در مقاله پيشين بيان كرديم كه اسراف و تبذير مانند ديگر رذايل اخلاقي، برخاسته از ريشه‌ها و عواملي است كه بدون توجه و شناخت آنها، كنارنهادن آن از زندگي فردي و اجتماعي، ميسر نخواهد بود؛ چه اينكه در علم اخلاق به اثبات رسيده است كه حصول نتيجه مطلوب در مبارزه با رذايل اخلاقي و اوصاف ناپسند، مستلزم شناخت ريشه‌ها و عوامل موثر در پيدايش آن وصف ناپسند و مبارزه با آن عوامل است. “جهل و ناآگاهي”، “تقليد و الگوپذيري از مسرفان” و “ثروت‌اندوزي و رفاه‌زدگي” از جمله عوالي بود كه در مقاله قبل به آنها اشاره نموديم. در اين نوشتار به تبيين ديگر عوامل موثر در پديد آمدن اسراف و تبذير مي‌پردازيم .

خودنمايي و خودبرتربيني :

اسراف نيز مانند بسيارى از اعمال, برخاسته از ريشه ها و عواملى است كه بدون پرداختن و مبارزه با آنها, حذف آن از زندگى فردى و اجتماعى ما ممكن نخواهد بود .

معناى اسراف

در توضيح معناى اسراف گفته اند :
اسراف تجاوز از حد است در هر عملى اگر چه حلال كه انسان آن را انجام مى دهد. گرچه كاربرد و مصداق آن در انفاق و مصرف كردن بيشتر است .
از اين رو به كارگيرى هر چيز در غير مسير و حد خودش, چه از نظر كميت و چه كيفيت, ((اسراف)) ناميده مى شود .
موارد اسراف

1 ـ ضايع كردن مال و بيهوده تلف كردن آن, هر چه كم باشد, مثل بيرون ريختن آب باقيمانده در ليوان , پوشيدن لباس قيمتى مخصوص مهمانى در محيط كار
2 ـ صرف مال در آنچه به بدن ضرر مى رساند. مثل خوردن پس از سيرى در صورتى كه مضر باشد .
امام صادق (عليه السلام)مى فرمايد :
انما الاسراف فيما اتلف المال و اضرذ بالبدن

اسراف در چيزى است كه موجب اتلاف مال و اضرار به بدن شود .

نامگذاری سال 1388 به نام اصلاح الگوی مصرف توسط مقام معظم رهبری به واقع تاكید موكدی بر اجتناب از اسراف در كشور است . باید توجه داشت نامگذاری سال اصلاح الگوی مصرف بحث تازه‌ای محسوب نمی‌شود چرا كه قبلا هم بارها مقام معظم رهبری در زمینه مصرف بهینه و درست تاكیدات مهمی را مبذول فرموده بودند. البته باید دقت داشت تاكید رهبر انقلاب در خصوص اصلاح الگوی مصرف به این معناست كه بحث اصلاح الگوی مصرف نه در برنامه كوتاه مدت، بلكه در برنامه‌ریزی بلند مدت همانند كشورهای دیگر پیگیری شود. با استناد به آمارهای موجود به این نتیجه تلخ می‌رسیم كه كشورمان از جمله پرمصرف‌ترین كشورها‌ست و به طور حتم برای برون رفت از این بن بست لازم است چاره‌ای اساسی اندیشیده شود. نخست به نظر می‌رسد باید به طور عمده از منظر فرهنگی به بحث اصلاح الگوی مصرف نگریسته شود. در بعد فرهنگی رسانه‌ها باید بار آگاه‌سازی جامعه را به دوش بكشند؛ لذا لازم است آگاه‌سازی وسیعی از همان مراحل نخست زندگی یعنی كودكی‌ و نوجوانی آغاز شود تا فرد با ورود به مرحله جوانی و بزرگسالی مفهوم مصرف گرایی در او نهادینه شده به صورت ملكه ذهنی او درآید. به عبارتی از مقطع ابتدایی تا دانشگاه فرهنگ مصرف بهینه به صورت اقدامی مهم و سلسله‌وار مورد تاكید و پیگیری قرار گیرد.

در وهله بعد به نظر می‌رسد باید خلاء‌های قوانین اجرایی منطقی كه هم اكنون در خصوص مصرف بهینه در كشور وجود دارد به طور كامل رفع و اصلاح شود. اصلاح الگوی مصرف بدون قوانین لازم و اصلاح فرهنگ مصرف به نتیجه مورد نظر نخواهد رسید. به عبارتی اصلاح الگوی مصرف بدون ضمانت اجرایی(قوانین لازم) امكان‌پذیر به نظر نمی‌رسد.