ابزار نظر سنجی

سيدصمدالدين هاشمي

با توجه به وابستگی اقتصاد کشور به درآمدهای نفتی و آسیب‌پذیر بودن این اقتصاد به دلیل تشدید تحریم‌ها پیکان اصلی تحریم‌ها به سمت بخش نفت و گاز نشانه رفته است.

اين امر موجب مي شود تا شاهد کاهش شدید درآمدهای نفتی ایران و به تبع آن ایجاد مشكل و عدم تعادل‌های اقتصادی به ویژه در شاخص هاي بازار پول و سرمايه، بازار ارز، بودجه دولت و تجارت خارجی باشيم.

از این رو اصلاح ساختار اقتصاد کشور با هدف کاهش وابستگی بودجه به نفت و تأمین ارز مورد نیاز کشور از محل صادرات غيرنفتي و به عبارت دیگر جایگزین نمودن اين صادرات و درآمدهای مالیاتی به جای درآمدهای نفتی، راهبردی اصولی و مبنایی برای کاهش آسیب‌پذیری اقتصاد کشور محسوب می شود كه اين مهم مورد توجه دولتمردان ما نيز قرار گرفته است.

 لذا بانك توسعه صادرات به عنوان تنها اگزيم بانك كشور وبا توجه به تخصصي بودن آن مي تواند نقش مهمي در ارزآوري كشور داشته باشد ومسئوليت آن را بيش از پيش دوچندان مي نمايد.
ملزومات خلق حماسه اقتصادي در بانك توسعه صادرات در ذيل آمده است:

1-    با عنايت به وجود تحريم ها وكاهش وابستگي به نفت مي بايست توليدات داخلي را به منظور افزايش صادرات حمايت نمود لذا با توجه به تخصصي وتوسعه اي بودن بانك مي بايست سريعا نسبت به افزايش سرمايه بانك به لحاظ تامين منابع ريالي صادركنندگان اقدام نمود.

2-    نظر به تخصصي وتوسعه اي بودن بانك ولزوم حمايت بيشتر صادر كنندگان، تفكيك قوانين ودستورالعمل هاي بانكهاي تخصصي از بانكهاي تجاري توسط مسئولين بانك از مقامات ذيربط   مي بايست به طورجدي پيگيري شود.

3-    تلاش براي حل مشكلات گشايش اعتبار اسنادي وانجام مراودات ارزي مشتريان.

4-    استفاده از تجربيات شعب موفق با توجه به تفويض اختيار در دوسال گذشته و شناسايي و واكاوي دلايل ناكاميهاي شعب ديگر توسط تيم مجرب كارشناسي.

5-    اصل مشتري مداري به معناي واقعي آن در دستور كار قرار گرفته و در تمامي واحدها ومديريت ها تا شعب اجرايي گردد.

6-    بخشنامه ها ودستور العمل ها توسط شعب بازنگري شده ومقررات دست وپاگير كه متناسب به اين زمان نبوده جهت لغو ويا اصلاح آن به ستاد اعلام گردد.

7-    مسئوليت پذيري همه كاركنان بانك جهت تحقق اين مهم  و همراه شدن در جهت برداشتن مشكلات موجود مشتريان كه مي توان توسط بانك مرتفع گردد.

8-    صداقت با مشتريان ،در درخواستهاي اعتباري، بيشتر از پيش لحاظ گردد.

9-    كاهش مدت زمان بررسي درخواست هاي اعتباري مشتريان ومصوبه هاي پيشنهادي شعب به طور جدي حذف گردد.

10-    قدرداني وحمايت به موقع از پرسنل زحمت كش بانك كه در تحقق اين موضوع گام بر مي دارند.

ازسوي ديگر  تحقق اين مهم توسط آحاد مردم وبانكها ،بدون حمايت ساير دستگاه ها وسازمانها وتغيير در سياستگذاري ها،  ميسور و مقدور نمي باشد ، لذا موارد مورد انتظار را از ديگر

دستگاههاي كلان اقتصادي را مي توان بشرح ذيل برشمرد:

1-    تغيير در قوانين ودستور العملها ومتناسب نمودن آن با شرايط تحريم .

2-    حمايت همه جانبه از بانك توسعه صادرات ونهاد ها وسازمانهاي مرتبط با صادركنندگان.

3-    افزايش سرمايه بانك توسعه صادرات به منظور حمايت از صادركنندگان در بازارهاي جهاني.

4-    همراهي دولت و بخش خصوصي نظير اتاق ايران به منظور اتخاذ تصميم مناسب در بازرگاني خارجي.

5-    استفاده از ابزار هاي تشويقي به صادركنندگان در جهت افزايش صادرات و اجراي سريع آن.

6-    افزایش کمی و کیفی صادرات غیرنفتی و تنوع‌بخشی به آن به منظور مقاوم‌سازی ورونق بخشيدن اقتصاد ملی در مقابل مخاطرات تحمیلی به تولید، اشتغال و درآمد ملی.

7-    كمك در تفكيك قوانين ودستورالعمل بانكهاي تخصصي وتجاري .

8-    كمك در جلوگيري از دلالي ، سودا گري وسفته بازي، به منظورسوق دادن نقدينگي  كشوردر امر  توليد .

9-     كمك در وصول مطالبات بانك توسط مقامات ذيربط .

10-    تصميم گيري سريع به همراه كارشناسي دقيق در تحقق شعار سال وعملياتي نمودن آن .

11-    كمك در تامين به موقع ارزهاي مورد نيازواردكنندگان كالاهاي اساسي ومواد اوليه مورد نياز كشور.

12-    ايجاد ثبات در قوانين ومقررات اقتصادي كشور به منظور تصميم گيري مناسب وبه موقع بازرگانان وتجار وتوليد كنندگان در ايجاد خلق حماسه اقتصادي.

در پايان اميدوارم به منظور سربلندي وسرافرازي كشور عزيزمان ايران ، همه نهاد ها وسازمانها ومسئولين مرتبط با اين امر در تحقق شعار حماسه اقتصادي وتسريع در عملياتي شدن آن گام بردارند.

*رييس شعبه اصفهان بانك توسعه صادرات

گزارش: زهره توكلي

گزارشي از همايش هويت ملي و جهاني شدن

دانشگاه تهران 4 و 5 خرداد 1383

در اين همايش كه به همت مؤسسه تحقيقات و توسعه علوم انساني مركز گفت وگوي تمدن ها، دانشگاه تهران و كتاب ماه علوم اجتماعي بر پا شد صاحب نظران و استادان رشته هاي مختلف علوم انساني به ارائه مقالات خود پرداختند. در اين همايش دكتر محمد يوسف نيري با عنوان تثليث بي تخليط؛ جلوه اي از هويت ايراني ، دكتر سيدمحمدباقر كمال الديني با عنوان كتابي ايراني، داستاني جهاني ، مهرداد ترابي با موضوع جهاني شدن و فرهنگ ملي ، دكتر فروزان راسخي با موضوع جامعه ديني و جهاني شدن: فرصت ها و چالش ها ، دكتر شاپور رواساني با عنوان جهاني شدن و اقتصاد، كوششي براي ارائه بديل سخنراني كردند.

همچنين از ديگر سخنرانان اين همايش علمي مي توان به پژوهشگراني چون دكتر محسن خليلي با موضوع جهاني شدن و تصميم گيري در مناسبات فرامرزي (تبادلات متناقض در پيوند جامعه مدني داخلي و جامعه مدني جهاني) ، دكتر ابراهيم برزگر با موضوع جهاني شدن، هويت و فقه سياسي ، محمد نقي زاده با موضوع جهاني شدن و نقش هنر در احراز هويت ملي دكتر غلامرضا وطن دوست (از دانشگاه شيراز) و مريم شيپري (از دانشگاه پيام نور) با موضوع روشنفكران ايران در تكاپوي هويت: 32-1320 ، مسعود كوثري با موضوع جهاني شدن، هويت و بريكولاژ فرهنگي در جهان رسانه اي شده ، دكتر تقي آزاد ارمكي با موضوع ارزش هاي جهاني و زندگي روزمره ايرانيان ، دكتر علي اصغر سعيدي با موضوع اقتصاد و جهاني شدن ، دكتر احمد گل محمدي با موضوع گفتمان هاي هويت ساز در عصر جهاني شدن و دكتر سعيد رضا عاملي با موضوع دو جهاني شدن ها و آينده هويت هاي همزمان اشاره كرد.

چكيده:

جهاني‌شدن فارغ از آن‌كه يك پروژه باشد يا پروسه، پديده‌اي است كه صرفنظر از عناصر اختياري و كنترل‌شده آن، از برخي وجوه كاملا تحميلي برخوردار است كه حتي قدرتهاي بزرگ را به تمكين وامي‌دارد و اين مساله از آنجا ناشي مي‌شود كه پديده جهاني‌شدن هنوز در كليت خود براي هيچ‌كس روشن نشده است. گريز مداوم جهاني‌شدن از كالبد‌شكافي محققانه و تنوع ادبياتي موضوع جهاني‌شدن كه ابهامات و تضادهاي فراواني را بر آن تحميل كرده‌است، دستيابي به يك تعريف و نظريه دقيق و روشن را ناممكن ساخته و آن را چونان پديده‌اي نمايان مي‌سازد كه تا زمان تحقق كامل اساسا قابل شناخت نباشد.

اما به‌هرحال بسياري از كشورهاي جهان تكليف خود را با اين پديده معين كرده‌اند و سهم خود را در بازيگري يا بازيگرداني در محيط آن معلوم ساخته‌اند. جهاني‌شدن هرچه باشد و هرموقع كه تحقق يابد، مانند بسياري ديگر از پديدارهاي تمدن بشري داراي وجوه منفعت‌بار و زيان‌بار خواهد بود و نرمي و زبري در آن آميخته است. بنابراين توجه به اصل پديده جهاني‌شدن تنها يك طرف معادله است، طرف ديگر آن‌كه مي‌تواند صغري يا كبراي استدلال ما براي تاييد يا نفي آن باشد، همانا منافع و امنيت ملي است.

نه‌تنها ما بلكه همه كشورهاي جهان در حال سبك‌سنگين‌نمودن و توزين و تبيين جهاني‌شدن در قبال خود هستند و باتوجه به امكانات و شرايط ژئوپليتيك خود، در حال پذيرفتن يا واگذاركردن نقشهاي بازي در اين صحنه‌اند. كشورهايي چون ايران كه داراي امتيازات منطقه‌اي عمده‌اي هستند به‌طور ويژه‌اي در معرض وجوه گسترده‌تري از منافع يا مضرات جهاني‌شدن واقع مي‌شوند و تقريبا قادر به انزواگزيني يا جداسازي خود از سيطره جهاني‌سازي نخواهند بود. اما با به‌كارگيري انديشه‌هاي كاملا مطالعه‌شده و محققانه و با اتخاذ رويه‌هاي مدبرانه و هوشمندانه در رهبري و مديريت كلان، مي‌توان در به‌حداقل‌رساندن مضرات و به‌حداكثررساندن منافع آن موثر بود.

جهاني‌شدن فرصتهاي بيشماري را فراهم مي‌كند، همچنانكه فرصتها و اختيارات بسياري را نيز با خود مي‌برد؛ اما استفاده درست و به‌موقع از فرصتهاي به‌دست‌آمده مي‌تواند زيانهاي ناشي از اختيارات و فرصتهاي تلف‌شده را حتي تا چندبرابر جبران كند.

چالشهاي مديران در قرن 21

مجله هاروارد بيزينس ريويو به مناسبت هفتادمين سالگرد انتشار خود، از پنج تن از متفكران و نظريه پردازان مشهور اين سوال را پرسيده است كه: چه مشكلات و چالشهايي براي ورود به قرن 21 درحال شكل گيري است؟ در پاسخ به اين سوال، هيچ كدام از اين متفكران، چالشهاي ورود به قرن 21 را از نوع چالشهاي فني ندانسته اند. بلكه عمدتاً ابراز كرده اند كه اين چالشها، از نوع چالشهاي فرهنگــــــي است. پيتر دراكر در اين مورد مي گويد: در مقولات انساني نظير امور سياسي، اجتماعي، اقتصادي و يا كسب و كار، پيشگويي كاري است بيهوده، چه رسد به اينكه بخواهيم چشم انداز هفتاد يا هشتاد سال آينده را تصور كنيم. مي توانيم از طريق گذشته، هم آينده را شناخت و هم براي رويارويي با آن آماده شد.

عامل كسب و كار در دو دهه اخير، به شرطي كه جنگي درميان نباشد و... نه اقتصادي است و نه تكنولوژيك، بلكه اين عامل به اثر جمعيت مربوط مي شود. مهمترين و اثرگذارترين عامل در كسب و كار، برخلاف چيزي كه در چهل سال گذشته گفته شده است، افزايش بي رويه جمعيت نيست، بلكه كاهش فراگير جمعيت در ژاپن، اروپا و آمريكا است. براساس پيش بيني اتحاديه اروپا، جمعيت 60 ميليوني ايتاليا در پنجاه سال آينده به چهل ميليون و درصد سال آينده به بيست ميليون نفر كاهش خواهديافت.

يكي از راههاي حفظ پايگاه رقابتي براي كشورهاي گوناگون، تبديل برتري كمي به برتري كيفي است. معناي ديگر اين حرف تلاش نظام يافته براي پرورش كارگران دانشي ( KNOWLEDGE WORKER )است. البته اين يگانه عامل رقابتي در دنياي اقتصاد نخواهدبود اگرچه در بسياري از صنايع كشورهاي پيشرفته، عامل تعيين كننده است.

غلامرضا گودرزي*

چكيده

امروز، بحث اقتصاد جهاني و به تبع آن جهاني شدن، در بسياري از مقاله ها، كتابها، روزنامه ها، كلاسهاي درس، جلسات سياسي، اقتصادي، حقوقي و مطرح مي باشد؛ بنابراين در مورد واژة «جهاني شدن» نگرشهاي متفاوتي ابراز شده است؛ گروهي جهاني شدن را يك الزام غير قابل تفكر مي‎دانند و گروهي ديگر با نگرش به آثار اين پديده براي كشورها، آن را معادل نيستي و نابودي دانسته و از آن گريزان هستند؛ برخي نيز با توجه به شرايط كشورهايي نظير ايران، بحث جهاني شدن را براي آنها يك رؤيا دانسته‎ ند. مقالة حاضر مروري است بر مفهوم جهاني شدن و بررسي آثار آن.

مفهوم جهاني شدن

«جان تالينسون» در تعريف جهاني شدن مي گويد: «جهاني شدن، در فرآيند توسعة سريع پيوندهاي پيچيده ميان جوامع، فرهنگها، نهادها و افراد در تمامي نقاط جهان معنا پيدا مي كند.» «هاروي[1]» جهاني شدن را متضمن دو عنصر «فشردگي در زمان و مكان» و «كاستن از فاصله ها» مي داند. به نظر مي رسد از يك ديد كلّي، جهاني شدن را بتوان چنين معنا كرد: همكاري آگاهانه و يا الزامي ملتها، دولتها و فرهنگها جهت زيستن در يك دهكدة كوچك جهاني و محيطي رقابتي.

مبحث جهاني شدن يك موضوع جديدي است؛ در حالي كه مفهوم جهاني شدن از سال 1961 به طور رسمي وارد فرهنگ و زندگي ملّتها شده و قدمتي بيش از 40 سال دارد.

در گفتگو با دكتر محمد نهاونديان

جهاني شدن عدالت

جهاني شدن يكي از مسائل اصلي دنياي امروز، هم براي فرادستان غرب و هم براي فرودستان اقصي نقاط عالم، است. براي بسياري، اين مفهوم تداعي كننده بازار آزاد و سازمان تجارت جهاني است، و در نظر عده اي ديگر استيلاي آمريكا و سلطه جويي سيري ناپذيرش تحقق تام و تمام آن است؛ و كم نيستند كساني كه اين سلطه جويي و سيطره را در رفتار فرهنگي، و بگوييم تهاجم فرهنگي، غرب به فرهنگ ها و تمدن هاي ديگر مي بينند. به هر حال، به هر يك از اين ديدگاه ها كه باور داشته باشيم، باز نمي توان منكر رابطه ي وثيق و عميق اين سويه ها و تاثيرات متقابل هركدام بر آن ديگران شد. گروهي معتقدند اگرچه جهاني شدن پديده اي ست اجتناب ناپذير، اما به هر حال با توجه به جريان ها و گرايش هاي جهان امروز مي توان بديل هايي را براي اين جريان پيشنهاد كرد. دكتر نهاونديان، اقتصاددان، در گفتگوي زير به ابعاد گوناگون اين جريان و پيامدهاي آن مي پردازد.

نويسنده: امير دبيري مهر

چكيده

سال 1384نخستين سال آغاز برنامه چهارم توسعه و نخستين سال اجراي سند چشم انداز بيست ساله نظام جمهوري اسلامي ايران است. تبيين نسبت اهداف نظام در اين سند با تغيير و تحولات فزاينده جهاني در ابعاد گوناگون سياسي، اقتصادي و فرهنگي از مهم ترين و ضروري ترين فعاليت هاي نظري است كه مي تواند، هزينه هاي كشور را در رسيدن به اهداف اين سند، كاهش دهد.

اگر توسعه ملي را يكي از راهبرد هاي توسعه همچون توسعه صنعتي، اقتصادي و سياسي بدانيم، در اين پژوهش، تلاش شده است، ضمن ترس از وجود تمايز توسعه ملي با ديگر پارادايم هاي 1 توسعه، تأثيرات جهاني شدن، به مثابه يك پروسه، بر آن مورد تجزيه و تحليل قرار گيرد.

علي ماجدي

سفير سابق ايران در ژاپن و معاون اسبق وزارت امور اقتصادي و دارايي

روزنامه شرق

بدون ترديد جهاني شدن يکي از مهم ترين موضوعات دنياي معاصر است. پديده اي که تاثيرپذيري آن بر زندگي فردي و اجتماعي جوامع مختلف در سراسر دنيا انکارناپذير است. به طوري که به جرات مي توان گفت نه تنها هويت افراد در اکثر کشورها به چالش کشيده شده است، بلکه تاثير آن بر کوچک ترين واحد اجتماعي يعني خانوار تا بزرگترين آن که دولت است مصون از اين تاثيرپذيري نيست. افراد و خانواده ها همزمان با آشنا شدن با فرهنگ و ارزش هاي بومي و ملي خود از طريق شبکه سراسري اينترنت و شبکه هاي ماهواره اي تلويزيون با فرهنگ ها و ارزش هاي موجود در سراسر جهان آشنا مي شوند.

لذا بنيان خانواده و تحکيم آن به موضوعي مهم براي اکثر دولت هاي جهان تبديل شده و بسياري از کشورها براي تقويت آن برنامه هايي دردست اجرا دارند و به همين منوال جوامع محلي و قومي در اين فرآيند، تلاش دارند که هويت و اصالت خود را حفظ کنند. در همين رابطه اکثر دولت ها با اين باور که جهاني شدن پديده اي نيست که بتوان در مقابل آن ايستادگي کرد تلاش در جهت مديريت آن داشته و اقليتي از دولت ها از کنار آن به سادگي عبور کرده، در حالي که زندگي اجتماعي و اقتصادي و حتي سياسي اين کشورها از اين پديده متاثر شده که از ديد دولتمردان به دور مانده يا خودآگاهانه ناديده انگاشته شده است.

چهره بارز جهاني شدن در اقتصاد خودنمايي مي کند و اقتصاددانان بيش از ديگران به اين پديده پرداخته اند معذلک کتب و مقالاتي که در سال هاي اخير پيرامون اين موضوع چاپ و انتشار يافته، حاکي از آن است که اين پديده از نظر جامعه شناسان که جامعه شناختي جهاني و روابط بين المللي را مورد کنکاش قرار مي دهند، جايگاه ويژه اي يافته است. لذا تبيين و تفسير جهاني شدن و آثار آن در زندگي افراد، خانواده، اقوام و مليت ها موجب شده است که جهاني شدن تبديل به يک موضوع جامعه شناختي جهاني شود. بنابراين جهاني شدن را مي توان از منظر اقتصاد، سياست، فرهنگ و جامعه شناسي مورد تحليل قرار داد. نوشتار حاضر تلاشي است در جهت معرفي اين پديده با تجدد و بنيادگرايي.

در اين قسمت، فهرستي از وظايف دولت اسلامي در بهينه‌كردن مصرف ارائه مي‌گردد:

1. اندازة بهينة دولت؛

2. به حداقل رساندن فساد مالي؛

3. صرفه‌جويي در وقت و اموال عمومي؛

4. اجراي قانون «از كجا آورده‌اي»؛

5. وضع ماليات بر مصرف كالاهاي لوكس مترفانه؛

6. وضع يارانه‌هاي موافق فقرا؛

7. معرفي الگوي مصرف شايان تقليد.

دکترموسي غني نژاد

پيشرفت هاي بي سابقه علمي و فني به ويژه در عرصه وسائل ارتباط جمعي در سه دهه اخير، بر نفوذ و تاثيرگذاري رسانه ها بر افكار و رفتار مردم بيش از پيش افزوده است. همزمان با اين پيشرفت ها و تا حدود زيادي شايد در سايه آنها، پديده جهاني شدن نيز شتاب بيشتري گرفته است. در نتيجه اين تحولات نوعي فرهنگ عمومي كه ناظر بر ارزش هاي تجاري و اقتصادي است در همه جوامع دنيا رواج مي يابد و زبان مشتركي كه از آن مي توان به زبان تجاري تعبير كرد پديدار مي شود.

برخي از روشنفكران و جامعه شناسان كه به طور كلي نظر مثبتي نسبت به تجاري شدن جوامع انساني ندارند فراگير شدن فرهنگ تجاري را خطري جدي براي فرهنگ هاي بومي تلقي مي كنند و معتقدند كه غلبه فرهنگ تجاري كشورهاي صنعتي دنياي غرب به ويژه آمريكا، هويت فرهنگي جوامع متفاوت و متكثر جهاني را به شدت به خطر انداخته است. با فروپاشي بلوك كمونيستي قدرت در سطح جهاني، كه به عنوان وزنه متعادل كننده در برابر سرمايه داري جهاني مي توانست عمل كند، ديگر سدي به لحاظ سياسي در برابر اين سيل وجود ندارد و چين كه مي شد تصور مي شد كه چنين نقشي را به عهده گيرد خود پيش از فروپاشي شوروي، تجارت و به ويژه تجارت با جوامع صنعتي غرب را در اولويت قرار داد. البته اين جا بايد ميان دو مفهوم تجارت و فرهنگ تجاري به رغم ارتباط بسيار نزديكي كه با هم دارند تفكيك قائل شد. تجارت به خودي خود الزاما حاصل فرهنگ تجاري نيست، كشورهاي كمونيستي سابق با دنياي سرمايه داري تجارت مي كردند، اما در عين حال مانع نفوذ فرهنگ تجاري در جوامع خود بودند.

درست است كه با توسعه تجارت، فرهنگ آن نيز نفوذ بيشتري پيدا مي كند اما عامل مهم گسترش چنين فرهنگي در دهه هاي اخير پيشرفت هاي بي سابقه در تكنولوژي هاي رسانه اي است. ساكنان دور افتاده ترين روستاهاي آسيا و آفريقا در عقب مانده ترين مناطق دنيا به لحاظ اقتصادي، از طريق تصاوير ماهواره اي، شيوه زندگي انسان ها در پيشرفته ترين جوامع را مشاهده مي كنند و از آن تاثير مي پذيرند. به نظر مي رسد كه نگراني منتقدان بيش از آنكه به خود تجارت مربوط باشد به غالب شدن ارزش هاي جوامع صنعتي و خطر از ميان رفتن ارزش ها و فرهنگ بومي تاكيد دارد. حقيقت موضوع چيست؟ آيا توسعه تكنولوژي هاي ارتباطي به همراه جهاني شدن اقتصادي، فرهنگي هاي بومي را در معرض نابودي قرار داده يا اينكه مساله چيز ديگري است و رويكرد متفاوتي براي فهم درست آن لازم است.