مهدی بهادری نژاد

فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران

تخليص واصلاح:حسن رستميان 
ویرایش و بار گذاري : آزاده شرفي بدر

چکیده

  در حال حاضر منابع ملی نظیر آب، انرژی، دارو، نان و سایر مواد غذائی به مقدار زیادی در کشور تلف می شوند. دولت برای مصرف تقریباً تمامی این منابع یارانه می پردازد و این امر خود باعث اتلاف بیشتر آنها و آلوده سازی بیشتر محیط زیست گردیده است. علاوه بر اتلاف این منابع ملی، مردم در فعالیتهای اجتماعی- اقتصادی وقت خود و دیگران را به میزان قابل ملاحظه ای تلف می کنند. لازم است جامعه به میزان این اتلاف واقف شده و راههای کاهش آنها را فرا گیرد. این آگاه سازی و آموزش باید در تمام مقاطع تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان و از طریق برنامه های جالب تلویزیونی انجام گردد تا به این ترتیب فرهنگ صرف جوئی و کاهش اتلاف در منابع ملی (از جمله وقت) در جامعه گسترش یابد و صرفه جوئی به عنوان یک ارزش، و اتلاف و اسراف به عنوان رذائل اخلاقی معرفی شوند.

  پیشنهاد می نماید دولت کلیه یارانه هائی را که برای آب، انواع حاملهای انرژی، دارو و نان می پردازد حذف و معادل آنرا بطور مساوی به مردم بپردازد. در حالی که این پرداخت ها برای خانواده های ثروتمند قسمت ناچیزی از درآمد آنها را تشکیل می دهد ولی برای خانواده های  کم درآمد و مستمند این پرداخت ها می تواند رقم قابل ملاحظه ای از درآمد آنها را تشکیل دهد و رفاه آنانرا بهبود بخشد. به این ترتیب دولت عملاً برای صرفه جوئی و تلف نکردن منابع ملی به مردم کمک می کند و نه برای مصرف و اتلاف آنها. برای کاهش اتلاف وقت، آب، انرژی و مواد مصرفی در صنایع و سازمانهای دولتی پیشـنهاد می نماید که در هر سازمان دولتی و یا واحد صنعـتی مدیریـتی    به نام مدیریت صرفه جوئی تاسیس گردد و هر ساله از افراد و یا مدیریتهائی که موفق به کاهش قابل ملاحظة اتلافات شده اند تجلیل شود. پیشهاد می نماید تعطیلات رسمی کشور به 12 روز در سال کاهش یابد.

واژه های کلیدی: حذف یارانه ها، مدیریت صرفه جوئی، فرهنگسازی، کاهش روزهای تعطیل

 

مقدمه

 در چند دهه گذشته، بویژه از سالهائی که قیمت نفت و درآمد کشور از آن به یکباره افزایش یافت   و دولت شروع به پرداخت یارانه در مصرف آب، انرژی، دارو، نان وسایر مواد غذائی نمود، میزان اتلاف این منابع در کشور افزایش یافت. این اتلاف به حدی است که مصرف سرانه کلیه منابع یاد شده در کشور چند برابر متوسط یا استانداردهای جهانی است.

 همراه با اتلاف این منابع باید اتلاف وقت را به عنوان یک منبع ملی دیگر ذکر نمود. این اتلاف وقت در کشور به حدی است که اگر مثلاً برای انجام کاری در کشورهای پیشرفته صنعتی نظیر آلمان، امریکا و ژاپن زمان t لازم باشد انجام همان کار در ایران معادل   t 5 تا t   10 وقت لازم دارد. اثرات جانبی این صرف وقت زیاد برای انجام کارها خستگی و افسردگی مردم و بی اعتمادی آنان به دستگاهها و سازمان های دولتی و شکایت مداوم مردم بوده است. در محافل دوستانه و یا خانوادگی شکایت از اوضاع به عنوان مهمترین موضوع مورد بحث مردم در آمده و به اصطلاح ُنقل مجلس را تشکیل می دهد.

  اتلاف منابع ملی و شکایت مدام مردم از اوضاع و عدم سپاسگزاری آنان از نعمت هائی که خداوند در اختیار آنان گذاشته باعث کاهش همکاری نظام آفرینش و یا کاهش لطف و رحمت خداوندی شده و به اصطلاح «برکت» را در امور کاهش داده است.

 اثرات دیگر اتلاف وقت ها و اسراف و اتلاف در منابع طبیعی آلودگی بیش از حد محیط زیست در کشور است. این آلودگی ها باعث کاهش کارآئی و بهره وری در نیروی کار، انواع بیماری ها و مرگ و میرهای زود رس شده است.

 لازم است روند زندگی امروزی در کشور تغییر یابد و اتلاف منابع ملی نظیر وقت، آب، انرژی، دارو، نان و سایر مواد غذائی به حداقل ممکن خود برسد. با کاهش این اتلاف می توان انتظار داشت کـه نظام آفرینش همکاری و مشـارکت خود را در امور افزایش دهد و خداوند «برکت» بیشـتری به فعالیتها ببخشد. برای ملاحظه اینکه چگونه نظام آفرینش در فعالیتهای ما همکاری و مشارکت می نماید می توانیم مثال های زیر را در زمینه کشاورزی و مسافرت هوائی در نظر بگیریم: ] 1   [

1-1 كشاورزي. كشاورزي كه مثلاً مي خواهد سيب توليد كند از تمام دانش خود و امكاناتي كه در اختيار دارد استفاده مي كند. او نهال سيب را مي كارد و منتظر مي ماند. پيش از بارور شدن درخت بجز آبياري (اگر باران كافي نبارد)، مبارزه با آفات و علفهاي هرز و ساير عواملي كه باعث افت محصول مي شود كار ديگري ندارد. اساسي ترين عوامل رشد و توليد ميوه را نظام خلقت به طور رايگان در اختيار كشاورز مي گذارد. اين عوامل عبارتند از: آب، نور خورشيد، دي اكسيد كربن، مواد غذايي خاك، گرده- افـشاني به وسيلة باد و حـشرات، و تمام استعداد هايي كه به طرز حيرت آوري در نهال سيب به وديعه گذاشته شـده تا رشـد كـرده و سيـب بدهد.

 عوامل محيطي رشد براي تمام گياهان يكـسان است و اينجا اشتباهي رخ نمي دهد و نهال سيب رشد كرده و سيب مي دهد نه ميوه ديگر. قطعاً بين اين كشاورز و جهان یک مشاركت وجود دارد. اگر قرار باشد براي طرفين اين مشاركت سهمي قائل شویم، به ازاء هـر واحد كار كـشاورز باید يك ميليون واحد براي كار و كمك جهان در نظر بگيریم. دنيا سـخي، بخـشنده و بزرگوار است و اين سخاوتمندي و بزرگواري فقط به كشاورزي محدود نمي شود. يعني براي هر واحد كاري كه كسي انجام مي دهد، جهان يك ميليون واحد كار انجام مي دهد تا فعاليتهاي او به ثمر بنشينند. اين فعاليتها مشاركتي است بين انسان و جهان به نسبت يك به يك ميليون.

 قابل ذكر است اگر كشاورز تصميم بگيرد سهم خود را دريغ كند يعني مثلاً در خانه بماند و كاري انجام ندهد، جهان خلقت نيز سهـم خود را دريغ خواهد كرد. پس اين مشاركتي است بين انسان و طبيعت به شرط اينكه انسان سهمش را اول پرداخت كند.

 نشانة ديگر بخشندگي جهان اين است كه از مشاركتش با انسان سهمی نمي خواهد و اين ماهيت طبيعت است: بخشندگي بي قيد و شرط. آيا كشاورز نبايد بهرة اين مشاركت را با شريكش تقسيم و دين خود را ادا كند؟ البته شريك بزرگتر چيزي از شريك كوچك خود نمي خواهد ولي شريك كوچكتر بايد وظيفه اش را انجام دهد، آنچه را که نظام آفرینش در اختیارش گذاشته و ما آنها را منابع طبیعی می نامیم تلف نکند، و حداقل بخشي از سهم شريكش مثلاً 10% عایدی خالص را به نيازمندان، بدون توجه به محل زندگي، رنگ پوست، اعتقادات، زبان و ساير خصوصيات آنان بپردازد. شگفت آنكه وقتي كشاورز قدر منابع ملی را دانست و آنها را تلف نکرد و سهم شريكش را به نيازمندان پرداخت، جهان از سر سخاوت و بزرگمنشي اش، به او بيشتر عطا خواهد كرد: به صورت بركت در كار و از آن مهمتر به صورت آرامش خاطر و شادي و خوشحالي برای کشاورز و خانواده اش. چه معاملة حيرت آوري!

 نشانه ديگر سخاوت عالم اين است كه علي رغم همة سوء استفاده ها و تمام صدمات و خساراتي كه انسان به دليل جهل و نا آگاهيش به محيط زيست وارد كرده است، جهان اين بدرفتاريها را به مقدار زیاد تحمل کرده و كماكان همچون مادري مهربان نيازهاي فرزندش را بي قيد و شرط تأمين مي كند.

2-1 سفر هوائي . شواهد بسياري وجود دارند كه نشانگر سخاوت و بخشندگي جهان خلقتند.  می توانیم سفر هوائي را مثال بزنیم:

 شما تصميم مي گيريد با هواپيما مثلاً از تهران به شيراز مسافرت كنيد. تلفني با آژانس مسافرتي تماس مي گيريد، از ساعتهاي پرواز آگاه مي شويد و مي خواهيد كه براي رفت و برگشت در روز و ساعت مورد نظرتان جا نگهدارند. كارمند آژانس با كامپيوتر اين كار را انجام مي دهد. سپس به آژانس مراجعه و بليت خود را دريافت مي كنيد. در موعد مقرر با اتومبيل يا اتوبوس به فرودگاه رفته و پس از گذراندن تشريفات پرواز سـوار هواپيـما مي شويد و به شيراز مي رسيد. پرواز حدود يك ساعت طول مي كشد. كل وقتي كه براي اين سفر صرف كرده ايد فقط چند ساعت است. اگر صد سال پيش سوار بر اسب و قاطر چنين سفري مي كرديد حدود 20 روز زمان مي برد. سفر مشقت بار 20 روزة صد سال پيش به سفر بسيار راحت و چند ساعتة امروز تبديل شده است. به تمام مراحل چنين سفري و آنچه كه آن را ساده و دلپذير کرده است بينديشيد. در بارة طراحي و ساخت كليه امكاناتي كه در اين سفر استفاده كرده ايد،  نظير: هواپيما، ارتباط راديويي بين خلبان و برج مـراقبت، تلفـن و كامپيوتر براي نگاهداري جا، اتومبيل و جادة آسـفالته  براي رفتن به فرودگاه و … فكر كنيد. در اين سفر شما از تمام دانشي كه انسان طي دو ميليون سال زندگي خود در روی زمین اندوخته است استفاده  كرده ايد. به انسان اين توانايي عطا شده كه قوانين نـظام خلقت را بشناسد و با اسـتفاده از آنـها و مواد موجود در طبيعـت، امـكانات مذكور را طراحي كند و بسازد. ايـن نكات نشانه هاي سخاوت، لطف و مرحمت خداوندي است كه خالق ما و تمام موجودات، جهان و نظام خلقت است. همة آنچه كه ما امروزه از آنها برخورداريم و لذت مي بريم نشانه ها و آياتي است از بزرگواري و بخشندگي خدا و طبيعت  بسيار زيباي او.

  با تلف نکردن منابع ملی یی که در اختیار داریم و سپاسگزاری از خداوند برای تمام نعماتش، سخاوت و بخشندگی او را به خود و خانواده و جامعه مان افزایش می دهیم و آرامش خاطر یا شادی بیشتری کسب می کنیم.

 

حذف یارانه ها برای کاهش اتلاف منابع ملی

 پرداخت یارانه های مختلف در حالی که به خانواده های کم درآمد جامعه تا اندازه ای کمک می کند ولی عملاً باعث تلف شدن منابع ملی شده است. مثلاً پرداخت یارانه برای حامل های مختلف انرژی بیشتر به سود خانواده های ثروتمند جامعه بوده که از تعداد خودروهای بیشتر و مسکن بزرگتر و غیره و مصرف انرژی بیشتر در آنها بهره مند هستند. عملاً دولت برای مصرف بیشتر انرژی (و سایر منابع) یارانه می پردازد. پرداخت یارانه انرژی معادل حدود 150000 ریال برای هر نفر در ماه  می باشد. خانوادهای ثروتمند از این یارانه استفاده کرده و سود می برند در حالی که خانواده های  کم در آمد جامعه از آن بی بهره هستند.

 پیشنهاد می نماید که انواع یارانه ها کاملاً حذف گردند و معادل آن بطور مساوی بصورت بن هائی هر سه ماه یکبار به مردم پرداخت گردد. دریافت حدود 1 میلیون ریال (بابت تمام یارانه ها) در ماه توسط یک خانواده 5 - نفره ثروتمند تاثیر زیادی بر درآمد این خانواده نخواهد داشت ولی برای یک خانواده 5- نفره کم درآمد دریافت این مبلغ در ماه می تواند اثر زیادی در رفاه و آسایش آن خانواده داشته باشد. اجرای این پیشنهاد باعث می شود که خانواده های متمکن مبلغ بیشتری را برای مصرف انرژی، آب، نان و غیره بپردازند و از این نظر هزینه زندگی آنان قدری افزایش یابد. خانواده های کم در آمد نیز اندکی بیشتر صرف پرداخت بهای آب، انرژی، دارو و نان و غیره خواهند نمود ولی در عوض مبلغ بیشتری در هر ماه دریافت خواهند کرد که نه تنها افزایش هزینه ها را خواهد پوشاند بلکه بطور خالص مبلغی نیز عاید آنها خواهد نمود.

 

ایجاد مدیریت های صرفه جوئی در صنایع و سازمان های دولتی

 به منظور کاهش اتلاف وقت، آب، انرژی و مواد مصرفی در کشاورزی، صنعت، خدمات و واحدها و سازمانهای دولتی، پیشنهاد می نماید در هر واحد و یا سازمان مدیریتی برای صرفه جوئی در این منابع ایجاد گردد. این مدیریت موظف خواهد بود تا نسبت به مصرف آب، انرژی و مواد در هر واحد تولیدی و یا خدماتی ممیزی دقیقی را برقرار نموده و روشهای علمی صرفه جوئی در آنها و کاهش اتلاف آنها را شناسائی و اجرا نماید. به علاوه، این مدیریت وظیفه دار خواهد بود که صرف وقت افراد و ماشین آلات را برای انجام کارهای محوله مورد بررسی قرار داده و روشهای علمی کاهش صرف وقت را شناسائی و اجرا نماید. لازم است صنایع و سازمانهای دولتی از کارکنانی که در کاهش اتلاف وقت، آب، انرژی و مواد مصرفی بیشترین و موثرترین کوشش را مبذول داشته اند در واحد های خود و در سطح ملی به نحو شایسته ای تجلیل به عمل آورند و صرفه جوئی را به عنوان یک اقدام پسندیده و یک ارزش معرفی نمایند.

 

کاهش روزهای تعطیل رسمی در کشور

  پیشنهاد می نماید ایام تعطیل رسمی به مناسبت اعیاد و سوگواری ها از 24 روز در سال به 12 روز کاهش یابد، در حالی که مردم مراسم مربوطه را به نحو شایسته تر از گذشته برگزار می نمایند.

 

فرهنگسازی برای صرفه جوئی و کاهش اتلافات

 بین راههای مختلفی که برای کاهش اتلافات و صرفه جوئی در وقت، آب، انرژی، دارو، نان و سایر مواد غذائی پیشنهاد شده اند‌، فرهنگسازی مهمترین و موثرترین آنهاست. باید مردم بپذیرند که اتلاف این منابع ملی یک گناه بوده و خداوند ما را از ارتکاب این گناه برحذر داشته است   (ِانّ المبذرین کانوا اخوان الشیاطین و کان الشیطان لربه کفورا1) و مردم بپذیرند که استفاده از هر چیزی به اندازه نیاز و تلف نکردن آن روشی برای سپاسگزاری است و سپاسگزاری یکی از راههای کسب شادی است.

 لازم است برای مردم تبیین گردد که هدف آفرینش تقرب به خدا و بالا بردن معرفت و آگاهی از وجود خدا در هر کس و هر چیز بوده و هر چه انسان به خدا نزدیک تر باشد و یا معرفت و آگاهیش بیشتر باشد او شادتر است. می توان رابطة زیر را بین آگاهی و شادی در نظر گرفت: ] 1 و 2 [

 (1)          H = h + cA

 

که H معرف شادی، A معرف آگاهی، c یک ضریب و h معرف شادی های کوچکی است که مثلاً در اثر احساس پیشرفت کردن انسان به دست می آورد.

 می توانیم به سمت راست معادله (1) نگاه کرده و بگوئیم که ما برای بالا بردن آگاهی خود خلق شده ایم و یا به سمت چپ معادله نگاه کرده و بگوئیم که ما برای شاد زیستن روی زمین هستیم و این حق ماست که شاد باشیم . لازم است توجه داشته باشیم که خداوندی که هدف زندگی را تقرب به خود و یا شاد زیستن قرار داده، راهها و روشهائی را نیز برای کسب این شادی و یا از بین بردن و کاهش ناشادی نیز بیان داشته است. سپاسگزاری نمودن از خداوند به خاطر کلیه نعماتش به ما (از جمله وقتی که در طول عمر در اختیار داریم و می توانیم از آن برای تامین نیازهای خود و محبت ورزیدن و خدمت کردن به دیگران از آن استفاده کنیم‌) به ما شادی می بخشد. و زیاده روی در مصرف آنچه که نیاز داریم و تلف نمودن منابعی چون وقت، آب، انرژی، نان و غیره یک رذیلة اخلاقی بوده و برخورداری از آن از شادی ما می کاهد.

 لازم است مطالب فوق را به نحو جالب و پذیرفتنی یی در کتب درسی دانش آموزان وارد نمود و با تهیه برنامه های تلویزیونی، صرفه جوئی را به عنوان یک ارزش و ولخرجی و اتلاف منابع ملی را یک رذیلة اخلاقی معرفی کرده، آنرا نکوهش نمود. در این برنامه ها باید تبیین گردد که با تلف کردن این منابع ملی ما محیط زیست را آلوده می کنیم، سلامتی خود را به خطر می اندازیم، آسایش خود را مختل و حقوق آیندگان را در استفاده از این منابع و محیط زیست سالم ضایع می کنیم و علاوه بر این ها لطف و رحمت خداوند را به خود و کشورمان کاهش می دهیم.

با اين همه صرفه جويي علاوه بر اينكه در حوزه اقتصاد شخصي معنا و مفهوم مي يابد در حوزه اقتصاد عمومي نيز معنا دارد. امام خميني (ره) بر اين اساس است كه مصرف زياد و بيش از نياز در آب و برق را نه تنها نادرست و حرام مي داند بلكه آن را ضمان آور دانسته و شخص را نسبت به جامعه مديون مي شمارد.
قرآن نيز به اين مساله از ابعاد مختلف پرداخته است؛ زيرا قرآن كتاب هدايت و راهنمايي آدمي به سوي كمال است و به مساله اقتصادي كه ارتباط تنگاتنگي با مساله آسايش و آرامش دارد، توجه داشته و براي اين كه انسان در مسير كمالي حركت كند به مساله اقتصاد و روش هاي مناسب و درست كسب درآمد و هزينه هاي آن نيز پرداخته است. بازخواني نگرش و تحليل قرآن مي تواند در اين زمينه براي دست يابي به شيوه هاي درست كمك كند. نوشتار حاضر تلاشي است تا اين مساله را از ديدگاه قرآن واكاوي نمايد.
مفهوم صرفه جويي
واژه عربي صرف كه به معناي تغيير و تحويل آمده است در علوم مختلف معاني و مفاهيم گوناگوني را بيان مي كند. به عنوان نمونه در علم صرف و نحو به معناي ساختن صيغه هاي مختلف از يك اصل مي باشد كه در ادبيات عربي معروف و مشهور است.
در علوم قرآني صرفه به معناي بازداشتن شخص از آوردن آيه و يا سوره اي است كه در مقام تحدي انجام مي گيرد. در اين كه اين نظريه درست و يا نادرست است سخني نيست بلكه تنها بيان اين كه صرفه به معناي بازداشتن شخص به شكل تكويني از آوردن سوره و يا آيه نيز به كار رفته است.
در علم اقتصاد چون سخن از توليد و توزيع و مصرف است واژه صرفه جويي به معناي مصرف درست و مناسب چيزي است كه در اختيار شخص قرار دارد و در ازاي آن كار و يا هزينه اي پرداخت شده است. بنابراين صرفه جويي در ارتباط با مصرف چيزي است كه داراي ماليت مي باشد و انسان در قبال آن كار و يا هزينه اي پرداخته و يا مي پردازد.
صرفه جويي، كم مصرف كردن نيست
عده اي صرفه جويي را به معناي كم مصرف كردن معنا كرده اند ولي به نظر مي رسد اين معنا نمي تواند اقتصادي باشد؛ زيرا هدف از توليد يك شي اقتصادي، مصرف آن است و مصرف چيزي زماني به وقوع مي پيوندد كه آدمي به آن نياز داشته باشد و با مصرف آن چيز نيازي از نيازهاي وي برآورده مي شود. بنابراين شخص لازم است تا در حد نياز و برآورد آن، چيزي را مصرف نمايد و كم مصرف كردن نمي تواند نياز وي را برآورده سازد، مگر آن كه در مساله نياز به نيازهاي اساسي و نيازهاي غير اساسي و يا نيازهاي لازم و غير لازم توجه داده شود. در اين صورت مي توان گفت كه مصرف چيزي مي بايست در حد برآورد نيازهاي اساسي و لازم باشد.
ولي مشكلي كه در اين جا خود را نشان مي دهد آن است كه همان گونه كه نيازهاي آدمي به دو دسته نيازهاي اساسي و لازم و غير اساسي و غير لازم دسته بندي مي شود و به شكلي اولويت خود را تحميل مي كند، در حوزه چيزهايي كه به عنوان مواد مصرفي مورد توجه قرار مي گيرد نيز اولويت بندي صادق است. به اين معنا كه هرچه نياز شخص و يا جامعه به چيزي اساسي و ضروري و لازم باشد آن چيز به شكل امري با ماليت بيش تر و اساسي تر مطرح مي شود. از اين رو ارزش نيازي انسان به چيز اقتصادي، آن چيز را ارزشمندتر مي سازد چنان كه كم اهميتي آن نيز آن را در درجه دوم اهميت قرار مي دهد.

وسواسي بودن از بيماريهاي رواني است كه اضافه بر هدر دادن عمر و فرسودن اعصاب و قواي روحي و جسمى، از موجبات و ريشه هاي اسراف محسوب مي شود.

به عنوان نمونه، ممكن است كسي در موضوع ضيافت و پذيرايي از ميهمان، دچار وسواس باشد كه با وجود تهيّه غذايي مناسب براي ميهمان، باز هم مرتّب از اين كه نكند به طور شايسته از او پذيرايي به عمل نياورده باشد، دچار ناراحتي شود و به دنبال آن در جهت فراهم كردن سفره اي پر خرج و سنگين، به ورطه اسراف و تبذير درافتد.

و نيز كسي كه در نوع پوشش، از كفش و لباس و يا وسايل و لوازم منزل دچار وسواس است، همواره در انديشه تعويض و تبديل به احسن به سر مي برد و با مشكل، از داشتن نوع معيّني از لباس و يا وسيله زندگي راضي مي شود و هميشه فكر مي كند، آنچه دارد در خور او نيست و با شأن او مناسبتي ندارد.اين گونه افراد، وقتي براي خريد هم به بازار مي روند، تا جان خود و همراهانشان را به لب نرسانند، به چيزي براي خريداري رضايت نمي دهند و مجبورند اوقاتي از عمر گرانبهاي خود را در پاساژها و مغازه ها و در حال خريد به سر ببرند و ناگفته پيداست كه در اين ميان چه بلايي بر سر اموال و سرمايه زندگي خويش وارد مي آورند.

همين طور شخصي كه دروضو يا غسل گرفتار وسواس است، خيال مي كند با اين عمل وضو و غسلش بهتر و كامل تر انجام مي گيرد و چه بسا اعمال ديگران را نيز باطل فرض مي كند؛ ولي توجه ندارد كه خود اين عمل، مخالف سيره رسول اكرم ْ است؛ زيرا بر طبق روايات معتبر، آن حضرت براي تمام اعمال وضو، تنها سه مشت آب به مصرف مي رسانيد.(10) و نيز مفاد روايات درباره غسل، حاكي است كه صرف رسيدن آب و جريان آن بر پوست بدن كفايت مي كند.(11) ولذا آنچه را وسواسي اعمال مي كند، چيزي جز اسراف و تبذير نخواهد بود و در حديثي حضرت امام صادق ژ مي فرمايند:.

خداوند فرشته اي دارد، كه اسراف در وضو را مانند دشمني با خدا ثبت مي نمايد.(12).

و همچنين ممكن است، بعضي در مورد نظافت شخصي دچار اين عذاب روحي باشند و در حال استحمام و يا شستن لباس ها و ظروف غذا و مانند آن، گرفتار حالت وسواس باشند و بدين وسيله، اين نعمت عظيم خداوندي و مايه حيات را به نابودي بكشانند.

بنابراين، اسراف و تبذير به خصوص در مصرف آب، كه امروزه صرف جويي كامل در آن، از ضرورتهاي حيات انساني است، از ثمره هاي تلخ وسواس و از نتيجه هاي ناگوار آن به شمار مي آيد.

 

زمان هاي قديم البته نه چندان دور،حدود بيست سي سال گذشته رسم و رسومات جشن عروسي و ازدواج با کمترين هزينه و به دور از چشم و هم چشمي هاي آشنا و فاميل برگزار مي شد اما امروزه برپايي مراسم جشن عروسي و فراهم کردن امکانات اوليه ازدواج به دغدغه اصلي جوانان و خانواده هاي آنان تبديل شده است.



جدل براي خريد حلقه تا جشن در بهترين تالار عروسي

از خريد حلقه تا آيينه و شمعدان و لباس عروس و داماد تا تالار عروسي بحث و جدل بين زوجين و خانواده هاي آنان تا حدي است که به گفته کارشناسان امور خانواده اين مسائل در بين زوجين در دوران نامزدي به جدايي منجر مي شود.

گاهي مواقع زوجين به حدي مسائل مادي و هزينه هاي مراسم عروسي برايشان مهم مي شود که يادشان مي رود براي چه هدفي تصميم به زندگي مشترک گرفتند.

نه تنها معيارهاي ازدواج در حال حاضر تغيير کرده اند بلکه اين تغييرات تمام آيين ها و سنت آغاز يک زندگي مشترک را در برگفته است تا حدي که معيار يک مراسم ساده شب عروسي به مجلل ترين جشن با هزينه هاي ميلياردي تبديل شده است.



تضمين کننده ازدواج پايدار چيست؟

هر بنايي با پي ريزي محکم آن دوام خواهد داشت و بناي ازدواج با تغيير در الگوهاي مصرف به خصوص در دوران نامزدي و خريد عروسي و فرهنگ درست خريد کردن در بين زوج ها دوام زندگي مشترک را مستحکم تر و تضميني براي روزهاي سخت خواهد بود.

مهيا کردن شرايط ازدواج و مراسم عروسي بايد با تغيير فرهنگ غلطي که در دو سه سال گذشته در بين زوجين و خانواده ها با چشم و هم چشمي رواج يافته به فرهنگ صحيح و بر اساس اصلاح الگوي مصرف تبديل شود تا مشكلات اقتصادي ،بالابودن هزينه تهيه جهيزيه، ميزان مهريه ، اجاره و خريد خانه، بالابودن هزينه مراسم عروسي موانع سد راه ازدواج جوانان نشود.

درست است که براي تأمين اکثر نيازهاي بشريت، پول مهم است، اما همه آن نيست . حتي اين که پول فراوان، ممکن است سودي نداشته باشد که هيچ ، بلکه درد سر آفرين نيز شود .

 

" نحوه شناخت منابع از نظر نوآوری نظام یافته TRIZ
و استفاده موثر از آنها برای اصلاح الگوی مصرف و حل مشکلات پیچیده نظیر بحران مالی در جهان "

از نظر

TRIZ همیشه منابع ناشناخته ی زیادی دردرون سیستم و یا سازمان ما وهمینطور اطراف آن وجود دارد که معمولا از آن غافلیم .
بطور مثال قرنها بشر نظاره گر خورشید بوده ولی هیچوقت این فکر را نمی کرد که از خورشید هم می توان بعنوان یک منبع انرژی برای تولید الکتریسته استفاده کرد.

بسیاری از منابع ما اینطوری هستند و

TRIZ به همه ی منابع توجه ویژه ای دارد ، حتی آن چیزهایی که به طور سنتی به آنها منابع منفی یا ضایعات می گوئیم.
یکی از اصول چهل گانه و خلاقانه

TRIZ یعنی اصل 22- اصل " تبدیل ضرر به سود " است یا به اصطلاح خودمان تبدیل غوره به حلوا یعنی تبدیل منابع منفی به منابع مثبت .
لذا در

TRIZما هیچ نوع منبع منفی نداریم و همه ی منابع از نظر TRIZ مثبت هستند و منفی بودن آنها فقط دلیلی بر عدم شناخت و جهل ما از آنهاست.
در گذشته سازمانها از شکایات مشتریانشان گله مند بودند و بدنبال یک راه حلی می گشتند یک جوری با آنها بعنوان مزاحمت مقابله کنند اما امروزه نه تنها با این نوع شکایات برخورد نمی کنند بلکه از آنها بعنوان یک منبع اطلاعاتی موثر استفاده می کنند و به مشتریانی که انتقاد سازنده و موثری داشته باشند جایزه هم می دهند تا بتوانند در بازارهای رقابت جهانی محصول و یا خدمات خودشان را بهبود بدهند و اشکالات آن را برطرف کنند. پس مشاهده می کنیم که چگونه از یک ضرر می توان سود کرد.

از نظر

TRIZ منابع به دو دسته کلی تقسیم می شوند :
1 : منابع فیزیکی : نظیر مواد ، انرژی و اثرات محیط ، اطلاعات، زمان و فضا و عملکرد سیستم ها .

2: منابع انسانی : نظیر مهارتها ، دانش ، تجربیات ، رفتار ، احساسات و ادراکات

این بحث را اگر بخواهیم با بحث مهار بحران اقتصادی که در جهان اخیراً بوجود آمده مرتبط کنیم راه حل

TRIZ استفاده از حداکثر و موثر از منابع است که باید پیرامون این موضوع در جستجوی منابع خودمان باشیم و بتوانیم در حفظ و بهره برداری موثر از آنها تلاش کنیم
باید ببینیم چه منابعی از نظر اقتصادی و منابع مالی در کشور ما مهم هستند ، که کمتر به آنها توجه داشته ایم و اکنون برای نجات از بحران می توانیم از آنها استفاده کنیم

1: صادرات غیر نفتی – به عنوان یک منبع بسیار موثر برای جبران کاهش صادرات نفتی و حفظ سرمایه های نفتی و همچنین ارز آوری مهم هستند .

2: حفظ سپرده های ارزی و گسترش آنهاست – که نیازمند سیاست گذاری و توجه بیشتری می باشد که از جمله راه کارهای آن اعطای سود بانکی بیشتر به سپرده های بانکی است .

3: مواظبت از منابع ارزی – که یکی از راه کارهای موثر آن جلوگیری از واردات کالاهای غیر ضروری و لوکس است

4

: حفظ منابع ملی و ذخایر کشور در شرایط بحران
5: برقراری توازن بین دخل و خرج خزانه کشور توسط دولت.

6: جذب سرمایه های خارجی در شرایط بحران که ما می توانیم از این فرصت استفاده مناسبی ببریم

7: جذب توریست بعنوان یک منبع درآمدی بطور موثرتر پیگیری شود

8: یکی از منابعی که بعنوان منابع اشتغال است – حفظ منابع ایرانیان در خارج کشور است که اقداماتی انجام دهیم که ایرانیان عزیز در خارج از کشور از این بحران کمترین آسیب را ببینند

بطور کلی استفاده موثر از کلیه منابع ملموس و غیر ملموس و شناسایی این منابع بطور جامع و کامل توسط متخصصین و صاحب نظران ما یک راه کار خلاقانه برای عبور و گذر از بحران اقتصادی می باشد و انشااله با سیاستگذاری های خردمندانه با تکیه بر تجربیات و دانش عمومی کشورمان هر چه زودترنه تنها از این بحران عبور کنیم بلکه از این بحران به عنوان یک فرصت برای رشد اقتصادی پایدار بهره مند شویم .

استفاده از منابع زمانی در ژاپن برای مهار بحران مالی:

از سوی دولت ژاپن هر گونه خرید و فروش سهام در

کوتاه مدت ممنوع شد. برای جلوگیری کاهش ناگهانی ارزش سهام دولت ژاپن فقط بر خرید و فروش سهام بطور بلند مدت اجازه داد و هرگونه خرید و فروش زود هنگام که باعث رکود ارزش سهام در بازار می شود بشدت برخورد می شود. این امر باعث رشد ارزش سهام در شرایط بحران شد.
( این یک مثال برای استفاده از

منابع زمانی برای مهار بحران است)
البته از نظر

TRIZ
شاید ما هنوز از این منابع انسانی بخاطر ناملموس بودن آنها مانند خورشید نتوانسته ایم بهره لازم و کافی را ببریم.

تفکر کردن در مورد منابع (

Resource thinking
)

تفکر کردن در مورد منابع یک مفهوم بسیار قوی در

TRIZ
است، در نظر گرفتن همه چیز در اطراف خود بعنوان منابعی که به آسانی بدون صرف هزینه ( یا با هزینه کم) در دسترس هستند و برای حل یک مشکل یا خلق محصولات یا خدمات جدید، از آنها بتوان استفاده نمود.

-

منابع شامل زمان، فضا، سیستم های دم دست (محصولات/خدمات)، مردم، و حتی احساسات مردم.
-

منابع می تواند در قلمرو شما و یا فوق سیستم های(super-system
) اطراف شما باشند.

-

حتی چیزهای بد در سیستم شما می تواند منابع قوی برای شما باشند.
مثال: آیا افرادی را می شناسید که بیشتر وقتشان را در خانه صرف می کنند؟ آیا می توانید محصول یا خدماتی در وسع آنها تهیه کنید که بتوانند از وقتشان مفیدتر استفاده نمایند؟

منابع از نظر

TRIZ
منابع ماده (شئ) –

Substance resources
ضایعات -

Wastes
مواد خام و محصولات –

Raw materials and products
عناصر سیستم –

System elements
مواد ارزان قیمت –

Inexpensive substance
جریان مواد-

Substance flow
خواص مواد-

Substance properties
منابع اثر –

Field resources
انرژی موجود در سیستم-

Energy in the system
انرژی های محیط-

Energy from the environment
سطوح امکان پذیر مبتنی بر انرژی-

Build upon possible energy platforms
تبدیل ضایعات سیستم به انرژی سیستم –

System waste becomes system energy
منابع فضا

-
Space resources

فضای خالی-

Empty space
بعدی دیگر-

Another dimention
نظم دهی عمودی –

Vertical arrangement
تودرتو بودن -

Nesting
منابع زمان –

Time resources
کار پیشین –

Pre–work
زمان بندی -

Scheduling
عملیات موازی –

Parallel Operations
کار پسین –

Post-work
منابع اطلاعات-

Information resources
به دست آمده از شئ –

Sent by substance
خواص ذاتی و طبیعی –

Inherent properties
اطلاعات در جریان –

Moving information
اطلاعات گذرا –

Transient Information
تغییر در اطلاعات مربوط به حالت –

Change of state information
منابع کارکردی –

Functional resources
فضای منبع در کارکرد اولیه –

Resource space within primary function
استفاده از اثرات زیان بار –

Using harmful effects
استفاده از کارکردهای ایجاد شده ی ثانویه –

Using secondary generated function

مسرف چون با سوء اختیار خود گرفتار این بیمارى شده و به تنگدستى افتاده است، اگر از خدا بخواهد تا از مخمصه فقر نجاتش دهد، دعایش مستجاب نخواهد شد. امام صادق علیه السلام یکى از چهار نفرى را که دعایشان مستجاب نمى شود، فردى مى داند که ثروتش را ضایع کرده، آنگاه از خدا مى خواهد تا به او روزى دهد. خداوند درجواب مى فرماید: آیا تو را به میانه روى و اصلاح در امور زندگى امر نکردم



رابطه اسراف و دورى از خدا

از آنجا که هر بعد روحى انسان در بعد دیگر موثر است، بالطبع انحراف و کژى در یک بعد به انحراف در سایر ابعاد منجر مى شود. اسراف و تجاوز از حد در امور مادى و معنوى ـ همچون معصیت با چشم، گوش، زبان و ... ـ موجب کمرنگ شدن احکام الهى در مقابل آدمى و در نتیجه تکذیب حق مى شود، اینجاست که آدمى به تدریج از خداوند دور شده و از نعمت هدایت الهى محروم مى شود و این، یک سنت قطعى و لایتغیر الهى است که هدایت معنوى در پرتو عمل به دستورات خدا و پرهیز از گناه و محرمات به دست مى آید. در غیر این صورت، فراموشى یاد خداوند توسعه مى یابد و بتدریج زندگى فردى و اجتماعى مردم دچار سردرگمى و بى هدفى مى شود; اعتمادها به یکدیگر کم مى شود; روحیه ی ایثار و فداکارى و کارگشایى، از جامعه رخت بر مى بندد; عاطفه و ترحم کاهش مى یابد; مردم در کارهاى خلاف شرع بر یکدیگر سبقت گرفته و از انجام اعـمـال و افـعـال خـیـر و پسندیده دریغ مى ورزند. اسراف نیز عاملى براى دور شدن دلها، زیاد شدن فاصله طبقاتى، بى تفاوت شدن و دهها عارضه دیگر روحى ـ اجتماعى است که جامعه را از درون مى پوساند.

 

سعادت همه جانبه نظام جمهوري اسلامي ايران در لقاي اصلاح الگوي مصرف است . به گزارش خبرنگار ايرنا، آيت الله"عباسعلي سليماني"روز يکشنبه در همايش اصلاح الگوي مصرف و بهينه سازي آن در صنايع و سازمان هاي استان افزود: بايد در کارهاي روزمره اعتدال داشته باشيم و ضايعات زندگي را کاهش دهيم .
وي ادامه داد: هرکس در زندگي اهل اقتصاد(محاسبه) باشد، هرگز فقير نمي شود .
او اظهار داشت: دين مبين اسلام در همه عرصه ها و زمينه هاي مصرفي جامعه نظرهاي کارشناسي و عالمانه ارايه داده است .
امام جمعه زاهدان گفت: آيات فراواني در قرآن کريم براي ساختار اصلاح الگوي مصرف وجود دارد که با استناد به آنها مي توان گام هاي موثري براي توسعه کشور برداشت .
سليماني تاکيد کرد: انسان ها بايد قوام (اعتدال) را در همه زمينه هاي اجتماعي، اقتصادي، صنعت، زندگي، سياست و فرهنگ رعايت کنند .
نماينده مردم سيستان و بلوچستان در مجلس خبرگان رهبري افزود: شيعه و سني، زن و مرد، پير و جوان بايد کلام قرآن کريم را در زمينه اصلاح الگوي مصرف به عنوان عالمانه و صادقانه ترين سخن، ملکه ذهن خود قرار دهند .
نماينده ولي فقيه در سيستان و بلوچستان اظهار اميدواري کرد که برپايي اين گونه همايش ها تعهدي را بين افراد ايجاد کند تا در لقاي آن اصلاح الگوي مصرف را مورد توجه قرار دهند .
آيت الله سليماني اظهار داشت: اصلاح الگوي مصرف تنها يک مساله اقتصادي نيست بلکه تمام ابعاد اجتماعي را هم شامل مي شود .
مديرکل کارو امور اجتماعي سيستان و بلوچستان نيز در اين همايش با اشاره به نامگذاري امسال از سوي مقام معظم رهبري به عنوان سال اصلاح الگوي مصرف گفت: رهبر معظم انقلاب، مسوولان را موظف کردند با بهره گيري از امکانات مادي و معنوي موجود در کشور کارهاي نو، ابتکاري و راه هاي ميانبر را براي تحقق نحوه درست مصرف کردن در بخش هاي مختلف جامعه بکار گيرند .
" محمد عرب کنگان" اظهار داشت: امروزه پديده مصرف گرايي و اسراف در نقطه مقابل مصرف بهينه قرار گرفته است .
او ادامه داد: مصرف گرايي يا به عبارت ساده تر اسراف يکي از بزرگترين آفت ها، آسيب هاي فردي و اجتماعي جامعه و از گناهاني محسوب مي شود که مورد نهي شديد خداوند واقع شده است .
عرب کنگان تاکيد کرد: مصرف گرايي نقش موثري در جلوگيري از رشد و توسعه جامعه و از بين رفتن منابع ملي کشور دارد .
وي با تاکيد بر صرفه جويي، گفت: عالمان دين هرگونه بيهوده گرايي و زياده روي را اسراف مي دانند .
مديرکل کارو امور اجتماعي سيستان و بلوچستان گفت: اکنون در آغاز دهه چهارم انقلاب اسلامي که با شعار پيشرف و عدالت مزين شده، بيش از پيش به اصلاح الگوي مصرف و نوعي ايجاد عدالت در کشور نيازمنديم .
وي تاکيد کرد: اصلاح الگوي مصرف مي تواند نقش اساسي در ايجاد عدالت ميان طبقات جامعه و پيشرفت کشور داشته باشد .
او اظهار داشت: اصلاح الگوي مصرف يعني نهادينه کردن روش هاي صحيح استفاده از منابع طبيعي کشور است .
عرب کنگان اضافه کرد : اصلاح الگوي مصرف با ارتقاي فن آوري، طراحي و ساخت وسايل و تجهيزات مطابق با استانداردهاي جهاني فرصت توزيع مناسب منابع و پيشرفت در بخش هاي کمتر برخوردار جامعه را فراهم مي سازد

بر پایه آنچه درباره ضرورت‌های اصلاح الگوی مصرف تبیین شد، معیارهای الگوی صحیح در مصرف عبارتند از : برنامه‌ریزی، میانه‌روی، رعایت اولویت‌ها، همدردی با توده‌های مردم در تنگناهای اقتصادی، ساده‌زیستی، اجتناب از تفریط، درنظر گرفتن فرهنگ حاكم بر جامعه، هزینه كردن بخشی از درآمد در جهت مصالح جامعه. بنابراین مصرف هرچه به این معیارها نزدیك‌تر باشد، پسندیده‌تر و هرچه دورتر باشد، نكوهیده‌تر و نارواتر. اینك انواع مصرف‌های ناروا و ویژگی‌های آنها را بیان می‌كنیم:

1. اسراف و تبذیر: اسراف در لغت، به معنای تجاوز از مرز اعتدال در هر كار است.3 در قرآن4 و حدیث نیز این واژه در معنای لغوی آن به كار رفته است. در روایتی از امام علی علیه‌السلام آمده است: «كل ما زاد علی الاقتصاد، اسراف: هرچه از میانه‌روی بگذرد، زیاده‌روی است.» همچنین از امام صادق علیه‌السلام روایت شده است: «اعلم ان لكل شیء حدا، فان جاوزه كان سرفا: بدان هر چیزی اندازه‌ای دارد كه اگر از آن بگذرد، زیاده‌روی است.»5
پی‌نوشتها:
1. الگو: شخص یا چیزی كه معیار و نمونه برای دیگران یا دیگر چیزهاست؛ نمونه؛ سرمشق (فرهنگ بزرگ سخن، حسن انوری،‌ج1، ص522)

2. میزان الحكمة، ج8، ص129، ح14328

3. مفردات الفاظ القرآن، راغب، ذیل واژة «سرف»

4. از نگاه قرآن كریم، هر كاری كه خارج از مرز اعتدال انجام شود، اسراف است و انجام دهنده آن مسرف نامیده می‌شود. از این رو، قرآن همان‌طور كه شخص پرخور را مسرف می‌نامد (اعراف/31)، گناهكار را نیز مسرف می‌خواند (زمر/53). همچنین شخص مستبد و مستكبر را هم مسرف می‌داند (یونس/83)؛ زیرا اولی درباره جسم، دومی درباره جان، و سومی درباره جامعه، از مرز اعتدال خارج شده‌اند.

5. نزهة‌الناظر، ص 178، ح 54

همکاري هاي بين سازماني بهترين شيوه براي اصلاح الگوي مصرف در سال جاري است.
همکاري بين سازمانها و استفاده از توانمندي ها و ظرفيت هاي يکديگر موجب مي شود علاوه بر صرفه جويي در تامين هزينه هاي نيروي انساني و خريد تجهيزات، بازده و راندمان سازمانها افزايش يابد.
وي با اشاره به تفاهم نامه منعقد شده بين سازمان متبوعش و موسسه تحقيقات آب وزارت نيرو ابراز اميدواري کرد، اين گونه همکاري ها بتواند فرهنگ همکاري و اصلاح الگوي مصرف در بين ساير ارگانها و نهاد ها را نهادينه سازد.
پيش از اين همکاري هاي اين دو سازمان بصورت سنتي و بر اساس نيازهاي طرف مقابل صورت مي گرفت، اما امسال با عنايت به فرمايش مقام معظم رهبري و نام گذاري سال جاري به نام اصلاح الگوي مصرف، راهبردهاي مشترک دو سازمان را تعيين کرده و بر اساس آن تفاهم نامه اي را در شش ماده به امضا رسانديم.
 

پنجره‌ها از نظر صرفه‌جويي انرژي نقش حساسي دارند، چرا كه حدود 30% از كل تلفات حرارتي ساختمان از پنجره‌ها صورت مي‌گيرد، به همين دليل پنجره‌هايي كه در جاي خوبي نصب نشده‌اند يا خوب محافظت نمي‌شوند، مي‌توانند هزينه سوخت را بسيار بالا ببرند.

اگر تصميم داريد ساخت ساختمان جديدي را شروع كنيد، با يك مشاور آشنا به اصول صرفه‌جويي تماس بگيريد، اما اگر مي‌خواهيد ساختمان موجود خود را بهينه‌سازي كنيد و از هزينه‌هاي خود بكاهيد، اين راهنما مي‌تواند راهنماي خوبي براي شما باشد.



جلوگيري از تلفات حرارتي پنجره‌ها

يك پنجره با شيشه تك جداره تقريباً 10 برابر يك ديوار عايقكاري شده هم اندازه خود تلفات حرارتي دارد. چنين پنجره‌اي سه مشكل عمده ايجاد ميكند:

بالا بودن تلفات حرارت، فراهم نشدن آسايش ساكنين، بخار گرفتن پنجره‌ها.

براي كاستن از مشكلات ناشي از پنجره‌ها، مي‌توان از راههاي مختلف يك لايه هواي ساكن بين محيط داخل و خارج ايجاد كرد، با انجام اين كار تلفات حرارتي پنجره به نصف كاهش مي‌يابد. براي ايجاد اين لايه هوا راه‌هاي مختلفي وجود دارد.





دو جداره كردن

دو جداره كردن شيشه هر پنجره‌اي باعث بالا رفتن كارآيي آن مي‌شود، بويژه پنجره‌هايي كه پرده‌اي روي آنها نصب نشده است.

پنجره دو جداره، داراي دو شيشه مي‌باشد كه بين آنها يك فضاي كاملاً درزبندي شده قرار گرفته است. اين فاصله معمولاً بين 6 تا 20 ميليمتر است.

اگر اينفاصله هوايي 15 ميليمتر انتخاب شود، بهترين كارآيي بدست مي‌آيد. دو جداره كردن پنجره با وجود اينكه اتلاف حرارت را كاهش مي‌دهد، جلوي ورود نور و گرماي خورشيد را نمي‌گيرد. بنابراين در فصول گرم سال براي كاهش ورود گرما به داخل ساختمان بايد جلوي تابش مستقيم خورشيد به پنجره را گرفت.

در كنار اينها، دو جداره كرده پنجره‌ها باعث كم شدن ورود سر و صدا به داخل ساختمان مي‌شود و نيز بخارگيري پنجره‌ها در فصول سرد سال كاهش مي‌يابد.

براي دو جداره كردن پنجره يك جداره موجود مي‌توان يك لايه ديگر از شيشه يا اكريليك شفاف ديگر روي آن نصب كرد و فضاي بين آنها را كاملاً درزبندي كرد. در اين فضا بايد مقداري ماده جاذب رطوبت قرار داد تا رطوبت اين فضا را كاملاً بگيرد.

پركردن با گاز

در برخي از پنجره‌هاي دو جداره، فضاي مياني را با گازهايي مانند آرگون و كريپتون پر ميكنند تا كارايي آنها حدود 10% افزايش يابد.



عايق‌هاي ويژه پنجره

اين عايقها را كه به شكل برچسبهاي شفاف ساخته مي‌شوند به راحتي مي‌توان بر روي شيشه پنجره‌ها چسباند و بخشي از خواص پنجره‌هاي دو جداره را در آنها به وجود آورد. اين برچسبها باعث مي‌شوند ورود گرما دار تابستان تا 80% كاهش يابد. علاوه بر اين انواع كم تابش اين محصولات (Low-E) قادرند تلفات حرارتي و زمستاني را نيز تا 30% كاهش دهند.

اين عايقها از نظر قيمت با پنجره‌هاي دو جداره قابل رقابت هستند. بويژه در ساختمانهاي موجود كه تعويض پنجره‌ها با پنجره‌هاي دوجداره هزينه زيادي به همراه خواهد داشت.

پوششهاي شفاف

راه ديگر براي بالا بردن كارآيي پنجره‌هاي موجود، نصب ورقه‌هاي پلاستيكي شفاف بر روي پنجره‌ها است. اين ورقه‌هاي شفاف را مي‌‌توان توسط چسبهاي دوطرفه طوري به شيشه چسباند كه چند ميليمتر با آن فاصله داشته باشند.

كار ساده‌تري كه مي‌توان انجام داد اين است كه در چند هفته از سال كه هوا خيلي سرد است بر روي پنجره‌ها نايلون كشيد و دور تا دور آن را با چسب نواري پهن چسباند. با اين كار در درجه اول شرايط آسايش بالاتري براي ساكنين ايجاد مي‌شود و در كنار آن در مصرف سوخت نيز صرفه‌جويي مي‌شود.