موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

سخن‌ گفتن‌ و يا نوشتن‌ از انقلاب‌ ايران‌ كار چندان‌ ساده‌اي‌ نيست‌ زيرا نه‌ تنها، همان‌طور كه‌ ديگران‌ هم‌ گفته‌اند، هرگونه‌ بررسي‌ و تحليلي‌ از يك‌ واقعه‌ تاريخي‌ عظيم‌ لاجرم‌ از پشت‌ عينك‌ باورها و تفكرات‌ تحليل‌ كننده‌ انجام‌ خواهد شد و چه‌ بسا رنگ‌ و صبغه‌اي‌ از چنين‌ برداشتهايي‌ را بخود بگيرد و ناگزير از جاده‌ واقع‌بينيِ‌ صرف‌ و تحليل‌ منصفانه‌ و بيطرفانه‌ خارج‌ شود، بلكه‌ همچنين‌ بجرأت‌ مي‌توان‌ گفت‌ كه‌ جوامع‌ جهان‌ سوم‌ نوعاً‌ از يك‌ عارضه‌ همگاني‌ رنج‌ مي‌برند و آن‌ ابتلا به‌ يك‌ فضاي‌ فرهنگي‌ - اجتماعي‌ قبول‌ و يا رد‌ كامل‌ آرأ موافق‌ يا مخالف‌ هريك‌ از رويدادهاي‌ اجتماعي‌ - تاريخي‌ بوجود آمده‌ در فضاي‌ اجتماعي‌ آنهاست، عادتِ‌ مذمومي‌ كه‌ نه‌ تنها بر قضاوتهاي‌ تاريخي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي، بلكه‌ بر روابط‌ فردي‌ و قضاوتهاي‌ شخصي‌ آحاد مردم‌ آن‌ جوامع‌ نيز حكمفرماست‌ و همگان‌ بسهولت‌ قضاوتهاي‌ مثبت‌ و منفيِ‌ ارزشي‌ مي‌كنند و بر امري‌ يا صد درصد مهر تأييد و تصديق‌ مي‌زنند و يا اينكه‌ كاملاً‌ آن‌ را رد و تكذيب‌ مي‌كنند، پديده‌اي‌ كه‌ در كشورهاي‌ اسلامي‌ همجوار خود در مورد قضاوت‌ درباره‌ حركت‌ اخوان‌المسلمين‌ در مصر، و يا ناسيوناليسم‌ عربي‌ ناصر، يا بقدرت‌ رسيدن‌ حزب‌ بعث‌ در عراق‌ و سوريه، و بالاخره‌ راجع‌ به‌ انقلاب‌ اسلامي‌ ايران‌ بوضوح‌ مشا

موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

پیشکسوتان صنعت نفت در ایران از خود می پرسند چرا در کشور ما شرکت های بزرگ و توانمندی که بتوانند مسوولیت کلی و معماری اقتصادی طرح و توسعه جامع یک میدان گاز یا نفت را به عهده بگیرند، تا کنون ابراز وجود نکرده اند؟

مقصود این نوشتار طرح مقوله ای جدید در فرهنگ اقتصادی ایران، آن هم در زمینه پروژه های بزرگ صنعت یکصدساله نفت ایران است که به زبان انگلیسی Developer خوانده می شود.

ترجمه آن به نحوی که همه ویژگی های اصلی این مقوله را یکجا به ذهن متبادر سازد در دست نیست. اصطلاح کارآفرین که بیشتر مفهوم عام enterpreneur را تداعی می کند، معادل مقوله مورد نظر این نوشتار نمی باشد.

ارائه تعریف این مقوله در بخش شهرسازی آسان تر و برای جامعه ایرانی مانوس تر است. Developer بنگاهی است که سرزمینی را در اختیار می گیرد و با سرمایه خویش و منابع مالی بانکی، نسبت به توسعه همه جانبه آن اقدام می کند. فعالیت با ارائه یک طرح جامع برای زیر ساخت های اصلی آغاز می شود. مسیر جاده ها، خطوط انتقال نیرو، تلفن و شبکه لوله های گاز، آب و فاضلاب، اماکن عمومی مثل فضای سبز، مدرسه، مسجد، باشگاه، بیمارستان، سینما، تئاتر، مراکز خرید، ساختمان های اداری، تجاری و مسکونی همگی در این طرح جامع پیش بینی می شود.اقدامات اجرایی برای ایجاد زیر ساخت ها به کمک پیمانکاران طرف قرارداد با Developer انجام می شود.

موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

آقای اسماعیل ثریایی، رییس امور مشاوران و پیمانکاران وزارت نفت در گفتگویی با شبکهٔ تحلیلگران تکنولوژی ایران، ابعاد برنامه توسعهٔ صنعت نفت را با رویکرد به صنعت پتروشیمی و سرمایه گذاری خارجی در این صنعت مورد بررسی قرار داد:

به نظر آقای ثریایی, در برنامه های توسعه پتروشیمی و کلاً هر برنامهٔ توسعه ای، باید توسعهٔ منابع انسانی و ارتقای توانایی های تکنولوژیک مدنظر قرار گیرد و برنامه ای را نباید پیش گرفت که توان داخلی ظرفیت لازم انجام آن را ندارد. وی معتقد است: "به جای یک برنامه توسعهٔ سریع که توسعه نیروی انسانی در آن لحاظ نشده است، بهتر است توسعه با سرعت کمتر و همراه با پرورش نیروی انسانی، ارتقای توانایی های تکنولوژیک و ایجاد شرکتهای توانمند داخلی انجام شود. چون اگر نیروی انسانی در ضمن توسعه، پرورش نیابد, در حقیقت توسعه به معنای اصلی تحقق نیافته است؛ توسعه باید هرمی و متوازن باشد نه سینوسی و ناهماهنگ. همه عوامل باید به صورتی هماهنگ به طرف قله هرم توسعه، حرکت کنند."وی در جواب این پرسش که چگونه توسعه باید به صورت هرمی و متوازن باشد, در حالیکه به نظر می رسد برنامه توسعه صنعت نفت و پتروشیمی کشور, به صورت جهشی و بدون پیشبینی توان شرکت های داخلی طراحی شده است, به این نکته اشاره کرد: "توسعه باید متناسب با ظرفیت بوده و برای ارتقای ظرفیت ها نیز تمهیدات لازم اندیشیده شود. این چیزی است که متاسفانه متولی مشخصی در کشور ما ندارد. اگرچه سازمان مدیریت و برنامه ریزی به نحوی متولی این کار است ولی تناسب سرمایه گذاری ها با ظرفیت ها رعایت نشده است.

موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

از دهه 1960 که براي نخستين بار اصطلاح جهاني شدن در فرهنگ لغات آکسفورد وارد شد، به عنوان فرايندي اقتصادي شناخته شد. فرايندي که در آن به تدريج پديده ها و روابط اقتصادي جنبه جهاني مي يابند. از آن پس در دانش اقتصاد به خصوص اقتصاد حقوق بين الملل، جهاني شدن به تدريج به موضوعي محوري تبديل گرديد و تا به امروز بسياري از نظريه هاي مروبط به جهاني شدن ماهيت اقتصادي دارند. اما بايد ديد که چه تحولاتي در عرصه اقتصاد جهاني اتفاق افتاده که مورد استفاده و تعبير و تفسير نظريه پردازان قرار گرفته است. همان طور که آمار و ارقام رسمي نشان مي دهد مبادلات و تعاملات اقتصادي- تجاري در سطح جهاني به طرز روز افزوني در حال افزايش است و رژيمها و استانداردها و نرمهاي جهاني در حوزه اقتصاد و تجارت در حال شکل گيري است. براي نشان دادن بعضي از نمودهاي اين فرايند از آمار و ارقام رسمي کنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد استفاده مي کنيم.
آمار نشان مي دهد که تجارت جهاني دايما در حال رشد بوده و به ويژه در دهه هاي 1980 و 1990 حجم تجارت جهاني به سرعت گسترش يافته است. حجم تجارت جهاني در پايان دهه 1990 به حدود 9 برابر اواسط دهه 1980 رسيده است (Gilpin و2002 و p .5). به طوري که اقتصاد کشورها روزبه روز بيشتر به تجارت وابسته مي شود. البته ميزان رشد تجارت جهاني و سهم آن در توليد ناخالص کشورهاي مختلف ممکن است با سالهاي طلايي تجارت جهاني در دهه 1910 مقايسه شود، اما با توجه به افزايش حجم توليد جهاني، مي توان گفت که حجم تجارت جهاني در پايان قرن بيستم بسيار بيشتر، مؤثرتر و تعيين کننده تر از گذشته است.نکته جالب در رشد تجارت جهاني، افزايش حجم تجارت کالا و خدمات است. اگر در گذشته بخش مهمي از تجارت جهاني به مبادله موارد خام اختصاص داشت، در دهه هاي پاياني قرن بيستم، رشد صادرات مصنوعات کارخانه اي و خدمات انکار ناپذير است.

موضوع : تولید ملی و حمایت از اقتصاد

با وجود تمام تعريف‌هاي گوناگوني كه از فرآيند جهاني شدن و ابعاد پيچيده و درهم تنيده آن شده يك نكته را به‌طور قطع مي‌توان دراين‌باره گفت و آن، اين كه پس از گسترش انقلاب الكترونيك و در پي آن انقلاب ارتباطات و گسترش دامنه ارتباطات بين انساني بر اين اساس، حوزه‌هاي مختلف دانش و معرفت بشري و به‌طور كلي فرهنگ، سياست و اقتصاد از گونه‌اي در هم‌تنيدگي معرفتي برخوردار شده‌اند.
از اين رو، فرهنگ‌هاي بومي همواره با اين چالش جهاني شدن مواجهند كه در عين حفظ ريشه‌هاي هويتي خود، چگونه مي‌توانند با اين فرآيند همگاه و همگام شوند؟‌[مفاهيم: جهاني‌شدن چيست؟]
در اين مقاله از اين زاويه مواجهه ايران در بعد فرهنگي با پديده جهاني شدن بررسي و تلاش خواهد شد فرصت‌ها و تهديدهاي ناشي از اين پديده در پرتو بحث‌هاي نظري به بحث گذاشته شود.
جهاني شدن يك فرايند است به اين معنا كه دربرگيرنده يك روايت ثابت ولايتغير نيست؛ بلكه در درون آن روايت‌ها و طرح‌هاي متفاوتي در حال شكل‌گيري است. از اين جهت جهاني شدن هرچند كه گريزناپذير است اما يك نقطه شروع و يك پايان حتمي و از پيش تعيين شده ندارد. درواقع جهاني شدن فرصتي براي ايجاد بسترهاي مناسب جهت تعامل و همكاري هرچه بيشتر اجزاي جامعه جهاني است.