. ضعف تبلیغات
بی شك تبلیغات در ایجاد رغبت و انگیزه در مردم برای حضور در مسجد مؤثر است، ولی رسانه در این باره فعالیت ویژه ای انجام نداده است. مطرح كردن مسحد در فیلم ها به گونه ای مستقیم یا غیر مستقیم، پخش شعر و سرود درباره مسجد، پخش روایت هایی درباره آثار، جنبه ها و فضیلت مسجد و نماز جماعت به صورت زیرنویس و غیره، بیان برنامه های مسجد در مناسبت های دینی، تهیه گزارش و مصاحبه درباره مسجد و انجام مسابقه هایی در این باره كارهایی است كه علاوه بر اطلاع رسانی بهینه، در تبلیغات دینی نیز مؤثر است.
4. پیام های ضمنی (محتوایی)
بسیاری از برنامه های رسانه به گونه ای غیر مستقیم بر مسجد تأثیر منفی دارد و فعالیت های عبادی مسجد را بی اثر می كند. یا اینكه مانع حضور مردم در مسجد می گردد. برنامه هایی كه رفاه زدگی، تجمل پرستی و دنیاگرایی را به تصویر می كشد، اراده دینی مردم را تضعیف می كند. برخی برنامه های سرگرم كننده رسانه، همچون طنز و مسابقه ها نیز چنین ویژگی هایی دارند. البته لازم نیست برنامه های رسانه تغییر كند و به گونه ای مستقیم به آموزش مسائل اسلام بپردازد، بلكه سمت و سوی برنامه ها باید دینی باشد و رسیدن به این هدف بدون دگرگونی موضوع و تصرف اندكی در محتوا امكان پذیر خواهد بود.
پیشنهادهای برنامه ای
1. شیوه های غیر مستقیم
با توجه به روحیه عمومی مردم، گاهی شیوه های مستقیم برای تبلیغ و ترویج مفاهیم و آموزش دینی با حساسیت و بازتاب های منفی رو به رو خواهد شد. بنابراین، استفاده از شیوه های غیر مستقیم، علاوه بر كاهش واكنش های احتمالی، مخاطبان را ناخواسته با خود همراه می كند و با گذشت زمان، فرهنگی را به وجود می آورد.
برخی از این شیوه ها چنین است:
الف) گفتار بازیگران
می توان فیلم هایی را كه با موضوع تاریخی یا خانوادگی ساخته می شوند، به شكلی طرح ریزی كرد كه بدون تغییر محتوا، سمت و سوی دینی داشته باشد. اندك تغییری در گفتار بازیگران فیلم، یكی از راه ها است. با كمی تغییر در گفتار بازیگران می توان آن را به موضوع مسجد ارتباط داد، بدون اینكه موضوع فیلم دگرگون شود. برای مثال، برای تعیین مكان جلسه یا گفت و گو مسجد انتخاب شود. یا برای مثال، بازیگری به دیگری بگوید: جلسه فردا در مسجد باشد؛ چون آن جا دارای آرامش بیشتری است.
مكان گردش دوربین نیز یكی دیگر از این عوامل است. در حالی كه صحنه هایی از فیلم در خیابان اجرا و فیلم برداری می شود. از خیابانی عبور كنند كه مسجد بزرگ و زیبایی در آن قرار دارد و دوربین در حالی كه شخصیت های فیلم را در حال عبور نشان می دهد، یك لحظه تصویری از مسجد را فیلم برداری می كند. به این ترتیب، بدون تغییر محتوا، مفاهیم دینی نیز بیان می شود. البته این شیوه به زمان و تكرار نیاز دارد.
ب) پیام بازرگانی
پیام های بازرگانی كاملاً جنبه اقتصادی دارند، ولی می توان این پیام ها را به شكلی طرح ریزی كرد كه بدون اینكه به جنبه های اقتصادی و تبلیغاتی پیام آسیبی برسد، سمت و سوی دینی نیز داشته است. برای نمونه، چند پیام بازرگانی را با این ویژگی بیان می كنیم:
1. در تبلیغات كاشی، صحنه هایی از گنبد و محراب كاشی شده به گونه ای گذرا نشان داده شود؛
2. در تبلیغات فرش، صحنه ای از فرش مسجد به تصویر كشیده شود؛
3. در تبلیغ مانیتور و تلویزیون برای بیان وضوح و كیفیت تصویر، یكی از صحنه ها، تصویری از مسجد یا كعبه باشد؛
4. در تبلیغ وسایل نقلیه، در حال گذرا، وسیله نقلیه از كنار یك مسجد كه جنبه فرهنگی و آثار باستانی دارد عبور كند؛
5. در تبلیغ جارو برقی های بزرگ، برای مصارف غیر خانگی تصویری از مسجد كه عده ای در حال نظافت آن هستند، نشان داده شوند.
ج) گفتار مجریان
گفتار مجریان شبكه سراسری و برنامه ها در جهت دهی افكار مردم به سوی مفاهیم و آموزش های دینی بسیار مهم است. این افراد در شبانه روز در مراحل گوناگون مطالب بسیاری را در سطح كشور یا استان مربوطه بیان می كنند كه اگر سمت و سوی آنها دینی باشد، در گسترش روحیات و احساسات دینی در بین مردم مؤثر است. برای مثال مجری شبكه سراسری سیما در شب یكی از روزهای تابستان می تواند این گونه با مردم سخن بگوید: «عرض سلام و ادب دارم خدمت شما هم وطنان عزیز. از محضر شما التماس دعا داریم. امیدواریم یك روز گرم تابستانی را با موفقیت پشت سر گذاشته باشید. برای تمام كسانی كه هم اكنون از مسجد و نماز جماعت به منزل بازگشته اند، آرزو می كنیم طاعات و عباداتشان مورد قبول درگاه خداوند قرار گرفته باشد».
د) فضای رسانه
فضای كلی رسانه در سمت و سوی برنامه ها مؤثر است. اگر روحیه دینی و معنوی بر برنامه ها و تولیدات سیما حاكم باشد، به طور حاشیه ای باورهای دینی را در ذهن مخاطبان تقویت می كند و مسجد مكانی برای آموزش بسیاری از مسائل دینی است. پس فضای معنوی رسانه، یكی از شاه راه های گسترش مفاهیم مذهبی است كه در این میان، مسجد اهمیت ویژه ای دارد.
2. فیلم سازی
یكی از مهم ترین اقدامات برای ایجاد و گسترش فرهنگ دینی در اجتماع كه شاید به زمان زیادی هم نیاز نداشته باشد، فیلم سازی حساب شده و بر اساس نیازمندی های جامعه و مخاطب شناسی دقیق است. رسانه برای تدوین فرهنگ متناسب با هویت ملی ایران در آپارتمان نشینی، فیلم های گوناگونی ساخت كه علاوه بر بیان رخدادهای گوناگون برای اعضا و ساكنان، نمونه بارز و متناسب زندگی آپارتمانی را بیان می كرد: در این فیلم ها، شیوه برخورد با مشكلات و تداوم روابط میان همسایه ها بیان می شد. به همین ترتیب، می توان سریال هایی ساخت كه رخدادهای گوناگون در مسجد و اهل مسجد را نشان دهد. لازم نیست همه وقایع مربوط به مسجد باشد، نشان دادن زندگی اهل مسجد با رویكرد خانوادگی، سیاسی، اجتماعی و دینی، هدف اصلی سریال است. بی شك رخدادهای مسجد در این میان نمایش داده می شود. در این سریال ایجاد فرهنگ مسجد، اوصاف مسجد نمونه و الگو، راه های حل مشكلات مسجد و حضور بهینه مردم در مسجد نیز بیان می شود.
3. مسجد شناسی
از جمله برنامه هایی كه می تواند سبب رونق مساجد شود، شناساندن مساجد است. هر شهری دارای مسجدهایی است كه پیشینه متفاوت و برنامه های گوناگونی دارد. اطلاع رسانی از ویژگی ها و برنامه های فرهنگی و جنبی مساجد، امری پسندیده و نیكوست.
منبع : اندیشه قم
بی شك تبلیغات در ایجاد رغبت و انگیزه در مردم برای حضور در مسجد مؤثر است، ولی رسانه در این باره فعالیت ویژه ای انجام نداده است. مطرح كردن مسحد در فیلم ها به گونه ای مستقیم یا غیر مستقیم، پخش شعر و سرود درباره مسجد، پخش روایت هایی درباره آثار، جنبه ها و فضیلت مسجد و نماز جماعت به صورت زیرنویس و غیره، بیان برنامه های مسجد در مناسبت های دینی، تهیه گزارش و مصاحبه درباره مسجد و انجام مسابقه هایی در این باره كارهایی است كه علاوه بر اطلاع رسانی بهینه، در تبلیغات دینی نیز مؤثر است.
4. پیام های ضمنی (محتوایی)
بسیاری از برنامه های رسانه به گونه ای غیر مستقیم بر مسجد تأثیر منفی دارد و فعالیت های عبادی مسجد را بی اثر می كند. یا اینكه مانع حضور مردم در مسجد می گردد. برنامه هایی كه رفاه زدگی، تجمل پرستی و دنیاگرایی را به تصویر می كشد، اراده دینی مردم را تضعیف می كند. برخی برنامه های سرگرم كننده رسانه، همچون طنز و مسابقه ها نیز چنین ویژگی هایی دارند. البته لازم نیست برنامه های رسانه تغییر كند و به گونه ای مستقیم به آموزش مسائل اسلام بپردازد، بلكه سمت و سوی برنامه ها باید دینی باشد و رسیدن به این هدف بدون دگرگونی موضوع و تصرف اندكی در محتوا امكان پذیر خواهد بود.
پیشنهادهای برنامه ای
1. شیوه های غیر مستقیم
با توجه به روحیه عمومی مردم، گاهی شیوه های مستقیم برای تبلیغ و ترویج مفاهیم و آموزش دینی با حساسیت و بازتاب های منفی رو به رو خواهد شد. بنابراین، استفاده از شیوه های غیر مستقیم، علاوه بر كاهش واكنش های احتمالی، مخاطبان را ناخواسته با خود همراه می كند و با گذشت زمان، فرهنگی را به وجود می آورد.
برخی از این شیوه ها چنین است:
الف) گفتار بازیگران
می توان فیلم هایی را كه با موضوع تاریخی یا خانوادگی ساخته می شوند، به شكلی طرح ریزی كرد كه بدون تغییر محتوا، سمت و سوی دینی داشته باشد. اندك تغییری در گفتار بازیگران فیلم، یكی از راه ها است. با كمی تغییر در گفتار بازیگران می توان آن را به موضوع مسجد ارتباط داد، بدون اینكه موضوع فیلم دگرگون شود. برای مثال، برای تعیین مكان جلسه یا گفت و گو مسجد انتخاب شود. یا برای مثال، بازیگری به دیگری بگوید: جلسه فردا در مسجد باشد؛ چون آن جا دارای آرامش بیشتری است.
مكان گردش دوربین نیز یكی دیگر از این عوامل است. در حالی كه صحنه هایی از فیلم در خیابان اجرا و فیلم برداری می شود. از خیابانی عبور كنند كه مسجد بزرگ و زیبایی در آن قرار دارد و دوربین در حالی كه شخصیت های فیلم را در حال عبور نشان می دهد، یك لحظه تصویری از مسجد را فیلم برداری می كند. به این ترتیب، بدون تغییر محتوا، مفاهیم دینی نیز بیان می شود. البته این شیوه به زمان و تكرار نیاز دارد.
ب) پیام بازرگانی
پیام های بازرگانی كاملاً جنبه اقتصادی دارند، ولی می توان این پیام ها را به شكلی طرح ریزی كرد كه بدون اینكه به جنبه های اقتصادی و تبلیغاتی پیام آسیبی برسد، سمت و سوی دینی نیز داشته است. برای نمونه، چند پیام بازرگانی را با این ویژگی بیان می كنیم:
1. در تبلیغات كاشی، صحنه هایی از گنبد و محراب كاشی شده به گونه ای گذرا نشان داده شود؛
2. در تبلیغات فرش، صحنه ای از فرش مسجد به تصویر كشیده شود؛
3. در تبلیغ مانیتور و تلویزیون برای بیان وضوح و كیفیت تصویر، یكی از صحنه ها، تصویری از مسجد یا كعبه باشد؛
4. در تبلیغ وسایل نقلیه، در حال گذرا، وسیله نقلیه از كنار یك مسجد كه جنبه فرهنگی و آثار باستانی دارد عبور كند؛
5. در تبلیغ جارو برقی های بزرگ، برای مصارف غیر خانگی تصویری از مسجد كه عده ای در حال نظافت آن هستند، نشان داده شوند.
ج) گفتار مجریان
گفتار مجریان شبكه سراسری و برنامه ها در جهت دهی افكار مردم به سوی مفاهیم و آموزش های دینی بسیار مهم است. این افراد در شبانه روز در مراحل گوناگون مطالب بسیاری را در سطح كشور یا استان مربوطه بیان می كنند كه اگر سمت و سوی آنها دینی باشد، در گسترش روحیات و احساسات دینی در بین مردم مؤثر است. برای مثال مجری شبكه سراسری سیما در شب یكی از روزهای تابستان می تواند این گونه با مردم سخن بگوید: «عرض سلام و ادب دارم خدمت شما هم وطنان عزیز. از محضر شما التماس دعا داریم. امیدواریم یك روز گرم تابستانی را با موفقیت پشت سر گذاشته باشید. برای تمام كسانی كه هم اكنون از مسجد و نماز جماعت به منزل بازگشته اند، آرزو می كنیم طاعات و عباداتشان مورد قبول درگاه خداوند قرار گرفته باشد».
د) فضای رسانه
فضای كلی رسانه در سمت و سوی برنامه ها مؤثر است. اگر روحیه دینی و معنوی بر برنامه ها و تولیدات سیما حاكم باشد، به طور حاشیه ای باورهای دینی را در ذهن مخاطبان تقویت می كند و مسجد مكانی برای آموزش بسیاری از مسائل دینی است. پس فضای معنوی رسانه، یكی از شاه راه های گسترش مفاهیم مذهبی است كه در این میان، مسجد اهمیت ویژه ای دارد.
2. فیلم سازی
یكی از مهم ترین اقدامات برای ایجاد و گسترش فرهنگ دینی در اجتماع كه شاید به زمان زیادی هم نیاز نداشته باشد، فیلم سازی حساب شده و بر اساس نیازمندی های جامعه و مخاطب شناسی دقیق است. رسانه برای تدوین فرهنگ متناسب با هویت ملی ایران در آپارتمان نشینی، فیلم های گوناگونی ساخت كه علاوه بر بیان رخدادهای گوناگون برای اعضا و ساكنان، نمونه بارز و متناسب زندگی آپارتمانی را بیان می كرد: در این فیلم ها، شیوه برخورد با مشكلات و تداوم روابط میان همسایه ها بیان می شد. به همین ترتیب، می توان سریال هایی ساخت كه رخدادهای گوناگون در مسجد و اهل مسجد را نشان دهد. لازم نیست همه وقایع مربوط به مسجد باشد، نشان دادن زندگی اهل مسجد با رویكرد خانوادگی، سیاسی، اجتماعی و دینی، هدف اصلی سریال است. بی شك رخدادهای مسجد در این میان نمایش داده می شود. در این سریال ایجاد فرهنگ مسجد، اوصاف مسجد نمونه و الگو، راه های حل مشكلات مسجد و حضور بهینه مردم در مسجد نیز بیان می شود.
3. مسجد شناسی
از جمله برنامه هایی كه می تواند سبب رونق مساجد شود، شناساندن مساجد است. هر شهری دارای مسجدهایی است كه پیشینه متفاوت و برنامه های گوناگونی دارد. اطلاع رسانی از ویژگی ها و برنامه های فرهنگی و جنبی مساجد، امری پسندیده و نیكوست.
منبع : اندیشه قم
لينک مطلب
توسط صغری شکوهی در دوشنبه 31 خرداد 1389 ساعت 2:24 AM
نظرات 0