيز با آسيب شناسي مباحث مربوط به ازدواج متفق القول معتقدند که ازدواج هايي که بر اساس ثروت و ميزان دارايي افراد صورت مي گيرد موفق نبوده و پس از گذشت مدتي اين ازدواج ها دچار مشکلات عديده اي مي شوند. اينها همچنين هزينه هايي را که براي شروع يک زندگي مشترک صرف مي شود را در حد معقول مطرح کرده و هزينه هاي گزاف را نيز بستر ساز مناسبي براي آغاز مشکلات در روابط بين زوجين مي دانند.

محمدجعفر غفراني، استاد دانشگاه و متخصص امور جوانان  مي گويد: به نظر مي رسد اصلاح الگوي مصرف بايد در رابطه با انواع پديده ها و هزينه هاي که در ابتداي ازدواج به زوج جوان تحميل مي شود و هيچ ارتباطي با موفقيت زن و شوهر ندارد وارد شود.

بسياري از هزينه هايي که در مراسم عقد و عروسي انجام مي شود بر مبناي چشم و همچشمي و مسبب گناه و مصيبت است. بسياري ديگر از هزينه هاي گزاف عروسي مانند انواع ماشين ها و لباس ها براي يک شب همچنين هزينه هاي فيلمبرداري و عکسبرداري مي تواند زمينه ساز انواع اختلافات در زندگي باشد.

اين استاد دانشگاه با اعتقاد بر اين که در روستاها فقط عروس و داماد لباس خود را عوض مي کنند و همه افراد با وضعيت و ظاهر طبيعي در مراسم عروسي شرکت مي کنند، ميهماني هاي شهري را عرصه اي براي ابراز وجود افراد دانست و اين مراسم را بدون در نظر گرفتن عروس و داماد و تنها براي خودنمايي افراد عنوان کرد.

مثلثي براي اجراي اصلاح الگوي مصرف

اما در پايان مي توان گفت اصلاح الگوي مصرف به خصوص الگوسازي اين مساله براي زوج هاي جوان و جوانان در آستانه ازدواج وظيفه اي است که براي اداي آن خانواده، جامعه و مسئولان همگي نقش دارند و براي شکل گيري اين مثلث سه ضلعي، همه اضلاع بايستي همگرايي داشته باشند.

خانواده ها اساس کار هستند و نقش اصلي را در اين وظيفه مهم با پيروي از سيره پيشوايان ديني در آسان سازي ازدواج، بر عهده داشته و نبايد با فرافکني و انداختن بار مسئوليت شانه خالي کنند . همان گونه که فرهنگسازان جامعه و مسئولان کشور نيز هر کدام بايستي نقش خويش را در اين ميان ايفا کنند و صرفاً مسئوليت را بر عهده خانواده ها قرار ندهند.

منبع : برنا

اصلاح الگوي مصرف در ازدواج!؟

زندگي هايي که عمرشان بيشتر است

زمان هاي قديم البته نه چندان دور،حدود بيست سي سال گذشته رسم و رسومات جشن عروسي و ازدواج با کمترين هزينه و به دور از چشم و هم چشمي هاي آشنا و فاميل برگزار مي شد اما امروزه برپايي مراسم جشن عروسي و فراهم کردن امکانات اوليه ازدواج به دغدغه اصلي جوانان و خانواده هاي آنان تبديل شده است.

جدل براي خريد حلقه تا جشن در بهترين تالار عروسي

از خريد حلقه تا آيينه و شمعدان و لباس عروس و داماد تا تالار عروسي بحث و جدل بين زوجين و خانواده هاي آنان تا حدي است که به گفته کارشناسان امور خانواده اين مسائل در بين زوجين در دوران نامزدي به جدايي منجر مي شود.

گاهي مواقع  زوجين به حدي مسائل مادي و هزينه هاي مراسم عروسي برايشان مهم مي شود که يادشان مي رود براي چه هدفي تصميم به زندگي مشترک گرفتند.

نه تنها معيارهاي ازدواج در حال حاضر تغيير کرده اند بلکه اين تغييرات تمام آيين ها و سنت آغاز يک زندگي مشترک را در برگفته است تا حدي که معيار يک مراسم ساده شب عروسي به مجلل ترين جشن با هزينه هاي ميلياردي تبديل شده است.

تضمين کننده ازدواج پايدار چيست؟

هر بنايي با پي ريزي محکم آن دوام خواهد داشت و بناي ازدواج با تغيير در الگوهاي مصرف به خصوص در دوران نامزدي و خريد عروسي و فرهنگ درست خريد کردن در بين زوج ها دوام زندگي مشترک را مستحکم تر و تضميني براي روزهاي سخت خواهد بود.

مهيا کردن شرايط ازدواج و مراسم عروسي بايد با تغيير فرهنگ غلطي که در دو سه سال گذشته در بين زوجين و خانواده ها با چشم و هم چشمي رواج يافته به فرهنگ صحيح و بر اساس اصلاح الگوي مصرف تبديل شود تا مشكلات اقتصادي ،بالابودن هزينه تهيه جهيزيه، ميزان مهريه ، اجاره و خريد خانه، بالابودن هزينه مراسم عروسي موانع سد راه ازدواج جوانان نشود.

درست است که براي تأمين اکثر نيازهاي بشريت، پول مهم است، اما همه آن نيست . حتي اين که پول فراوان، ممکن است سودي نداشته باشد که هيچ ، بلکه درد سر آفرين نيز شود .

زندگي هاي با دوام

محسن نامدار کارشناس مسايل خانواده وازدواج در اين باره  گفت: براي آغاز زندگي مشترک يکي از شروط ، داشتن پول براي فراهم کردن يک زندگي متوسط است اما شرط کافي نيست يعني ماديات نمي تواند جز عواملي باشد که تضمين کننده يک زندگي پايدار است ،چه بسا افرادي بودند که با هزينه هاي بسيار بالا ، مجلل ترين مراسم هاي ازدواج را بر پا کردند ولي متاسفانه دوام زندگي شان به چند ماه بيشتر نينجاميد. آمار ها نشان مي دهد که ازدواج هاي آسان و با صرف هزينه هاي معقول پايدارتر از ازدواج هاي پر زرق وبرق است.

جوانان موانع اقتصادي را مهمترين مشكل ازدواج مي دانند

ديدگاه کارشناسان و صاحب نظران نيز در اين خصوص اين است:"جوانان موانع اقتصادي را مهمترين مشكل ازدواج مي دانند." و به گفته آنان بيش از 70 درصد مشكلات جوانان براي ازدواج مربوط به مسائل اقتصادي است و همچنين عدم گرايش بسياري از افراد در جامعه به امر ازدواج ،‌ الگوبرداري از فرهنگ غرب در برگزاري مراسم ازدواج است. اما با چرخاندن زاويه ديد به مسئله ازدواج و فراهم کردن امکانات و شرايط مراسم ساده جشن و خريد عروسي باعث رواج الگوي صحيح در بين جوانان خواهد شد .

ازدواج به دور از افراط و تفريط

اگر در حال حاضر جوانان کمي از سختگيري‏ها بکاهند و با دقت و به آساني به آن بنگرند و فقط به مهيا کردن شرايط ازدواج بينديشند ،ديگر خبري از افزايش سن ازدواج و ترس از ازدواج به دليل مشکلات اقتصادي در ميان جوانان نيست!

البته جوانان بايد از زندگي پدر و مادرها درس بگيرند که زندگي ساده ولي با صبر و گذشت و به دور از افراط و تفريط، توانسته اند يک زندگي خوب داشته باشند.

منبع : برنا

ادبیات تعلیمی محور عملیاتی «اصلاح الگوی مصرف» است

معاون هنری حوزه هنری کرمان:

ادبیات تعلیمی محور عملیاتی «اصلاح الگوی مصرف» است

ادبیات تعلیمی با توجه به گستردگی دایره نفوذ داستان، روایتگری و نقش آن در رسانه‌ها و وسایل ارتباط جمعی، پایه و محور عملیاتی شعار سال محسوب می شود.

«محمد حسین ملکی» با اعلام این مطلب در گفت وگو با پایگاه خبری حوزه هنری، گفت: داستان، حکایت و اشعار منظوم همچون طنز اجتماعی، با گنجانده شدن در رسانه های مختلف، تأثیر‌گذارترین نوع آموزش است. 

صاحب داستان کوتاه«خروس بی محل» افزود: متولیان فرهنگی در کشور، می توانند با بهره گیری از قالب های مختلف ادبی و با مد نظر قرار دادن فرهنگ بومی و ملی، فرهنگ مطالعه و به تعبیری خاص «مصرف مطالعه» را افزایش دهند.

صاحب داستان «میان دیدن و پنجره همیشه فاصله ای است» در ادامه توجه به تنوع اقشار مخاطبان را ضروری دانست و تصریح کرد: توجه به سلیقه های مختلف ادبی، جذابیت های بصری، بازنمایی فرهنگ بومی و استفاده از رسانه های مختلف منطبق بر سلیقه های مخاطبان، همچون اینترنت و تلویزیون، با افزایش دامنه اطلاع رسانی از مصرف زائد وقت و انرژی مخاطبان جلوگیری خواهد کرد.

این هنرمند کرمانی افزود: در ابتدا برای دور شدن از ابتدایی ترین برداشت از شعار سال باید ابزارهای مداخله در فرهنگ و روش‌های اعمال این مداخله شناخته شود. برای نیل به این مقصود تحقیق و پژوهش، می تواند سرمایه مادی را به فرهنگ تبدیل کند.

بازیگر نمایش «همراه تا اوج»در پایان بازخورد اجتماع را در قبال انجام فعالیت های درست فرهنگی مهم دانست و گفت: متولیان فرهنگی و مخاطبان  رابطه‌ای مستقیم با هم دارند پس باید نتیجه فعالیت متولیان فرهنگی کشور و تاثیرات فرهنگی در مخاطبان همواره بررسی شود.

چگونه بنزين را دود مي کنيم؟

يكي از حامل‌هاي انرژي مهم تعيين‌كننده در يارانه اختصاص يافته توسط دولت در كشور ما بنزين است، به طوري كه دولت بطور متوسط سالانه 100 ميليارد دلار يارانه پيدا و پنهان براي حامل‌هاي انرژي پرداخت مي‌كند كه بخش عمده‌اي از آن به بنزين اختصاص دارد.

يكي از حامل‌هاي انرژي مهم تعيين‌كننده در يارانه اختصاص يافته توسط دولت در كشور ما بنزين است، به طوري كه دولت بطور متوسط سالانه 100 ميليارد دلار يارانه پيدا و پنهان براي حامل‌هاي انرژي پرداخت مي‌كند كه بخش عمده‌اي از آن به بنزين اختصاص دارد، چنانكه در اين زمينه طي 82 سال گذشته در مجموع 411 ميليارد و 203 ميليون و 195 هزار ليتر بنزين در كشور به مصرف رسيده است.‌

طي سالهاي 1306 تا 1309 مصرف بنزين كشور 36 ميليون و 865 ميليون ليتر بوده است. ‌

مجموع مصرف بنزين كشور در فاصله سالهاي 1310 تا ابتداي 1320 نيز 625 ميليون و 975 هزار ليتر بوده است. ‌

ميزان مصرف بنزين كشور در دهه 20 معادل يك ميليارد و 472 ميليون و 775 هزار ليتر بوده كه 135 درصد رشد را نسبت به دهه ماقبل آن نشان مي‌دهد. ‌

بر اين اساس، در دهه 30 نيز بيش از 4 ميليارد و 135 ميليون و 815 هزار ليتر بنزين در كشور مصرف شد كه اين رقم در مقايسه با دهه 20 بيش از 180 درصد افزايش داشته است. ‌

در فاصله سالهاي 1340 تا ابتداي سال 1350 نيز 8 ميليارد و 351 ميليون و 565 هزار ليتر از اين فرآورده در كشور مصرف شده است كه حكايت از رشدي 101 درصدي دارد.

مصرف بنزين كشور در دهه 50 نيز 34 ميليارد و 633 ميليون و 755 هزار ليتر گزارش شده كه در مقايسه با 10 سال پيش از آن بيش از 314 درصد رشد را نشان مي‌دهد. ‌

در فاصله سالهاي 1360 تا ابتداي سال 1370 بيش از 65 ميليارد و 555 ميليون و 825 هزار ليتر بنزين در كشور به مصرف رسيد كه 5/18درصد از مصرف 85 ساله كشور را تشكيل مي‌دهد. اين ميزان مصرف در مقايسه با دهه 50 بيانگر بيش از 89 درصد افزايش مصرف است. ‌

در دهه 70 مصرف بنزين كشور به 120 ميليارد و 731 ميليون و 780 هزار ليتر رسيد كه رشدي 84 درصدي را نسبت به دهه ماقبل آن نشان مي‌دهد.

در فاصله سالهاي 1380 تا پايان سال 87 نيز بيش از 177 ميليارد و 131 ميليون و 615 هزار ليتر از اين فرآورده در كشور مصرف شد. ‌

بر اين اساس طي 82 سال گذشته از سال 1306 تا پايان سال گذشته در مجموع 411 ميليارد و 203 ميليون و 195 هزار ليتر بنزين در كشور به مصرف رسيده است. ‌

در سال 1380 حدود 500 ميليون دلار به واردات اين فرآورده اختصاص يافت. اين رقم در سال 81 به 800 ميليون دلار، سال 82 به يك ميليارد و 200 ميليون، در سال 83 به 2 ميليارد و 700 ميليون دلار، سال 84 به 3 ميليارد و 800 ميليون و در سال 85 نيز به بيش از 5 ميليارد دلار رسيد. ‌

بودجه اختصاص يافته براي واردات اين فرآورده در سال 86 به حدود 5/2ميليارد دلار و در سال گذشته به 3/3 ميليارد دلار رسيد. ‌

ايران از نظر ارائه بنزين ارزان، سومين كشور و از نظر ميزان يارانه پرداختي به اين كالا نخستين كشور در ميان كشورهاي جهان است. متوسط مصرف سوخت خودروهاي بنزيني در ايران حدود 11 ليتر در روز است در حالي كه متوسط مصرف سوخت در كشورهاي ديگر نظير آلمان و ژاپن 5/2، در انگليس 5/3، در فرانسه 9/1، در كانادا 5/6و در كشور آمريكا 3/7ليتر در روز است. ‌

هر 10 سال يك بار ميزان مصرف سوخت در كشور ما حدود 2 برابر مي‌شود اما اين نرخ رشد در مقياس جهاني يك تا 2 درصد بيشتر نيست و ميزان سوخت مصرفي جهان در حدود هر 50 سال يك بار 2 برابر مي‌شود. يعني ايران در مقايسه با ميانگين جهاني 4 تا 5 برابر بيشتر سوخت مصرف مي‌كند. ‌

براساس گزارش صندوق بين‌المللي پول، ايران دومين كشور جهان از نظر پرداخت يارانه انرژي با رقم 37 ميليارد دلار مي‌باشد. مصرف سرانه انرژي در ايران به ازاي هر نفر بيش از 5 برابر مصرف سرانه كشوري مانند اندونزي با 225 ميليون نفر جمعيت، 2 برابر چين با يك ميليارد و 300 ميليون نفر جمعيت و 4 برابر كشور هند با يك ميليارد و 122 ميليون نفر جمعيت است كه با مقايسه شاخص شدت مصرف انرژي در ايران با بسياري از كشورهاي جهان، شاهد وضعيت ناهنجار بهره‌ برداري انرژي هستيم. ‌

ايران بعد از كشورهاي آمريكا و روسيه در رتبه سوم مصرف گاز جهان قرار دارد؛ ميزان مصرف گاز طبيعي در ايران از 68 ميليارد متر مكعب در سال 2001 با متوسط رشد سالانه 3/10درصد به 123 ميليارد متر مكعب در سال 2008 رسيده و پيش بيني مي‌شود در سال 2012 ميلادي ميزان مصرف به 277 ميليارد متر مكعب برسد. ‌

با ادامه اين روند در سال‌هاي آينده ايران به يك مصرف‌كننده بزرگ گاز طبيعي در جهان تبديل خواهد شد.اين در حالي است كه دولت در سال گذشته 134هزار ميليارد ريال يارانه گاز به مشتركان بخش خانگي اختصاص داده است.

مقايسه ميزان مصرف در بخش‌هاي مختلف با ساير كشورها، نشان‌دهنده وضعيت نامطلوب مصرف در همه زمينه‌ها است و جالب آنكه سالانه نزديك به 2/12هزار ميليارد تومان يارانه واقعي و 78 هزار ميليارد تومان يارانه پنهان پرداخت مي‌كنيم. كه در مجموع مبلغ كل يارانه آشكار و پنهان دولت چيزي در حدود 90 هزار ميليارد تومان است. ‌

برق و اصلاح الگوي مصرف

آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است.

يكي از بخش‌هايي كه بايد در اين زمينه مورد توجه قرار گيرد، توليد، توزيع و مصرف برق كشور، بعنوان يكي از پرهزينه‌ترين و فراگير‌ترين بخش انرژي كشور است.

آمار سال 1386 برق كشور نشان مي‌دهد كه در آن سال حدود 204 ميليارد كيلووات ساعت برق توليد شده است و از اين مقدار حدود 156 ميليارد كيلووات ساعت فروش رفته است. تفاوت اين دو رقم 48 ميليارد كيلووات ساعت است كه بيانگر حدود23.53درصد تلفات است.

دريك مديريت نسبتاً مناسب، درصد تلفات نبايستي در كل شبكه بيش‌از 10 درصد باشد. از اين نمونه در كشور ما نيز ديده مي‌شود بطوريكه در استان اصفهان تلفات حدود 8.5 درصد بوده است و در استان سيستان و بلوچستان كه در سال‌هاي قبل از وضع بسيار نا‌مطلوبي برخوردار بود، در سال 1386 با يك مديريت صحيح، تلفات به زير 10 درصد رسيد در حاليكه تلفات برق در استان خوزستان حدود 37 درصد و در شهر اهواز حدود 42 درصد بوده است و مجموع كشور در سال 1386تلفات 23.53 درصدي را نشان مي‌داد.

حال اگر اين مديريت اعمال شده در استان سيستان و بلوچستان به كل كشور تسري داده شود و متوسط تلفات كشور در برق به حداكثر ده درصد برسد (بايد توجه داشت كه هيچ زماني نمي‌شود تلفات را در شبكه صفر كرد و طبيعت بالاخره مقاومت را در جاي‌جاي شبكه قرار داده است و درصدي از تلفات كه بستگي به عوامل متعدد دارد بديهي است) از 48 ميليارد كيلووات ساعت تلفات برق درشبكه (در سال 1386) حداقل 27.6 ميليارد كيلووات ساعت بدون مصرف هرگونه انرژي پايه (گاز طبيعي گازوئيل يا مازوت) و يا ايجاد نيروگاه جديد و سرمايه‌گذاري براي آن، قابل فروش خواهد شد. البته بايد اذعان كرد كه اصلاح شبكه نياز به صرف هزينه‌هاي مناسب خود دارد كه لازم است به آن توجه شود ولي از طرف ديگر بايد دقت داشت كه درآمد ناشي از فروش 27.6 ميليارد كيلووات ساعت برق حاصل از حذف تلفات (13.53 درصد) به قيمت 773 ريالي كه در قانون بودجه سال 1387 منظور شده است، بالغ بر21.335ميليارد ريال خواهد شد كه از محل آن هزينه اصلاحات شبكه (به‌خصوص شبكه توزيع) مستهلك خواهد شد. لازم به توضيح است كه كاهش اين حجم از تلفات نياز به زمان منطقي خودش را دارد زيرا در سال‌‌‌‌‌هاي اول امكان كاهش سالانه تا 3 درصد با هزينه بسيار كمتري نسبت به توسعه مقدور است ولي بعد از گذشت 3 سال كاهش يك درصد در سال، با هزينه بالاتري امكان‌پذير خواهد بود.

صرفه‌جويي ديگري كه از محل حذف بخش فوق‌الذكر از تلفات براي كشور حاصل مي‌شود عدم نياز به تأسيس حدود 7100 مگاوات نيروگاه جديد براي جبران اين تلفات است و تلفات توسعه جديد است كه با محاسبه حدود 650 دلار نياز سرمايه براي ايجاد يك كيلووات قدرت در شبكه، ملاحظه مي‌شود كه كشور نيازبه سرمايه‌گذاري بيش از 4.6 ميليارد دلار خواهد داشت.

توجه داشته باشيم كه اگر برآورد‌هاي اين بخش بر اساس محاسبات توان متناظر انجام شود مقدار آن بيش از 7400 مگاوات خواهد شد كه به‌دليل بحث فوق تخصصي طراحي نيروگاه‌ها به ادبيات ساده فوق بسنده كرده‌ايم سومين موردي كه حاصل مي‌شود، صرفه جويي در مصرف حدود 6.9 ميليارد متر مكعب گاز طبيعي (يا معادل حرارتي آن از گازوئيل يا مازوت) در سال است كه روزانه به‌طور متوسط حدود 18.9 ميليون متر مكعب خواهد بود، يعني بدون مصرف اين مقدار سرمايه طبيعي كشور، برقي كه در شبكه از بين مي‌رود قابل فروش خواهد شد. توجه داشته باشيم كه قيمت همين مقدار گاز طبيعي براساس قيمتي كه هدف دولت براي افزايش قيمت گاز براساس نفت‌خام48.5 دلاري بود (هر متر مكعب 1300 ريال) سالانه بالغ بر 8900 ميليارد ريال است كه در حقيقت صرف تلفات غيرقابل قبول مي‌گردد.

با اين حساب ملاحظه مي‌شود كه منافع حاصل از يك كار مهندسي و اجرايي (كه هيچ وابستگي به خارج كشور ندارد و توسط متخصصين توانمند ايراني براحتي قابل اجراست) در مجمع سالانه بالغ بر 30 هزار ميليارد ريال و در بخش سرمايه‌گذاري بالع بر 43700 ميليارد ريال خواهد بود.

بحث ديگر اين بخش مصرف ‌نامعقول انرژي پايه (گاز طبيعي، گازوئيل يا مازوت) توسط نيروگاه‌هاي كشور است كه به‌دليل پايين بودن راندمان نيروگاه‌هاي كشور است. براساس آمار‌هاي وزارت نيرو، راندمان متوسط نيروگاه‌هاي كشور حدود 37.8 درصد است دربين آنها نيروگاه‌هايي وجود دارد كه با راندمان كمتر از 20 درصد فعال است و در عين نيروگاه‌هايي كه با بيش‌از 46 درصد راندمان عمل مي‌كنند. بايد توجه داشت كه با ملحوظ نمودن طبيعت ايران و نقش دما و رطوبت هوا و ارتفاع منطقه‌اي كه نيروگاه در آن نصب شده است، براي آنها راندمان‌هاي متفاوتي متصور است ولي در مجموع بايد راندمان نيروگاه‌هاي كشور حداقل به‌طور متوسط 46 درصد باشد (البته سطح تكنولوژي استفاده شده در اين بخش نيز مهم است). تفاوت اين دو راندمان (يعني 37.8 موجود و 46 درصد مورد انتظار) كه براي افزايش 8.2 درصد راندمان آنها نياز به سرمايه‌گذاري است، باتوجه به اينكه اين نيروگاه‌ها از نوع نيروگاه‌‌هاي حرارتي است لذا مي‌توان به اين نكته دقت كرد كه اگر ظرفيت نيروگاه‌هاي حرارتي موجود را حدود 43000 مگاوات فرض كنيم افزايش راندمان 8.2 درصد متوسط آنها، ظرفيت آنها را بيش از 3500 مگاوات افزايش خواهد داد.

بهره‌اي كه از اين افزايش راندمان حاصل مي‌شود، اين است كه بدون مصرف گاز طبيعي مازاد (گازوئيل يا مازوت) - (با فرض متوسط 12 ساعت كاري براي نيروگاه ها) حدود 15 ميليارد كيلووات ساعت برق قابل توزيع حاصل مي‌شود كه صرفه‌جويي سالانه حدود 3.75 ميليارد متر مكعب (روزانه به‌طور متوسط بيش‌از 10.27 ميليون متر مكعب يا معادل حرارتي آن از گازوئيل يا مازوت) را با قيمتي حدود 4875 ميليارد ريال خواهد داشت.

البته براي اصلاح اين نيروگاه‌ها كه اكثراً لازمه آن نصب سيكل تركيبي نيروگاه‌هاي گازي موجود است، نياز به حدود 2.3 ميليارد دلاراست كه بايد تأمين گردد و منافع آن فقط در بخش صرفه‌جويي در مصرف سوخت نيروگاهي آن‌قدر خواهد بود كه هزينه مذكور حداكثر 5 ساله مستهلك خواهد شد.

دومين كار مهمي كه وزارت نيرو لازم بود به آن بپردازد، اعمال روش‌هاي فني براي مديريت بار در شبكه است.كه از آن جمله- تراشيدن اوج (peak sharing) است بدين‌معني كه با اعمال روش‌هاي مختلف مي‌توان كاري كرد كه تا حد امكان از

ساعات پيك مصرف كاست. مي‌دانيم كه در تابستان بين ساعت 8 تا 12 شب، مصرف برق به‌قدري افزايش مي‌يابد كه احتمالاً دستگاه اجرايي، علي‌رغم تمايل، مجبور به قطع سرويس طبق برنامه زمان‌بندي شده، مي‌شود و در همين فاصله زماني (پيك مصرف) بخش كنترل شبكه (ديسپچينگ) و نيروها‌ي زحمت‌كش آن بخش، در نگراني و التهاب به‌سر مي‌برند حال اگر دستگاه اجرايي بخواهد اين نگراني را با ازدياد توان توليدي نيروگاه‌ها انجام دهد بايد ميلياردها دلار سرمايه‌گذاري براي ايجاد نيروگاه‌هايي كند كه فقط درهمين زمان پيك مصرف كاربرد دارد و بديهي است كه توجيه اقتصادي نداشته باشد.

دركشورهاي مختلف دنيا براي حل اين معضل، سياست‌هاي مختلفي را اعمال مي‌كنند كه هر يك به نوبه خود در مديريت بار شبكه تأثيرگذار است از آن جمله، فروش براساس شدت جريان، (آمپر) يا تدوين تعرفه‌هاي متنوع براي فروش برق در ساعات مختلف شبانه روز و .... اشاره كرد.

يكي از اين روش‌ها در بند (ب) تبصره(44) قوانين بودجه سال‌هاي 1377و 1388 و بند (الف) تبصره 44 قانون بودجه سال 1379 كل كشور مورد تاكيد قرار گرفته است.

در اين رابطه متن بندهاي مذكور كه داراي يك شكل انشائي بوده است مي‌گويد: «وزارت نيرو مكلف است براي كليه مشتركين برق سه فاز و همچنين آن دست از مشتركين تك فاز واقع در مناطق غير گرمسيري كه مصرف ماهانه آنها بيش از 600 كيلووات ساعت درماه مي‌باشد كنتور و تعرفه نصب نمايد. شوراي اقتصاد با حفظ قيمت متوسط برق درحد مصوب، افزايش نرخ برق در اوج مصرف و نيزكاهش قيمت آن در ديگر ساعات را طوري تعيين نمايد كه موجب كاهش مصرف در ساعت اوج گردد».

سه سال درقوانين بودجه اين تكليف براي وزارت نيرو تعريف شد ولي وزارت نيرو اقدام مؤثري انجام نداد و در قوانين بعدي هم مورد توجه قرار نگرفت زيرا ظاهراً قانون‌گذار به اين نتيجه رسيد كه دستگاه اجرايي قانون را انجام نخواهد داد.

اما اگر اين سياست اجرا شده بود و بعد در مورد مناطق غير گرمسيري براي مصارف كمتر (حتي مصرف ماهانه 400 كيلووات ساعت) اعمال مي‌شد و پس از آن با تعديل منطقي و تعيين سقف معقول در راستاي تامين آسايش ساكنين مناطق گرمسيري (در ماه‌هاي گرم سال) نيز اجرا مي‌شد، با تعيين تعرفه‌هاي چند برابري براي ساعات پر مصرف و تعرفه كم براي ساعات كم مصرف‌، مي‌شد امروز به بار شبكه مديريت كرد و از سرمايه‌گذاري بي‌مورد براي تأمين توان مورد نياز پيك مصرف امروز، اجتناب كرد.

مردم ما حق دارند كه از همه امكانات رفاهي مصرف‌كنندهٌ انرژي استفاده كنند و صحيح نيست كه همواره آنها را از مصرف صحيح منع كرد و يا سقف غيرقابل قبول كه ناشي از مصرف بالاي تجهيزات ساخت داخل (يخچال، فريز، ماشين رختشويي،

اطو، جاروبرقي، تلوزيون و حتي تجهيزاتي كه امروزه لوكس به‌حساب مي‌آيد مثل ماشين ظرفشويي) نيز است، تدوين‌كرد. امروز بسياري از ماشين آلات و تجهيزات ساخت داخل مصرف انرژي غيرقابل قبولي دارند و نمي‌شود از مردم انتظار داشت كه با خريد آنها، هم كيفيت كم، هم در بعضي موارد قيمت بالا و هم جريمه برق (يا ساير حامل‌هاي انرژي) را تحمل كنند، اما مي‌شود از آنها انتظار داشت كه با مديريت برمصرف برق خود، دستگاه اجرايي را در مديريت بار شبكه ياري دهند و مشتركيني كه نمي‌خواهند اين همراهي را انتخاب كنند‌ بديهي است كه بايد هزينه‌اش را نيز پرداخت كنند.

محاسبه براي تعيين اثر هر روش در كاهش پيك مصرف، كاري بسيار تخصصي كه نه در بضاعت اينجانب است و نه يك مقاله جاي ‌آنرا دارد (كه تا اينجا هم بحث به درازا كشيده ) ولي به‌طور كلي مي‌شود انتظار داشت كه با روش هاي متنوع و منطقي نياز توان شبكه را در پيك بار 2000 تا 2500 مگاوات كاهش داد كه در صورتيكه براساس هزينه‌هاي ايجاد نيروگاه‌هاي سيكل تركيبي محاسبات مالي انجام شود به نظر مي‌آيد بتوان حدود1.3 تا 1.6 ميليارد دلار از سرمايه‌گذاري مازاد اجتناب كرد.

و بالاخره چهارمين كاري كه وزارت نيرو بايد به آن توجه كند، اجراي سياست هاي كلي اصل 44 قانون اساسي است و به تبع آن منطقي كردن تشكيلات سازماني و عريض و طويل وزارتخانه و شركت‌هاي تابعه‌ است.

به‌طور خلاصه بايد اذعان كرد كه منحصراً مصرف‌كنندگان نيستند كه بايستي رعايت الگوي‌مصرف را بنمايند (گرچه اين مورد هم از اهميت كافي برخوردار است) بلكه توليدگنندگان لوازم وتجهيزات و سرويس‌دهندگان برق و... نيز در استفاده بهينه از اين منبع گران قيمت مؤثرند و فقط استفاده از اهرم قيمت نمي‌تواند به تنهايي كارساز باشد. از طرف ديگر بايد توجه داشت كه رسيدن به نقطه تعادل نياز به فرهنگ‌سازي دارد كه به‌عنوان يك اصل نبايد فراموش شود.

منبع:فارس

مصرف برق ایران 3 برابر مصرف برق در دنیا  

معاون مدیریت مصرف شرکت توانیر با بیان اینکه مصرف برق ایران 3 برابر مصرف برق در دنیاست، گفت: با صرف اعتباری بالغ بر دو هزار میلیارد ریال، افزون بر 2 هزار مگاوات در مصرف برق صرفه جویی خواهد شد.

به گزارش مهر، علیرضا احمد یزدی، میزان سرانه مصرف برق در جهان را بین 1000 – 900 کیلو وات ساعت در سال و سرانه مصرف برق در ایران را 2900 کیلو وات ساعت در سال اعلام کرد و گفت: مصرف برق ایران 3 برابر مصرف برق در دنیاست.

معاون مدیریت مصرف شرکت توانیر افزود: ضمن انجام اقدامات بهینه سازی و تلاش در کاهش روند میزان مصرف در کشور هنوز با استاندارد جهانی فاصله زیادی داریم و بایستی با انجام اقدامات بهینه سازی بیش از پیش و حمایت مدیران ارشد صنعت برق از مدیریت مصرف بهینه سازی و اختصاص چارت مناسب برای پرسنل مدیریت مصرف در ستاد و شرکتهای توزیع و همچنین تامین اعتبارات کافی جهت اجرای پروژه های مدیریت بهینه مصرف فاصله خود را با جهان از نظر مصرف برق کم کنیم.

احمد یزدی ضمن ارزیابی مثبت اقدامات بهینه سازی در زمینه مدیریت مصرف برق در سال گذشته و سال جاری گفت: درصورتی که دراین زمینه 200 میلیارد تومان هزینه نماییم ، 2000 مگاوات درمصرف برق شبکه های سراسری صرفه جویی خواهد شد و ارزیابی به عمل آمده در این زمینه حاکی از آن است که اقدامات انجام شده تا 10 برابر احداث ظرفیت های جدید نیروگاهی از نظر اقتصادی برای کشور مقرون به صرفه خواهد بود.

وی اعلام کرد چنانچه دولت حمایت های خود را همچنان در عرصه مدیریت بهینه مصرف ادامه دهد، مطمئناً این اقدامات علاوه بر کاهش میزان مصرف ، از نظر اقتصادی نیز نسبت به احداث نیروگاه های جدید به منظور تامین برق شهروندان مقرون به صرفه خواهد بود.