گفت و گو با دکتر حسن بلخاری

بررسی زندگی حضرت رضا (ع) در ادوار مختلف و مقاطع گوناگون مبین این نکته است که ایشان با نگاهی عالمانه و کارشناسانه از موقعیتها و حتی محدودیتهای موجود بهترین بهره را می برده اند.

هجرت تحمیلی ایشان به خراسان که از ادوار گذشته مرکز علم و علم آموزی و مأمن بزرگان و اندیشمندان بوده است، برکات بی شماری برای جهان اسلام و مردم ایران به همراه داشت. گرچه نیت مأمون در این هجرت دور ساختن امام از مردم بود، اما هجرت امام به ایران، برکات زیادی برای جهان اسلام به همراه داشت که مهمترین آن را می توان تغییر قطب علمی جهان اسلام به ایران با توجه به نگاه خاص ایرانیان به علم و دانش، دانست. تحقق این مهم با نگاه زیباشناسانه امام رضا(ع) به عشق ایرانیان به دانستن و علاقه ریشه ای آنان به امامت و ولایت اهل بیت (ع) میسر شد. که اکنون پس از گذشت حدود 14 قرن از آن وقایع آثار این حرکتهای بزرگ و پربرکت را در کشورمان و جهان اسلام شاهدیم.

) حضرت رسول اکرم (صلي الله عليه و آله وسلم) فرمودند: «پاره اي از تن من در زمين خراسان دفن خواهد شد، مؤمني او را زيارت نکند، مگر آنکه خداوند عزوجل بهشت را بر او واجب گرداند، و آتش را بر بدنش حرام کند.»
عيون اخبار الرضا عليه السلام، ج 2، ص 255، ح 4، امالي شيخ صدوق (رحمت الله عليه) ص 60 .
2) از حضرت امام رضا (عليه السلام) روايت شده است که فرمودند:

گفت و گو با حجت الاسلام محمدهادي يوسفي غروي

حضور مؤثر ائمه اطهار (عليهم السّلام) در عرصه هاي مبارزه با تعصبهاي کورديني و تحريف از اصول عقيدتي از يک سو و حضور پربرکت اين بزرگواران در عرصه گسترش معارف اسلامي و به خصوص معارف عميق و تعالي بخش تشيع، در طول تاريخ اسلام بسيار سرنوشت ساز و حياتي بوده است. تحقيق و پژوهش، در باب اين گونه گفتگوها و مناظره هاي علمي مي تواند به بسط و نشر معارف و اصول عقيدتي در جهان امروز منجر شود و در روزگار پر از شبهه و عناد و ترديد و نفاق، مي تواند ما را به عقل و درک و منطق و استدلال مسلح نمايد. مناظره هاي حضرت علي بن موسي الرضا (عليه السّلام) و استفاده حضرت امام رضا (عليه السّلام) از موقعيت به دست آمده در نشر و گسترش مفاهيم عميق تشيع و نيز انتقال درست و صحيح تعريف اسلام و تشيع در تاريخ شيعه، از نمونه هاي مثال زدني در اين زمينه است

مقدمه

بر پايه آموزه‌هاي شيعي، امام(علیه السّلام) بايد داناترين فرد جامعه اسلامي باشد تا بتواند از عهده پاسخ گوئي به همه پرسش‌ها و چالش‌هاي مربوط به اسلام و جامعه اسلامي بر آيد. از اين رو گستره دانائي او، افزون بر قرآن و سنت، حوزه‌هاي ديگري از جمله كتاب‌هاي مقدسي مانند تورات، انجيل و زبور را نيز در بر مي‌گيرد. مناظرات نغز امام رضا(علیه السّلام) با دو تن از دانشمندان يهودي و مسيحي شاهد گوياي اين مدعاست. آن حضرت درباره موضوعاتي چون اثبات نبوت پيامبر اسلام(ص)، نقد الوهيت حضرت عيسي(علیه السّلام) و نفي اين هماني اناجيل كنوني و انجيل اصلي به كتاب مقدس خود يهود و مسيحيان استناد كرده است. در اين نوشتار، مناظرات ياد شده، با متنِ فعليِ عهد قديم و جديد(كتاب مقدسِ يهوديان و مسيحيان) تطبيق و مستند سازي شده است. اين موضوع كه به رغم اهميت شايان آن، تاكنون به صورت مستقل و تطبيقي بررسي نشده است، مي‌تواند شيوه‌ها و الگوهاي مناسب براي پاسخگويي به پرسش‌ها و چالش‌هاي پيش روي اسلام و گفت و گو با پيروان ديگر اديان و فرق ديني را در اختيار ما قرار دهد.

ولادت

هشتمين امام شيعيان، حضرت علي بن موسي الرضا (ع)، روز پنجشنبه، يازدهم ذي قعده، سال 148 هجري ـ شانزده روز پس از شهادت جد بزرگوارش امام صادق (ع) ـ در مدينه چشم به جهان گشود.(1)
نام مبارکش را «علي» گذاشتند. کنيه اش «ابوالحسن» و القابش، رضا، صابر، رضي و وفي بود که مشهورترين آنها «رضا» است.(2)
پدر آن حضرت، موسي بن جعفر (ع) و مادرش کنيزي به نام «نجمه» بود؛ «تکتم»، «سمانه» و «ام البنين» نيز خوانده مي شد.(3)
نجمه، کنيز «حميده» مادر امام موسي کاظم (ع) بود و چون در عقل و دين داراي مرتبه اي والا بود و در اخلاق و رفتار بر ديگر زنان برتري داشت، او را به پسرش امام کاظم (ع) بخشيد.(4)

امامت

امام رضا (ع) به سال 183 هجري، پس از شهادت پدر بزرگوارش در زندان هارون، در سن 35 سالگي عهده دار مقام امامت و پيشوايي امت شد ومدت امامتش بيست سال به طول انجاميد که ده سال اول آن، با سالهاي آخر زمامداري هارون، پنج سال با حکومت فرزند او امين و پنج سال آخر با خلافت فرزند ديگرش مأمون همزمان بود.

امام رضا (ع) در عصر هارون

حضرت علي بن موسي الرضا (ع) پس از عهده دار شدن امامت ـ با توجه به شرايط سياسي و فرهنگي حاکم بر جامعه اسلامي ـ به منظور تثبيت امامت خويش و جلوگيري از انحراف در افکار عمومي که واقفيه با تبليغات سوء خود در سطح جامعه ي اسلامي به وجود آورده بودند، دعوت خود را آشکار ساخت و در برابر هر دو جبهه مخالف (دستگاه خلافت و منحرفان از خط امامت) به مبارزه علني و اصولي دست زد.

خوانش قرآن، کنار امام مهربان

آرزوي همه ما، اين است که در حلقه اي بنشينيم که صدر آن امام رضا (ع) نشسته باشد و برايمان تفسير بگويد. چه چيزي از اين زيباتر؟

آن ها که مقصدشان بهشت است، از اين نوشين تر نخواهند يافت که در مقام حب و تولا، جايي برايشان فراهم شده باشد و بساط مهر و دوستي شان مهيا شده باشد.

بر آن شديم تا شعله هايي خيره کننده از آتش معرفت را براي روزگار سرد فراهم کنيم؛ آتشي که خاموشي اش، به دم مسيحايي حضرت رضا (ع)، تا ابد روزگار، پيش خواهد رفت. (منابع واگويه ها، در اختيار ماه نامه است. )