
امام رضا (ع) :«رسول خدا(ص) فرمود: چهار کساند که من در روز رستاخیز شفاعت آنان کنم. کسی که به یتیمان کمک کند،کسی که نیاز های آنان را در هنگام ضرورت ایشان برآورد،کسی که آنان را با دل و زبان دوست بدارد و کسی که با دستش از آنان دفاع کند.»
در ذهن عامه مردم، یتیم کودک خردسالی است که پدر از دست داده و به شدت قابل ترحم است و احیانا مادرش هم زیر بار مخارج او مانده و نیاز به کمک دارد. این تعریف اگرچه تا حدی درست است اما کامل نیست و آنها که پدر یا مادرشان را از دست داده اند میدانند که یتیمی ربطی به سن و سال ندارد. 40 سالت هم که باشد، فرزند و نوه هم که داشته باشی، باز هم وقتی یکی از والدینت را از دست می دهی ناگهان احساس می کنی پشتت خالی شده و بیتکیهگاه شدهای. تحمل جای خالی پدر یا مادر واقعا دشوار است. این همه سفارش و تاکیدی که در احادیث و روایات و آیات قرآن برای دستگیری از یتیمان به مومنین شده بیدلیل نبوده است. رسیدگی به یتیمان آنقدر اهمیت دارد که حتی میتواند آخرت مارا بیمه کند و بهشت را برایمان به ارمغان آورد. مگر برای مومن موهبتی برتر و بالاتر از شفاعت رسول خدا وجود دارد؟
اولین تصوری که در ذهن ما برای کمک ...
به یتیمان شکل میگیرد کمک و مساعدت مالی است و خیلی از ما به اینکه سرپرستی چند کودک یتیم را بر عهده گرفته و ماهیانه مبلغی را برای تامین مخارج آنان بپردازیم بسنده میکنیم. البته این عمل بسیار پسندیدهای است اما باید مراقب باشیم که کمک و مساعدت از یتیمان فقط در مسائل مالی خلاصه نشود. گاهی خلاهای عاطفی ناشی از عدم حضور پدر یا مادر ممکن است صدمات جبرانناپذیری را به ذهن و روح یک فرد وارد آورد. شاید بتوان یک کودک خردسال یتیم را با خریدن یک اسباببازی تا مدتها خوشحال کرد، اما دختر یا پسر نوجوانی که در بحرانیترین سنین سایه پدر بر سرش نیست را چگونه میتوان خوشحال کرد؟ متاسفانه اکثر ما به خاطر همان ذهنیتی که از کودک یتیم در ذهن داریم گاهی از دختران و پسران نوجوان و حتی جوانی که در اطرافمان مشاهده میکنیم و از نعمت وجود پدر یا مادر بیبهرهاند، غافلیم و حواسمان به آنها نیست. تا به حال فکر کردهاید ممکن است پسری نوجوان با آن همه غرور در حالی که حاضر نیست دربارهی مشکلات و کمبودهایش با کسی صحبت کند، با از دست دادن پدر چه ضربه روحی شدیدی می خورد؟ ممکن است او هرگز به زبان نیاورد که تا چه حد به یک تکیهگاه نیاز دارد و چقدر جای پدرش خالی است. این همه کمبود و خلا عاطفی را تنها با کمک مالی نمیتوان جبران نمود. گاهی اوقات همین که پای درد دل یک نوجوان یتیم بنشینیم و نه با ترحم بلکه با رفتاری دوستانه به حرف دلش گوش کنیم تاثیری چندین برابر کمکهای اقتصادی بر او دارد.
از افراد زیادی شنیدهام که با افسوس میگویند ای کاش تمکن مالی داشتیم و سرپرستی چند کودک یتیم را برعهده میگرفتیم. باور کنید لازم نیست راه دوری برویم و شقالقمر کنیم! با کمی دقت و توجه حتی در بین افراد فامیل و بستگانمان هم با کودکان و نوجوانان و حتی جوانانی که پدر یا مادر از دست دادهاند مواجه میشویم. یک همفکری و مشورت ساده برای انتخاب رشته دانشگاه یا تحصیل و ازدواج و دوستیابی و... که نه بار مالی را بردوش ما میگذارد و نه وقت چندانی از ما میگیرد، گاهی میتواند تاثیری باورنکردنی حتی در زندگی آینده نوجوان یا جوانی که از نعمت وجود پدر یا مادر بیبهره است، داشته باشد. گاهی حتی سر زدن و احوالپرسی از خانوادهای که پدرشان را از دست دادهاند از نظر روحی آنچنان تاثیر مثبتی روی آنها دارد که هیچ کمک اقتصادی نمیتواند جای آن را بگیرد. راستی تا به حال شده روز پدر مهمانی بدهید و فرزندان یتیم خانوادهای از بستگان و آشنایانتان را دعوت کنید و یا آنها را به گردش ببرید و حواسشان را پرت کنید که لااقل چند ساعتی فراموش کنند کسی نیست که برایش کادو بخرند و روزش را به او تبریک بگویند؟
ای کاش خداوند به همه ما توفیق دهد هر طور که میتوانیم و با همین امکاناتی که داریم برای کمک به یتیمان و رسیدگی به آنان قدمی برداریم.
«پدرم وقتی مرد...پاسبانها همه شاعر بودند....مرد بقال از من پرسید چند من خربزه میخواهی؟ من از او پرسیدم دل خوش سیری چند؟!»*
*صدای پای آب – سهراب سپهری
نویسنده:تکتم حسین پور