همانگونه که روشن است بجاي اينکه پيامبر از راه صدقه و انفاق سعي در برآوردن حاجت فرد کنند، او را به سمت کار و فعاليت اقتصادي سوق داده تا نياز خود را از اين راه برطرف نمايد و اين دقيقاً همان راهي است که تأمين مالي خرد در پي آن است؛ يعني تأمين مالي فقرايي که توان گذران زندگي خود را با درآمد خود دارند ولي با فقدان منابع مالي جهت شروع فعاليت اقتصادي مورد نظر مواجهند؛ که اين به تقويت قوه کارفرمايي در فرد فقير توانمند از لحاظ اقتصادي به منظور تأمين نياز خود بدون اينکه نيازي به حضور سازمانهاي حمايتي باشد، ميانجامد.
بيشتر تقاضاي خدمات تأمين مالي خرد از جانب خانوارها و کسب و کارهايي مطرح ميشود که در بخش غير رسمي اقتصاد کشورهاي در حال توسعه مشغول به فعاليت ميباشند. اين افراد که در تعريف بانک جهاني از آنها به فقراي فعال از لحاظ اقتصادي (9) تعبير شده، کساني هستند که توانايي کارکردن در مقابل اخذ دستمزد را دارند؛ به عبارت ديگر مسئوليت افراد بشدت فقير با مؤسسات تأمين مالي خرد نيست، بلکه با سازمانهاي حمايتي دولتي و خيريه ميباشد، حال آنکه افرادي که بتوانند مشتري نهادهاي تأمين مالي رسمي باشند نيز مخاطب مؤسسات تأمين مالي خرد محسوب نميشوند. شماي نموداري اين روش با تأکيد بر اجزاء مالي آن در زير نمايش داده شده است. (10)
از حيث جايگاه، مؤسسات تأمين مالي خرد در دنيا بين بازار مالي رسمي نظير بانکها و مؤسسات مالي و اعتباري رسمي و بازار مالي غير رسمي، قرار گرفته و برخي ويژگيهاي هر يک از اين دو بازار را در خود دارند. نهادهاي تأمين مالي خرد دسترسي بيشتري به خدمات مالي نسبت به ديگر مؤسسات مالي رسمي ايجاد ميکنند و از اين جهت شبيه وامدهندگان غير رسمي هستند و از سوي ديگر هزينه کمتري نسبت به بازار غير رسمي داشته و بنابراين نرخ بهره کمتري طلب مينمايند که اگر چه بيشتر از نرخ بازار مالي رسمي است ولي بسيار کمتر از بازار مالي غيررسمي ميباشد. ضمن اينکه در زمينه اخذ وثيقه نيز سازوکاري مخصوص به خود دارند. (11)
نزديکي و ارتباط مستمر و دائمي با وام گيرنده از جمله خصوصيات اين نهادهاست که اولاً آنها را در شناسايي مستحقين وام ياري مينمايد و ثانياً در ارزيابي ميزان اعتبار شخص وامگيرنده و توانايي وي در بازپرداخت وام کمک ميکند و در نهايت پس از اعطاي وام چگونگي استفاده از آن را روشن ميسازد؛ به عبارت ديگر احتمال بروز مشکلاتي از قبيل کژگزيني (12) و کژمنشي (13) کاهش مييابد.
در زمينه اخذ وثيقه مؤسسات تأمين مالي خرد از سازوکار فشار گروهي و فرآيند تشکيل گروه جهت تضمين بازپرداخت وامها استفاده ميکنند. بدين نحو که افرادي که طالب دريافت وام هستند، بايد خود را در قالب يک گروه با تعداد معين متشکل نمايند. اعضاي اين گروه که به لحاظ اقتصادي و اجتماعي و فکري با هم مشابه ميباشند، بصورت زنجيرهاي ضمانت يکديگر را ميکنند و اگر يکي از اعضاي گروه از بازپرداخت وام خودداري کند، تمام اعضا مسئول هستند و دريافت وام آنها نيز معلق ميگردد. بدين صورت تضمين گروهي، جايگزين وثيقه - چيزي که معمولا فقرا فاقد آن هستند و به همين دليل هم از دسترسي به منابع اعتباري محروم گشتهاند- شده است. نوآوري مؤسسات تأمين مالي خرد در بحث وثيقه سپاري دارايي، دسترسي به وام بيشتر در آينده است. بنابراين وام گيرندگان به بازپرداخت وام و خوش حسابي تشويق خواهند شد، زيرا به حفظ امکان دسترسي به وام در آينده تمايل دارند. (14)
ادامه دارد ...
منبع :
تقاضاي خدمات تأمين مالي خرد
عرضه خدمات تأمين مالي خرد
_ همت مضاعف و كار مضاعف در امور خيريه و عام المنفعه (وقف، وظيفه واقفان و ...) _
--------
ميراث جاويدان
