تاکتیک «سانسور» تقریباً تا حد زیادی از دستور کار رسانه‌های برجسته خارج شده است؛ لیکن رسانه‌های غربی با توجه به گستره و قدرتی که دارند، از طریق تاکتیک «برجسته‌سازی موضوعات» و جابه‌جایی «متن و حاشیه»، «سانسور پیشرفته» را بدل از سانسور قدیمی و نخ‌نما‌شده اعمال می‌کنند.

گروه سیاسی برهان/ عبدالله عبدالهی؛ اگر روزگاری دولت یا کشوری، با لشکرکشی و اقدام نظامی، کشوری ثانی را اشغال فیزیکی می‌کرد و آن را «استعمار» می‌نامیدند؛ اگر طی 100 سال گذشته با عزل و نصب عمال وابسته در کشورهای متعدد و هدایت آن‌ها، کشورها را بدون اشغال نظامی در اختیار خود قرار می‌دادند و آن را «استعمار نو» نام می‌نهادند؛ امروز با ابزار فوق‌العاده قدرتمند «رسانه» و تأثیر مفرطی که این ابزار روی ذهن و قلب انسان‌ها دارد، کار برای استعمارگران ساده‌تر از گذشته هم شده است.

رابطه‌ی آمریکا با کشورهایی چون ایران ـ‌هر چند کاملاً دوستانه باشدـ به شرطی دردی از ملت را دوا می‏کند که دردهای دیگری از وابستگی و تضعیف استقلال سیاسی و اقتصادی و هدم فرهنگی و مذهبی وارد سازد!

گروه سیاسی برهان/ قاسم رحمانی؛ وقتی بحث رابطه‌ی ایران و آمریکا پیش می‌‌آید گروهی موافق و گروهی مخالف‌‌اند. موافقان، رابطه با آمریکا را موجب برطرف شدن کامل مشکلات ایران می‌‌دانند اما مخالفان معتقدند رابطه با آمریکا مشکلات کشورمان را بیش‌تر می‌‌کند. در این بین کسانی هستند که تمام مشکلات ایران را از آمریکا می‌‌دانند حال آن که برخی معتقدند پاره‌‌ای از مشکلات داخلی، محصول بی‌موالاتی مسؤولان است نه توطئه‌‌های کشوری که از سوی حضرت امام(ره)، شیطان بزرگ نامیده شده است.

اکبر هاشمي رفسنجاني در دیدار جمعی از وزرا و نمایندگان سابق مجلس، استادان دانشگاه و شخصیت​های حقیقی و حقوقی که در نخستین روزهای اداری سال جدید انجام شد، با اشاره به نامگذاری سال جدید از کلیه صاحب‌نظران خواست تا نظرات خود در این خصوص را به دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام منعکس کنند.

در این دیدارها وي با تبریک متقابل سال جدید، ابراز امیدواری کرد سال جدید مقارن با موفقیت و بهروزی بیشتر نظام اسلامی و سعادت روزافزون مردم کشورمان باشد.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، با توجه به نامگذاری امسال توسط رهبری معظم انقلاب به عنوان سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی اظهار داشت، انتخاب این عنوان نشان از اهمیت و جایگاه بالای کار، تولید و سرمایه‌گذاری برای رونق اقتصادی و رفع مشکلات کنونی مردم دارد و امیدواریم این تأکید، توسط مسئولان در حدّ شعار باقی نمانده و عملاً تحقق یافته و برنامه‌ریزی‌ها در این جهت باشد.

وی با اشاره به سیاست دولت در دهه هفتاد مبنی بر تأکید بر کار و سازندگی و پرهیز از سیاست‌زدگی گفت: اگر در آن مقطع زمانی و پس از دوران دفاع مقدس که کشور وارث خرابی‌ها و ویرانی‌های ناشی از جنگ بود، این سیاست دنبال نمی‌شد قطعاً آن حجم بزرگ از بازسازی و سازندگی در کشور تحقق پیدا نمی‌کرد.

هاشمی رفسنجانی همچنین با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر حمایت از تولید و کار و سرمایه ایرانی گفت: متأسفانه در سال​های اخیر حجم واردات بی‌رویه کالاهای خارجی، عرصه را بر رشد و رونق تولیدات داخلی تنگ کرده است که امیدواریم امسال، کار، تولید و سرمایه‌گذاری مورد توجه بیشتر قرار گیرد.

به گزارش خبرآنلاين، وی به تدوین سند چشم‌انداز 20 ساله کشور در مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره و آن را سندی راهبردی برای تحقق اهداف جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد و گفت: همراه با تدوین این سند، اصل 44 قانون اساسی نیز برای حمایت از سرمایه‌گذاری‌های خصوصی اصلاح شد که انحراف از برنامه‌ها، مانع از پیاده شدن اهداف متعالی این برنامه‌ها شده است.

منبع:آفتاب نیوز 

"صراط" - حجت الاسلام اکبر هاشمي رفسنجاني در دیدار جمعی از وزرا و نمایندگان سابق مجلس، استادان دانشگاه و شخصیت​های حقیقی و حقوقی که در نخستین روزهای اداری سال جدید انجام شد، با اشاره به نامگذاری سال جدید از کلیه صاحب‌نظران خواست تا نظرات خود در این خصوص را به دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام منعکس کنند.
به گزارش صراط ، در این دیدارها وي با تبریک متقابل سال جدید، ابراز امیدواری کرد سال جدید مقارن با موفقیت و بهروزی بیشتر نظام اسلامی و سعادت روزافزون مردم کشورمان باشد.
رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، با توجه به نامگذاری امسال توسط رهبری معظم انقلاب به عنوان سال تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی اظهار داشت، انتخاب این عنوان نشان از اهمیت و جایگاه بالای کار، تولید و سرمایه‌گذاری برای رونق اقتصادی و رفع مشکلات کنونی مردم دارد و امیدواریم این تأکید، توسط مسئولان در حدّ شعار باقی نمانده و عملاً تحقق یافته و برنامه‌ریزی‌ها در این جهت باشد.
البته رئیس مجمع تشخیص مصلحت به برنامه مجموعه تحت امرش برای تحقق فرامین رهبری اشاره ای نکرد .
وی با اشاره به سیاست دولت در دهه هفتاد مبنی بر تأکید بر کار و سازندگی و پرهیز از سیاست‌زدگی گفت: اگر در آن مقطع زمانی و پس از دوران دفاع مقدس که کشور وارث خرابی‌ها و ویرانی‌های ناشی از جنگ بود، این سیاست دنبال نمی‌شد قطعاً آن حجم بزرگ از بازسازی و سازندگی در کشور تحقق پیدا نمی‌کرد.
وی همچنان این سوال را که تورم بسیار سنگین و سیاستهای کارگزاران در دوران تصدی پست ریاست جمهوری توسط هاشمی نتیجه کدام تدبیر بود؟ را بی پاسخ گذاشته است .
هاشمی رفسنجانی همچنین با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر حمایت از تولید و کار و سرمایه ایرانی گفت: متأسفانه در سال​های اخیر حجم واردات بی‌رویه کالاهای خارجی، عرصه را بر رشد و رونق تولیدات داخلی تنگ کرده است که امیدواریم امسال، کار، تولید و سرمایه‌گذاری مورد توجه بیشتر قرار گیرد.
وی به تدوین سند چشم‌انداز 20 ساله کشور در مجمع تشخیص مصلحت نظام اشاره و آن را سندی راهبردی برای تحقق اهداف جمهوری اسلامی ایران توصیف کرد و گفت: همراه با تدوین این سند، اصل 44 قانون اساسی نیز برای حمایت از سرمایه‌گذاری‌های خصوصی اصلاح شد که انحراف از برنامه‌ها، مانع از پیاده شدن اهداف متعالی این برنامه‌ها شده است.

منبع:صراط نیور 

برخی از صاحب‌نظران در زمینه اقتصاد بر این باورند که خصوصی‌سازی در کشور که می‌بایست از بخش خصوصی به منظور تولید و ایجاد اشتغال و پدید آوردن فضای رقابتی برای رسیدن به کالا و خدمات بهتر و باکیفیت‌تر حمایت می‌کرد، به عنوان رانت به وابستگان مراكز قدرت تعلق یافت و موجب تنومند شدن اقتصادی افرادی شد که با منابع ذی‌نفوذ در ارتباط بودند. به این ترتیب هدف عالی اصل خصوصی‌سازی نادیده گرفته شدمنبع:ایران20 

 ایلنا: حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی ظهر امروز(سه شنبه) در دیدار جمعی از مسئولان کشور در سه قوه، همه مسئولان را به همدلی، همفکری، همکاری صمیمانه و تلاش جدی برای حمایت از تولید ملی و فرهنگ سازی عمومی در جهت آن فراخواندند و تأکید کردند: عید و آغاز سال جدید، باید زمینه ساز همت، فکر، نشاط، امید و انگیزه ای جدید برای ادامه پرشتاب تر حرکت رو به جلو کشور و برداشتن یک گام جدی و بزرگ در موضوع تولید ملی و داخلی، باشد. 

اکونیوز:باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا گفت: تنش با ایران و مبهم بودن اوضاع منطقه خاورمیانه باعث افزایش ۲۰ تا ۳۰ دلاری قیمت نفت خواهد شد و این موضوع همچنین باعث بالا رفتن هزینه بنزین و گاز برای دارندگان خودرو در آمریکا می‌شود.

به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران(econews.ir) به نقل از آسوشیتدپرس اوباما در مصاحبه با "انجمن خودرو آمریکا"(AAA) با اشاره به افزایش۲۰-۳۰ دلاری قیمت نفت در بازارهای جهانی گفت: نکته کلیدی در مورد افزایش قیمت بنزین، نوسان بازارهای جهانی و مبهم بودن آنچه که در آینده در خاورمیانه رخ خواهد داد است.
اوباما همچنین اظهار داشت: موضوع مهم دیگر افزایش تقاضای چین و هند است که باعث بالا رفتن قیمت نفت می‌شود.
وی به AAA گفت: هر روز مردم بیشتری در سرتاسر جهان به سطح بالاتری از استانداردهای زندگی دست پیدا می‌کنند و خرید اتومبیل افزایش پیدا می‌کند که در نتیجه آن میزان تقاضای انرژی بیشتر و قیمت آن نیز بیشتر خواهد شد.
باراک اوباما در هفته جاری طرح جدید انرژی آمریکا را اعلام کرد و آن را برای آینده آمریکا مفید خواند.

منبع:www.econews.ir 

هرعلمی برپایه ادبیات شكل‌گرفته درگذر زمان معانی، انگاره‌ها وآموزه‌های بسیاری را منتقل می‌كند وازآن طریق جهان پیرامون ما و روابط میان اجزای آن را برما روشن ونمایان می‌سازد: علم فیزیك برپایه جرم، زمان، حركت، سرعت وشتاب؛ علم اقتصاد برپایه تولید، توزیع، مصرف، عرضه وتقاضا؛ علم جامعه‌شناسی براساس مردم، جامعه، آداب، رسوم، سنن وجامعه‌پذیری؛ وعلم سیاست برپایه منافع ملّی، امنیت، قدرت، ثبات، پویش وداشتن پایداری دربستری متلاطم ازتغییرات وتحولات معنا می‌یابد، این علم ضمن شناساندن محیط داخلی، امكانات توانمندیها ومحیط فراملی ونظام بین‌الملل وچگونگی تعاملات آنها به ارتقا وبهبودی واحد دولت- ملت به‌عنوان جزئی از اجزای نظام بین‌المللی یاری می‌رساند.

ما دراین مقاله «قدرت» را، كه مهمترین مفهوم سامان‌بخش دانش سیاست وروابط بین‌الملل است، از منظر رئالیسم سیاسی بررسی می‌كنیم بدین معنا كه در رئالیسم سیاسی، سیاست بین‌الملل وسیاست خارجی كشورها صحنه رقابت سیاسی ومبارزه برای قدرت‌یابی وحفظ قدرت است [7،صص14-15]. درتعریف، دسته‌بندی وذكر شاخصهای «قدرت» بسان دیگر مفاهیم علوم انسانی رسیدن به اجماع نظر كاری بس دشوار است. با وجود این پس ازبررسی تعاریف مطرح‌شده درطی دوران جنگ سرد وجه غالب تأكید برجنبه‌های قهرآمیز، نظامی‌گری وبه طور كلی جنبه‌های ملموس، دیدنی وسخت‌افزاری قدرت بود، اما با فروپاشی نظام دوقطبی، گسترش وابستگیهای متقابل، گسترش ارتباطات، پیدایش جهان مجازی وشبكه‌ای شده سبب شده تا جنبه‌های ناملموس، نامرئی وبه معنای وسیعتر نرم قدرت اهمیت بیشتری پیدا كند[8]. به‌طور كلی به لحاظ تجربی به‌ سه روش می‌توان قدرت را مشاهده كرد: الف- قدرت به ‌عنوان منبع ب- قدرت به عنوان رابطه و ج- قدرت به عنوان یك ساختار.

دررویكرد قدرت به عنوان منبع، قدرت به حسب داشتن ابزاركنترل برمنابعی كه با دراختیار داشتن آنها می‌توان بر دیگران ویا خروجیها كنترل یافت، سنجیده می‌شود؛ منابعی مانند: ثروت اقتصادی وجمعیت در رویكرد قدرت به مثابه رابطه، قدرت به عنوان تعاملات میان طبقات بازیگر اجتماعی برآورد می‌شود. به‌این معنا كه بازیگر الف بازیگر ب را وادار می‌كند مطابق میل وعلاقه او عمل كند. دررویكرد ساختاری، قدرت شكل‌بخشیدن به چهارچوبی است كه دردرون آن دولتها با یكدیگر، با مردم وبا دیگر بازیگران مرتبط می‌شوند. نكته مهم این است كه بارشد تدریجی واهمیت یافتن روزافزون اطلاعات‌گرایی وتبلور آن در فنّاوری اطلاعات دونكته ذیل مشاهده می‌شود:

الف- مركز ثقل اصلی قدرت از مقوله نظامی به مقوله‌های اقتصادی و وابستگی‌های مقابل جابه‌جا شده است و فنّاوری اطلاعات بتدریج به عنوان نقطه ثقل قدرت محسوب می‌شود. ازاین‌رو درسالهای اخیر دركنار مجموعه‌های متعارف قابلیتهایی كه دررویكرد نخست- قدرت به‌عنوان منبع- برای اندازه‌گیری قدرت به‌كار گرفته می‌شده ونیزتوانمندیهای فنی به عنوان منبع قدرت به‌شمار می‌رود. همانگونه كه آلوین تافلر معتقد است توسعه فنّاوریهای اطلاعاتی اساس وبنیان قدرت را ازخشونت به ثروت و ازثروت به دانش جابه‌جا كرده است یعنی همان پدیده‌ای كه وی «جابه‌جایی درقدرت»( Power Shift) می‌خواند [4]. بدون تردید فنّاوریهای نوین هم برقدرت وهم بر ارزیابی و برآورد قدرت تأثیر گذاشته‌اند. بدین‌معنا اگر كشوری تجهیزات پیشرفته ارتباطی را دراختیار داشته باشد براحتی می‌تواند به منابع اطلاعاتی دسترسی داشته باشد. همین دسترسی به‌منابع اطلاعاتی وبزرگراههای اطلاعاتی سبب برتری كشور مذكور نسبت به كشورهایی می‌شود كه چنین بزرگراههایی را دراختیار¬¬ندارند[9].

ب- فنّاوری اطلاعات اشكال ناملموس قدرت را برجسته‌تر ومهمتر كرده است. كنترل بردانش، اعتقادات وباورها همواره به‌عنوان تَكمله‌ای بر منابع ملموس قدرت ازقبیل: مواد خام، قابلیت بهره‌وری اقتصادی ونیروی نظامی درنظر گرفته می‌شود [4]. درمورد رویكرد سوم، «قدرت به‌مثابه ساختار»، نیز باید گفت تحولات ناشی از بوجود آمده براثر فنّاوریهای اطلاعاتی وارتباطی مصادیق این رویكرد را بشدت دگرگون ساخته‌ است. دراین خصوص سوزان استرنج2 می‌گوید: هركس بتواند دیگران را به دانش خود وابسته ومحتاج سازد وبه گذرگاههایی كه شبكه‌های دانش را به هم مرتبط می‌سازد دسترسی داشته باشد، خواهد توانست برهنجارها، قوانین وفرایندهایی كه بر نظامهای اقتصادی وسیاسی جهان حكمفرمایی می‌كنند تأثیر بگذارد ودرواقع اعمال قدرت نماید [4]. ازاین رو اطلاعات خود منبع انعطاف‌پذیر قدرت است كه نسبت به منابع دیگر قدرت كمتر توسط زمان ومكان محدود می‌شود. این قدرت از قابلیت تعویض‌پذیری وانتقال بیشتری برخوردار است. قدرت دراین معنا بیشتر به پول شباهت دارد تا به منابع قدرت نظامی. با این حال بررسیهای ساختاری نشانگر آن است كه این تغییرات تكنولوژیكی واطلاعاتی تا زمانی‌كه نظامهای اعتقادی، كه خود حامی وپشتیبان ترتیبات اقتصادی وسیاسی مورد قبول جامعه هستند، تغییر نكنند، ضرورتاً ساختارهای قدرت را تغییر نمی‌دهند [10].

از بررسی سه رویكرد فوق می‌توان نتیجه گرفت كه ارزشها ومعیارهای وستفالیایی (Westphalia) و قرون وسطایی قدرت از قبیل تعداد قشون نظامی، تجهیزات نظامی، لشكركشی، اعمال خشونت وسایرموارد مشابه شالوده- شكنی شده‌اند وجای خود را به میزان دسترسی به اطلاعات، دانایی، میزان ائتلافات منطقه‌ای وفرامنطقه‌ای، میزان وابستگی‌های متقابل داده است كه همگی درزمره عناصر نرم قدرت محسوب می‌شوند. كشور قدرتمند كشوری نیست كه به تسلیحات مدرن نظامی دسترسی دارد بلكه كشوری است كه توان رقم‌زدن مناسبات بین‌المللی را داشته باشد. كشور قدرتمند كشوری است كه توانایی رسیدن به هدف خود را از طریق «جذب» به‌جای «اجبار» داشته باشد وبتواند با تكیه برجذابیت اندیشه‌ها یا فرهنگ توانایی طرح و دردستور كار قراردادن خواسته‌های خود را از رهگذر هنجارها ونهادهایی داشته باشد كه ارجحیتهای دیگران را شكل می‌دهند [8].

برهمین اساس بانگاهی به‌نقشه جهان كشورهایی را می‌یابیم كه به‌رغم مساحت كوچك، نداشتن نیروی نظامی قابل توجه، فقدان دسترسی به سلاحهای هسته‌ای از رتبه ومنزلت بالایی درعرصه توسعه اطلاعاتی وجوامع مبتنی بر دانش برخوردار هستند. كشور ایرلند نمونه‌ای بارز بر این مدعاست؛ بدین معنا كه ایرلند با تكیه بر دانش، فنّاوری اطلاعات وزیرساختهای فرهنگی ونهادی خود به رتبه اول جهان درزمینه صدور نرم‌افزار دست یافته است. بی‌گمان افزودن برگره‌ها و پیوندهای فراملی وبرقراری ارتباطات تنگاتنگ درعرصه‌های متفاوت با نظام بین‌الملل خود بسان یك بازدارنده مهم نظامی برای ایرلند ایفای نقش می‌كند، لذا شاهد كاهش تدریجی هزینه‌های نظامی دراین كشور هستیم [11].

برداشت نخبگان ازمفهوم قدرت درعصر اطلاعات

باتوجه به پویه‌شناسی قدرت دربند قبلی، اینك به‌دنبال پاسخ موارد ذیل هستیم:

الف- تلقی نخبگان كشورهای مورد نظر ازقدرت چیست؟

ب- چگونه این تلقی برآهنگ توسعه اطلاعاتی تأثیر گذاشته است؟
واژه نخبه به معنای بزرگ، صاحب فكر وشخص دارای توانمندی فكری وسازماندهی است. نخبگان به دوگروه كلّی تقسیم می‌شوند: نخبگان فكری ونخبگان ابزاری. نخبگان ابزاری صاحبان قدرت سیاسی واقتصادی هستند ونخبگان فكری افرادی هستند كه اندیشه، ‌فكر، روشهای بهینه، نظریه، آینده‌نگری و دوراندیشی تولید می‌كنند [6،ص16]. دراین نوشتار تمركز ما بررویكرد و تلقی نخبگان ابزاری است كه تعین بخشِ تصمیم‌گیریها، سیاستها وراهبردها هستند. نحوه ارزیابی واندازه‌گیری نیز برپایه بررسی آمارهای ارائه‌شده ازسوی بانك جهانی، سازمان برنامه توسعه ســازمان ملل متحد وسالنامه‌های آماری توسعه انسانی ملل متحــد. استوار است.

پویه شناسی منطقه سراسر تنش وبحران خاورمیانه وحكمفرما بودن شیوه تولید دولت سالار موجد یك نكته مشترك وقابل توجه میان دولت- ملتهای این منطقه شده است: نظامی‌گری، تمركز برقدرتهای قهری وتكیه برخرید تسلیحات. تردیدی نیست كه عملكرد بازیگران مقتدر منطقه‌ای چون ایران، اسرائیل، تركیه ازیك سو وبازیگران فرامنطقه‌ای چون امریكا واتحادیه اروپا ازسوی دیگر برآشوبها وسوق دادن این‌كشورها به‌سوی تكیه بر نظامی‌گری دامن می‌زند. اما این دلیل نمی‌شود كه نقش نخبگان ابزاری یا سیاسی را نادیده انگاشت زیرا دردرون همین مجموعه كشورها شاهد رشد وشكوفایی كشورهای هستیم كه با شناسایی نبض زمانه ومسیر تحولات جهانی برای فائق آمدن بر شكافهای موجود میان كشورهای شمال وجنوب طرحی نو را درمیان هم‌قطاران خود درافكنده‌اند. دراین میان عملكرد امارات متحده عربی و اُردن قابل تأمل است كه در ادامه درمورد آن بحث می‌كنیم؛

منبع:parsigold.com 

پيش ازپرداختن به مفهوم «توسعه اطلاعاتي» يا به قول مانوئل كاستلز«شيوه اطلاعاتي توسعه» (Informational mode of Development) وذكر ويژگيها وپارامترهاي آن، ضروري است مراد از واژه «توسعه» ونگاه اين نوشتار به‌آن روشن شود.



واژه «توسعه» در اواخر دهه 1940 و اوایل دهه1950میلادی، درحالی كه كشورهای آسیایی، افریقایی وامریكای لاتین درتلاش رهایی ازگرداب فقر ممتد وهمه‌گیر بودند، پا به عرصه وجود نهاد [1]. به دنبال آن تعابیر ونظریات متعدد ومتفاوتی مطرح شد كه وجه مشابهت اصلی آنها تكیه بر ابعاد اقتصادی شكاف میان كشورهای شمال وكشورهای جنوب بود. اما امروزه دركنار شكاف اقتصادی، شكافهایی جدید ناشی ازعصر جدید مطرح می‌شوند: عصر دیجیتال شكاف دیجیتالی وعصر دانش‌مداری محور شكاف دانایی را به‌وجود آورده است. نگاه به توسعه باید با مختصات زمانه وعصر خود سازگاری داشته باشد؛ نمی‌توان درعصر موسوم به «عصر اطلاعات» ازتوسعه با ویژگیهای عصر صنعتی صحبت كرد. ازهمین رو توسعه ازمنظر این نوشتار دلالت برفرایند همزمان بهبود شاخصهای زندگی، دگرگونی ساختاری درنظام تولید وتوان رقابت دراقتصاد جهانی دارد. سؤالی كه درپی این تعریف طرح می‌شود این است كه ازمیان شیوه‌های مرسوم توسعه ازقبیل توسعه صنعتی، توسعه كشاورزی وتوسعه اطلاعاتی كدام بیش ازهمه اولاً با واقعیات ومقتضیات زمانه همخوانی دارد و ثانیاً قادربه برآورده ساختن انگاره‌هایی است كه درذیل تعریف توسعه بیان شد؟

دریك دید كلّی نظام جهانی براثر تحولات پدیدآمده درعرصه دانش وفنّاوری ودگرگونی شیوه‌های تولید، توزیع ومصرف در ابعاد مختلف: اجتماعی، سیاسی وفرهنگی درسطوح متفاوت متحول شده است. این تحولات ورودیهای جدیدی را برای نظامهای تصمیم‌گیری به‌وجود آورده است كه بشدت خواستار ذخیره‌سازی زمان ومكان در پرتو سیطره بی‌چون وچرای نظام جهانی سرمایه‌داری است [2]. ازاین رو ارائه خروجیهای متناسب مستلزم انجام پردازشی است كه بتواند بین ورودیهای جدید وخروجیها همپوشی ایجاد كند. انجام پردازش جدید نیازمند طرح شیوه جدیدی از توسعه است كه پیشتر آن را «توسعه اطلاعاتی» خواندیم. ویژگی اصلی این شیوه توسعه، تأكید بردانش به‌عنوان منبع اصلی بهره‌وری است. در توسعه اطلاعاتی تولید ثروت واعمال قدرت به توانایی تكنولوژیك جوامع وافراد بستگی دارد وكانون این توانایی فنّاوری اطلاعات است. ازهمین رو است كه فرایند اصلی تولید دانش، بهره‌وری اقتصادی، قدرت سیاسی، نظامی وارتباطات رسانه‌ای درجوامع متكی به‌شیوه توسعه اطلاعاتی بشدت از الگوی بهره‌وری اطلاعاتی تأثیر پذیرفته وبه شبكه‌های جهانیِ ثروت و قدرت متصل شده است [3، ص. 45- 49].
تحقق توسعه اطلاعاتی وشكل‌گیری جامعه اطلاعاتی ودانش‌مدار، بیش ازآنكه مبتنی برابعاد سخت‌افزاری فنّاوری باشد برپایه زیرساختهای نهادین فرهنگی واجتماعی استوار است [4]. به‌عبارت روشنتر برخلاف برخی تفكرات وپندارهای سطحی‌نگر كه صرف ورود سخت‌افزار را معیار توسعه اطلاعاتی برمی‌شمارند، باید گفت توسعه اطلاعاتی نیازمند فرهنگ، اقتصاد، سیاست، دیپلماسی، آموزش، بانكداری وخدمات اطلاعات محور است. ازاین رو درتوسعه اطلاعاتی شاهد نوعی جابه‌جایی درمعیارها وشاخصهای پیشین برای سنجش توسعه هستیم. پیشتر طبق نظریات رئالیستیِ روابط بین‌الملل ونظریات كارشناسان ژئوپلیتیك، قدرت وتوسعه به واسطه در اختیار داشتن كنترل بر منابعی ازقبیل سرزمین، جمعیت، تولید ناخالص ملّی، تولید انرژی و ثروت اقتصادی سنجیده می‌شد [4]. اما امروزه اطلاعات ومهمتر ازآن دانش بهره‌برداری از این اطلاعات خود به عنوان پایه‌ای‌ترین عنصر توسعه وافزودن برقدرت وثروت ملّی به‌شمار می‌رود. حجم اطلاعات تولید‌شده درتارجهانگستر، تعداد اختراعات به‌ثبت رسیده، میزان استفاده از اطلاعات ازجمله مهمترین شاخصهای توسعه به‌معنای جدید است [3، صص 6-7].
دراین مقاله با بررسی روند توسعه درچهار كشور خاورمیانه به دنبال پاسخ این پرسش هستیم كه آیا توسعه اطلاعاتی دركشورهای این منطقه مهم، بستر مناسب خود را یافته‌ است یا خیر؟ گرچه جامعه آماری این مقاله محدود به چهار كشور عربستان سعودی، امارات متحده عربی، اردن وسوریه است اما آزمون‌پذیری نتایج و فرضیه اصلی پژوهش بر دامنه تعمیم‌پذیری آن می‌افزاید.

تاریخ وتجربه توسعه دركشورهای مختلف دو راه اصلی را برای پیشبرد روند توسعه نشان می‌دهد. مسیر اول را «جامعه محور» می‌نامند به این معنا كه جهت حركت تحولات، نوآوریها وابتكار عملها ازسوی جامعه وقاعده هرم به سوی قلّه هرم قدرت سرازیر می‌شود. اما درمسیر دوم یعنی «نخبگان محور» جهت حركت تحولات ونوآوریها ازسوی قلّه هرم قدرت به‌سوی جامعه وقاعده هرم سرازیر می‌شود.

مسیر اول یعنی توسعه جامعه محور عمدتاً خاص كشورهای توسعه یافته است كه درآنها اصول دموكراسی وتكثرگرایی نهادینه شده، جامعه حزبی شكل‌گرفته و به‌طور كلی جامعه مدنی فعال است. گرچه به‌طور استثنا برخی كشورهای درحال توسعه را نیز می‌توان یافت كه توسعه آنها جامعه محور است مانند: هند. اما مسیر دوم یعنی توسعه نخبگان محور خاص كشورهای درحال توسعه یا جهان سوم است. ازآنجا كه دراین جوامع اصول دموكراسی، تكثرگرایی ونظام حزبی نهادینه نشده است وجامعه مدنی ضعیف است لگام توسعه به دست نخبگان این كشورها قرار می‌گیرد [5].
بدین‌ترتیب ملاحظه می‌شود درك، فهم ونگاه نخبگان دركشورهای درحال توسعه نسبت به مفاهیم، انگاره‌ها وآموزه‌های بنیادین حكومتگردانی، نظام بین‌الملل وزیرمجموعه‌های آنها وچگونگی تعامل این مجموعه‌ها تأثیر بسزا وشگرفی بر روند تعیین راهبردها وروش رسیدن به‌آنها برجای خواهد گذاشت [6]. همانگونه كه شرح داده خواهد شد ما ازمیان مفاهیم اساسی وكلیدی علم سیاست و روابط بین‌الملل نگاه نخبگان به مفهوم قدرت را، كه سامان‌دهنده هردوعلم مذكور است، برگزیده‌ایم. شایان ذكراینكه تمایل به كسب قدرت وافزایش آن، جنبه جهانشمول دارد وخاص ملت، جغرافیا یا نظام سیاسی خاصی نیست[7].

ازآنجا كه كشورهای خاورمیانه درزمره كشورهای درحال توسعه قرار می‌گیرند ولذا توسعه نخبه‌محور از كارآمدی وكاركرد به مراتب بیشتری درآنها برخوردار است چرا كه تنخبگان می‌توانند درپویایی وپایداری ساختار دولت- ملتهای خود درعرصه‌های متفاوت آموزش، فرهنگ، سیاست وخدمات نقش بسزایی ایفا كنند. پیشبرد توسعه مبتنی بر اطلاعات ودانش نیز از این قاعده مستثنا نیست.

ضرورت اثبات تأثیر رویكرد نخبگان چهار كشور عربستان سعودی، سوریه، امارات واردن به مفهوم قدرت وكُندی آهنگ توسعه اطلاعاتی ایجاب می‌كند مفهوم قدرت را مورد بررسی قرار دهیم وپس از پویه‌شناسی وتعریف عملیاتی آن به فهم ارتباط میان متغیر مستقل: رویكرد نخبگان به مفهوم قدرت ومتغیر وابسته كُندی آهنگ توسعه اطلاعاتی درچهار كشور پیشگفته بپردازیم

منبع:parsigold.com