یازده: نماز گزارى

حذیفه مى گوید:

كان رسول الله (صلى الله علیه و آله) اذا حزنه امر فزع الى الصلاه " 1 "

شیوه رسول خدا (صلى الله علیه و آله) چنان بود كه چون مشكلى براى او پیش مى آمد، به نماز پناه مى برد و از آن یارى مى جست.

رسول خدا (صلى الله علیه و آله) مى فرماید:

كانوا یعنى الانبیاء یفزعون اذا فزعوا الى الصلاه " 2 "

پیامبران خدا چنان بودند كه چون دچار نگرانى مى شدند، به نماز پناه مى بردند.

و ابى الدرداء نیز مى گوید:

كان رسول الله (صلى الله علیه و آله) اذا كانت لیله ریح كان مفزعه الى المسجد حتى یسكن و اذا حدث فى السماء حدث فى كسوف شمس او قمر كان مفزعه الى الصلاه " 3 "

رسم رسول خدا (صلى الله علیه و آله) چنان بود كه چون شبى باد سهمگینى مى آمد، به مسجد پناه مى برد تا آرام گیرد و چون در آسمان، كسوف یا خسوفى اتفاق مى افتاد، به نماز پناه مى برد.

جابر بن عبدالله انصارى مى گوید: پیامبر گرامى اسلام در خطبه اى فرمود:

ایها الناس علیكم بالصلوه فانها عمود دینكم كابدوا اللیل بالصلوه و اذكروا الله كثیرا یكفر عنكم سیئاتكم " 4 "

اى مردم! نمازتان را رعایت كنید. نمازتان را به پا دارید كه ستون دین شما است. شب را با نماز آغاز كنید و خدا را زیاد یاد كنید كه آن پوشاننده گناهانتان است.

پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله) فرموده است:

ما فى صلاه یحضر وقتها الا نادى ملك بین یدى الناس: ایها الناس قوموا الى نیرانكم التى اوقدتموها على ظهوركم فاطفئوها بصلاتكم " 5 "

هیچ نمازى نیست كه وقت به جا آوردن آن فرا رسد، مگر آنكه فرشته اى مى آید و در برابر مردم فریاد مى كند: اى مردم! برخیزید و به آتش هایى كه (به سبب ارتكاب گناهان) بر پشت هاى خود افروخته اید، بنگرید. پس ‍ شعله آن آتش ها را به یارى نمازهایتان فرو نشانید. این سخن كنایه است از اینكه سیئات خود را به وسیله نماز محو سازید.

پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله) در كلامى دیگر مى فرماید:

اگر نهرى در كنار خانه شما باشد و در آن هر روز پنج نوبت خود را شست وشو دهید، آیا در بدن شما چیزى از آلودگى مى ماند؟ هرگز! نماز نیز نهر جارى و روانى است كه هر گاه برپا مى شود، گناهان را مى شوید و از بین مى برد " 6 "

همچنین ایشان فرموده است:

اقبلت صلوته من احب ان یعلم اقبلت صلوته ام لم تقبل فلینظر هل منعت صلوته عن الفحشاء و المنكر فبقدر ما منعته قبلت منه " 7 "

هر كس مى خواهد بداند كه نمازش پذیرفته شده است یا خیر، باید بنگرد اگر نماز، او را از زشتى ها باز داشت، پس بداند به میزان باز دارندگى، نمازش ‍ پذیرفته شده است.

عایشه مى گوید:

اوقاتى پیش مى آمد كه پیامبر خدا با ما و ما با حضرتش سخن مى گفتیم. چون هنگام نماز مى رسید، به خاطر توجه به عظمت حق تعالى، چنان بود كه گویى ما را نمى شناخت و ما او را نمى شناسیم و از جمع ما بلند مى شد و خود را براى نماز اول وقت آماده مى كرد " 8 "

حضرت محمد (صلى الله علیه و آله) در سخنى به اباذر، شیفتگى اش به نماز را به شیفتگى انسان گرسنه به غذا و انسان تشنه به آب همانند كرد و فرمود:

گرسنه هر گاه بخورد، سیر مى شود و تشنه اگر بنوشد، سیراب مى شود، ولى من از نماز سیر نمى شوم " 9 "

آمده است كه نمایندگان طائف به حضور پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله) رسیدند و براى پذیرش اسلام چنین شرطى تعیین كردند: ما را از خواندن نماز معاف بدار؛ زیرا ما ركوع را عیب مى دانیم. پیامبر فرمود:

لا خیر فى دین لیس فیه ركوع و لا سجود.

دینى كه در آن ركوع و سجده نباشد، خیرى در آن نیست.

بعضى از مفسران مى گویند آیه 48 سوره مرسلات در رد پیشنهاد آنها نازل شده است:

و اذا قیل لهم اركعوا لا یركعون " 10 "

و چون به آنان گویند ركوع كنید، ركوع نكنند.

یک: لباس و پوشش

بیان نمونه هایى از سیره پیامبر اعظم (صلى الله علیه و آله) در مورد پوشیدن جامه، جنس لباس، رنگ و اندازه آن و شیوه پوشیدن پیراهن و كفش و مانند آن مى تواند الگویى مناسب براى همگان باشد.

رسول خدا (صلى الله علیه و آله) هم به سلامت و عافیت جسمى، هم به سادگى و هم به نوع سالم تر پارچه لباس توجه داشت. لباس پنبه اى مورد علاقه آن حضرت بود. حضرت على (علیه السلام) مى فرماید:

البسوا الثیاب القطن فانها لباس رسول الله " 1 "

لباسهاى پنبه اى بپوشید؛ چرا كه آن، لباس پیامبر خداست.

رنگ سبز، رنگ مورد پسند پیامبر براى لباس بود: كان یعجبه الثیاب الخضر " 2 " از سوى دیگر، رنگ سرخ، رنگى بود كه آن را براى لباس ‍ نمى پسندید: انه كره الحمره فى اللباس " 3 " در پوشیدن لباس ‍ همواره به پاكیزگى آن توجه مى كرد، به گونه اى كه مى فرمود: هر كس لباسى را مى پوشد، باید در آراستگى و پاكیزگى آن بكوشد: من اتخذ ثوبا فلینظفه " 4 " رسول خدا (صلى الله علیه و آله) هر گاه لباس تازه مى پوشید، خدا را شكر و سپاس مى گفت: كان من فعله اذا لبس الثوب الجدید حمد الله " 5 " در روایت دیگرى آمده است ایشان وقتى جامه نو بر تن مى كرد، چنین دعا مى فرمود:

خدایى را سپاس كه بر تن من چیز پوشاند تا پوشش من باشد و میان مردم آراسته باشم " 6 "

از نشانه هاى وارستگى آن حضرت در پوشیدن جامه آن بود كه ایشان فخر خویش را به جامه و نوع آن نمى دانست. این است كه نقل شده هر نوع لباسى كه فراهم مى شد، مى پوشید؛ از لنگ و پیراهن یا جبه یا هر چیز دیگر " 7 " ایشان هر چه كه فراهم بود، مى پوشید؛ چه قطیفه اى باشد كه به بر كند یا برد عالى كه بپوشد، چه جبه پشمین: ما وجد من المباح لبس؛ ((هر چه از حلال مى یافت، مى پوشید)).

پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله) به ابوذر غفارى فرمود:

اى ابوذر! من لباس خشن و سخت مى پوشم، روى زمین مى نشینم؛ انگشتانم را بعد از غذا مى لیسم؛ بر چهار پاى بى زین سوار مى شوم و كسى را همراه خود سوار مى كنم. اینها از سنتهاى من است. هر كس از سنتهاى من روى گردان شود، از من نیست " 8 "

پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله) در بیشتر موارد، عمامه بر سر مى نهاد. هنگام نماز و خطبه و جهاد به تناسب شرایط، سر را با چیزى مى پوشاند و گاهى هم سر برهنه بود. به روایت امام صادق (علیه السلام)، پیامبر اسلام عرقچین و كلاه سفید و راه راه مى پوشید و هنگام جنگ، عرقچین بر سر مى گذاشت " 9 "

در روایت دیگرى است كه آن حضرت دستمال و حوله اى داشت كه پس از وضو، چهره خود را با آن خشك مى كرد و اگر حوله و دستمالى همراه نمى داشت، با گوشه لباس خود، صورت را خشك مى كرد " 10 "

پیامبر هر گاه لباس و پیراهن مى پوشید، ابتدا سمت راست را بر تن مى كرد و از سمت چپ جامه را از تن در مى آورد " 11 " آن حضرت انجام كار را با دست راست و شروع از سمت راست را در همه كارهایش دوست مى داشت، حتى در پوشیدن جامه و كفش یا شانه كردن مو " 12 "

امام صادق (علیه السلام) از پدران خویش روایت مى كند كه رسول خدا (صلى الله علیه و آله) مردان را از اینكه در لباس پوشیدن، خود را شبیه زنان سازند، باز مى داشت و زنان را نهى مى كرد كه در لباس پوشیدن شبیه مردان شوند