تنپوش زنان ایران زمین از دیرباز تنپوشی فاخر و اصیل به حساب میآمد. لباسهایی با طرحها و رنگهایی شاد و در خور زن ایرانی. فرقی نمیکرد زن ایرانی در چه عصری و در کدام سلسله زندگی کند. این زن از هر قوم و قبیله و در هر عصر و زمانی که بود لباسی در شان خود برای پوشش انتخاب میکرد. این گزارش بخشی از این لباسها را به شما معرفی میکند.
زنان این خطه دارای یازده تکه پوشش اساسی هستند: کفش، شلوار، زیرپیراهن، جلیقه، قبا، یل، دستمال سه گوش زینتی، عمامه و روسری.
کفش زنان کرد از نیم تاج الوان یا چرم خام با طرحی ساده و نوکپنجهای و اندکی نوک برگشته است. رویه کفش را معمولاً با نخهای الوان ابریشمی نقشبندی و گلدوزی شده تهیه میکنند.
شلوار، دارای دو ساقه و یک میان ساق پهن چهار گوش است. کمر این نوع شلوار لیفهدار است. دمپای ساقها نیز به صورت لیفه است که به وسیله بندی در حدود مچ پا جمع میشود.
زنان کرد زیرپیراهن یا زیرپوش را معمولاً از چلوار تهیه میکنند. این زیرپوش ساده و بلند است که تا به پشت پا میرسد. آستین آن برشی معمولی است و در مچ دست با دکمه بسته میشود.
پیراهن زنان کرد تمامقد بلند است. از زیر بغل، مخروطیشکل به طرف پایین ادامه دارد. این نوع پیراهنها به وسیله پولکدوزی و یراقدوزی تزیین شدهاند. جلیقه بانوان کرد از مخملهای الوان تهیه میشود. این جلیقهها معمولاً دارای یراقها و نوارهای پهن هستند و با سکهها و زیورهای طلا و نقره تزیین یافتهاند.
قبای زنان کرد مانند پیراهن آنها تمامقد بلند است. به طوری که تا پشت پایشان ادامه دارد و از روی پیراهن پوشیده میشود. در محل اتصال یقه دکمه قیطانی دوخته میشود که یقه را به هم پیوند میدهد.
دستمال زینتی زنان کرد پارچهای است از جنس توری و سهگوش که از رنگهای مختلف انتخاب میشود.
عمامه زنان کرد از دو قسمت تشکیل یافته است: ۱ـ کلاه کوتاه یا کلگی مسطح و پولکدوزی شده ۲ـ مقداری پارچه مشکی لوله شده.
سربند زنان کرد معمولاً از چندین تکه پارچههای ابریشمی به نام کلاغی با زمینههای سیاه و گلهای زرد و سفید تشکیل میشود.
پوشاک زنان لرستان
پوشاک زنان منطقه لرستان عبارت است از کلاهک، روسری، پیراهن، شلوار، جلیقه، یل، کلنچه (سرداری) و پاپوش. زنان لر از پارچه کمعرض کلاهک درست میکنند و دور آن را دستمال یا کلاغی میبندند. این روسریهای ریشهدار، گلدار و گاهی سیاه و سفید هستند. کلاغی را طوری دور سر میپیچند که پرپشت باشد و آویزههای بلند نیز همراه دارد.
پیراهن زن لر برشی ساده، بلند و گشاد و یقه گرد بهم آمده دارد. جلوی پیراهن از زیر گلو تا حدود سینه چاک دارد، تنه پیراهن برش راست داشته و گاهی نیز از زیر بغل به سوی پایین اریب میخورد و در دامن عرض آن افزایش مییابد. زنان لر از دو پیراهن روی هم رفته استفاده میکنند که یکی نقش زیر پیراهن را ایفا میکندو از تافته تهیه میشود.
شلوار زنان لر از لحاظ برش وضع خاصی دارد. قسمت بالای آن گشاد و پهن و دارای لیفه و کمر است. دو ساق آن مایل به بیرون و قسمت پهن آن در پایین شلوار دوخته میشود. دو ساق در بخش بالای خود به فاصلهای از همدیگر قرار میگیرند و این فاصله خود به منزله میان ساقی است. شلوار از لحاظ جنس و ترکیب دو قسمتی و دو رنگ است که از دم پا تا حدود زانو رنگی است. بر آن نقشبندی و نواردوزی کرده و قسمت دیگر آن رنگی دیگر است. جلیقه از لحاظ برش و ساختمان در میان تمام ایلات یکی است و در میان زنان لر بخش جلوی آن همیشه باز است و دکمه ندارد. قسمت جلوی جلیقه یراقدوزی مفصل دارد.
در لرستان دو نوع کت و دیل معمول است. یکی همان کت معمول است که نیمه تن را میپوشانند و ساده است و بدون آرایش و دیگری کتی است که از مخمل تهیه میگردد که آن را کُلنتچه میگویند. این تنپوش چون کت معمولی است اما در جلوی بدن بسته نمیشود. یقهاش باز است و دم آستین و دوره شکاف آن یراقدوزی و نواردوزی میشود.
سرداری زن لر پوششی بلند تا پشت پا دارای کمرچین، جلوی آن آزاد است بدون دکمه و آستین آن کوتاه تا آرنج و از مخمل الوان و مشکی تهیه میشود. کنارههای سرداری و دور دامن و سر آستین را به پهنای سه انگشت یراقدوزی میکنند.
پا پوشش زن لرستانی از چرم محلی است که در خرمآباد و بروجرد ساخته میشود اما اغلب از دوختههای کرمانشاه و گیوههای معروف آنجا بهره میبرند.
پوشاک زنان بختیاری
بختیاریها شاخهای از لرها هستند که به لر بزرگ معروف هستند. بنابراین تحت تأثیر آداب و رسوم لری هستند و پوشاکشان به لری نزدیکتر و شبیهتر است.
پاپوش بانوان بختیاری از نوع گیوههای شیراز است که در محل تهیه میشود و یا از اصفهان و شیراز فراهم میآورند.
چادر بانوان بختیاری مشخصکننده پوشاک زنان بختیاری است که از جنس پارچه توری و گاه مزین به تارها و نقشها و حاشیههای زرین است. حاشیه و کنارههای چادر زنان بختیاری اغلب به وسیله زر و زیور و سکههای مختلف تزیین میشود. پوشش زن بختیاری آمیختهای است از پوشاک همسایگان خود بویژه اصفهانیها.
بانوان بختیاری دارای یل هستند که از مخمل گلدار یا ساده تهیه میشود. یقه این یل ایستاده و گاه خوابیده است.
سردست آن مزین و در قسمت جلو با دکمه بسته میشود و از روی پیراهن میپوشند. تنبان (شلیته) لیفهدار و پرچین است. پارچه مورد مصرف آن از شش متر تجاوز میکند و جنس پارچه آن از پارچههای الوان و خوشرنگ است.
پوشاک زنان مازندران
پوشاک زنان مازندران شامل: لچک، روسری، پیراهن، جلیقه، شلیته کوتاه، شلوار، جوراب پشمی، کفش و چادر است.
لچک از پارچهای به شکل سهگوش و سفید تهیه میشود. در قسمت جلو لچک نواردوزی شده است. زنان این لچک را با سبک خاص به سر میبندند. لچک بارزترین پوشاک در میان زنان ساحل خزر بوده و در تمام منطقه عمومیت دارد.
چارقد یا روسری پارچهای است چهارگوش و معمولاً به رنگ سفید که آن را به صورت دولا بر سر میگذارند و دو طرف آن را در زیر گلو سنجاق میزنند و یا با منجوق زیوردار، بند میکنند.
پیراهن زنان مازندرانی با آستین بلند است که یقه جلو آن باز است.
پوشیدن جلیقه تقریبا در تمام منطقه معمول است. این پوشش برای ساکنین کوهپایههای مازندران بسیار متنوع است.
شلیته زنان مازندرانی از پارچههای گلدار یا ساده تهیه میشود. قد شلیته کوتاه و پرچین است.
زنان این منطقه، شلوار را از زیر شلیته میپوشند که به صورت راسته و ساده و از پارچه مشکی دوخته میشود. قد شلوار در مازندران بلندتر از گیلان است.
پوشاک زنان خراسان
پوشاک مردم سرزمین خراسان با پوشاک همسایههای خود یعنی بلوچها شباهت بسیار دارد. لیکن تفاوتی نیز در برش آنها وجود دارد که نمیتوان نادیده گرفت. پوشش مردم شرق خراسان اصیلترین پوشاکهای این منطقه است. دربقیه مناطق خراسان مردان عمامه را برداشته و کت و شلوار میپوشند. زنان، چارقد به سر داشته که از نوع دستمال یزدی است.امروزه این چارقدها کاربرد چندانی ندارند.
پوشاک زنان شرق خراسان دارای شش تکه اساسی است: کلاغی، روسری، پیراهن، جلیقه، شلوار، چادر و کفش.
روسری زنان شرق خراسان به نام چارقد به رنگ سفید و بزرگ که به شکل سه گوش است. این لچک را به صورت تا زده بر سر میگذارند. در گوشههای این سربند منگولههایی از نخهای ابریشم و الوان وصل شده است. دستمال کلاغی از قسمت پیشانی روی روسری بسته میشود.
پیراهن زنان در این دیار با بالاتنه کوتاه است که قسمت پایین آنها پرچین و بلند است.این نوع پیراهن دارای آستینی معمولی و سردست است. روی سینه پیراهن زنان این منطقه نقشبندی بسیار زیبایی انجام شده است. یقه تا حوالی سینه باز است. رنگ پارچهها را اغلب از نوع قرمز و بدون گل و بوته انتخاب میکنند.
دور کمر شلوار زنان شرق خراسان گاهی از شش متر متجاوز است. این شلوار در هنگام پوشیدن به وسیله بندی به دور کمر بسته میشود. رنگ شلوارهای زنانه را معمولاً از پارچههای الوان انتخاب میکنند.
جلیقه زنان از مخملهای الوان و زربفت تهیه میشود که برای حفاظت از سرما به جای یل و ارخالق به کار میبرند.
کفش زنان شرق خراسان به شکل نعلینی است که پاشنه کفش در روی تخت آن قرار گرفته است و از چرم الوان تهیه میشود. زیر پاشنه معمولاً نعل میکوبند. در پاشنه این کفشها استخوان شتر به کار میرود. رویه کفش از چرم تزیین یافته است. چادر زنان این ناحیه معمولاً به رنگ نخودی روشن و یا با روناس رنگ میشود. قد چادر نسبتاً کوتاه است و موقع استفاده مقداری از آن را روی سر میگذارند. رنگآمیزی پوشاک زنان شمال خراسان نیز بسیار جالب و مانند پر طاووس رنگ به رنگ است.
منبع:honaronline.ir
