منظور از منافع وقف، هر گونه ارزش مالي و قابل
تقويم به پول است که مستقيم يا غيرمستقيم از عين موقوفه و توابع آن حاصل ميشود؛
مانند منفعت ساختمانها، علوفه و غلاّت مزارع، آب نهرها و چاهها، نذور بقاع متبرّکه
.
منتفع
کسي است که حق انتفاع به نفع او برقرار شده است.
(رک: حق انتفاع
)
موجب
شخص گوينده يا ابرازکننده ايجاب را موجب
مينامند. (رک: ايجاب) در وقف، موجب شخص واقف يا نماينده قراردادي (وکيل) او است
.
موقوف عليه
(
ج:
موقوفٌعليهم)شخص يا اشخاصي هستند که منافع مال موقوفه، عايد آنان ميگردد؛ اشخاصي
که حق انتفاع از منافع مال وقفشده را دارند. ممکن است موقوفٌعليهم اشخاص حقيقي
باشند؛ مثل وقف باغ به نفع اهالي فلان روستا و ممکن است اشخاص حقوقي باشند؛ مثل
وقف زمين براي فلان دانشگاه. از نظر قانوني، اشخاص موقوفٌعليهم بايد هنگام
جريانيافتن منافع موقوفه، موجود و در قيد حيات باشند. (مستفاد از مدلول مواد 69 و
70 قانون مدني) و در مورد افرادي که بهطور متسلسل و متعاقب، مصداق موقوفٌعليهم
قرار ميگيرند، حدّاقل طبقه اول از آنان، بايد در هنگام تشکيل وقف موجود باشند.
موقوفٌعليهم از نظر حقوقي بايد اهليت قانوني براي انتفاع و بهرهبرداري از منافع
موقوفه را داشته باشند
.
موقوفه
(
ج: موقوفات)مالي
که وقف آن از حيث داشتن شرايط صحّت، تماميّت يافته و داراي شخصيّت حقوقي شده است
موقوفه ناميده ميشود
.
موقوفه دائم المنفعه
موقوفـهاي که به طور مستمر داراي درآمد و يا
منفعت ديگري است
.
موقوفه عامر
به معني موقوفه آباد و داراي منفعت است
.
موقوفه غامر
برعکس موقوفه عامر است
.
موقوفه متعذر المصرف
در موقوفات عام،
چنانچه واقف منافع مال موقوفه را به جهت معيّني اختصاص داده باشد، ولي پس از مدّتي
صرف منـافع مال مـوقوفه در آن مورد بنابه هر دليلي عملاً امکان نداشته باشد،
موقوفه مذکور «متعذّر المصرف» ناميده ميشود؛ مانند اينکه شخصي چاه آبي را براي
آبياريکردن زمينهاي کشاورزي اطراف آن وقف کرده باشد، ولي پس از مدّتي، به دليل
حوادث طبيعي زمينهاي مذکور از قابليّت کشت و زرع خارج شوند و به هيچ کيفيّتي نتوان
در آن زمينها کشاورزي نمود. در اين صورت برآوردهکردن منظور واقف در محدوده تعيين
شـده، عمـلاً متعذّر ميگردد. از نظر حقوق مدني، در چنين مواردي، منافع مال
موقوفه، صَرف امور خيريه عمومي مـيشود. (بنـد 2 مـاده 91 قانـون مدني) در عين حال
تبصره مـاده 8 قانـون تشکيلات و اختيارات سازمان اوقاف و امور خيريّه مقرر داشته
است: «درآمد موقوفات متعـذّر الـمصرف... بـا تشـخيص تحـقيـقِ اوقـاف در مـوارد
اقـرب به غرض واقـف در محـل به مصرف ميرسد... و در صورت نبودنِ مـورد اقـرب، در
مطلـقِ امـور خيريّه به مصرف خواهد رسيد
...».
(مربوط به محور همت مضاعف و کارمضاعف در امور خیرالمنفعه و ..(وقف
و وظیفه ی واقفان و...)
(منبع:راسخون)
ادامه دارد...
