امام علی (ع) در تعریف اسراف می فرماید : " بیشتر از حد کفاف مصرف کردن، اسراف است .  " اسراف در لغت به معنی ولخرجی ، بی اعتدالی  و تجاوز از حد است و در اصطلاح ، عملی را گویند که  خارج از موازین و حدود شرع و عقل باشد. در فرهنگ اسلامی و قرآنی ، نوعي خاص از اسراف نیز  وجود دارد که به آن " تبذیر " مي گویند . تبذیر، به مصرف  کردن مال به صورت غیر منطقی و فساد آور، گفته می شود .  به عبارت دیگر ، تبذیر ، اسراف در مال و سرمايه است . قرآن کریم در آیات متعدد به تبذیر اشاره می کند .  ازجمله در سوره اسراء آیه 27 ، تبذیر كنندگان  را برادران شیاطین خوانده است . امام علی (ع ) برای اسراف کنندگان علائمي را بر می شمرد و  می فرماید : " انسان مُسرف سه نشانه دارد :  آنچه از او نیست ، می خورد / و آنچه سزاوار او نیست و با شأن و موقعیتش هماهنگی ندارد ، می خرد / و لباسی را که در حد او نیست ، می پوشد .  " با این وصف ، در اسلام ، مصرف معقول و در حد و  اندازه اشخاص ، کاری نکوهیده محسوب نمی شود ، بلکه آنچه تحت عنوان اسراف ، مورد سرزنش قرار  می گیرد ، مصرف بي رويه و خارج از شأن اشخاص است . آیت ا... خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی ایران ، به منظور ترغيب جامعه ايران به مصرف بهينه / و استفاده  مفيدتر از امكانات و مواهب طبيعي فراواني كه دراختيار ملت ايران است ، سال جاری را سال " صرفه جویی و اصلاح الگوی مصرف " نامیده است . ایشان درمورد مصرف  نابجا و اسراف گونه می فرماید : " اسراف در اموال و  اقتصاد این است که انسان مال را مصرف کند ، بدون آنکه  این مصرف ، اثر و کارآیی داشته باشد . مصرف بیهوده و مصرف هرز ، درحقیقت هدر دادن مال است .   بارزترین نوع اسراف ، همان اتلاف مال یا تبذیر است . از نظر اسلام ، مال و ثروت ، امانت خداوند نزد انسان  است . علی (ع ) می فرماید : " مال ، امانت است .  " بنابراین ، انسان باید در این امانت خیانت نکند و آن را به درستی و به صورت منطقي مصرف کند  تا بهترین بهره را از آن ببرد . اما چنانچه انسان از مال به شكل صحيح استفاده نکند و آن را بیهوده اتلاف کند ، قطعا" در امانت خیانت کرده و مرتکب گناه شده است . خداوند در سوره اعراف آیه 31 می فرماید : " ... و بخورید و بیاشامید ، ولی اسراف نکنید که خداوند اسرافکاران را دوست نمي دارد . " از این آیه به خوبی  مشخص می شود که خداوند خواستار مصرف بهینه و  درست نعمت هایي است كه به بني آدم ارزاني كرده است و از تباه کردن اين نعمت ها ناخشنود است . عدم استفاده صحیح از اموال و وسایل زندگي ، ضایع  کردن و دور ریختن آنها و بهره گیری نابجا از امكانات ،  ازجمله موارد اسراف در مال و ثروت است . امروزه بویژه در کشورهای غربی ، مصرف هرچه بیشتر و کنار گذاشتن  وسایلي که هنوز قابل استفاده هستند ، تبلیغ می شود . چراکه بنگاه هاي بزرگ اقتصادي و فابریکه های سازنده ،    همواره تلاش مي كنند کالاهای افزونتری را به فروش برسانند  تا به سود بيشتري برسند. این وضعيت تا آنجا پیش رفته که  ادامه حيات بسیاری از فبریکه های آمریکایی ، به زندگي  همراه با اسراف مردم آمریکا ، وابسته است . متاسفانه  به دليل تبلیغات رسانه هاي بزرگ غربي ، این فرهنگ ناصحیح و مخرب مصرف ، به کشورهاي در حال توسعه  نيز راه يافته و موجب وابستگي بيشتر اقتصادي آنها  به دولت هاي غربي شده است. درواقع ، يکي از زيان  هاي بزرگ اسراف ، همين وابستگي به ديگران است . در حديثي جالب از امام صادق (ع) ، از نوادگان پيامبر  اسلام (ص) ، به رابطه اسراف و وابستگي به ديگران اشاره شده و آمده است : " اين امت همواره به راه سعادت و خوبي خواهد رفت تا زماني که به اسراف   روي نياورد ، مانند بيگانگان لباس نپوشد و مانند آنها غذا نخورد و هرگاه چنين شود ، به خواري و ذلت دچار  خواهد شد . " از مصاديق ديگر اسراف در مال ، بخشش هاي بي  جا و نسنجيده است . البته بخشش في نفسه عملي نيک و پسنديده است . اما افراط در اين مسئله و بخشش نابجا ، خود اسراف / و عملي نکوهيده  تلقي مي شود .

 

از کلیه قوانین و محدودیتهای حفاظت آب که ممکن است

 در محل زندگیتان اعمال شوند، آگاه شوید و از آن تبعیت کنید.                      

 

از آب حفاظت کنید، چون زندگی ما به آن وابسته است.

 هیچگاه به دلیل اینکه فرد دیگر مسئول پرداخت آب بهاء است،

 آب را هدر ندهید.

 

موقع مسواک زدن شیر آب تصفیه شده را باز نگذارید.  

  

 

موقع شامپو و چنگ زدن موهای سر در هنگام استحمام

، شیر آب را ببندید.

 

سعی کنید مدت استحمامتان کوتاه باشد. آب پخش کن

 دوش حمام را با نوع جدید آن (سردوش کاهنده مصرف )

ت عویض کنید.

 

برای آب دادن به درختان، درختچه ها، بوته ها و گل ه ا

 از آبیاری قطره ای صرفه جویی کننده آب استفاده کنید.

برای دوش گرفتن در حمام، زمان بگیرید و

 آنرا به کمتر از 5 دقیقه برسانید، چون در این صورت ماهیانه

 حدود 4000 لیتر آب صرفه جویی خواهد شد.

 

 

بهتر است برای شستن سبزیجات ابتدا آنها

 را در ظرفی بخیسانید و سپس آب بکشید.

 

از جریان آب به منظور آب شدن یخ گوشت

 یا دیگر مواد غذایی منجمد استفاده نکنید؛ و برای آب شدن

 یخ مواد خوراکی منجمد، انرا در هوای آزاد قرار دهید.

 

                                                 

 

فرزندانتان را در مورد نیاز به حفاظت از آب آگاه سازید.

 از خرید اسباب بازیها و سرگرمیهایی که به جریان ثابت آب

 نیاز دارند، اجتناب کنید.

                                                                         

 

                                       

 

هنگام استفاده از دستشویی شیر آب را بطور مداوم باز نگذارید

 چون جریان دائم آب موجب اتلاف آن می شود.

 

                                 

اگر دوش حمام شما بتواند در طی کمتر از 20 ثانیه یک ظرف

 چهارلیتری را پر از آب کند در آنصورت حتماً آنرا با یک سر دوش

کاهنده مصرف تعویض نمایید.

 

 

برای نظافت حیاط بجای مصرف آب، بهتر است از جاروب استفاده شود.

 

در باغچه خانه، درختان، بوته ها و چمن های بومی و مقاوم

 به خشکی که به آب کمتری نیاز دارند و تحمل ماههای گرم

 تابستان را دارند؛ بکارید. این گونه ها هنگام کاشت، نیازی به

 آبیاری مرتب ندارند و معمولاً یک دوره خشکی را بدون آبیاری،

 به خوبی تحمل می کنند در یک منطقه گیاهانی را در کنار هم

بکارید که نیازی مشابه داشته باشند. بهتر است از روش آبیاری

 قطره ای استفاده شود. از کاشت گیاهانی مانند چمن و شمشاد

 که هر روز نیاز به آبیاری فراوان دارند؛ خودداری کنیم.

                                                    

 

تمام شیلنگها، اتصالات و شیرها را بطور مرتب کنترل کنید تا از نشتی آب جلوگیری شود.                                       

ضروری است برای اطمینان از سلامت لوله ها

و شیرهای آب؛ آنها مرتبا کنترل شوند.

 

در مواقع جایگزینی یا افزودن گل و گیاه در باغچه خانه،

گیاهی را انتخاب کنید که آب کمتری را مصرف کند. به

 این طریق سالیانه تا 2200 لیتر آب برای هر گیاه قابل صرفه

 جویی خواهد بود

با توجه به رو به کاهش بودن منابع طبیعی و رشد جمعیت

 و نیاز انسان‏ها، می‌توان با اصلاح الگوي مصرف و دوری

 از اسراف و تبذیر، دارای حيات و سرزمیني دور از فقر و

 محرومیت شد. از سوی دیگر، با دوری کردن از بخل و

 بهره‏جستن از اصل سخاوت که از اصول اساسی

 ادیان آسمانی است می‏توان با بخشیدن امکانات مادی

 و معنوی به همه اقشار، آنها را از رفاه مالی و به تبع

 آن علم و کمالات برخوردار کرد.

 

بنا بر آنچه بیان شد، دریافتیم که صحیح‏ترین الگوی

 مصرف، "اعتدال و میانه‏روی" است.

خانواده يكى از اركان تربيت و محل شكل گيرى شخصيت

 رفتارى انسان است. شيوه هاى رفتارى فرزندان, انعكاسى

 از نوع تربيت خانوادگى آنهاست, از اين رو بسيارى از

 دختران و پسران رفتارهاى فردى و اجتماعى, اقتصادى

و اخلاقى را از والدين خود مىآموزند و در موقع لزوم آ ن

 را به كار مى گيرند.

يك مادر خوب و فهميده كه در خانه الگوى صحيحى

 براى مصرف داشته باشد و از مصارف غير ضرورى

 و مسرفانه پرهيز كند, قهرا دخترى خواهد داشت كه

 در زندگى فردى و اجتماعى آينده خود, دچار ضعف

 شخصيت و تقليد از ديگران نخواهد شد. اما در نقطه

 مقابل, مادرى كه بدون داشتن الگوى صحيح

 مصرف, به زياده روى و ولخرجى خو گرفته است, اين

 روش او در ساختار روحى فرزندش اثر گذاشته و قهر

ا او در زندگى آينده اش آن را به كار خواهد گرفت.

 
همان گونه كه گناهان ديگر اثرات مادى و معنوى براى

 فرد و جامعه به دنبال دارند, اسراف نيز آثار وضعى

و تكليفى خاص به خود را در پى دارد. شعاع آثار

 اسراف نه تنها متوجه شخص مسرف مى شود

 بلكه ديگران را هم كه در مقابل اين پديده شوم

روانى سكوت كرده و نهى از منكر نمى كنند,

 فرا مى گيرد.

((فقر)) و تنگ دستى از عواقب نامطلوب اسراف

 است كه دامنگير شخص و جامعه مى شود. امام

 كاظم عليه السلام مى فرمايند: ((من اقتصد و قنع

 بقيت عليه النعمه و من بذذر و اسرف زالت عنه النعمه))

 
((هركس كه در زندگى اعتدال و قناعت را پيشه كند,

 نعمت بر او باقى مى ماند و هر كس كه تبذير و اسراف

 كند, نعمت از او گرفته مى شود و فقير مى گردد)))

آنگاه كه نعمتها كاهش يابند و روحيه خودكفايى و قناعت

 و صرفه جويى از جامعه رخت بر بندد و فقر به آدمى

 روى آورد, بناچار براى رفع نيازمنى هاى خود به ديگران

 وابسته خواهد شد و استقلال و شخصيتش را از دست

 خواهد داد.

امام صادق عليه السلام مى فرمايد:  

   ان مع الاسراف قله البركه (6)

  همانا اسراف موجب كاهش و كمبود بركت است.

  موقع مسواک زدن شیر آب تصفیه شده را باز نگذارید .

ا س ر ا ف ن ک نیم 

 

بنابراين عدم اصلاح الگوي مصرف رابطه عميقي با بي‌عدالتي بين قشرهاي جامعه ـ بخصوص در سطح عدالت توزيعي ـ خواهد داشت. ضمن آن كه مصرف بي‏رويه، بي‌عدالتي در حق آيندگان نيز خواهد بود.