اینترنت به دو شیوه موجب تغییر فرهنگ ها می شود:
▪ نخست فرهنگ خودش را عرضه میکند
▪ دوم گذرگاهی برای سایر فرهنگها تدارک می بیند.
اینترنت، علاوه بر آنکه محیطی برای تبادل فرهنگی مهیا و گذرگاهی برای دسترسی کاربران به فرهنگ های دیگر تدارک می بیند، خود نوعی فرهنگ یا خرده فرهنگ است که همه فرهنگ ها را در بر میگیرد.
اینترنت محیط، ابزار و تعاملات خاص خود را دارد که با محیط، ابزار و تعاملات فضای غیر مجازی کاملا متفاوت است. این بدان معناست که اینترنت به خودی خود و بدون در نظر گرفتن فرهنگهای بیگانه ای که ممکن است یک فرهنگ خاص با آن ها در ارتباط باشد، عامل موثری در ایجاد تغییر درون فرهنگی است.
اینترنت، با ارائه وسایل و روش هایی که جایگزین محرومیت های موجود در یک جامعه می شود به شکلگیری هویت فردی هم کمک می کند. از این نظر اینترنت در تمامی فرهنگ های حاکم و در بین اقلیت های محکوم نقش واحدی خواهد داشت.
اینترنت نخستین محصول تکنولوژی غرب نیست که در مقیاس جهانی مورد استفاده قرار می گیرد، اگر چه اولین محصولی است که بر قراری ارتباط تعاملی و در سطح عامه را میان کاربران غربی و غیر غربی را میسر ساخته است .
یکی از ابعاد کاربری اینترنت این است که عضویت افراد، در آن پنهان میماند. بعد دیگر استفاده از اینترنت ناشناخته ماندن سر نخ ها و منابع قدرت است. به علاوه، اینترنت امکان دسترسی اعضای یک خرده فرهنگ را به یکدیگر فراهم می آورد، اعضایی که بدون اینترنت، حتی از وجود یکدیگر هم اطلاعی نداشتند. هنگامیکه این افراد متوجه خدماتی میشوند که اینترنت میتواند به آنها بکند، سعی می کنند از آن بهره برند. نحوه استفاده این افراد از اینترنت و وابستگی آنها به این امکان، حتی بیش از اتکای ایشان به جریان اصلی فرهنگ خودشان خواهد بود. یکی از دلایل عمده این موضوع این است که اینترنت امکان دستیابی به چیز های زیادی را برای ایشان فراهم می کند، چیزهایی که اساسا فرهنگی که این افراد به آن تعلق دارند در اختیارشان قرار نمی دهد.
در هر فرهنگ در خصوص محاوره و گفت وگو های افراد قوانین خاصی وجود دارد. این قوانین در ارتباطات اینترنتی نادیده گرفته می شود. اینترنت همبستگی «درون گروهی» را کاهش می دهد، گفتگو با اعضای بیگانه را آسان می کند، و در نتیجه ارتباطات «برون گروهی» یا «بین گروهی» را تسهیل می کند.
متکی نبودن بر ارتباط رو در رو طبیعت ارتباط اینترنتی را متفاوت کرده است. حضور فیزیکی در روابط متقابل باعث افزایش انگیزه و هوشیاری میشود، اما ارتباطات کامپیوتری منجر به هوشیاری روانشناختی نمی شود. در ارتباطات کامپیوتری قوانین مختلفی و خاص خود بکار برده می شود و نتایج متفاوتی هم از این طریق به دست می آیند.
اینترنت به عنوان رسانهای که می تواند به کار تامین مقاصد سیاسی بیاید یا عاملی برای رشد اقتصادی باشد، می تواند موجبات تغییرات فرهنگی را فراهم کند. از این جهات، اینترنت به افراد میدان می دهد تا عقاید ، نظریات و ارزش هایشان را به دیگران عرضه کنند و به این ترتیب به آنها امکان می دهد که بهترین بهره را از این ابزار ببرند.
● پیامدهای استفاده نادرست و بیش از حد از اینترنت
اینترنت نیز باید مانند تمام ابزار دیگر، درست مورد استفاده قرار گیرد، چرا که استفاده نادرست و بیش از حد از اینترنت پیامدهایی را به همراه دارد، که در ادامه به آن اشاره می کنیم.
● تجاوز به حریم خصوصی
حفاظت ازحریم خصوصی امری حیاتی است و چنین حریمی در اینترنت با درجه آسیبپذیری بالایی روبرو است چرا که اینترنت این امکان را بوجود آورده است که افراد دیگر نیز حق سرکشی به اطلاعات شخصی ما را داشته باشند و ممکن است افشا ساختن و علنی نمودن چنین اطلاعاتی در اینترنت ما را در معرض تهدیدات حاد قرار خواهد داد.
● تحلیل استعدادهای نهفته
زمانی که ما برای ساعات نامحدودی به صورت «آن لاین» به شبکه اینترنت متصل می شویم، یک «زمان باارزشی» را از دست می دهیم که می توانیم از این زمان در راستای اهداف سازنده استفاده نماییم و چنانچه زمان زیادی را از زمان آزاد خود به اینترنت اختصاص دهیم، رشد و پرورش فکری ما تا حدی زیادی با مخاطره روبرو خواهد شد.
● افسردگی
تحقیقات نشان داده است افرادی که نسبت به دیگران کمتر از اینترنت استفاده میکردند، ارتباط بیشتری با پدر، مادر، اعضای خانواده و دوستان خود داشتند در حالی که افرادی که از اینترنت بیشتر استفاده می کنند، ارتباط خود را با نزدیکان و دوستان خود کاهش می دهند و بعد از مدتی دچار افسردگی می شوند.
● خطرات بالقوه
علاوه بر پیامدهای منفی که در صورت استفاده بیش از حد از اینترنت به وجود می آید، خطرات بالقوه دیگری نیز نوجوانانی را که از اینترنت استفاده درست نمی کنند، تهدید می کند. از جمله این خطرات می توان موارد زیر را برشمرد:
۱) ماهیت سانسور نشده اینترنت و مشکلات نوجوان در ارزیابی دقیق اطلاعاتی که با آن مواجه می شود.
۲) خطرات بالقوه ناشی از افشای جزئیات شخصی یا ترتیب ملاقاتهای شخصی با افرادی که به صورت «آن لاین» ملاقات کرده اند.
۳) تاثیرات منفی مواجهه با هرزه نگاری ناخواسته.
۴) وقوع و تاثیرات تحریکات جنسی.
۵) تاثیرات مواجه با سایتها یا منابع آزار دهنده و تهدید کننده.
● هشدار در استفاده از اینترنت
در استفاده از اینترنت باید به یک هشدار توجه کرد و آن پدیده ای به نام «نرم افزارهای جاسوسی در اینترنت» است. این نرم افزارهای جاسوسی گونه ای از برنامه ها و فناوری هایی که به صورت پنهانی و مرموزانه اقدام به جمع آوری اطلاعات از سیستم کاربر کرده و این اطلاعات را به مقصد خاصی ارسال می کنند تا پس از پردازش این اطلاعات عملیات گوناگونی بر روی سیستم قربانی انجام شود. حال این عملیات می توانند به تناسب ماهیت برنامه جاسوسی و اهداف آن بر روی سیستم متفاوت باشند.
گونه ای از «نرم افزارهای جاسوسی در اینترنت» نیز وجود دارد که هدفی جز افزودن فایلهای مخرب بر روی سیستم کاربران ندارند. این نرم افزارهای جاسوسی بر روی سیستم کاربر می نشینند و اطلاعات وب گردی کاربر را از طریق اینترنت جاسوسی می کنند و در ادامه با تبلیغات سایت و نمایش ابزار، مزاحمت را برای کاربر به همراه دارند.
نویسنده: علیرضا تاجریان
