بيش از 60 واقف بخشي از درآمد يا رقبات خود را به سوگواري در محرم و صفر اختصاص دادند كه از اين بين 18 عدد از آنان داراي درآمد است. در اين گزارش به معرفي 15 واقفي كه براي سوگواري ايام محرم و صفر وقف كردند، مي‌پردازيم.
قديمي‌ترين واقف داراي درآمد در اين خصوص موقوفه ميرزا محمد مومن بر اساس وصيت‌ شاه طهماسب در سال 1136 ه.ق است كه بر مبناي اين موقوفه هرساله نصف عوايد موقوفات واقف در ايام عاشورا و هر شب جمعه بايد صرف تعزيه‌داري امام حسين (ع) شود.

سید بحرالعلوم به قصد تشرف به سامرا تنها به راه افتاد. در بین راه راجع به این مسأله، که گریه بر امام حسین (ع) گناهان را می آمرزد، فکر می کرد. همان وقت متوجه شد که شخص عربی سوار بر اسب به او رسید و سلام کرد.

بعد پرسید: جناب سید درباره چه چیز به فکر فرو رفته ای؟ اگر مسأله ای علمی است بفرمایید شاید من هم اهل باشم؟

سید بحرالعلوم عرض کرد ...

سید بحرالعلوم عرض کرد: در این باره فکر می کنم که چطور می شود خدای تعالی این همه ثواب به زائرین و گریه کنندگان بر حضرت سید الشهداء علیه السلام می دهد؛ مثلاً در هر قدمی که در راه زیارت بر می دارند، ثواب یک حج و یک عمره در نامه عملشان نوشته می شود و برای یک قطره اشک تمام گناهان صغیره و کبیره شان آمرزیده می شود؟

عاشورا از همان ابتدا دارای آرمان مشترک با مهدویت بوده است. اگر حضرت ابا عبدالله الحسین علیه السلام فرمودند: «خرجت لطلب الاصلاح فی امة جدیِّ» امام زمان عجل الله تعالی فرجه نیز برای اصلاح جهان قیام می کنند. بنابراین، در اهداف، مبانی و مقصد بین ظهور و نهضت حسینی کاملا شباهت وجود دارد. از این رو، در آستانه اربعین حسینی این وجوه شباهت در گفت وگو با کارشناسان بررسی شده است که مشروح آن از نظرتان می گذرد:
حجت الاسلام محمدصادق کفیل، معاون فرهنگ، آموزش و پژوهش بنیاد حضرت مهدی موعود علیه السلام نفس عزاداری برای امام حسین علیه السلام را، یک حرکت مهدوی می داند و می گوید: شاید بتوان گفت که هیچ چیز به اندازه عزاداری برای امام حسین علیه السلام و حسینی شدن و شرکت در هیئات و فهم تدریجی عاشورا، به ظهور کمک نمی کند. بهترین راهکار بسترسازی برای ظهور، رونق دادن به مجالس عزای حسینی است. اگر جامعه ما ذره ای از اقیانوس کربلا را می چشید، عطش انتظارش صدچندان می شد. جامعه اگر با کربلا زندگی می کرد زندگی او مهدوی بود.

هیچ عملی از اعمال صالحه و هیچ عبادتی از عبادات مشروعه، در اجر و ثواب، به پایه گریستن بر حضرت امام حسین(ع) نیست، هر چند در بعضی اخبار تباکی، یعنی خود را به گریه داشتن، یعنی شبیه به گریه کننده در آوردن را، مانند گریستن در ثواب و اجر تصریح نموده اند.
از آن جمله خبریست که سید جلیل بزرگوار علی بن طاووس حسنی - قدس سرّه - در مقتل لهوف از آل رسول(ص) روایت کرده که گفته اند:
«و من بکی و أبکی فینا ماة فله الجنّة، و من بکی و أبکی خمسین فله الجنّة، و من بکی و أبکی ثلاثین فله الجنّة، و من بکی و أبکی عشرین فله الجنّة، و من بکی و أبکی عشرة فله الجنة،‌ و من بکی و أبکی واحداً فله الجنّة، و من تباکی فله الجنّة».(1)

نويسنده:حسين پوراحمدي
*چكيده
سنّت عزاداري امام حسين عليه السلام از سنّت هاي مهم و مؤثر شيعي است كه در طول تاريخ دچار تحوّلاتي گرديده است. براي دست يابي به شيوه هاي اصيل و دور از خرافات و تحريفات اين سنّت مهم، تأسّي به امامان معصوم شيعه عليهم السلام يكي از بهترين راه ها به شمار مي آيد. در اين مقاله، تلاش شده است در حدّ مقدور، شيوه برگزاري سنّت عزاداري بر امام حسين عليه السلام توسط امامان شيعه عليهم السلام و اهدافي كه آن بزرگواران از اين كار دنبال مي كردند، ترسيم گردد.

*مقدّمه

بي ترديد، يكي از سنّت هاي مهم شيعي، عزاداري براي شهادت امام حسين عليه السلام ، امام سوم شيعيان، است كه در عاشوراي 61 ه با وضعيتي دلخراش و بي سابقه همراه با عده اي از خويشان و اصحابش در كربلا به شهادت رسيد.
قيام امام حسين عليه السلام چنان تأثيري در استمرار حركت شيعه داشته كه در اين باره گفته شده است: « اِنَّ الاسلامَ عَلويٌ، و التّشيّعُ حسيني»؛(1) اسلام، علوي است و تشيّع، حسيني.

*امام سجّاد عليه السلام در سوگ پدر

سوگواري و بزرگداشت شهادت امام حسين عليه السلام و يارانش از همان آغاز و توسط فرزندش علي بن حسين عليه السلام ملقّب به «امام سجّاد» عليه السلام و خواهر گرامي اش حضرت زينب عليهاالسلام و ديگر همراهان آن حضرت، كه شاهد ماجرا بودند، برپا شده است.

لزوم خلوص درگریه بر حسین (ع)
بدانکه آنچه که در مصیبت امام حسین(ع) وارد شده، اندکی است از بسیار و مشتی است از خروار، راجع به فضائل و خواص و مزایا و اجرها و ثواب ها که بر گریستن و گریانیدن و خود را به گریه در آوردن بر حسین(ع) نقل و ذکر شد و بدون شک و تردید باید دانست که تمام فضائل و ثواب ها و اجرهای آن، از حد احصا و شماره و بیان خارج است و حکمت هائی که خدای تعالی در آن قرار داده عقول بشری از درک همه آنها عاجز و بیرون از اندازه تقریر و بیان است، ولکن شرط این است که گریه کننده و گریاننده، در گریستن و گریانیدن و بپا داشتن عزای آن بزرگوار، نظر به اجر و مزدی نداشته باشد و از روی علاقه و محبّت و خلوص قلبی، مظلومیت آن حضرت را در نظر بگیرد، به حدّی که از روی بی اختیاری و حزن و اندوه و سوزش دل در مصائب آن جناب، اشکش جاری شود.

نويسنده: محمد يوسفي
سيد بحرالعلوم رحمه الله به قصد تشرف به سامرا تنها به راه افتاد. در بين راه راجع به اين مسأله که گريه ي بر امام حسين عليه السلام گناهان را مي آمرزد فکر مي کرد. همان وقت متوجه شد که شخص عربي سوار بر اسب به او رسيد و سلام کرد، بعد پرسيد: جناب سيد درباره ي چه چيز به فکر فرو رفته اي؟ و در چه انديشه اي؟ اگر مسأله علمي است بفرماييد شايد من هم اهل باشم؟
سيد بحرالعلوم عرض کرد: در اين باره فکر مي کنم که چطور مي شود خداي تعالي اين همه ثواب به زائرين و گريه کنندگان حضرت سيدالشهداء عليه السلام مي دهد؛ مثلاً در هر قدمي که در راه زيارت برمي دارند ثواب يک حج و يک عمره در نامه ي عمل شان مي نويسند و براي يک قطره ي اشک تمام گناهان صغيره و کبيره شان آمرزيده مي شود؟

نویسنده: آیت الله سید محمد حسن میرجهانی(ره)

در بیان تألم و تأثر و تحسّر و توجع و گریه و عزاداری حیوانات، خصوصاً اسب ها و شیرها و گوسفندها و آهوها. بدانکه اخبار و احادیث بسیاری در این موضوع روایت شده ‍[که] به ذکر چند حدیث اکتفا می شود:

حدیث اول
در کتاب عوالم مسنداً از حارث اعور همدانی از امیرمؤمنان علی بن ابی طالب(ع) روایت کرده که فرموده:
«بأبی و امّی الحسین(ع) المقتول بظهر الکوفة، و الله کأنی أنظر إلی الوحش مادة اعناقها علی قبره من أنواع الوحوش، یبکونه و یرثونه، حتی الصباح، فاذا کان کذلک او ایّاکم و الجفا».(1)
یعنی: (پدر و مادرم فدای حسین مقتول(ع) باد که در پشت کوفه کشته می شود. به ذات خدا سوگند! که گویا می بینیم حیوانات وحشی را که گردن های خود کشیده اند بالای قبر او، از انواع وحشیان که گریه و مرثیه سرائی می کنند برای او تا صبح. وقتی که اینطور شد شما جفا نکنید).

با نگاهى اجمالى به ۵۶ سال زندگى سراسر خداخواهى و خداجویى امام حسین (ع)، درمی یابیم که هماره وقت او به پاکدامنى و بندگى و نشر رسالت احمدى و مفاهیم عمیقى والاتر از درک و دید ما گذشته است.

اکنون مرورى کوتاه به زوایاى زندگانى آن عزیز داریم که ایام شهادتش پیش روى ماست :

جنابش به نماز و نیایش با پروردگار و خواندن قرآن و دعا و استغفار علاقه بسیارى داشت. گاهى در شبانه روز صدها رکعت نماز می گذاشت و حتى در آخرین شب زندگى دست از نیاز و دعا برنداشت و خوانده ایم که از دشمنان مهلت خواست تا بتواند با خداى خویش به خلوت بنشیند و فرمود: خدا می داند که من نماز و تلاوت قرآن و دعاى زیاد و استغفار را دوست دارم.

در ميان اهداف امام حسين عليه السلام از قيام در برابر يزيد كه در لابلاى سخنان آن حضرت عليه السلام يافت مى شود، هيچ اشاره اى به مسائل قبيله اى نشده است، امام حسين عليه السلام اهداف خود را از قيام، مسائلى همچون امر به معروف و نهى از منكر، اصلاح دين پيامبر صلى الله عليه وآله، عمل به سيره پيامبر صلى الله عليه وآله و حضرت على عليه السلام و سرانجام قيام در برابر فساد و تباهى مطرح مى كند.
آيا واقعه عاشورا، معلول تعارضات قومى و قبيله اى و نتيجه خشونت پيامبر صلى الله عليه وآله در جنگ هاى بدر و احد و … بوده است؛ همان گونه كه يزيد در هنگام ورود اسيران، به اين موضوع اشاره كرد؟ و يا انحراف از سنت ابوبكر و عمر – در زمان عثمان – باعث قيام امام حسين عليه السلام شد؟

اگر مردم مى‏دانستند كه در زیارت قبر حضرت حسین بن على علیهم ا السّلام چه فضل و ثوابى است حتما ازشوق و ذوق قالب تهى مى‏كردند و بخاطر افسوس خوردن های بسیار نفس‏هایشان به شماره افتاده و قطع خواهد شد. راوى مى‏گوید، عرض كردم: در زیارت قبر آن حضرت چه اجر و ثوابی مى‏باشد. حضرت فرمودند: كسى كه از روى شوق و ذوق به زیارت آن حضرت برود خداوند متعال هزار حجّ و هزار عمره قبول شده برایش مى‏نویسد و اجر و ثواب هزار شهید از شهدای بدر و اجر هزار روزه‏ دار و ثواب هزار صدقه قبول شده و ثواب آزاد نمودن هزار بنده كه در راه خدا آزاد شده باشند برایش منظور مى‏شود و پیوسته در طول ایام سال از هر آفتى كه كمترین آن شیطان باشد…..

امام حسین علیه السلام فرمودند: ای مردم،عبرت بگیرید از نکوهش‌هایی که خداوند به منظور پند و اندرز دوستانش، از علمای یهود کرده است،  آن جا که می‌فرماید: “چرا روحانیون و علمای آنها (یهود) از سخنان گناه آلود جلوگیری نکردند؟” و فرمود: “آن گروه از بنی اسرائیل که کافر شدند، (به زبان داوود و عیسی بن مریم ) لعنت شدند”، تا آن جا که می فرماید:”چه کارهای ناپسندی که انجام می دادند”.

بدین جهت خدا بر آنان عیب گرفت که از ستمگرانی که در برابرشان بودند، فساد و اعمال ناروا می‌دیدند اما آنان را منع نمی‌کردند، چون به آنچه از ستمگران به آنان داده می‌شد چشم طمع داشتند و از عواقب اعتراض‌ها بیم داشتند، با این که خداوند فرموده :”از مردم نترسید، از من بترسید” و نیز فرموده :”مردان و زنان مؤمن دوست یکدیگرند، به نیکی امر و از بدی نهی می کنند”.