موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

تحولات تكنولوژيك و سياسي نيم قرن اخير جهان را وارد عصر جديدي كرده است كه ويژگي برجسته آن كاهش سريع فاصله هاي زماني و مكاني، ادغام فزاينده نظام هاي اقتصادي، اجتماعي و سياسي جهان و رشد خيره كننده توليد و مصرف است. در اثر اين تحولات پروسه هاي توليد، توزيع و مصرف دگرگون گشته و ساختارهاي اقتصادي و سياسي و مناسبات اجتماعي دستخوش تغييرات بنيادين شده اند.
طي سه دهه اخير تجارت جهاني با سرعت بي سابقه اي رشد كرده است. در سال 1970 ميزان كل واردات و صادرات بين المللي بالغ بر 26درصد توليد ناخالص جهان بود. در سال 1980 اين شاخص به 40درصد و در سال 2000 به 50درصد افزايش يافت اما رشد سرمايه گذاري مستقيم خارجي از اين نيز چشمگيرتر بوده است. طي دهه 60 نرخ رشد سرمايه گذاري مستقيم خارجي دو برابر نرخ رشد توليد ناخالص و 4/1 برابر نرخ رشد صادرات جهان بود. طي دوره 199991986 ميانگين نرخ رشد سرمايه گذاري خارجي به درصد 26 در سال افزايش يافت. در مجموع در فاصله 200001960 حجم كل سرمايه گذاري خارجي جهان از 70 ميليارد دلار در سال 60 به متجاوز از 6000 ميليارد دلار در سال 2000 افزايش يافت.مقايسه روند رشد توليد ناخالص، صادرات و سرمايه گذاري مستقيم خارجي جهان بيانگرآن است كه طي نيم قرن گذشته رشد صادرات سريع تراز رشد توليد و رشد سرمايه گذاري مستقيم خارجي به مراتب سريع تر از رشد تجارت خارجي بوده است. اين امر به معناي افزايش وابستگي اقتصادهاي جهان به يكديگر و ادغام فزاينده آن هاست.

موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

وابستگی اقتصاد ایران به درآمدهای حاصل از صادرات نفت و لزوم کاهش این وابستگی از جمله مهمترین اهداف مورد نظر مسئولان و برنامه ریزان کشور در سال های بعد از انقلاب بوده است.

این وابستگی بخش قابل توجهی از اقتصاد کشور را به تحولات بازارهای جهانی نفت وابسته کرده و موجب شده تا نوسانات مربوط به بازارهای جهانی نفت به طور مستقیم به اقتصاد داخلی کشور منتقل شود.
با مروری اجمالی بر سوابق بازارهای جهانی نفت، بسادگی می توان دریافت که این بازارها تحت تاثیر عوامل متعدد غیراقتصادی از جمله مسائل سیاسی و روابط و مناسبات اقتصادی سیاسی بین کشورهای مختلف است. این ویژگی موجب می شود تا اصولأ بازارهای مواد اولیه خام منجمله نفت همواره نوسانات قابل توجهی را تجربه کرده و خواهند کرد.
این نوسانات در اقتصاد ایران به صورت تکانه های غیرقابل پیش بینی, پی آمدهای مختلفی به دنبال داشته که مهمترین آنها ایجاد عدم ثبات در وضعیت کلان اقتصاد کشور و تبعات منفی آن بوده است. از جمله سیاست هائی که در سال های اخیر و به منظور کاهش انتقال نوسانات برونزا به اقتصاد کشور تدوین شده، ایجاد صندوق ذخیره ارزی است که کارائی آن در سال های آتی و با نوسان قیمت نفت قابل ارزیابی است.

موضوع : راهکارهای حمایت از تولید ملی

بررسی آثار تحریم های اقتصادی در اقتصاد حمل ونقل ایران بارها صورت گرفته، صور و دامنه آن نقل و تحلیل و تفسیر شده و در نهایت نزد مسوولان وقت دولت منعکس شده است. مطلبی که هم اکنون در دستور کار است، در واقع رسیدگی و بازنگری آثار تحریم در ماه های اخیر است.

● نخست: تحریم شرکت های ملی حامل پرچم ایران

چندی است رئیس فدرال رزرو آمریکا در سفر دور اروپا از همتایان اروپایی خود اکیدا خواسته که از سفارش حمل به دو شرکت حامل پرچم ایران (یعنی شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران از یک سو و هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران از سوی دیگر) خودداری کنند. نامبرده به این موضوع اشاره کرده که «در هر حال دولت آمریکا در مورد شرکت هایی که با سفارش بار به این دو شرکت به نحوی به تقویت بنیه اقتصادی آنها کمک کنند، تضییقاتی در نظر گرفته است.

تا جایی که می دانیم اروپایی ها این هشدار را جدی گرفته و عکس العمل آنها به صورت اطلاعیه به صنف حمل ونقل خود نمایان شده که در این هشدار کتبی عین تهدید دولت آمریکا آورده شده است.

موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

کالاهای ترانزیتی که به منطقه آزاد چابهار وارد می شود چنان چه تجهیزات حمل آنها آماده باشد نسبت به تخلیه، بارگیری و ارائه امکانات تسهیلاتی جهت شرکت های حمل و نقل و ثبت مراتب و ارائه به گمرک چابهار اقدام می شود. در صورتی که تجهیزات حمل و نقل به داخل کشور برای ترانزیت هنگام تخلیه کالا آماده نباشد شرکت ترانزیت و توسعه تجارت نسبت به تخلیه و نگهداری کالا تا فراهم شدن وسیله ترانزیتی اقدامات لازم را به عمل می آورد. کالاهای ترانزیتی از این منطقه عمدتاً به مقصد کشورهای افغنستان، ترکمنستان و سایر کشورها CIS انجام می گیرد. محمدحسن درباری مدیرعامل شرکت ترانزیت و توسعه تجارت چابهار در گفت وگوئی به تشریح استعدادهای ترانزیتی موجود در منطقه می پردازد.

● عملکرد محور ترانزیت و حمل و نقل شرق کشور در سال های گذشته را چگونه ارزیابی می کنید؟

▪ در حال حاضر پیگیری مصوبات هیئت محترم وزیران و مجلس در رأس امور بوده که متأسفانه در این خصوص عملکرد بسیار ضعیف و ناکارآمد بوده است. در واقع اقداماتی که توسط مقامات تصمیم گیر انجام شده در حد توان عملیاتی نمودن ترانزیت نبوده است.

● محور ترانزیت و حمل و نقل شرق کشور برای ایران دارای چه اهمیتی است؟

موضوع : راهکارهای حمایت از تولید ملی

بنادر یکی از عوامل تسریع کننده فرآیند توسعة اقتصاد ملی/ منطقه ای و محلی هستند و می توانند نقش تعیین کننده ای در سازمان دهی به فضای ملی داشته باشند. وجود یک یا چند بندر اصلی، که عنوان دروازه های اصلی تجارت خارجی باشند و به خصوص با توجه به گستردگی سواحل دریایی کشور، نقش هدایت جریان سرمایه گذاری به درون فضای ملی را نیز عهده دار باشند، ضرورتی اجتناب ناپذیر به شمارمی آید. نگاهی به الگوهای عملکردی بنادر کشور، بیان گر وجود ظرفیت های بالقوة گسترده ای است که به دلیل نبود شرایط لازم در گذشته و فرصت طلبی های بنادر رقیب، از دست رفته و یا کاهش شدیدی پیدا کرده است.

هر چند سیاست های کلان نظام و به ویژه حرکت های توسعه ای مطلوب چند سال اخیر در بنادر، از شکاف عملکردی بنادر کشور با شاخص های مطلوب جهانی کاسته است، لیکن به نظر می رسد می توان با چاره اندیشی و تدوین برنامه ها و راهبرد های مشخص و برنامه ریزی شده، پیشرفت مطلوب تری را برای بنادر میسر ساخت.روش شناسی مورد استفاده جهت تنظیم و استخراج راهبرد های توسعه بنادر بازرگانی کشور، برپایه رویکرد برنامه ریزی و مدل های موجود در برنامه ریزی راهبردی استوار گردیده است. به منظور نهایی کردن محورها و حذف همپوشی های ایجاد شده و همچنین غربال موارد غیرموثر، از رویکرد گروه های متمرکز کاری (FGD) استفاده گردید. به منظور تدوین راهبرد های توسعه از دو روش مقایسه CFS وKFS و نیز روش جدول SWOT استفاده گردید. در روش مذکور با تشکیل جدولی از نقاط قوت و ضعف سازمان، فرصت ها و تهدیدهای راهبردی محیط راهبرد های توسعه تعیین می گردند.