در انفاق اسراف ممنوع است، اگر كسي به مقدار زندگياش خرج كند خمس ندارد منتهي به شرطي كه زندگياش عادي باشد «وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْ يَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذَلِكَ قَوَامًا» فرقان/67 مومنين كساني هستند كه وقتي انفاق ميكنند اسراف نميكنند مثلاً عيدي شما بايد چه جور باشد، كادوي شما بايد چه جور باشد.
يكي از گناهان لباس شهرت است يعني لباسي بپوشد كه همه به او نگاه كنند مثلاً خانم بگويد لباسي ميخواهم كه وقتي توي عروسي رفتم همه به من نگاه كنند البته كمبود است امام كاظم(عليه السلام) فرمود هر كس يك كاري بكند كه مردم به او نگاه كنند كمبود دارد يعني عقده رواني دارد از خودش مايه ندارد يك كاري ميكند كه مردم به او نگاه كنند.
گاهي اسراف در قدرت است مثلاً ميخواهد هم رئيس اينجا باشد و هم رئيس آنجا باشد يعني سير نميشوند «وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنْ الْمُسْرِفِينَ» يونس/83 فرعون برتري ميجست در زمين او هم مسرف بود يعني اسراف در قدرت.
افرادي هستند در شهوت اسراف ميكنند مثلاً حالتي دارند كه ميخواهند مثل شاههاي قديم باشند حرم سرا درست كنند زنهاي متعدد ميگيريند همسر دارد اما چشمش دزد است باز هم به زن مردم نگاه ميكند يعني افرادي هستند كه در شهوت مشكل دارند «إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّسَاءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ» اعراف/81 حضرت لوط به مردم ميگفت ازدواج كنيد ميگفتند نه ما ميخواهيم لواط كنيم ميگفت شما در مسائل شهوت اسراف ميكنيد شهوت غريزهاي است كه مسير طبيعي آن ازدواج است.
آدم به خودش اسراف ميكند يعني بعضي وقتها خودش را بيخود حرام كرده است آدمهايي عمرشان را بيخود اسراف ميكنند «قُلْ يَا عِبَادِي الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» زمر/53اي بندگان من، آخر آدمي كه گناه كرده است بنده خدا نيست اما باز هم ميگويد بنده من اين لطف خداست ما اگر چيزي خوب بود ميگوئيم مال من است بد بود ميگوئيم مال تو است.
آيهاي داريم كه خدا در آن هفت مرتبه فرموده است خودم و علامه طباطبايي فرموده است كه لطيف ترين آيه است «وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِي إِذَا دَعَانِي فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ» بقره/186 پيغمبر! اگر بندگان خودم از خودم سوال كردند خودم به آنها نزديك هستم بيايند سراغ خودم ايمان بياورند به خودم استجابت دعا را از خودم بخواهند.
اسراف بر خود، عمرمان را چه كرديم امام علي(عليه السلام) ميفرمايد من كه علي هستم نميتوانم بگويم وقت مردن آدم چه جوري ميميرد ميگويد كي ميتواند من را نجات بدهد خودش هم ميبيند كه دارد جدا ميشود خودش ميفهمد كه دارد ميرود اينها هم ميفهمند كه دارد ميرود شيطان با همه قدرت اينرا وسوسه ميكند امام ميفرمايد(غير موصوف) من كه علي هستم نميتوانم بگويم چه جوري آدم ميميرد بعد ميگويد روح از قسمت پائين بدن گرفته ميشود كم كم از لب و چشم و تا آخرين لحظه از مغز بعد حضرت ميفرمايد لحظات آخر كه روح از بدن گرفته شده فقط مغز كار ميكند(يفكر في ما افني عمره) فكر ميكند كه عمرش را چه كرد، عمرمان را چه كرديم؟
چه زشت است كه انسان سر سفرهي خدا بخورد و در مقابل خدا سري خم نكند چه زشت است كه اين همه پول داشتي و يك بار مكه نرفتي لذا قرآن ميفرمايد افراد لحظه مرگ ميگويند «حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمْ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِي» مؤمنون/99 خدايا من را برگردان يك خورده ديگر مهلت بده جبران ميكنيم.
اسرافكار كه ولجرجي ميكند ميخواهد كه مردم به او نگاه كنند قرآن ميگويد اسرافكار برادر شيطان است يعني به اسرافكار كه رسيدي لبخند نزن او خوشش ميآيد كسي كه گناه ميكند به او نگاه نكنيد چون نگاه به گناه هم گناه است شما او را تحقير كنيد «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُورًا» إسراء/27-26 مردم سه دسته هستند يك دسته توليدشان زياد است مصرفشان كم اينها خوشبخت هستند افرادي هستند توليدشان كم است مصرفشان زياد اينها افراد بدبخت و وابستهاي هستند افرادي هستند كه توليدشان و مصرفشان به مقدار است اينها آدمهاي ميزاني هستند.
بارها به من گفتند كه اولاد كمتر بهتر است من يك خورده آيات و روايات را ديدم فهميدم مردم براي اين از بچه فرار ميكنند كه بچه مساوي است با شكم وقتي ميگويند هفت تا بچه دارد يعني هفت تا شكم دارد روايات نميگويند بچه شكم است داريم خوشا به حال كسي كه هر بچه يك بازو است براي او وقتي ميگويند فلاني هفت تا بچه دارد يعني هفت تا بازو دارد. پس ديد اسلام اين است كه هر فرزندي يك بازو است ولي به ديد ما هر فرزند يك شكم است بعد ميگوئيم ياالله بچه كم حالا كه بناست شكم باشند و توليد هم نيست پس بچه كم باشد حق با اينها است منتهي ما ميگوئيم چرا از اول آنطور شد تا به اينجا رسيد.
«قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَصَلَاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ إِنَّكَ لَأَنْتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ» هود/87 به شعيب ميگفتند تو بخاطر نماز جلوي مصرف ما را ميگيري مال خودم است ميخواهم خرج كنم درست است كه مال خودت است ولي حق نداري كه خرج كني حتي اگر آب زيادي بريزي پول آب را به سازمان بدهي باز هم گناه كردهاي اين رقم آب خرج ميكني مناطقي آب گيرشان نميآيد.
قرآن ميفرمايد شما حق مصرف داريد اما حق تجاوز نداريد كسي كه در مصرف تجاوز كند قهر خدا او را ميگيرد «كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوَى» طه/81 شما از رزق خداوند استفاده بكنيد اما طغيان نكنيد يكي از طغيانها اسراف است اگر كسي بيش از اندازه مصرف كند غضب خدا بر او وارد ميشود بعد ميگويد هر كس غضب خدا بر او وارد شد سقوط ميكند.
يكي از گناهان لباس شهرت است يعني لباسي بپوشد كه همه به او نگاه كنند مثلاً خانم بگويد لباسي ميخواهم كه وقتي توي عروسي رفتم همه به من نگاه كنند البته كمبود است امام كاظم(عليه السلام) فرمود هر كس يك كاري بكند كه مردم به او نگاه كنند كمبود دارد يعني عقده رواني دارد از خودش مايه ندارد يك كاري ميكند كه مردم به او نگاه كنند.
گاهي اسراف در قدرت است مثلاً ميخواهد هم رئيس اينجا باشد و هم رئيس آنجا باشد يعني سير نميشوند «وَإِنَّ فِرْعَوْنَ لَعَالٍ فِي الْأَرْضِ وَإِنَّهُ لَمِنْ الْمُسْرِفِينَ» يونس/83 فرعون برتري ميجست در زمين او هم مسرف بود يعني اسراف در قدرت.
افرادي هستند در شهوت اسراف ميكنند مثلاً حالتي دارند كه ميخواهند مثل شاههاي قديم باشند حرم سرا درست كنند زنهاي متعدد ميگيريند همسر دارد اما چشمش دزد است باز هم به زن مردم نگاه ميكند يعني افرادي هستند كه در شهوت مشكل دارند «إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّسَاءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ مُسْرِفُونَ» اعراف/81 حضرت لوط به مردم ميگفت ازدواج كنيد ميگفتند نه ما ميخواهيم لواط كنيم ميگفت شما در مسائل شهوت اسراف ميكنيد شهوت غريزهاي است كه مسير طبيعي آن ازدواج است.
آدم به خودش اسراف ميكند يعني بعضي وقتها خودش را بيخود حرام كرده است آدمهايي عمرشان را بيخود اسراف ميكنند «قُلْ يَا عِبَادِي الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ» زمر/53اي بندگان من، آخر آدمي كه گناه كرده است بنده خدا نيست اما باز هم ميگويد بنده من اين لطف خداست ما اگر چيزي خوب بود ميگوئيم مال من است بد بود ميگوئيم مال تو است.
آيهاي داريم كه خدا در آن هفت مرتبه فرموده است خودم و علامه طباطبايي فرموده است كه لطيف ترين آيه است «وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِي إِذَا دَعَانِي فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ» بقره/186 پيغمبر! اگر بندگان خودم از خودم سوال كردند خودم به آنها نزديك هستم بيايند سراغ خودم ايمان بياورند به خودم استجابت دعا را از خودم بخواهند.
اسراف بر خود، عمرمان را چه كرديم امام علي(عليه السلام) ميفرمايد من كه علي هستم نميتوانم بگويم وقت مردن آدم چه جوري ميميرد ميگويد كي ميتواند من را نجات بدهد خودش هم ميبيند كه دارد جدا ميشود خودش ميفهمد كه دارد ميرود اينها هم ميفهمند كه دارد ميرود شيطان با همه قدرت اينرا وسوسه ميكند امام ميفرمايد(غير موصوف) من كه علي هستم نميتوانم بگويم چه جوري آدم ميميرد بعد ميگويد روح از قسمت پائين بدن گرفته ميشود كم كم از لب و چشم و تا آخرين لحظه از مغز بعد حضرت ميفرمايد لحظات آخر كه روح از بدن گرفته شده فقط مغز كار ميكند(يفكر في ما افني عمره) فكر ميكند كه عمرش را چه كرد، عمرمان را چه كرديم؟
چه زشت است كه انسان سر سفرهي خدا بخورد و در مقابل خدا سري خم نكند چه زشت است كه اين همه پول داشتي و يك بار مكه نرفتي لذا قرآن ميفرمايد افراد لحظه مرگ ميگويند «حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمْ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِي» مؤمنون/99 خدايا من را برگردان يك خورده ديگر مهلت بده جبران ميكنيم.
اسرافكار كه ولجرجي ميكند ميخواهد كه مردم به او نگاه كنند قرآن ميگويد اسرافكار برادر شيطان است يعني به اسرافكار كه رسيدي لبخند نزن او خوشش ميآيد كسي كه گناه ميكند به او نگاه نكنيد چون نگاه به گناه هم گناه است شما او را تحقير كنيد «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِيرًا إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كَانُوا إِخْوَانَ الشَّيَاطِينِ وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِرَبِّهِ كَفُورًا» إسراء/27-26 مردم سه دسته هستند يك دسته توليدشان زياد است مصرفشان كم اينها خوشبخت هستند افرادي هستند توليدشان كم است مصرفشان زياد اينها افراد بدبخت و وابستهاي هستند افرادي هستند كه توليدشان و مصرفشان به مقدار است اينها آدمهاي ميزاني هستند.
بارها به من گفتند كه اولاد كمتر بهتر است من يك خورده آيات و روايات را ديدم فهميدم مردم براي اين از بچه فرار ميكنند كه بچه مساوي است با شكم وقتي ميگويند هفت تا بچه دارد يعني هفت تا شكم دارد روايات نميگويند بچه شكم است داريم خوشا به حال كسي كه هر بچه يك بازو است براي او وقتي ميگويند فلاني هفت تا بچه دارد يعني هفت تا بازو دارد. پس ديد اسلام اين است كه هر فرزندي يك بازو است ولي به ديد ما هر فرزند يك شكم است بعد ميگوئيم ياالله بچه كم حالا كه بناست شكم باشند و توليد هم نيست پس بچه كم باشد حق با اينها است منتهي ما ميگوئيم چرا از اول آنطور شد تا به اينجا رسيد.
«قَالُوا يَا شُعَيْبُ أَصَلَاتُكَ تَأْمُرُكَ أَنْ نَتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَنْ نَفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاءُ إِنَّكَ لَأَنْتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ» هود/87 به شعيب ميگفتند تو بخاطر نماز جلوي مصرف ما را ميگيري مال خودم است ميخواهم خرج كنم درست است كه مال خودت است ولي حق نداري كه خرج كني حتي اگر آب زيادي بريزي پول آب را به سازمان بدهي باز هم گناه كردهاي اين رقم آب خرج ميكني مناطقي آب گيرشان نميآيد.
قرآن ميفرمايد شما حق مصرف داريد اما حق تجاوز نداريد كسي كه در مصرف تجاوز كند قهر خدا او را ميگيرد «كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَلَا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَمَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوَى» طه/81 شما از رزق خداوند استفاده بكنيد اما طغيان نكنيد يكي از طغيانها اسراف است اگر كسي بيش از اندازه مصرف كند غضب خدا بر او وارد ميشود بعد ميگويد هر كس غضب خدا بر او وارد شد سقوط ميكند.
